Bu sayfadaki örnek, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya reklam niteliği taşımaz, avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz ve hiçbir sonuç için garanti oluşturmaz. Dilekçeler dosyaya göre yazılır: aynı konuda iki dosyanın talep sonucu, delil listesi, görevli–yetkili mahkemesi ve hukuki sebepleri birbirinden farklı olabilir. Örneği olduğu gibi kullanmak, eksik talep, yanlış mahkeme, süre kaçırma veya usulden ret gibi telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Mevzuat ve parasal sınırlar değişir; kullanmadan önce yürürlükteki metni doğrulayın ve mutlaka bir avukata danışın.
Boşanma kararıyla velayet bir tarafa verildikten sonra koşullar değişebilir. Türk Medeni Kanunu m.183 uyarınca; ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, resen ya da ana babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır. Velayetin değiştirilmesi davasında tek ölçüt vardır: çocuğun üstün yararı.
- Görevli mahkeme
- Aile Mahkemesi
- Yetkili mahkeme
- Davalının veya çocuğun yerleşim yeri
- Süre
- Hak düşürücü süre yok — koşullar değiştikçe açılabilir
- Arabuluculuk
- Uygulanmaz — velayet uyuşmazlıkları elverişli değildir
Hangi durumlarda açılır?
- Velayet hakkının kötüye kullanılması veya ihmal. Çocuğun eğitiminin aksatılması, sağlık ihtiyaçlarının karşılanmaması, uygunsuz ortamda bırakılması.
- Kişisel ilişkinin sürekli engellenmesi. Velayet kendisinde olan tarafın, mahkeme kararına rağmen çocuğu diğer ebeveynle görüştürmemesi; yerleşik uygulamada bu davranış velayetin değiştirilmesi sebebi olarak değerlendirilebilmektedir.
- Yer değiştirme. Velayet sahibinin, çocuğun düzenini bozacak biçimde başka bir şehre ya da ülkeye taşınması.
- Sağlık ya da yaşam koşullarındaki değişiklik. Velayet sahibinin çocuğa bakamayacak duruma gelmesi.
- Çocuğun kendi iradesi. İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınır ve bu görüş, tek başına belirleyici olmasa da önemli bir veridir.
- Velayet sahibinin ölümü. Bu hâlde velayet kendiliğinden diğer tarafa geçmez; TMK m.336 çerçevesinde hâkim karar verir.
Yeni evlilik tek başına sebep değildir. TMK m.183’te “başkasıyla evlenme” sayılmışsa da, uygulamada bu durum kendiliğinden velayetin değişmesini gerektirmez; yeni evliliğin çocuğun yararını olumsuz etkilediğinin somut olarak ortaya konması aranır. Aynı şekilde ebeveynin ekonomik durumunun daha iyi olması da tek başına yeterli değildir — belirleyici olan çocuğun alıştığı düzen, bakım kalitesi ve psikolojik yararıdır.
Dava öncesi hazırlık
- Önceki kararı temin edin. Velayetin hangi mahkemenin hangi kararıyla verildiği ve kesinleşme tarihi dilekçede yer almalıdır.
- Değişikliği belgeleyin. Okul devamsızlık kayıtları, rehberlik servisi yazıları, sağlık raporları, kolluk tutanakları, mesaj ve yazışmalar.
- Kişisel ilişki engelleniyorsa kayıt tutun. İcra dosyası üzerinden çocuk teslimi işlemleri, tutanaklar ve tanık beyanları bu iddianın omurgasıdır.
- Kendi koşullarınızı gösterin. Konut durumu, çalışma saatleri, çocuğa ayırabileceğiniz zaman ve destek alacağınız aile çevresi.
- Uzman incelemesi isteyin. Aile mahkemelerinde psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan oluşan uzmanların incelemesi bu davaların standart aşamasıdır.
Örnek velayetin değiştirilmesi dava dilekçesi
[ŞEHİR] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
TEDBİR TALEPLİDİR
DAVACI : [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No])
[Açık adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad]
DAVALI : [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No])
[Açık adres]
KONU : Müşterek çocuk [Ad Soyad]'ın VELAYETİNİN
DEĞİŞTİRİLEREK müvekkile verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR :
1. Taraflar, [Mahkeme adı]'nın [tarih] tarih ve [Esas]/[Karar] sayılı
kararı ile boşanmış; karar [tarih] tarihinde kesinleşmiştir.
Anılan kararla müşterek çocuk [Ad Soyad]'ın ([doğum tarihi])
velayeti davalıya verilmiş, müvekkil ile çocuk arasında [takvim]
şeklinde kişisel ilişki kurulmuştur.
2. Karardan bu yana koşullar çocuğun aleyhine değişmiştir:
a) ÇOCUĞUN EĞİTİMİ AKSAMAKTADIR. [Okul adı]'ndan alınan kayıtlara
göre çocuk [dönem] içinde [sayı] gün devamsızlık yapmış; okul
rehberlik servisi [tarih] tarihli yazısıyla durumu bildirmiştir.
b) SAĞLIK İHTİYAÇLARI KARŞILANMAMAKTADIR. Çocuğun [tanı] nedeniyle
düzenli [tedavi/kontrol] görmesi gerekirken, [tarih] tarihinden
bu yana kontrollere götürülmemiştir. Hastane kayıtları ektedir.
c) KİŞİSEL İLİŞKİ SÜREKLİ ENGELLENMEKTEDİR. Müvekkil, mahkeme
kararıyla belirlenen günlerde çocuğu teslim alamamış; [sayı]
kez icra kanalıyla teslim işlemi yapılmak zorunda kalınmıştır.
[Şehir] [Numara]. İcra Müdürlüğü'nün [Yıl]/[No] sayılı dosyası
ile tutanaklar dosyaya celbedilecektir.
d) [Varsa diğer olgu: velayet sahibinin başka şehre taşınması,
çocuğun uygun olmayan ortamda bırakılması vb.]
3. Müvekkilin koşulları çocuğun bakımı için elverişlidir. Müvekkil
[adres] adresinde [konut niteliği] bir konutta oturmakta,
[işyeri]'nde [çalışma düzeni] olarak çalışmaktadır. Çocuğa
ayrılabilecek zamanı ve düzenli geliri bulunmaktadır.
4. Çocuk [yaş] yaşında olup idrak çağındadır; kendi görüşünün
alınması ve uzman incelemesi yapılması talep olunur.
5. TMK m.183 uyarınca yeni olguların ortaya çıkması hâlinde hâkim,
çocuğun üstün yararı gözetilerek velayet konusunda yeniden karar
verir. Somut olayda bu koşullar gerçekleşmiştir.
HUKUKİ SEBEPLER : TMK m.182, 183, 335 vd., m.346; Çocuk Haklarına
Dair Sözleşme; HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER :
- [Mahkeme adı]'nın [Esas]/[Karar] sayılı ilamı ve kesinleşme şerhi
- Nüfus kayıt örneği
- Okul kayıtları ve rehberlik servisi yazısı
- Hastane ve sağlık kayıtları
- [Şehir] [Numara]. İcra Müdürlüğü [Yıl]/[No] sayılı dosya
- Sosyal ve ekonomik durum araştırması
- UZMAN (psikolog/pedagog/sosyal çalışmacı) İNCELEMESİ
- Çocuğun dinlenmesi
- Tanık beyanları ve her türlü yasal delil
TALEP SONUCU : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Öncelikle yargılama süresince çocukla müvekkil arasındaki
kişisel ilişkinin [genişletilmiş takvim] şeklinde TEDBİREN
YENİDEN DÜZENLENMESİNE,
b) Davanın KABULÜ ile müşterek çocuk [Ad Soyad]'ın VELAYETİNİN
DEĞİŞTİRİLEREK MÜVEKKİLE VERİLMESİNE,
c) Davalı ile çocuk arasında uygun bir KİŞİSEL İLİŞKİ
KURULMASINA,
d) Çocuk için davalıdan aylık [tutar] TL İŞTİRAK NAFAKASI
alınmasına,
e) Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya
yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla vekâleten talep ederim. [Tarih]
DAVACI VEKİLİ
Av. [Ad Soyad]
(İmza)
EKLER:
1. Vekâletname
2. Boşanma ilamı ve kesinleşme şerhi
3. Nüfus kayıt örneği
4. Okul ve sağlık kayıtları
5. Tanık listesiSık yapılan hatalar
- Değişikliğin belgelenmemesi. “Çocuğa iyi bakmıyor” iddiası, okul ve sağlık kayıtlarıyla desteklenmedikçe soyut kalır.
- Ekonomik üstünlüğün tek gerekçe yapılması. Gelir farkı tek başına velayeti değiştirmez.
- Çocuğun taraf hâline getirilmesi. Çocuğu diğer ebeveyne karşı yönlendirmek, uzman raporunda aleyhe değerlendirilir.
- İştirak nafakasının talep edilmemesi. Velayet değişirse nafaka yükümlülüğü de değişir; ayrıca istenmelidir.
- Kişisel ilişki ihlallerinin kayda geçirilmemesi. Teslim tutanağı olmadan engelleme iddiası ispatlanamaz.
- Tedbir talebinin unutulması. Yargılama uzun sürebilir; bu süre boyunca kişisel ilişkinin düzenlenmesi ayrıca istenmelidir.
Sıkça sorulan sorular
Çocuk kaç yaşından sonra kendi tercihini söyleyebilir?
Kanunda kesin bir yaş sınırı yoktur; ölçüt idrak (ayırt etme) gücüdür. Uygulamada mahkemeler, sekiz yaş civarından itibaren çocuğun görüşünü almakta ve yaş büyüdükçe bu görüşe daha fazla ağırlık vermektedir. Çocuğun görüşü tek başına bağlayıcı değildir; hâkim, görüşün özgür iradeyle oluşup oluşmadığını uzman incelemesiyle değerlendirir.
Velayet ortak olarak verilebilir mi?
Türk hukukunda kural, velayetin boşanmada eşlerden birine verilmesidir (TMK m.182). Bununla birlikte, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne ek 7 No’lu Protokol’ün onaylanmasından sonra, tarafların bu yönde anlaşması ve çocuğun yararına olması koşuluyla ortak velayete hükmedilebileceği yargı kararlarında kabul edilmiştir. Ortak velayet, tarafların işbirliği yapabilmesini gerektirdiğinden çekişmeli dosyalarda uygun görülmez.
Çocuğumu göstermiyor, ne yapabilirim?
Öncelikle kişisel ilişki kararını icra dairesine sunarak çocuk teslimi işlemi başlatabilirsiniz. Bu işlemler, çocuğun üstün yararı gözetilerek ve uzman eşliğinde yürütülür. Kararın ısrarla yerine getirilmemesi hâlinde ilgili mevzuat çerçevesinde yaptırım uygulanması gündeme gelebilir. Ayrıca sürekli engelleme, velayetin değiştirilmesi davasında en güçlü dayanaklardan biridir; bu nedenle her teslim girişiminin tutanakla kayıt altına alınması önemlidir.
Velayet sahibi vefat etti, velayet bana geçer mi?
Kendiliğinden geçmez. TMK m.336 uyarınca velayet sahibinin ölümü hâlinde hâkim, çocuğun yararını gözeterek velayeti diğer ebeveyne verebileceği gibi, koşullar gerektiriyorsa vasi de atayabilir. Bu nedenle sağ kalan ebeveynin mahkemeye başvurarak velayetin kendisine verilmesini talep etmesi gerekir.
Dava sürerken çocuk kimde kalır?
Kural olarak mevcut velayet düzeni devam eder; yargılama süresince velayet kendiliğinden değişmez. Ancak çocuğun bedensel ya da ruhsal gelişimi ciddi tehlike altındaysa mahkemeden geçici tedbir talep edilebilir. Uygulamada daha sık görülen, kişisel ilişkinin yargılama süresince genişletilmesidir; bu talebin dava dilekçesinde açıkça yapılması gerekir.
Velayet değişirse nafaka ne olur?
İştirak nafakası, çocuğa fiilen bakan ebeveyne ödenir. Velayet değişirse, önceki karara dayalı nafaka yükümlülüğü de yeniden düzenlenir: eski velayet sahibi bu kez nafaka yükümlüsü hâline gelebilir. Bu talebin dava dilekçesinde ayrıca yapılması gerekir; aksi hâlde mahkeme kendiliğinden karar vermez.
İlgili sayfalar
Boşanma aşamasındaki dosyalar için çekişmeli boşanma ve anlaşmalı boşanma, nafaka tutarının güncellenmesi için nafaka artırım davası dilekçe örneklerine bakabilirsiniz. Alan bilgisi: Aile ve Boşanma Hukuku.
Aile ve BoşanmaAnlaşmalı Boşanma Dilekçesi ve Protokolü · Çekişmeli Boşanma Dava Dilekçesi · Nafaka Artırım Davası Dilekçesi · İsim ve Soyisim Değiştirme Dava Dilekçesi · Yaş Düzeltme Dava Dilekçesi · Soybağının Reddi Dava Dilekçesi
İş Hukukuİşe İade Dava Dilekçesi · İşçilik Alacakları Dava Dilekçesi · İş Kazası Tazminat Dava Dilekçesi · Hizmet Tespiti Dava Dilekçesi
İcraİcra Takibine (Ödeme Emrine) İtiraz Dilekçesi · İtirazın İptali Dava Dilekçesi · Menfi Tespit Dava Dilekçesi · Maaş Haczine İtiraz (Haczedilmezlik Şikâyeti)
TüketiciTüketici Hakem Heyeti Başvuru Dilekçesi
KiraKira Borcu İhtarnamesi ve Tahliye Dilekçesi · Kira Bedelinin Tespiti Dava Dilekçesi · İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Dava Dilekçesi
GayrimenkulOrtaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) Dilekçesi · Tapu İptali ve Tescil Dava Dilekçesi · Ecrimisil (Haksız İşgal Tazminatı) Dilekçesi
MirasMirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Dilekçesi · Mirasın Reddi Dilekçesi · Veraset İlamının İptali Dava Dilekçesi
CezaCumhuriyet Başsavcılığına Şikâyet Dilekçesi · Hakaret Savunma (Beyan) Dilekçesi · Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Silme Dilekçesi
TrafikTrafik Kazası Tazminat Dava Dilekçesi
İdareİdari İşlemin İptali Dava Dilekçesi · İdari Para Cezasına İtiraz Dilekçesi
BilişimErişimin Engellenmesi Talebi Dilekçesi
Genel UsulCevap Dilekçesi · İstinaf Başvuru Dilekçesi · Bilirkişi Raporuna İtiraz Dilekçesi · İhtiyati Tedbir Talep Dilekçesi · Delil Tespiti Talebi Dilekçesi · Adli Yardım Talebi Dilekçesi · Kararın Kesinleşmesi (Şerh) Talep Dilekçesi
Dilekçenizi göndermeden önce
Bir dilekçenin sonucu çoğu zaman içeriğinden önce zamanında ve doğru mercie verilmiş olmasına bağlıdır. Hak düşürücü süreler, dava şartı arabuluculuk ve görevli–yetkili mahkeme hataları sonradan düzeltilemez. Dosyanıza özgü değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilir, sürecin nasıl işlediğini Sıkça Sorulan Sorular ve Çalışma İlkelerimiz sayfalarından okuyabilirsiniz. Tazminat kalemleri için hesaplama araçlarımız yaklaşık bir fikir verir.