Bu sayfadaki örnek, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya reklam niteliği taşımaz, avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz ve hiçbir sonuç için garanti oluşturmaz. Dilekçeler dosyaya göre yazılır: aynı konuda iki dosyanın talep sonucu, delil listesi, görevli–yetkili mahkemesi ve hukuki sebepleri birbirinden farklı olabilir. Örneği olduğu gibi kullanmak, eksik talep, yanlış mahkeme, süre kaçırma veya usulden ret gibi telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Mevzuat ve parasal sınırlar değişir; kullanmadan önce yürürlükteki metni doğrulayın ve mutlaka bir avukata danışın.
Menfi tespit davası, bir kişinin borçlu olmadığının mahkemece tespit edilmesi için açılır. İcra ve İflas Kanunu m.72 uyarınca borçlu, icra takibinden önce veya sonra bu davayı açabilir. İki durum arasındaki fark hayatidir: takipten önce açılan davada teminat karşılığında takibin durdurulması istenebilirken, takipten sonra açılan dava takibi durdurmaz; yalnızca dosyadaki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir alınabilir.
- Görevli mahkeme
- Alacağın niteliğine göre Asliye Hukuk, Asliye Ticaret, İş veya Tüketici Mahkemesi
- Yetkili mahkeme
- Genel yetki kuralları veya takibin yapıldığı yer
- Teminat
- Takibin durdurulması için alacağın %15’inden az olmamak üzere
- Tazminat
- Kötü niyetli alacaklı aleyhine %20’den az olmamak üzere
Bu dilekçe ne zaman kullanılır?
Uygulamada en sık şu hâllerde açılır: ödenmiş bir borç için takip başlatılması; kefaletin geçersizliği; teminat olarak verilen senedin bedelsiz kalması ya da anlaşmaya aykırı doldurulması; sahte imza; ilişkinin hiç kurulmamış olması; ve borcun zamanaşımına uğradığının tespiti.
Ödeme emrine itiraz süresi kaçırılmışsa, takip kesinleşmiş olsa dahi menfi tespit davası açılabilir. Bu, itiraz süresini kaçıran borçlu için kalan en önemli yoldur — ancak takip durmayacağı için tedbir talebi ayrıca ve gerekçeli olarak yapılmalıdır.
Ödeme yapıldıysa artık istirdat davasıdır. İİK m.72/7 uyarınca borçlu, borçlu olmadığı bir parayı icra takibi sonucunda ödemişse, ödediği tarihten itibaren bir yıl içinde istirdat (geri alma) davası açabilir. Menfi tespit davası açıldıktan sonra takip kesinleşip para tahsil edilirse, dava kendiliğinden istirdat davasına dönüşür; ayrıca yeni bir dava açmak gerekmez.
Dava öncesi hazırlık
- Takibin aşamasını belirleyin. Takip henüz başlamamış mı, başlamış ama kesinleşmemiş mi, yoksa kesinleşmiş mi? Talep edilecek tedbir buna göre değişir.
- Borcun ödendiğini belgeleyin. Dekont, makbuz, ibraname, yazışma ve tanık; ispat yükü büyük ölçüde davacı borçludadır.
- Senede dayalıysa senedi inceleyin. Teminat senedi olduğu ileri sürülüyorsa bunun yazılı delille ispatı aranır; senedin metninde “teminattır” kaydı varsa güçlü delildir.
- Teminatı hazırlayın. Takibin durdurulması için alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat gösterilmesi gerekir.
- Ticari ve tüketici uyuşmazlıklarında arabulucuya başvurun. Konusu para alacağı olan ticari davalarda ve tüketici mahkemesinin görev alanındaki uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır; menfi tespit davasının bu kapsamda olup olmadığı somut dosyaya göre değerlendirilmelidir.
Örnek menfi tespit dava dilekçesi
[ŞEHİR] NÖBETÇİ [ASLİYE HUKUK / ASLİYE TİCARET] MAHKEMESİ
SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
İHTİYATİ TEDBİR TALEPLİDİR
DAVACI
(BORÇLU) : [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No])
[Açık adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad]
DAVALI
(ALACAKLI) : [Ad Soyad / Şirket unvanı]
[Açık adres]
İCRA DOSYASI : [Şehir] [Numara]. İcra Müdürlüğü [Yıl]/[No] E.
KONU : Müvekkilin davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİ ile
takibin durdurulması ve kötü niyet tazminatı
talebimizdir.
DAVA DEĞERİ : [Tutar] TL
AÇIKLAMALAR :
1. Davalı, müvekkil aleyhine yukarıda belirtilen icra dosyası ile
[tutar] TL asıl alacak ve fer'ileri için takip başlatmıştır. Takibe
dayanak olarak [tarih] tarihli [senet/fatura/sözleşme]
gösterilmiştir. Ödeme emri müvekkile [tarih] tarihinde tebliğ
edilmiştir.
2. MÜVEKKİLİN DAVALIYA HİÇBİR BORCU BULUNMAMAKTADIR.
[Dosyanıza uyan gerekçeyi bırakıp diğerlerini siliniz:]
a) BORÇ ÖDENMİŞTİR. Takibe konu borç, [tarih] tarihinde [banka]
aracılığıyla [tutar] TL olarak ödenmiştir. Ödemeye ilişkin
dekont ektedir. Davalı, ödemeye rağmen elinde kalan senedi iade
etmemiş ve takibe koymuştur.
b) SENET TEMİNAT SENEDİDİR. Takibe konu senet, taraflar arasındaki
[tarih] tarihli [sözleşme] kapsamında TEMİNAT olarak verilmiştir.
Sözleşmenin [madde] maddesinde bu husus açıkça yazılıdır.
Sözleşme ilişkisi sona ermiş, teminat gerektiren bir durum
doğmamıştır. Senet bedelsiz kalmıştır.
c) SENET ANLAŞMAYA AYKIRI DOLDURULMUŞTUR. Müvekkil senedi tutar
hanesi boş olarak imzalamış; taraflar arasındaki anlaşmaya göre
en çok [tutar] TL yazılabilecekken [tutar] TL yazılmıştır.
d) İMZA MÜVEKKİLE AİT DEĞİLDİR. Senetteki imza müvekkilin eli
ürünü olmayıp, bu husus alınacak bilirkişi raporuyla ortaya
çıkacaktır.
e) ALACAK ZAMANAŞIMINA UĞRAMIŞTIR. Alacak [tarih] tarihinde
muaccel olmuş, [kanun ve madde] uyarınca [süre] yıllık
zamanaşımı dolmuştur.
3. TEDBİR TALEBİMİZ
Takibin devamı hâlinde müvekkilin malvarlığı üzerine haciz
konulacak, [somut zarar: ticari faaliyetin durması, banka
kredilerinin kapanması, maaş haczi] biçiminde telafisi güç zarar
doğacaktır. Sayın Mahkemece takdir edilecek teminat karşılığında
[alacağın %15'inden az olmamak üzere] takibin durdurulmasına
[takip kesinleşmişse: dosyada bulunan paranın davalıya
ödenmemesine] karar verilmesini talep ediyoruz.
4. Davalı, borç ödenmiş olmasına rağmen kötü niyetle takip
başlatmıştır. İİK m.72/5 uyarınca kötü niyet tazminatı koşulları
oluşmuştur.
HUKUKİ SEBEPLER : İİK m.72, 89; 6098 s. TBK; 6102 s. TTK; HMK
m.389 vd. ve ilgili mevzuat.
DELİLLER :
- [Şehir] [Numara]. İcra Müdürlüğü [Yıl]/[No] E. sayılı takip dosyası
- [Tarih] tarihli ödeme dekontu / makbuz / ibraname
- [Tarih] tarihli sözleşme
- Takibe konu senedin aslı (dosyadan celbi talep olunur)
- Tarafların ticari defter ve kayıtları (celbi talep olunur)
- Banka hesap hareketleri
- Bilirkişi (imza incelemesi) ve tanık beyanları
- Yemin ve her türlü yasal delil
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Öncelikle takdir edilecek TEMİNAT KARŞILIĞINDA takibin
DURDURULMASINA [takip kesinleşmişse: dosyada toplanan paranın
davalıya ÖDENMEMESİNE],
b) Davanın KABULÜ ile müvekkilin davalıya [tutar] TL ve fer'ileri
yönünden BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
c) Takibin İPTALİNE,
d) Alacağın %20'sinden az olmamak üzere KÖTÜ NİYET TAZMİNATININ
davalıdan tahsiline,
e) Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya
yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla vekâleten talep ederim. [Tarih]
DAVACI VEKİLİ
Av. [Ad Soyad]
(İmza)
EKLER:
1. Vekâletname
2. İcra takip dosyası örneği
3. Ödeme dekontu ve sözleşme
4. Banka hesap hareketleriMenfi tespit mi, itirazın iptali mi?
- Kim açar? Menfi tespit davasını borçlu, itirazın iptali davasını ise alacaklı açar.
- Amaç farkı. Menfi tespitte borcun bulunmadığının tespiti, itirazın iptalinde duran takibin devamı istenir.
- İspat yükü. Menfi tespit davasında kural olarak davacı borçlu, borcun bulunmadığını ispatla yükümlüdür; ancak senedin bedelsizliği ya da teminat niteliği gibi iddialarda ispat kuralları farklılaşır.
- Aynı anda ikisi de olabilir. Borçlu menfi tespit açmışken alacaklı itirazın iptali açarsa, dosyaların birleştirilmesi gündeme gelir.
Sık yapılan hatalar
- Tedbir talebinin unutulması. Dava, takibi kendiliğinden durdurmaz; teminat ve tedbir açıkça istenmelidir.
- Teminatın yatırılmaması. Tedbir kararı verilse dahi teminat yatırılmadan uygulanmaz.
- Kötü niyet tazminatının talep edilmemesi. Talep edilmeyen tazminata hükmedilmez.
- İstirdat için bir yıllık sürenin kaçırılması. Ödeme yapılmışsa süre ödeme tarihinden işler.
- Görevli mahkemenin yanlış seçilmesi. Alacak işçilik alacağıysa iş, tüketici işleminden doğuyorsa tüketici mahkemesi görevlidir.
- Ödemenin dekontsuz ileri sürülmesi. Elden yapılan ödemelerde makbuz yoksa ispat çok güçleşir.
Sıkça sorulan sorular
Dava açınca haciz durur mu?
Kendiliğinden durmaz. Takipten önce açılan menfi tespit davasında mahkeme, alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat karşılığında takibin durdurulmasına karar verebilir. Takipten sonra açılan davada ise takip durmaz; mahkeme yalnızca, yine teminat karşılığında, icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir kararı verebilir.
Ödeme emrine itiraz etmeyi kaçırdım, hâlâ menfi tespit açabilir miyim?
Evet. Menfi tespit davası, itiraz süresinin kaçırılmasından bağımsız olarak açılabilir ve itiraz süresini kaçıran borçlu için en önemli yoldur. Ancak takip kesinleşeceği için haciz işlemleri başlayabilir; bu nedenle dava dilekçesinde tedbir talebinin gerekçeli olarak yapılması ve teminatın hazır tutulması önemlidir.
Senedin teminat senedi olduğunu nasıl ispatlarım?
En güçlü delil, senedin metninde ya da taraflar arasındaki yazılı sözleşmede bu hususun yer almasıdır. Senet metninde kayıt yoksa, teminat iddiasının kural olarak yazılı delille ispatı aranır; taraflar arasındaki yazışmalar, sözleşme ve cari hesap kayıtları bu amaçla kullanılır. Karşı tarafın açık muvafakati hâlinde tanık dinlenmesi de gündeme gelebilir.
Dava kazanılırsa ne olur?
Borçlu olunmadığının tespitine karar verilir ve takip iptal edilir; konulan hacizler kaldırılır. Ayrıca koşulları varsa alacaklı aleyhine, hükmolunan tutarın yüzde yirmisinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilebilir. Tahsil edilmiş bir para varsa iadesi istenir.
Dava kaybedilirse ne olur?
İİK m.72/4 uyarınca dava reddedilirse, tedbir kararı nedeniyle alacaklının alacağına kavuşmasının gecikmesi hâlinde, alacaklının talebi üzerine borçlu aleyhine tazminata hükmedilebilir; bu tazminat alacağın yüzde yirmisinden az olamaz. Ayrıca yargılama giderleri ve vekâlet ücreti davacı borçluya yükletilir. Bu risk nedeniyle dava, delil durumu değerlendirilmeden açılmamalıdır.
Kefil olduğum borç için menfi tespit açabilir miyim?
Evet. Kefilin sorumluluğunun hiç doğmadığı, kefalet sözleşmesinin geçerlilik koşullarını taşımadığı ya da kefalet süresinin dolduğu ileri sürülebilir. Türk Borçlar Kanunu, kefalette sıkı şekil şartları öngörür: kefalet sözleşmesinin yazılı olması, kefilin sorumlu olacağı azami tutarın, kefalet tarihinin ve müteselsil kefil olma iradesinin kefilin el yazısıyla belirtilmesi gerekir. Bu şartlardan birinin eksikliği kefaleti geçersiz kılar.
İlgili sayfalar
Ödeme emri yeni tebliğ edildiyse önce icra takibine itiraz dilekçesi, maaşınıza haciz konulduysa maaş haczine itiraz dilekçesi örneğine bakın. Alacaklı tarafındaysanız itirazın iptali dava dilekçesi ve İcra ve Tazminat Hukuku sayfamız yol gösterir.
İcraİcra Takibine (Ödeme Emrine) İtiraz Dilekçesi · İtirazın İptali Dava Dilekçesi · Maaş Haczine İtiraz (Haczedilmezlik Şikâyeti)
Aile ve BoşanmaAnlaşmalı Boşanma Dilekçesi ve Protokolü · Çekişmeli Boşanma Dava Dilekçesi · Nafaka Artırım Davası Dilekçesi · Velayetin Değiştirilmesi Dava Dilekçesi · İsim ve Soyisim Değiştirme Dava Dilekçesi · Yaş Düzeltme Dava Dilekçesi · Soybağının Reddi Dava Dilekçesi
İş Hukukuİşe İade Dava Dilekçesi · İşçilik Alacakları Dava Dilekçesi · İş Kazası Tazminat Dava Dilekçesi · Hizmet Tespiti Dava Dilekçesi
TüketiciTüketici Hakem Heyeti Başvuru Dilekçesi
KiraKira Borcu İhtarnamesi ve Tahliye Dilekçesi · Kira Bedelinin Tespiti Dava Dilekçesi · İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Dava Dilekçesi
GayrimenkulOrtaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) Dilekçesi · Tapu İptali ve Tescil Dava Dilekçesi · Ecrimisil (Haksız İşgal Tazminatı) Dilekçesi
MirasMirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Dilekçesi · Mirasın Reddi Dilekçesi · Veraset İlamının İptali Dava Dilekçesi
CezaCumhuriyet Başsavcılığına Şikâyet Dilekçesi · Hakaret Savunma (Beyan) Dilekçesi · Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Silme Dilekçesi
TrafikTrafik Kazası Tazminat Dava Dilekçesi
İdareİdari İşlemin İptali Dava Dilekçesi · İdari Para Cezasına İtiraz Dilekçesi
BilişimErişimin Engellenmesi Talebi Dilekçesi
Genel UsulCevap Dilekçesi · İstinaf Başvuru Dilekçesi · Bilirkişi Raporuna İtiraz Dilekçesi · İhtiyati Tedbir Talep Dilekçesi · Delil Tespiti Talebi Dilekçesi · Adli Yardım Talebi Dilekçesi · Kararın Kesinleşmesi (Şerh) Talep Dilekçesi
Dilekçenizi göndermeden önce
Bir dilekçenin sonucu çoğu zaman içeriğinden önce zamanında ve doğru mercie verilmiş olmasına bağlıdır. Hak düşürücü süreler, dava şartı arabuluculuk ve görevli–yetkili mahkeme hataları sonradan düzeltilemez. Dosyanıza özgü değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilir, sürecin nasıl işlediğini Sıkça Sorulan Sorular ve Çalışma İlkelerimiz sayfalarından okuyabilirsiniz. Tazminat kalemleri için hesaplama araçlarımız yaklaşık bir fikir verir.