Hukuki bir süreçte en çok yıpratan şey çoğu zaman sonucu değil, ne olacağını bilmemektir. Aşağıdaki haritalar dava yolculuğunun aşamalarını, her aşamada ne yapıldığını ve neyin beklendiğini gösterir.
Bir hukuk davası nasıl ilerler?
Alan ne olursa olsun, hukuk yargılamasının iskeleti aynıdır.
Dava dilekçesi
Talep, hukuki sebepler ve deliller yazılır; harç yatırılır ve dosya açılır.
Dilekçeler teatisi
Cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri karşılıklı verilir. Taraflar iddialarını sabitler.
Ön inceleme
Dava şartları ve ilk itirazlar incelenir, uyuşmazlık noktaları belirlenir, taraflar sulhe teşvik edilir.
Tahkikat
Deliller toplanır: tanık dinlenir, bilirkişi raporu alınır, keşif yapılır. Sürecin en uzun aşamasıdır.
Hüküm
Sözlü yargılamanın ardından karar verilir. Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra kanun yolu süresi işler.
Boşanma: iki yol, iki farklı süreç
Boşanmanın nasıl ilerleyeceğini belirleyen ilk şey, tarafların anlaşıp anlaşmadığıdır.
Anlaşmalı boşanma
TMK m.166/3- Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.
- Nafaka, velayet, mal paylaşımı ve tazminatı düzenleyen protokol hazırlanır.
- Taraflar duruşmada hâkim huzurunda iradelerini açıklar.
- Hâkim protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir.
Genellikle tek celsede sonuçlanır.
Çekişmeli boşanma
TMK m.161–166- Boşanma sebebi ispatlanmak zorundadır; tanık ve belge delilleri toplanır.
- Yargılama sürerken tedbir nafakası ve geçici velayet kararı istenebilir.
- Kusur değerlendirmesi yapılır; tazminat ve yoksulluk nafakası buna göre belirlenir.
- Karar sonrası istinaf ve temyiz yolları açıktır.
Delil durumuna göre birden çok celse sürer.
İşçilik alacaklarında zorunlu durak: arabuluculuk
İşçilik alacakları ve işe iade taleplerinde doğrudan dava açılamaz. Arabuluculuk bir seçenek değil, dava şartıdır.
Arabulucuya başvuru
Adliyedeki arabuluculuk bürosuna başvurulur. İşe iade talebinde bu başvuru fesihten itibaren bir ay içinde yapılmalıdır.
Görüşmeler
Taraflar arabulucu eşliğinde bir araya gelir. Anlaşma sağlanırsa tutanak ilam niteliğinde olur ve icraya konulabilir.
Son tutanak
Anlaşma sağlanamazsa "anlaşamama" tutanağı düzenlenir. Dava dilekçesine bu tutanağın eklenmesi zorunludur.
İş mahkemesi
Dava açılır; yargılama genel usule göre ilerler. İşe iade davalarında yargılama diğer alacak davalarına göre daha hızlı yürür.
İş Hukuku Kıdem Tazminatı Hesapla İşe İade Hesapla
İcra takibi: itiraz her şeyi değiştirir
İlamsız icra takibinde sürecin yönünü belirleyen tek şey, borçlunun yedi gün içinde itiraz edip etmediğidir.
Takip talebi
Alacaklı icra dairesine başvurur; borçluya ödeme emri gönderilir.
Yedi günlük süre
Borçlu ödeme emrine itiraz edebilir. Buradan sonrası ikiye ayrılır.
İtiraz edildi
Takip durur. Alacaklı, itirazın iptali (genel mahkeme) veya itirazın kaldırılması (icra mahkemesi) yoluna gider.
İtiraz edilmedi
Takip kesinleşir. Haciz istenebilir; taşınır, taşınmaz ve üçüncü kişilerdeki alacaklar haczedilir.
Ceza yargılaması: soruşturmadan hükme
Ceza sürecinin iki ayrı evresi vardır ve ikisini farklı makamlar yürütür.
Soruşturma
Cumhuriyet savcılığı yürütür. İfade alınır, deliller toplanır. Şüphelinin müdafi yardımından yararlanma hakkı bu aşamada başlar.
Karar noktası
Savcılık ya kovuşturmaya yer olmadığına karar verir ya da iddianame düzenler. İddianame mahkemece kabul edilirse dava açılmış olur.
Kovuşturma
Mahkeme yürütür. Duruşmalar yapılır, tanıklar dinlenir, savunma alınır. Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda bu yol ayrıca değerlendirilir.
Hüküm ve kanun yolu
Mahkumiyet, beraat veya düşme kararı verilir. İstinaf süresi hükmün açıklanmasından itibaren yedi gündür.
Karar beğenilmezse: kanun yolları
Türkiye'de yargı üç kademelidir. Bir karar, kesinleşene kadar iki kez daha incelenebilir.
İstinaf, dosyayı hem maddi olay hem hukuk yönünden yeniden inceler; gerekirse duruşma açar. Temyiz ise yalnızca hukuka uygunluk denetimi yapar, olayı yeniden değerlendirmez. Bazı kararlar miktar veya suç türü nedeniyle kesindir ve kanun yoluna kapalıdır.
Kaçırılırsa hak kaybına yol açan süreler
Bu sürelerin kaçırılması, davanın esasına hiç girilmeden hakkın kaybedilmesi anlamına gelir.
İşe iade için arabulucuya başvuru
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işler. Arabuluculuk dava şartıdır; başvurulmadan dava açılamaz.
İş K. m.20Ödeme emrine itiraz
Ödeme emrinin tebliğinden itibaren. İtiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.
İİK m.62İdari işleme karşı iptal davası
İşlemin tebliğini izleyen günden başlar. Vergi uyuşmazlıklarında süre 30 gündür.
İYUK m.7Hukuk davalarında istinaf
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren işler.
HMK m.345Ceza davalarında istinaf
Hükmün açıklanmasından itibaren. Yokluğunda hüküm verilmişse tebliğden başlar.
CMK m.273Kıdem ve ihbar tazminatında zamanaşımı
12.10.2017 tarihinden sonra sona eren iş sözleşmeleri için geçerlidir.
7036 s.K.Sürecinizin haritasını birlikte çıkaralım
Yukarıdakiler genel akışlardır. Dosyanızda hangi aşamada olduğunuzu, hangi sürelerin işlediğini ve önünüzdeki seçenekleri konuşmak için iletişime geçebilirsiniz.
Görüşme Talebi Hesaplama Araçları Dilekçe Örnekleri