Bu sayfadaki örnek, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya reklam niteliği taşımaz, avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz ve hiçbir sonuç için garanti oluşturmaz. Dilekçeler dosyaya göre yazılır: aynı konuda iki dosyanın talep sonucu, delil listesi, görevli–yetkili mahkemesi ve hukuki sebepleri birbirinden farklı olabilir. Örneği olduğu gibi kullanmak, eksik talep, yanlış mahkeme, süre kaçırma veya usulden ret gibi telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Mevzuat ve parasal sınırlar değişir; kullanmadan önce yürürlükteki metni doğrulayın ve mutlaka bir avukata danışın.
Evlilik içinde doğan çocuğun babası, kural olarak kocadır — buna babalık karinesi denir. Bu karineyi yalnızca soybağının reddi davası çürütebilir. Davanın en kritik yönü içeriği değil süresidir: Türk Medeni Kanunu m.289 uyarınca koca, doğumu ve baba olmadığını öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde dava açmak zorundadır. Süre geçerse, DNA sonucu ne olursa olsun sonuç alınamaz.
- Görevli mahkeme
- Aile Mahkemesi
- Yetkili mahkeme
- Taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri
- Süre
- Öğrenmeden itibaren 1 yıl — hak düşürücü
- Belirleyici delil
- DNA (genetik) inceleme
Babalık karinesi ne zaman doğar?
TMK m.285 uyarınca evlilik devam ederken veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babası kocadır. m.288 ise ana rahmine düşme dönemini belirler: evlenmeden başlayarak en az yüz seksen gün geçtikten sonra ve evliliğin sona ermesinden başlayarak en fazla üç yüz gün içinde doğan çocuk, evlilik içinde ana rahmine düşmüş sayılır.
Bu karine güçlüdür: nüfus kaydı, velayet, nafaka ve miras hakları doğrudan buna bağlanır. Karineyi çürütmek isteyen kocanın, TMK m.287 uyarınca baba olmadığını ispat etmesi gerekir — yani ispat yükü davacıdadır.
Süre, davanın kendisinden önemlidir. TMK m.289 uyarınca koca; doğumu ve baba olmadığını veya ananın gebe kaldığı sırada başka bir erkekle cinsel ilişkide bulunduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl içinde dava açmalıdır. Çocuk için süre, ergin olduğu tarihten başlayarak bir yıldır. Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir (m.289/son). Bu hükümlerin metni ve mutlak süreler bakımından yargı kararlarıyla değişiklik yaşanabildiğinden, dava açmadan önce yürürlükteki madde metnini doğrulayın.
Kim, kime karşı açar?
- Koca açarsa: dava ana ve çocuğa karşı açılır (TMK m.286/1). Çocuk küçükse kendisine kayyım atanması gerekir; ananın menfaati çocuğunkiyle çatışabileceğinden bu zorunludur.
- Çocuk açarsa: dava ana ve kocaya karşı açılır (m.286/2).
- Kocanın altsoyu, anası, babası veya baba olduğunu iddia eden kişi de, kocanın ölümü ya da ayırt etme gücünü sürekli kaybetmesi gibi hâllerde dava açabilir (m.291).
- Kayyım atanması için mahkemeden ayrıca talepte bulunulmalıdır; aksi hâlde taraf teşkili sağlanamaz ve dosya ilerlemez.
- Nüfus müdürlüğü hasım değildir, ancak karar kesinleştiğinde kayıt düzeltmesi için bildirim yapılır.
Örnek soybağının reddi dava dilekçesi
[ŞEHİR] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
DAVACI : [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No])
[Açık adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad]
DAVALILAR : 1- [Ana Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No]) — [Adres]
2- [Çocuk Ad Soyad] ([doğum tarihi])
(Küçük olduğundan KAYYIM ATANMASI talep
olunur)
KONU : Davacı ile [tarih] doğumlu [Çocuk Ad Soyad]
arasındaki SOYBAĞININ REDDİNE karar verilmesi
talebidir.
AÇIKLAMALAR :
1. Davacı ile davalı [Ana Ad Soyad], [tarih] tarihinde evlenmiştir.
[Evlilik sona ermişse: Taraflar [Mahkeme adı]'nın [tarih] tarih
ve [Esas]/[Karar] sayılı kararı ile boşanmıştır.]
2. Davalı ana, [tarih] tarihinde [Çocuk Ad Soyad] adlı çocuğu
dünyaya getirmiştir. Çocuk, TMK m.285 uyarınca davacının nüfusuna
kaydedilmiştir. Vukuatlı nüfus kayıt örneği ektedir.
3. Ancak davacı, çocuğun BABASI DEĞİLDİR:
a) Davacı ile davalı ana, çocuğun ana rahmine düştüğü kabul edilen
dönemde ([tarih] – [tarih]) FİİLEN AYRI YAŞAMAKTADIR. Davacı bu
dönemde [şehir/ülke]'de [iş/askerlik/tedavi] nedeniyle
bulunmuş; taraflar arasında birliktelik olmamıştır. Bu husus
[pasaport kaydı / işyeri kaydı / hastane kaydı / adres kayıt
sistemi] ile sabittir.
b) [Varsa] Davacının [tarih] tarihli sağlık raporuna göre
[tıbbi durum] nedeniyle çocuk sahibi olması mümkün değildir.
c) [Varsa] Davalı ana, anılan dönemde başka bir erkekle
birliktelik yaşadığını [tarih] tarihinde davacıya bizzat
beyan etmiştir.
4. ÖĞRENME TARİHİ VE SÜRE
Davacı, baba olmadığını [tarih] tarihinde [somut olay: yapılan
özel DNA testi sonucu / davalı ananın beyanı / öğrenilen olgu]
ile ÖĞRENMİŞTİR. İşbu dava, öğrenme tarihinden itibaren TMK
m.289'da öngörülen BİR YILLIK yasal süre içinde açılmaktadır.
5. Çocuğun küçük olması ve ana ile çıkar çatışması bulunması
nedeniyle, çocuğa TMK ve HMK hükümleri uyarınca KAYYIM ATANMASI
gerekmektedir.
6. İddianın ispatı bakımından tarafların GENETİK İNCELEMEYE (DNA)
tabi tutulması zorunludur.
HUKUKİ SEBEPLER : TMK m.282, 285, 286, 287, 288, 289, 291;
HMK m.292 vd. ve ilgili mevzuat.
DELİLLER :
- Vukuatlı nüfus kayıt örneği ve evlilik kaydı
- Boşanma ilamı ve kesinleşme şerhi (varsa)
- Adres kayıt sistemi kayıtları
- Pasaport / yurt dışı giriş–çıkış kayıtları (celbi talep olunur)
- İşyeri, askerlik ve hastane kayıtları (celbi talep olunur)
- GENETİK (DNA) İNCELEME — Adli Tıp Kurumu'na sevk (talep olunur)
- Tanık beyanları (tanık listesi ektedir)
- Her türlü yasal delil
TALEP SONUCU : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Öncelikle davalı küçüğe KAYYIM ATANMASINA,
b) Tarafların GENETİK İNCELEMEYE tabi tutulmasına,
c) Davanın KABULÜ ile davacı ile [tarih] doğumlu
[Çocuk Ad Soyad] arasındaki SOYBAĞININ REDDİNE,
d) Kararın kesinleşmesi hâlinde nüfus kaydının düzeltilmesi için
ilgili Nüfus Müdürlüğü'ne müzekkere yazılmasına,
e) Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara
yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla vekâleten talep ederim. [Tarih]
DAVACI VEKİLİ
Av. [Ad Soyad]
(İmza)
EKLER:
1. Vekâletname
2. Vukuatlı nüfus kayıt örneği
3. Ayrı yaşamayı gösteren belgeler
4. Sağlık raporu (varsa)
5. Tanık listesiDavanın sonuçları
- Soybağı geçmişe etkili olarak ortadan kalkar. Çocuk, davacının nüfusundan çıkarılır ve ananın soyadını alır.
- Nafaka yükümlülüğü sona erer. Kararın kesinleşmesinden sonra iştirak nafakası ödenmez. Geçmişte ödenen nafakanın geri istenip istenemeyeceği, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir.
- Miras ilişkisi ortadan kalkar — her iki yönde de.
- Velayet ve kişisel ilişki hükümleri geçersiz hâle gelir.
- Gerçek babaya karşı ana ya da çocuk tarafından babalık davası açılabilir; bu ayrı bir davadır.
- Kesinleşme şarttır. Nüfus kaydı ancak kesinleşmiş kararla düzeltilir; bkz. kesinleşme şerhi talebi.
Sık yapılan hatalar
- Bir yıllık sürenin kaçırılması. Bu davaların en sık ret sebebidir; DNA sonucu bile süreyi geri getirmez.
- Öğrenme tarihinin belirsiz bırakılması. Sürenin ne zaman başladığı dilekçede somut bir olaya bağlanmalıdır.
- Kayyım atanması talebinin unutulması. Küçük çocuk aleyhine açılan davada taraf teşkili sağlanamaz.
- Yalnızca özel laboratuvar raporuna dayanmak. Taraflarca yaptırılan DNA testi tek başına yeterli görülmez; mahkeme resen adli tıp incelemesi yaptırır.
- Davalıların eksik gösterilmesi. Koca açıyorsa hem ana hem çocuk davalı olmalıdır.
- Nüfus müdürlüğünün davalı gösterilmesi. Bu davada nüfus müdürlüğü hasım değildir; kayıt düzeltmesi karar sonrası bildirimle yapılır.
Sıkça sorulan sorular
DNA testinden kaçınılırsa ne olur?
HMK m.292 uyarınca soybağının belirlenmesinde taraflar ve üçüncü kişiler, soybağının belirlenmesi için zorunlu olan ve sağlıkları yönünden tehlike yaratmayan incelemelere rıza göstermekle yükümlüdür. Davalı veya üçüncü kişi incelemeye rıza göstermezse hâkim, incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verebilir. Uygulamada kaçınma, aleyhe değerlendirilen güçlü bir davranış olarak da dikkate alınır.
Boşandıktan sonra doğan çocuk için de bu dava gerekir mi?
Evet, eğer çocuk evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz gün içinde doğmuşsa babalık karinesi işler ve çocuk eski kocanın nüfusuna kaydedilir. Bu kaydı ortadan kaldırmanın yolu soybağının reddi davasıdır. Üç yüz günden sonra doğan çocuklarda ise karine işlemez; bu hâlde ananın beyanı ve gerçek babanın tanıması ya da babalık davası gündeme gelir.
Ödediğim nafakayı geri alabilir miyim?
Soybağının reddi kararı geçmişe etkili sonuç doğurduğundan, ödenmiş nafakanın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre istenmesi gündeme gelebilir. Ancak uygulamada bu talep, ödemenin yapıldığı dönemdeki iyiniyet, çocuğun yararı ve hakkaniyet ölçütleri birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır; her dosyada kabul edilmez. Ayrı bir dava açılması gerekir.
Çocuk kendisi bu davayı açabilir mi?
Evet. TMK m.286/2 uyarınca çocuk da soybağının reddi davası açabilir; dava ana ve kocaya karşı yöneltilir. Çocuk için süre, ergin olduğu tarihten başlayarak bir yıldır. Ergin olmayan çocuk adına ise kayyım aracılığıyla dava açılması gündeme gelir.
Süreyi kaçırdım, başka yolum var mı?
TMK m.289/son, gecikmenin haklı bir sebebe dayanması hâlinde, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabileceğini öngörür. Haklı sebep somut olarak açıklanmalı ve belgelenmelidir — örneğin gerçeğin ancak yeni öğrenilmiş olması. Bunun dışında kalan hâllerde ise soybağı ilişkisi devam eder; bu nedenle şüphe doğduğu anda hukuki destek almak belirleyicidir.
Bu dava aile mahkemesinde mi görülür?
Evet. Soybağına ilişkin davalar aile mahkemesinin görev alanındadır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetki bakımından ise TMK m.283 uyarınca taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Aile hukuku davası olduğundan arabuluculuk dava şartı uygulanmaz.
İlgili sayfalar
Boşanma dosyaları için çekişmeli boşanma ve anlaşmalı boşanma, velayet uyuşmazlıkları için velayetin değiştirilmesi, nüfus kaydına ilişkin diğer düzeltmeler için yaş düzeltme dilekçe örneklerine bakabilirsiniz. Alan bilgisi: Aile ve Boşanma Hukuku.
Aile ve BoşanmaAnlaşmalı Boşanma Dilekçesi ve Protokolü · Çekişmeli Boşanma Dava Dilekçesi · Nafaka Artırım Davası Dilekçesi · Velayetin Değiştirilmesi Dava Dilekçesi · İsim ve Soyisim Değiştirme Dava Dilekçesi · Yaş Düzeltme Dava Dilekçesi
İş Hukukuİşe İade Dava Dilekçesi · İşçilik Alacakları Dava Dilekçesi · İş Kazası Tazminat Dava Dilekçesi · Hizmet Tespiti Dava Dilekçesi
İcraİcra Takibine (Ödeme Emrine) İtiraz Dilekçesi · İtirazın İptali Dava Dilekçesi · Menfi Tespit Dava Dilekçesi · Maaş Haczine İtiraz (Haczedilmezlik Şikâyeti)
TüketiciTüketici Hakem Heyeti Başvuru Dilekçesi
KiraKira Borcu İhtarnamesi ve Tahliye Dilekçesi · Kira Bedelinin Tespiti Dava Dilekçesi · İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Dava Dilekçesi
GayrimenkulOrtaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) Dilekçesi · Tapu İptali ve Tescil Dava Dilekçesi · Ecrimisil (Haksız İşgal Tazminatı) Dilekçesi
MirasMirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Dilekçesi · Mirasın Reddi Dilekçesi · Veraset İlamının İptali Dava Dilekçesi
CezaCumhuriyet Başsavcılığına Şikâyet Dilekçesi · Hakaret Savunma (Beyan) Dilekçesi · Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Silme Dilekçesi
TrafikTrafik Kazası Tazminat Dava Dilekçesi
İdareİdari İşlemin İptali Dava Dilekçesi · İdari Para Cezasına İtiraz Dilekçesi
BilişimErişimin Engellenmesi Talebi Dilekçesi
Genel UsulCevap Dilekçesi · İstinaf Başvuru Dilekçesi · Bilirkişi Raporuna İtiraz Dilekçesi · İhtiyati Tedbir Talep Dilekçesi · Delil Tespiti Talebi Dilekçesi · Adli Yardım Talebi Dilekçesi · Kararın Kesinleşmesi (Şerh) Talep Dilekçesi
Dilekçenizi göndermeden önce
Bir dilekçenin sonucu çoğu zaman içeriğinden önce zamanında ve doğru mercie verilmiş olmasına bağlıdır. Hak düşürücü süreler, dava şartı arabuluculuk ve görevli–yetkili mahkeme hataları sonradan düzeltilemez. Dosyanıza özgü değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilir, sürecin nasıl işlediğini Sıkça Sorulan Sorular ve Çalışma İlkelerimiz sayfalarından okuyabilirsiniz. Tazminat kalemleri için hesaplama araçlarımız yaklaşık bir fikir verir.