Bu sayfadaki örnek, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya reklam niteliği taşımaz, avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz ve hiçbir sonuç için garanti oluşturmaz. Dilekçeler dosyaya göre yazılır: aynı konuda iki dosyanın talep sonucu, delil listesi, görevli–yetkili mahkemesi ve hukuki sebepleri birbirinden farklı olabilir. Örneği olduğu gibi kullanmak, eksik talep, yanlış mahkeme, süre kaçırma veya usulden ret gibi telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Mevzuat ve parasal sınırlar değişir; kullanmadan önce yürürlükteki metni doğrulayın ve mutlaka bir avukata danışın.
Maaşınıza haciz konulduğunda iki soru önemlidir: ne kadarı haczedilebilir ve bu gelir haczedilebilir mi. İcra ve İflas Kanunu m.83 uyarınca maaş ve ücretlerin dörtte birinden fazlası haczedilemez; borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısım haciz dışında tutulur. Emekli aylıkları ise 5510 sayılı Kanun m.93 uyarınca kural olarak hiç haczedilemez. Bu kurallara aykırı hacizlere karşı yol, icra mahkemesine yapılan haczedilmezlik şikâyetidir.
- Nereye verilir
- İcra Mahkemesi (takibin yapıldığı yer)
- Süre
- Haczin öğrenilmesinden itibaren 7 gün (İİK m.16)
- Sınır
- Maaşın en çok 1/4’ü · nafaka alacaklarında bu sınır uygulanmaz
- Emekli aylığı
- Kural olarak haczedilemez (5510 s. K. m.93)
Hangi gelirler ne ölçüde haczedilebilir?
- Maaş ve ücret. En çok dörtte biri haczedilebilir. Birden fazla haciz varsa sıraya girer; aynı anda birden çok alacaklı için dörtte birden fazla kesinti yapılamaz.
- Nafaka alacakları istisnadır. Nafaka borcu için yapılan hacizlerde dörtte bir sınırı uygulanmaz; nafaka alacakları öncelikli olarak tahsil edilir.
- Emekli aylığı. 5510 sayılı Kanun m.93 uyarınca gelir, aylık ve ödenekler haczedilemez. İki istisnası vardır: nafaka borçları ve borçlunun haciz sırasında veya sonrasında verdiği muvafakat.
- Asgari ücret. Uygulamada asgari ücret düzeyindeki gelirlerde, borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu olan kısmın haciz dışı bırakılması gerektiği kabul edilir; bu değerlendirme somut duruma göre icra mahkemesince yapılır.
- Kıdem ve ihbar tazminatı. Bu ödemelerin niteliği ve haczedilebilirliği tartışmalı olup uygulamada ücret gibi değerlendirilerek sınırlı hacze konu edildiği görülmektedir; somut dosyada icra mahkemesinin değerlendirmesi belirleyicidir.
- Sosyal yardımlar ve ilişkili ödemeler. Kanunlarında haczedilemeyeceği öngörülen ödemeler haciz dışıdır.
Önceden verilen muvafakat geçersizdir. İİK m.83/a uyarınca, haczi caiz olmayan mal ve hakların haczedilebileceğine dair haciz işleminden önce yapılan anlaşmalar geçerli değildir. Kredi ya da senet sözleşmesinin küçük puntolu bir maddesine konulan “maaşımın tamamının haczine muvafakat ederim” kaydı sonuç doğurmaz. Buna karşılık haciz sırasında ya da sonrasında icra dosyasına verilen muvafakat geçerlidir — bu nedenle icra dairesinde imzalanacak belgeler dikkatle okunmalıdır.
Şikâyetten önce
- Haciz müzekkeresini görün. İşvereninizden ya da e-Devlet “İcra Dosyalarım” ekranından hangi dosyadan, hangi oranda kesinti istendiğini öğrenin.
- Öğrenme tarihini belirleyin. Yedi günlük süre, haczi öğrendiğiniz tarihte başlar; ilk kesintinin yapıldığı bordro bu tarihi gösterir.
- Gelir ve gider belgelerinizi toplayın. Bordro, kira sözleşmesi, bakmakla yükümlü olduğunuz kişilere ilişkin nüfus kaydı, öğrenim ve sağlık giderleri.
- Birden çok haciz varsa hepsini listeleyin. Toplam kesinti dörtte biri aşıyorsa bu, tek başına şikâyet sebebidir.
- Muvafakat verip vermediğinizi kontrol edin. Dosyaya sonradan verilmiş bir muvafakat varsa şikâyetin sonucu değişir.
Örnek haczedilmezlik şikâyeti dilekçesi
[ŞEHİR] NÖBETÇİ İCRA (HUKUK) MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE
TEDBİR TALEPLİDİR
ŞİKÂYET EDEN
(BORÇLU) : [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No])
[Açık adres]
VEKİLİ : Av. [Ad Soyad]
KARŞI TARAF
(ALACAKLI) : [Ad Soyad / Şirket unvanı]
[Adres]
İCRA DOSYASI : [Şehir] [Numara]. İcra Müdürlüğü [Yıl]/[No] E.
KONU : Maaş üzerine konulan haczin, yasal sınırı aşan
kısmı yönünden KALDIRILMASI talebidir.
ÖĞRENME TARİHİ : [Tarih] (İşbu şikâyet yedi günlük yasal süre
içindedir.)
AÇIKLAMALAR :
1. Şikâyet eden, [işyeri adı]'nda [görev] olarak çalışmakta olup aylık
net ücreti [tutar] TL'dir. Ücret bordrosu ektedir.
2. Karşı taraf tarafından başlatılan yukarıda belirtilen icra takibi
nedeniyle, [tarih] tarihli haciz müzekkeresi ile şikâyet edenin
maaşına haciz konulmuştur. Şikâyet eden bu durumu [tarih] tarihli
bordrosunda gördüğü kesinti üzerine öğrenmiştir.
3. YASAL SINIR AŞILMIŞTIR
İİK m.83 uyarınca maaş ve ücretlerin ancak dörtte biri haczedilebilir.
Buna rağmen [tarih] tarihli bordroda [tutar] TL kesinti yapılmış
olup, bu tutar aylık net ücretin %[oran]'ına karşılık gelmektedir.
Kesinti yasal sınırı aşmaktadır.
4. BİRDEN ÇOK HACİZ NEDENİYLE TOPLAM KESİNTİ SINIRI AŞMAKTADIR
Şikâyet edenin maaşı üzerinde ayrıca [Şehir] [Numara]. İcra
Müdürlüğü'nün [Yıl]/[No] E. sayılı dosyasından da haciz
bulunmaktadır. Hacizler sıraya girmesi gerekirken eşzamanlı kesinti
yapılmakta, toplam kesinti dörtte biri aşmaktadır.
5. AİLENİN GEÇİMİ İÇİN ZORUNLU KISIM
Şikâyet eden, eşi ve [sayı] çocuğu ile birlikte yaşamakta; aylık
[tutar] TL kira, [tutar] TL zorunlu sağlık gideri ödemektedir.
Yapılan kesinti, şikâyet eden ve ailesinin asgari geçimini
olanaksız kılmaktadır. İİK m.83 uyarınca ücretin, borçlu ve
ailesinin geçimi için zorunlu olan kısmı haczedilemez.
[Emekli aylığı hâlinde 3–5 yerine:]
Şikâyet eden [tarih] tarihinden bu yana [kurum] emeklisi olup tek
geliri emekli aylığıdır. 5510 sayılı Kanun m.93 uyarınca gelir,
aylık ve ödenekler haczedilemez. Dosyada şikâyet edenin haciz
sırasında veya sonrasında verilmiş bir muvafakati bulunmamaktadır;
takip öncesi sözleşmelere konulmuş muvafakat kayıtları ise İİK
m.83/a uyarınca geçersizdir. Haciz tümüyle hukuka aykırıdır.
6. Kesintinin devamı hâlinde telafisi güç zarar doğacağından, şikâyet
sonuçlanıncaya kadar haciz işleminin durdurulması gerekmektedir.
HUKUKİ SEBEPLER : İİK m.16, 79, 83, 83/a, 85; 5510 s. Kanun m.93;
HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER :
- [Şehir] [Numara]. İcra Müdürlüğü [Yıl]/[No] E. sayılı dosya
- [Tarih] tarihli ücret bordrosu ve banka hesap hareketleri
- İşyerine gönderilen haciz müzekkeresi
- Kira sözleşmesi ve ödeme belgeleri
- Vukuatlı nüfus kayıt örneği
- [Emekli aylığı hâlinde] emeklilik belgesi ve aylık bordrosu
- Tanık, bilirkişi ve her türlü yasal delil
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
a) Öncelikle şikâyet sonuçlanıncaya kadar maaş haczine ilişkin
işlemlerin TEDBİREN DURDURULMASINA,
b) Şikâyetimizin KABULÜ ile maaş üzerindeki haczin YASAL SINIRI
AŞAN KISMININ KALDIRILMASINA [emekli aylığı hâlinde: haczin
TÜMÜYLE KALDIRILMASINA],
c) Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa
yükletilmesine
karar verilmesini saygıyla vekâleten talep ederim. [Tarih]
ŞİKÂYET EDEN VEKİLİ
Av. [Ad Soyad]
(İmza)
EKLER:
1. Vekâletname
2. Ücret bordroları
3. Kira sözleşmesi
4. Vukuatlı nüfus kayıt örneğiSık yapılan hatalar
- Yedi günlük sürenin kaçırılması. Süre, haczin öğrenildiği tarihte başlar. Ancak haczedilmezlik şikâyeti bakımından, kamu düzenine ilişkin bazı hâllerde sürenin işlemeyeceği ileri sürülebilir; yine de süreye uymak esastır.
- İcra dairesine dilekçe verilmesi. Haczedilmezlik şikâyeti icra dairesine değil, icra mahkemesine yapılır.
- Tedbir talebinin unutulması. Şikâyet, kesintiyi kendiliğinden durdurmaz; ayrıca talep edilmelidir.
- Gelir ve gider belgelerinin sunulmaması. Geçim için zorunlu kısım iddiası, somut belgeyle desteklenmedikçe değerlendirilemez.
- Sonradan verilen muvafakatin göz ardı edilmesi. İcra dosyasına muvafakat verilmişse şikâyet sonuç vermez.
- Nafaka takibinin diğer takiplerle karıştırılması. Nafaka alacakları bakımından dörtte bir sınırı uygulanmaz.
Sıkça sorulan sorular
Maaşımın tamamına haciz konabilir mi?
Nafaka borçları dışında hayır. İİK m.83 uyarınca maaş ve ücretlerin en çok dörtte biri haczedilebilir. Birden fazla alacaklı varsa hacizler sıraya girer ve toplam kesinti yine dörtte biri aşamaz. Bunun üzerindeki kesintiler haczedilmezlik şikâyetiyle kaldırılabilir.
Emekli maaşıma haciz konuldu, ne yapabilirim?
5510 sayılı Kanun m.93 uyarınca gelir, aylık ve ödenekler kural olarak haczedilemez; istisnaları nafaka borçları ile borçlunun muvafakatidir. Muvafakat vermemişseniz haczin tümüyle kaldırılması için icra mahkemesine şikâyet edin. Dikkat edilmesi gereken nokta, emekli aylığının bankaya yatmasından sonra hesapta biriken paranın durumunun ayrı bir tartışma konusu olmasıdır; bu nedenle şikâyet dilekçesinde paranın kaynağının emekli aylığı olduğu açıkça gösterilmelidir.
Banka hesabımdaki maaşım da korunur mu?
Maaş hesabına yatan tutarların, maaş niteliğini koruduğu sürece aynı sınırlara tabi olduğu kabul edilir. Bunun için hesabın maaş hesabı olduğunun ve bloke edilen paranın maaştan kaynaklandığının belgelenmesi gerekir; banka yazısı ve hesap dökümü bu amaçla sunulur. Hesapta maaş dışı başka gelirler de birikiyorsa değerlendirme farklılaşır.
İşverenim kesintiyi durdurabilir mi?
Hayır. İşveren, kendisine tebliğ edilen haciz müzekkeresinin gereğini yerine getirmek zorundadır ve kendiliğinden kesintiyi durduramaz; aksi hâlde İİK m.355 vd. uyarınca sorumluluğu doğar. Kesintinin durması ancak icra mahkemesinin tedbir ya da haczin kaldırılması kararının icra dairesine sunulması ve dairenin işvereni bilgilendirmesiyle mümkündür.
Haciz kaldırılırsa fazla kesilen paralar geri gelir mi?
Yasal sınırı aşan biçimde tahsil edilen tutarların iadesi talep edilebilir. Para henüz alacaklıya ödenmemiş ve icra dosyasında duruyorsa iadesi daha kolaydır; ödenmişse istirdat yoluna başvurulması gerekebilir. Bu nedenle şikâyetle birlikte tedbir talebinde bulunulması ve dosyadaki paranın alacaklıya ödenmemesinin istenmesi önemlidir.
Borcum gerçekten var, yine de şikâyet edebilir miyim?
Evet. Haczedilmezlik şikâyeti borcun varlığını tartışmaz; yalnızca haciz işleminin kanuna uygun olup olmadığını denetler. Borcu kabul etseniz dahi, yasal sınırı aşan ya da haczedilemeyecek bir gelir üzerine konulan haczin kaldırılmasını isteyebilirsiniz. Borcun varlığını tartışmak istiyorsanız menfi tespit davası ayrı bir yoldur.
İlgili sayfalar
Takibin kendisine itiraz için icra takibine itiraz dilekçesi, borçlu olmadığınızın tespiti için menfi tespit dava dilekçesi örneğine bakabilirsiniz. Alan bilgisi için İcra ve Tazminat Hukuku sayfamız yol gösterir.
İcraİcra Takibine (Ödeme Emrine) İtiraz Dilekçesi · İtirazın İptali Dava Dilekçesi · Menfi Tespit Dava Dilekçesi
Aile ve BoşanmaAnlaşmalı Boşanma Dilekçesi ve Protokolü · Çekişmeli Boşanma Dava Dilekçesi · Nafaka Artırım Davası Dilekçesi · Velayetin Değiştirilmesi Dava Dilekçesi · İsim ve Soyisim Değiştirme Dava Dilekçesi · Yaş Düzeltme Dava Dilekçesi · Soybağının Reddi Dava Dilekçesi
İş Hukukuİşe İade Dava Dilekçesi · İşçilik Alacakları Dava Dilekçesi · İş Kazası Tazminat Dava Dilekçesi · Hizmet Tespiti Dava Dilekçesi
TüketiciTüketici Hakem Heyeti Başvuru Dilekçesi
KiraKira Borcu İhtarnamesi ve Tahliye Dilekçesi · Kira Bedelinin Tespiti Dava Dilekçesi · İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Dava Dilekçesi
GayrimenkulOrtaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) Dilekçesi · Tapu İptali ve Tescil Dava Dilekçesi · Ecrimisil (Haksız İşgal Tazminatı) Dilekçesi
MirasMirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Dilekçesi · Mirasın Reddi Dilekçesi · Veraset İlamının İptali Dava Dilekçesi
CezaCumhuriyet Başsavcılığına Şikâyet Dilekçesi · Hakaret Savunma (Beyan) Dilekçesi · Adli Sicil ve Arşiv Kaydı Silme Dilekçesi
TrafikTrafik Kazası Tazminat Dava Dilekçesi
İdareİdari İşlemin İptali Dava Dilekçesi · İdari Para Cezasına İtiraz Dilekçesi
BilişimErişimin Engellenmesi Talebi Dilekçesi
Genel UsulCevap Dilekçesi · İstinaf Başvuru Dilekçesi · Bilirkişi Raporuna İtiraz Dilekçesi · İhtiyati Tedbir Talep Dilekçesi · Delil Tespiti Talebi Dilekçesi · Adli Yardım Talebi Dilekçesi · Kararın Kesinleşmesi (Şerh) Talep Dilekçesi
Dilekçenizi göndermeden önce
Bir dilekçenin sonucu çoğu zaman içeriğinden önce zamanında ve doğru mercie verilmiş olmasına bağlıdır. Hak düşürücü süreler, dava şartı arabuluculuk ve görevli–yetkili mahkeme hataları sonradan düzeltilemez. Dosyanıza özgü değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilir, sürecin nasıl işlediğini Sıkça Sorulan Sorular ve Çalışma İlkelerimiz sayfalarından okuyabilirsiniz. Tazminat kalemleri için hesaplama araçlarımız yaklaşık bir fikir verir.