Adli Yardım Talebi Dilekçesi Örneği

Dava açmanın önündeki engel çoğu zaman hukuk değil, harç ve gider avansıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.334, bu engeli kaldırmak için adli yardım kurumunu öngörür: kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kişiler, iddia ve savunmalarında haklı görüldükleri takdirde bu giderlerden geçici olarak muaf tutulur.

Nereye verilir

Asıl talep hakkında hükmedecek mahkemeye; icra takibinde icra mahkemesine

Ne zaman

Dava dilekçesiyle birlikte ya da yargılamanın her aşamasında

Ücret

Talep harca tabi değildir

Ret kararına itiraz

Tebliğden itibaren 1 hafta

Adli yardım neyi karşılar?

HMK m.335 uyarınca adli yardım kararı, talep edenin şu yükümlülüklerini kapsar:

1. Harçlardan ve yargılama giderlerinden geçici muafiyet. Başvurma harcı, peşin harç, tebligat, bilirkişi, keşif ve tanık giderleri.
2. Gider avansı yatırma yükümlülüğünden muafiyet. Uygulamada davanın açılmasını fiilen engelleyen kalem çoğu zaman budur.
3. Teminat gösterme yükümlülüğünden muafiyet.
4. Vekil tayini. Talep hâlinde, avukatlık ücreti sonraya bırakılmak üzere baro tarafından avukat görevlendirilmesi istenebilir. Bu, baronun adli yardım servisine yapılan ayrı bir başvurudur ve mahkemeden istenen adli yardımdan farklıdır.
5. Kısmî adli yardım. Mahkeme, giderlerin tamamı yerine bir kısmı bakımından da adli yardıma karar verebilir.

İki koşul birlikte aranır

1. Mali güçsüzlük. Kişinin kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin gerekli giderleri ödeyememesi. Yoksulluk değil, o yargılamanın giderlerini karşılayamama ölçüt alınır.
2. Haklılık görüntüsü. İddia veya savunmanın “haklı görülmesi” aranır. Tam ispat beklenmez; talebin dayanaksız ve baştan sonuçsuz olmadığının anlaşılması yeterlidir. Bu nedenle adli yardım dilekçesine, esas talebi destekleyen belgelerin de eklenmesi yerinde olur.

Örnek adli yardım talebi dilekçesi

Adli yardım, ayrı bir dava değildir; dava dilekçesinin başında ya da ayrı bir dilekçeyle istenir. Aşağıda ayrı dilekçe biçimi verilmiştir.

[ŞEHİR] NÖBETÇİ [ASLİYE HUKUK / AİLE / İŞ] MAHKEMESİ
SAYIN HÂKİMLİĞİ'NE

                                  ADLİ YARDIM TALEPLİDİR

TALEP EDEN        : [Ad Soyad] (T.C. [Kimlik No])
                    [Açık adres]
                    [Telefon]

VEKİLİ            : Av. [Ad Soyad]   (varsa)

KONU              : HMK m.334 vd. uyarınca ADLİ YARDIM talebimizdir.

AÇIKLAMALAR       :

1. Müvekkil, [karşı taraf] aleyhine [dava konusu: boşanma / işçilik
   alacağı / tazminat] talebiyle dava açmak istemektedir. Dava
   dilekçesi ektedir.

2. MALİ DURUM
   a) Müvekkil hâlen [çalışmıyor / asgari ücretle çalışıyor / emekli]
      olup aylık geliri [tutar] TL'dir. Gelir belgesi ektedir.
   b) Müvekkil [adres] adresinde KİRACI olarak oturmakta ve aylık
      [tutar] TL kira ödemektedir. Kira sözleşmesi ektedir.
   c) Müvekkilin bakmakla yükümlü olduğu [sayı] kişi bulunmaktadır:
      [ad soyad, yakınlık, doğum tarihi]. Vukuatlı nüfus kayıt örneği
      ektedir.
   d) Müvekkil adına kayıtlı taşınmaz, araç veya gelir getiren
      herhangi bir malvarlığı bulunmamaktadır. Bu husus tapu, trafik
      tescil ve SGK kayıtlarının celbi ile ortaya çıkacaktır.
   e) [Varsa] Müvekkil [tanı] nedeniyle aylık [tutar] TL düzenli
      sağlık gideri yapmaktadır; rapor ve reçeteler ektedir.

3. Açılacak davada yatırılması gereken başvurma harcı, peşin harç ve
   gider avansı toplamı yaklaşık [tutar] TL'dir. Bu tutar, müvekkilin
   aylık gelirinin [oran] katına karşılık gelmekte olup ödenmesi
   müvekkil ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma
   düşürecektir.

4. Müvekkilin talebi haklı olup, dilekçe ekinde sunulan belgelerden de
   anlaşılacağı üzere dayanaktan yoksun değildir.

5. HMK m.334'te aranan her iki koşul da gerçekleşmiştir.

HUKUKİ SEBEPLER   : HMK m.334, 335, 336, 337, 338, 339; T.C. Anayasası
                    m.36; AİHS m.6 ve ilgili mevzuat.

DELİLLER          :
   - Gelir belgesi / çalışmadığına dair SGK hizmet dökümü
   - Muhtarlıktan alınan fakirlik (mali durum) belgesi
   - Kira sözleşmesi ve ödeme belgeleri
   - Vukuatlı nüfus kayıt örneği
   - Tapu, trafik tescil ve SGK kayıtları (celbi talep olunur)
   - Sağlık raporu ve reçeteler
   - Banka hesap hareketleri
   - Her türlü yasal delil

SONUÇ VE İSTEM    : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

   a) ADLİ YARDIM talebimizin KABULÜ ile müvekkilin yargılama
      giderlerini karşılamaktan GEÇİCİ OLARAK MUAF TUTULMASINA,
   b) Bu kapsamda başvurma harcı, peşin harç, gider avansı ve
      teminat yükümlülüğünden muafiyetine,
   c) Talep hâlinde avukatlık ücreti sonraya bırakılmak üzere
      VEKİL TAYİNİNE,
   d) Ekteki dava dilekçemizin bu karar uyarınca işleme alınmasına

karar verilmesini saygıyla talep ederim. [Tarih]

                                            TALEP EDEN
                                          [Ad Soyad]
                                             (İmza)

EKLER:
1. Dava dilekçesi
2. Muhtarlıktan mali durum (fakirlik) belgesi
3. Gelir belgesi / SGK hizmet dökümü
4. Vukuatlı nüfus kayıt örneği
5. Kira sözleşmesi
6. Sağlık belgeleri

Baronun adli yardımı ile mahkemenin adli yardımı farklıdır

1. Mahkemeden istenen adli yardım (HMK m.334) harç, gider avansı ve teminat yükümlülüğünü erteler. Bu sayfadaki dilekçe bunun içindir.
2. Barodan istenen adli yardım, ücretsiz avukat görevlendirilmesini sağlar. Başvuru, bulunduğunuz ildeki baronun Adli Yardım Bürosuna yapılır; mali durumu gösterir belgeler istenir ve büro talebi değerlendirerek avukat görevlendirir.
3. Ceza yargılamasında ise farklı bir kurum vardır: zorunlu müdafilik. Şüpheli veya sanık, müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse barodan müdafi görevlendirilir; çocuklar ve belirli suçlarda bu kendiliğinden yapılır.
4. İkisi birlikte kullanılabilir: mahkemeden gider muafiyeti, barodan avukat.

Sık yapılan hatalar

• Yalnızca “param yok” denmesi. Mali durum belgeyle ortaya konmalıdır; muhtarlık belgesi tek başına çoğu zaman yeterli görülmez.
• Esas talebe ilişkin belge sunulmaması. Haklılık koşulu değerlendirilemez ve talep bu nedenle reddedilebilir.
• Bir haftalık itiraz süresinin kaçırılması. Ret kararına karşı süresinde itiraz edilmezse dava, harç yatırılmadığı için işlemden kaldırılabilir.
• Muafiyetin kalıcı sanılması. Ertelenen giderler, dava sonunda haksız çıkandan tahsil edilir.
• Talebin geç yapılması. Adli yardım yargılamanın her aşamasında istenebilir, ancak baştan istenmesi dosyanın işlemden kaldırılmasını önler.
• Malvarlığının gizlenmesi. Gerçeğe aykırı beyan, HMK m.338 uyarınca kararın kaldırılmasına ve giderlerin geri alınmasına yol açar.

Sıkça sorulan sorular

İlgili sayfalar

Dava dilekçenizi hazırlarken dilekçe örnekleri dizininden konunuza uygun sayfaya geçebilir, savunma tarafındaysanız cevap dilekçesi örneğine bakabilirsiniz. Delilin kaybolma riski varsa delil tespiti talebi ayrı bir yoldur.