Yapı Denetim Kuruluşuna İdari Yaptırım: Para Cezası, Yeni İş Almaktan Men ve İzin Belgesi İptali (4708 s. K.)
- 4708 sayılı Kanun’un amacı, can ve mal güvenliğini teminen imar plânına, fen, sanat ve sağlık kurallarına ve standartlara uygun kaliteli yapı yapılması için proje ve yapı denetimini sağlamaktır.
- Yapı denetim hizmeti, yapı denetim kuruluşu ile yapı sahibi veya vekili arasında akdedilen hizmet sözleşmesine göre yürütülür; yapı sahibi, yapım işi için anlaşma yaptığı müteahhidi vekil tayin edemez.
- Yaptırımlar, tespit edilen fiil ve hâlin durumuna göre kademelidir: idari para cezası, yeni iş almaktan men ve izin belgesi iptali.
- İdari para cezaları, kural olarak tespite konu yapının yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelinin %10, %20 veya %30’u oranında hesaplanır.
- Hataların yapının ruhsat eki onaylı statik projesine aykırı olması hâli, para cezası değil doğrudan bir yıl yeni iş almaktan men sebebidir.
- Aynı işe yönelik birden fazla ceza gerekiyorsa, hizmet sözleşmesi bedelinin en fazla yüzde ellisi kadar ceza verilir; ayrıca kanunda bir asgari tutar öngörülmüştür.
- Üç kez yeni iş almaktan men cezası ilan edilirse izin belgesi iptal edilir, faaliyete son verilir ve teminat irat kaydolunur.
- Yapı denetim kuruluşuna belirli sayıda idari müeyyide uygulanmasına sebep olan denetçi mimar ve mühendisler ile teknik personel üç yıl süreyle görev alamaz ve ortak olamaz.
- Danıştay, toplu inşaat ve bütünsellik arz eden işlerde her blok için ayrı ayrı verilen cezaların aynı inceleme kapsamında sayılması gerektiğini kabul etmiştir.
- Bu kabule göre aynı inceleme kapsamındaki cezalar, “üç defa ceza verilmesine sebep olma” hesabında tek bir ceza olarak değerlendirilir.
- Cezaî nitelikteki yaptırımlarda lehe olan kanun hükmü uygulanır; hangi metnin lehe olduğu somut olarak karşılaştırılmalıdır.
- Yapı denetim mevzuatı yapı sahiplerine değil, esas olarak kuruluşa, ortaklarına ve denetim elemanlarına yönelik yaptırımlar öngörür.
- Yapı denetim kuruluşuna 4708 uyarınca idari para cezası uygulanmasını gerektiren fiillerde ayrıca 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanmaz.
- İdari para cezasına karşı on beş gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir; bu süre içinde itiraz edilmezse ceza kesinleşir.
- İtiraz üzerine verilen mahkeme kararlarının kesin olduğuna ilişkin cümle Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilmiştir.
Yapı denetim kuruluşları için tek bir teknik inceleme raporu, zincirleme sonuçlar doğurabilir: önce idari para cezası, ardından yeni iş almaktan men, sonunda izin belgesinin iptali ve teminatın irat kaydı. Aynı süreç denetçi mimar ve mühendisleri de üç yıllık bir yasakla karşı karşıya bırakır.
Uygulamadaki asıl tartışma, sayının nasıl hesaplanacağıdır. Aynı parseldeki üç blokta aynı aykırılık tespit edilirse bu bir ceza mıdır, üç ceza mı? Aşağıda yaptırım kademelerini, “aynı inceleme kapsamı” ölçütünü, lehe kanun uygulamasını ve itiraz yolunu ele alıyoruz.
Kanunî dayanak
“a) Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek … c) Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek. d) Yapım işlerinde kullanılan malzemeler ile imalatın proje, teknik şartname ve standartlara uygunluğunu kontrol etmek ve sonuçlarını belgelendirmek, malzemeler ve imalatla ilgili deneyleri yaptırmak. … g) Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmek. h) Yapının ruhsat eki projelerine uygun olarak kısmen veya tamamen bitirildiğine dair ilgili idareye rapor vermek.”
“İdari müeyyide, cezayı gerektiren fiil ve hâlin, yetkililer tarafından yapılan inceleme ve denetimlerle tespit edilmesini müteakip yapı denetim kuruluşunun ve ilgililerin savunmaları alınarak verilir ve yazılı olarak tebliğ edilir. İdari para cezasına karşı on beş gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. Bu süre içinde itiraz yoluna başvurulmaması hâlinde idari para cezası kesinleşir. İtirazlar, zaruret olmayan hâllerde evrak üzerinde incelenerek en kısa süre içinde karara bağlanır. … Bu Kanun ve ilgili mevzuata göre görevini yerine getirmeyen yapı denetim kuruluşları hakkında bu madde uyarınca idari para cezası uygulanmasını gerektiren fiillerin tespiti halinde ayrıca 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanmaz.”
Bu madde Türk idare hukukunun en sık değişen hükümlerinden biridir ve hangi metnin uygulanacağı sonucu doğrudan belirler. Madde 8, 4/4/2015 tarihli 6645 sayılı Kanun’un 32. maddesiyle bütünüyle değiştirilmiş; o tarihten önce yalnızca “denetim faaliyetinin bir yıla kadar durdurulması” öngörülürken, yeni metinle kademeli bir idari para cezası rejimi kurulmuştur. Ardından 14/2/2020 tarihli 7221 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle çok sayıda fıkra, 10/6/2022 tarihli 7410 sayılı Kanun’un 17. maddesiyle ise yeni fıkralar getirilmiştir. 5/12/2024 tarihli 7534 sayılı Kanun’un 13. maddesiyle yapılan değişiklik uygulamayı doğrudan etkilemektedir: birden fazla cezanın gerektiği hâllerde idari para cezasının asgari tutarı belirlenmiş; (h) bendi “son on takvim yılı” ölçütüne bağlanmış ve yapı kullanma izin belgesi alındıktan sonra on beş yıl içinde taşıyıcı sistemde onarılamaz hasar oluşması izin belgesi iptali sebebi yapılmış; denetçiler bakımından ölçüt “son beş takvim yılı içerisinde üç ayrı teknik inceleme raporu kapsamında üç adet idari müeyyide” biçiminde yeniden yazılmış ve “Aynı parselde birden fazla yapının olduğu durumlarda her bir yapı için ayrı teknik inceleme raporu tanzim edilir.” kuralı eklenmiştir. Ayrıca 7/5/2026 tarihli 7579 sayılı Kanun’un 22. maddesiyle laboratuvar ve beton üreticilerine ilişkin yeni idari para cezası fıkraları eklenmiştir. Bir usul noktası da önemlidir: maddede yer alan ve itiraz üzerine verilen mahkeme kararlarının kesin olduğunu belirten cümle, Anayasa Mahkemesi’nin 1/10/2020 tarihli ve E.2020/21, K.2020/53 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.
| Konu | 2015 öncesi metin | Yürürlükteki metin |
|---|---|---|
| Temel yaptırım | Bir yıla kadar faaliyet durdurma | Kademeli idari para cezası |
| Ceza ölçüsü | Öngörülmemiştir | Hizmet sözleşmesi bedelinin oranı |
| Diğer işler | Tümü etkilenir | Men cezası diğer işlere engel değil |
| Denetim elemanı | Kuruluşla birlikte doğrudan yasak | Belirli sayıda müeyyideye sebep olma şartı |
| Belge iptali | Üç kez faaliyet durdurma | Üç kez men veya onarılamaz hasar |
| Teminat | Ayrıca düzenlenmemiştir | Belge iptalinde irat kaydolunur |
| 3194 ile ilişki | Ayrıca uygulanabiliyordu | Ayrıca imar para cezası uygulanmaz |
| Teknik inceleme raporu | Ölçüt olarak anılmıyordu | Her yapı için ayrı rapor düzenlenir |
| İtiraz | On beş gün içinde yetkili idare mahkemesine | |
Bu dosyalarda sonucu belirleyen soru şudur: verilen cezalar kaç adet sayılacaktır? Danıştay, özellikle toplu inşaatlarda ve bütünsellik arz eden işlerde aynı tür ve nitelikteki aykırılıkların tespiti hâlinde, her yapı için ayrı ayrı ceza uygulansa dahi sonuç itibarıyla tek bir inceleme söz konusu olduğunu; bu cezaların “üç defa ceza verilmesine sebep olma” hesabında tek bir ceza olarak değerlendirilmesinin hakkaniyete uygun düşeceğini kabul etmiştir. Bu nedenle dosyada teknik inceleme raporunun tarihi, sayısı ve kapsamı belgelenmeli; aynı raporla kaç yapı hakkında işlem yapıldığı ortaya konmalıdır. Buna karşılık 2024 yılında maddeye eklenen “aynı parselde birden fazla yapının olduğu durumlarda her bir yapı için ayrı teknik inceleme raporu tanzim edilir” kuralı, bu tartışmanın yeni tarihli işlemler bakımından farklı bir zemine taşındığını gösterir; savunma, işlem tarihine göre kurulmalıdır.
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- İşlemin türünü belirleyin: idari para cezası mı, yeni iş almaktan men mi, izin belgesi iptali mi, denetçi belgesi iptali mi?
- Fiilin işlendiği tarih ile işlemin tesis edildiği tarihi ayrı ayrı saptayın; uygulanacak metin buna göre belirlenir.
- Fiil tarihindeki metin ile işlem tarihindeki metni karşılaştırın ve hangisinin lehe olduğunu somut olarak gösterin.
- Dayanak teknik inceleme raporunu isteyin; tarihini, sayısını ve kaç yapıyı kapsadığını belgeleyin.
- Aynı rapora dayanan birden çok ceza varsa “aynı inceleme kapsamı” itirazını açıkça ileri sürün.
- İşlemin hangi bende dayandığını denetleyin; hataların taşıyıcı sistemi etkileyip etkilemediği ayrımı belirleyicidir.
- Ceza tutarının hesabına esas alınan yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelini ve uygulanan oranı kontrol edin.
- Savunma alınıp alınmadığını denetleyin; yaptırım, savunma alınarak verilmek zorundadır.
- Tebligatın usulüne uygunluğunu ve Resmî Gazete’de ilan gerektiren hâllerde ilan tarihini saptayın.
- İdari para cezasına karşı on beş günlük süre içinde yetkili idare mahkemesine başvurun.
- Aynı fiil için ayrıca imar para cezası verilmişse, 4708’in bunu engelleyen hükmünü ileri sürün.
- Denetçi belgesi iptali söz konusuysa, kuruluşa verilen cezaların sayısını ve aynı inceleme kapsamı savunmasını ayrıca kurun.
Danıştay 6. Daire, 02.10.2020 T., 2016/2942 E., 2020/8608 K.
Daire, aynı teknik inceleme raporuna dayanılarak her blok için ayrı ayrı verilen cezaların aynı inceleme kapsamında sayılması gerektiğini kabul etmiştir. Davacı yapı denetim kuruluşunun denetimindeki iki bloklu inşaatta ruhsata aykırı imalatlar tespit edilmiş, tek bir teknik inceleme raporuna dayanılarak her blok için ayrı idari yaptırım kararı verilmiş ve sonunda faaliyetler bir yıl durdurularak izin belgesi iptal edilmişti. Daire ölçütü şöyle kurmuştur: “özellikle toplu inşaatlarda ve bütünsellik arz eden işlerde aynı tür ve nitelikteki aykırılıkların tesbiti halinde, her yapı için kuruluşa birden fazla fiilden idari yaptırım uygulansa dahi sonuç itibarıyla tek bir inceleme söz konusu olacağından, bu durumdaki inşaat işlerinin aynı inceleme kapsamında kabul edilmesi, dolayısıyla yapı denetim şirketi için bu durumun anılan Kanun’un 8. maddesinin 8. fıkrasında öngörülen ‘üç (3) defa idari para cezası verilmesine sebep olma’ fiilinde dikkate alınacak 1 (bir) idari para cezası olarak değerlendirilmesinin hakkaniyete uygun düşeceği açıktır.” Kararda ayrıca 2015 değişikliğinin kuruluş lehine sonuç doğurduğu belirtilmiştir. Sonuç: Davalının temyiz istemi reddedilerek iptal kararı belirtilen GEREKÇEYLE ONANMIŞ; karar 02.10.2020 tarihinde oy birliğiyle ve karar düzeltme yolu açık olmak üzere verilmiştir.
Danıştay 6. Daire, 15.12.2021 T., 2018/8990 E., 2021/14003 K.
Daire, aynı ölçütü faaliyetin durdurulması cezaları bakımından da uygulamış ve karar düzeltme aşamasında iptal kararını onamıştır. Uyuşmazlıkta, üç bloktan oluşan bir inşaatta yapı denetim kuruluşunun 4708 sayılı Kanun’un 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (c) bendine göre denetim yapmadığı tespit edilmiş; tek bir teknik inceleme raporuna dayanılarak her blok için ayrı faaliyet durdurma cezası verilmişti. Daire, ilkeyi şu ifadeyle tekrarlamıştır: “aynı tespitlere yer verilerek, 3 blok inşaat hakkında ayrı ayrı faaliyeti durdurma cezası verildiği görülmekle birlikte yapı denetim kuruluşuna verilen üç ayrı faaliyetin durdurulması cezasının aynı inceleme kapsamında olduğu kabul edilmelidir.” Böylece izin belgesinin iptaline dayanak yapılan “üç defa” koşulunun gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır. Sonuç: Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararı belirtilen GEREKÇEYLE ONANMIŞ; karar 15.12.2021 tarihinde oy çokluğuyla verilmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 02.11.2023 T., 2023/58 E., 2023/2543 K.
Kurul, 2015 değişikliğinin denetçiler bakımından da lehe olduğunu ve bu nedenle işlem tarihindeki metnin uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığını belirlemiştir. Denetim sorumluluğundaki üç yapının denetlenmemesi nedeniyle yapı denetim kuruluşuna üç kez idari para cezası verilmesine sebep olduğundan bahisle davacı denetçi mimarın belgesi iptal edilmişti. İdare mahkemesi, eylem tarihinde böyle bir yaptırım öngörülmediği gerekçesiyle işlemi iptal etmiş; bölge idare mahkemesi ısrar etmişti. Kurul, iki metni karşılaştırarak şu sonuca varmıştır: “2015 yılında Kanun’un 8. maddesinde yapılan değişiklik ile denetim kuruluşları açısından Kanun’a giren ‘idari para cezası’ yaptırımının, ‘geçici olarak faaliyetin durdurulması’ yaptırımına göre lehe olduğu, zira bu süreçte şirketlerin faaliyetlerine devam edebildikleri, ayrıca görev alınan yapı denetim kuruluşlarına ilişkin olarak idari para cezası tesis edildiği hallerde, denetçiler açısından da aynı anda idari yaptırım uygulanmadığı ve denetçilerin denetim faaliyetlerine devam edebildikleri, üç defa idari para cezası verilmesine neden olunduğu hallerde denetçilerin yaptırım ile karşı karşıya kalabileceği sonucuna varıldığından … dava konusu işlemde, bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamaktadır.” Sonuç: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesinin ısrar kararı BOZULMUŞ; karar 02.11.2023 tarihinde oy birliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 31.10.2022 T., 2022/1162 E., 2022/3030 K.
Kurul, bozma kararına uyulmasıyla oluşan usuli kazanılmış hak nedeniyle, iptal yönündeki ısrar kararını onamıştır. Uyuşmazlık, yapı denetim şirketinin faaliyeti durdurulduktan sonra yeni bir şirketle sözleşme imzalanmadan inşaata devam edilmesi üzerine yapı sahibine 3194 sayılı Kanun’un 42. maddesi uyarınca imar para cezası verilmesine ilişkindi. İlk bozma kararında, “herhangi bir yapı denetim şirketinden hizmet alınmaksızın inşai faaliyete devam edilmesi durumunda, 4708 sayılı Kanun hükümleri uyarınca işlem tesis edilmesi gerekirken, bu fiili işleyenlerin idari para cezası ile cezalandırılacağına ilişkin bir düzenleme içermeyen 3194 sayılı Kanun’un 42. maddesi uyarınca tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı” belirtilmişti. Mahkeme bu bozmaya uymuş, sonraki bir Daire kararıyla aksi yönde bozma verilince ısrar etmişti. Kurul, İYUK’un ilgili hükmünü hatırlatarak “davacı lehine usuli kazanılmış hak oluştuğu açık olup, bozma kararına uyularak verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki kararın, yeniden bozulmasının usuli kazanılmış hak ilkesine aykırı olduğu” sonucuna varmıştır. Kararda yer alan ve ilk bozmanın maddi hataya dayandığı, dolayısıyla usuli kazanılmış hak doğmadığı yönündeki değerlendirme ile Daire gerekçesi doğrultusunda bozma yapılması gerektiği görüşü, çoğunluk gerekçesine dâhil edilmeyen KARŞI OY görüşleridir. Sonuç: Davalı idarenin temyiz istemi reddedilerek ısrar kararı belirtilen gerekçeyle ONANMIŞ; karar 31.10.2022 tarihinde oy çokluğuyla ve karar düzeltme yolu açık olmak üzere verilmiştir.
İkinci halka, iki kanun arasındaki sınırdır. Yürürlükteki metne göre, 4708 uyarınca idari para cezası uygulanmasını gerektiren fiillerin tespiti hâlinde ayrıca 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanmaz. Bu kural, aynı fiil için iki ayrı para cezası verilmesini engeller ve imar para cezası ile yapı denetimi cezasının ayrılmasını zorunlu kılar.
Üçüncü halka, sayının nasıl hesaplanacağıdır. Kanun, belirli sayıda cezaya sebep olmayı ağırlaştırıcı bir eşik olarak kullandığından, cezaların adedi doğrudan izin belgesinin ve denetçi belgesinin akıbetini belirler. Danıştay, tek bir teknik inceleme raporuna dayanan ve aynı tür aykırılığı konu alan cezaların aynı inceleme kapsamında sayılması gerektiğini benimsemiştir. Bu, hem idari para cezaları hem de faaliyet durdurma cezaları bakımından uygulanmıştır.
Dördüncü halka, bu içtihadın yeni metin karşısındaki durumudur. 2024 yılında maddeye eklenen ve aynı parselde birden fazla yapı bulunması hâlinde her yapı için ayrı teknik inceleme raporu düzenleneceğini öngören kural, tartışmayı yeni bir zemine taşımıştır. Dolayısıyla “aynı inceleme kapsamı” savunması, işlem tarihindeki metne göre yeniden değerlendirilmelidir.
Beşinci halka, lehe kanun uygulamasıdır. Yaptırımlar cezaî nitelik taşıdığından, mevzuat değişikliklerinde lehe olan hükmün uygulanması gerekir. Ancak hangi metnin lehe olduğu peşinen belli değildir: İdari Dava Daireleri Kurulu, para cezası rejimini faaliyet durdurmaya göre lehe bulmuş; çünkü para cezası döneminde kuruluş faaliyetine devam edebilmekte ve denetçiler eş zamanlı olarak yaptırıma uğramamaktadır. Karşılaştırma bu nedenle somut ve gerekçeli yapılmalıdır.
Altıncı halka, usuldür. Yaptırım, cezayı gerektiren fiil ve hâlin inceleme ve denetimlerle tespit edilmesini müteakip, kuruluşun ve ilgililerin savunmaları alınarak verilir ve yazılı olarak tebliğ edilir. Savunma alınmaması başlı başına bir iptal sebebidir. Yeni iş almaktan men ve faaliyete son verme cezaları ise Resmî Gazete’de ilan edilir; bu ilan, dava açma süresinin hesabında dikkate alınır.
Yedinci halka, yargılamanın seyridir. İdare mahkemesinin uyduğu bir bozma kararı, davacı lehine usuli kazanılmış hak doğurur ve aynı mevzuat karşısında farklı bir sonuca ulaşılarak yeniden bozma yapılması bu ilkeye aykırıdır. Bu, yapı denetimi dosyalarında uzun süren yargılamalarda belirleyici bir savunma başlığıdır. Öte yandan işlemin geri alınması veya kaldırılması istemleri bakımından idari işlemin geri alınması kuralları ayrıca işler.
Son halka, kanun yoludur. İdari para cezasına karşı on beş gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir; süre içinde başvurulmazsa ceza kesinleşir. Maddede yer alan ve itiraz üzerine verilen kararların kesin olduğunu belirten cümlenin Anayasa Mahkemesi’nce iptal edilmiş olması, bu kararların kanun yolu denetimine açılması bakımından önemlidir; bu noktada idari yargıda temyiz kapsamına ilişkin genel kurallar devreye girer.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Fiil ve işlem tarihini ayırmamak | Yanlış metin uygulanır | Her iki tarih ayrı saptanmalı |
| Lehe kanunu tartışmamak | Ağır yaptırım kesinleşir | İki metin somut olarak karşılaştırılmalı |
| Teknik inceleme raporunu istememek | Aynı inceleme savunması kurulamaz | Rapor ve kapsamı dosyaya konmalı |
| Her blok için ayrı cezayı kabul etmek | Üç ceza eşiği kolayca aşılır | Aynı inceleme kapsamı ileri sürülmeli |
| Bendi denetlememek | Yanlış oran uygulanır | Taşıyıcı sistem ayrımı incelenmeli |
| Savunma alınmadığını ileri sürmemek | Usul sakatlığı kaçırılır | Savunma prosedürü denetlenmeli |
| On beş günlük süreyi kaçırmak | Ceza kesinleşir | Tebliğ tarihi takvime alınmalı |
| Ayrıca imar cezası verilmesine itiraz etmemek | Mükerrer ceza ödenir | 4708’deki engel hüküm ileri sürülmeli |
| Denetçi dosyasını ayrı yürütmemek | Üç yıllık yasak kesinleşir | Kuruluş ve denetçi dosyası birlikte kurgulanmalı |
Yapı denetim kuruluşuna hangi yaptırımlar uygulanır?
Kanun’un 8. maddesine göre, tespit edilen fiil ve hâlin durumuna göre idari para cezası, bir yıl yeni iş almaktan men ve izin belgesinin iptal edilerek faaliyete son verilmesi yaptırımları uygulanır.
İdari para cezası nasıl hesaplanır?
Kural olarak tespite konu yapının yapı denetimi hizmet sözleşmesi bedelinin belirli bir oranı üzerinden hesaplanır. Kanun, ihlal edilen göreve göre bu oranı yüzde on, yüzde yirmi veya yüzde otuz olarak belirlemiştir.
Aynı işte birden fazla ceza gerekiyorsa ne olur?
Denetim sorumluluğu üstlenilen bir işe yönelik tespitler doğrultusunda birden fazla ceza gerekiyorsa, yapı denetim hizmet sözleşmesinin en fazla yüzde ellisi kadar idari para cezası verilir; ayrıca kanunda asgari bir tutar öngörülmüştür.
Hangi hâllerde doğrudan yeni iş almaktan men verilir?
Hataların yapının ruhsat eki onaylı statik projesine veya zemin etüd raporuna aykırı olması gibi ağır hâllerde, İl Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilir.
Men cezası devam eden işleri durdurur mu?
Durdurmaz. Kanun, yeni iş almaktan men cezasının kuruluşun denetimindeki diğer işlerin devamına mani olmadığını belirtir. Ancak cezaya esas olan yapım işinin devam edebilmesi için başka bir yapı denetim kuruluşu görevlendirilmedikçe işin devamına izin verilmez.
İzin belgesi hangi hâlde iptal edilir?
Yeni iş almaktan men yönünde verilen cezaların kanunda öngörülen sayı ve süre içinde tekrarlanması hâlinde; ayrıca yürürlükteki metne göre denetim sorumluluğu üstlenilen yapının taşıyıcı sisteminde belirli süre içinde onarılamaz düzeyde yapısal hasar oluşması hâlinde izin belgesi iptal edilir ve teminat irat kaydolunur.
Denetçi mimar ve mühendisler nasıl etkilenir?
Kuruluşa kanunda öngörülen sayıda idari müeyyide uygulanmasına sebebiyet verdiği kayıtlarla saptanan denetçi mimar ve mühendisler ile teknik personel, üç yıl süreyle herhangi bir yapı denetim, zemin ve temel etüt veya laboratuvar kuruluşunda teknik görev alamaz ve bunlara ortak olamaz.
Her blok için ayrı ceza verilebilir mi?
Danıştay 6. Daire’nin kabulüne göre, toplu inşaatlarda ve bütünsellik arz eden işlerde aynı tür ve nitelikteki aykırılıkların tespiti hâlinde her yapı için ayrı yaptırım uygulansa dahi sonuç itibarıyla tek bir inceleme söz konusu olacağından, bu cezalar “üç defa ceza verilmesine sebep olma” hesabında tek bir ceza sayılmalıdır.
2024 değişikliği bu içtihadı etkiler mi?
Yürürlükteki metne göre aynı parselde birden fazla yapının olduğu durumlarda her bir yapı için ayrı teknik inceleme raporu düzenlenir. Bu nedenle “aynı inceleme kapsamı” savunması, işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan metne göre değerlendirilmelidir.
Lehe kanun nasıl belirlenir?
İdari Dava Daireleri Kurulu, iki metni sonuçları itibarıyla karşılaştırmıştır: para cezası rejiminde kuruluş faaliyetine devam edebilmekte ve denetçiler eş zamanlı yaptırıma uğramamaktadır. Bu nedenle 2015 sonrası metin, faaliyet durdurma rejimine göre lehe kabul edilmiştir.
Savunma alınmadan ceza verilebilir mi?
Verilemez. Kanun, idari müeyyidenin cezayı gerektiren fiil ve hâlin tespit edilmesini müteakip yapı denetim kuruluşunun ve ilgililerin savunmaları alınarak verileceğini ve yazılı olarak tebliğ edileceğini açıkça düzenler.
Aynı fiilden hem yapı denetimi hem imar cezası verilebilir mi?
Verilemez. Kanun’a 2020 yılında eklenen fıkraya göre, 4708 uyarınca idari para cezası uygulanmasını gerektiren fiillerin tespiti hâlinde ayrıca 3194 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası uygulanmaz.
Yapı denetim şirketi olmadan inşaata devam edilirse ne olur?
Danıştay Ondördüncü Dairesinin bozma kararında, herhangi bir yapı denetim şirketinden hizmet alınmaksızın inşai faaliyete devam edilmesi durumunda 4708 sayılı Kanun hükümleri uyarınca işlem tesis edilmesi gerektiği, bu fiili işleyenlerin idari para cezasıyla cezalandırılacağına ilişkin düzenleme içermeyen 3194 sayılı Kanun’un 42. maddesine dayanılamayacağı belirtilmiştir. Her hâlde faaliyete devam edilebilmesi için yapı sahibince yeni bir yapı denetim kuruluşu görevlendirilmesi zorunludur.
Cezaya karşı nereye ve ne zaman başvurulur?
İdari para cezasına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. Bu süre içinde itiraz yoluna başvurulmaması hâlinde idari para cezası kesinleşir.
Dosyaya hangi belgeler konmalı?
Teknik inceleme raporu ve ekleri, İl Yapı Denetim Komisyonu kararı, Bakanlık oluru ve tebliğ belgeleri, Resmî Gazete ilanı, yapı denetimi hizmet sözleşmesi ve bedeli, yapı ruhsatı ve eki projeler, seviye tespit tutanakları, savunma yazıları ile kuruluş hakkında daha önce verilmiş ceza ve ilan kayıtları.
- 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun m.1 – Amaç, kapsam ve tanımlar
- 4708 sayılı Kanun m.2 – Yapı denetim kuruluşları ve görevleri
- 4708 sayılı Kanun m.3 – Sorumluluklar ve yapılamayacak işler
- 4708 sayılı Kanun m.5 – Yapı denetimi hizmet sözleşmesi ve görevlendirme
- 4708 sayılı Kanun m.6 – Yapının denetimsiz kalması
- 4708 sayılı Kanun m.8 – İdari müeyyideler ve teminat
- 4708 sayılı Kanun m.9 – Ceza hükümleri
- 4708 sayılı Kanun m.12 – Diğer hükümler ve yönetmelikler
- 3194 sayılı İmar Kanunu m.32 – Ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılar
- 3194 sayılı İmar Kanunu m.42 – İdari müeyyideler
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.50 – Bozmaya uyulması ve sınırlı temyiz incelemesi
- Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği – Sözleşmenin sona ermesi ve seviye tespiti
İlgili yazılarımız: imar para cezası ve itiraz, yapı tatil zaptının iptali, ruhsat iptali davası, mühürleme ve faaliyetten men kararına itiraz ve idari para cezasına itiraz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.