İnfaz Hâkimliğine Şikâyet ve Hükümlü Disiplin Cezaları (4675 ve 5275 s. K.)
- Ceza infaz kurumlarında hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlem ve faaliyetlere karşı başvurulacak merci infaz hâkimliğidir.
- İnfaz hâkimliği, disiplin tedbirleri ve disiplin cezalarının mevzuata aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri inceleyip karara bağlamakla görevlidir.
- Görev alanı yalnızca disiplinle sınırlı değildir: kabul, barındırma, sağlık, dışarıyla ilişkiler, açık kuruma ayrılma, izin, sevk, nakil ve tahliye işlemlerine ilişkin şikâyetler de bu kapsamdadır.
- 2020 yılında yapılan eklemeyle Cumhuriyet savcısının infaza ilişkin kararlarına karşı yapılan şikâyetler de infaz hâkimliğinin görevine girmiştir.
- Şikâyet süresi, karar veya işlemin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gündür.
- Şikâyet doğrudan infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi Cumhuriyet başsavcılığı veya kurum müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir.
- Şikâyet yoluna hükümlü veya tutuklunun yanı sıra eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu, kardeşi, müdafii ve kanunî temsilcisi de başvurabilir.
- Şikâyet, kural olarak işlemin yerine getirilmesini durdurmaz; erteleme ancak iki koşulun birlikte gerçekleşmesi hâlinde mümkündür.
- Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyette infaz hâkimi, hükümlünün savunmasını almadan karar veremez.
- İnfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine, yerinde görürse iptaline karar verir; cezanın onaylanmasına karar veremez.
- Kurumda disiplin soruşturması, eylemin öğrenilmesinden itibaren derhâl ve en geç beş gün içinde başlatılır.
- Soruşturma en geç on beş gün içinde tamamlanır; süre, infaz hâkiminin yazılı onayıyla yedi güne kadar uzatılabilir.
- Firar hâlinde soruşturma süresi, hükümlünün yakalandığının öğrenildiği tarihte başlar.
- Savunma alınmadan disiplin cezası verilemez; savunma için üç gün süre tanınır ve savunma yazılı ya da sözlü yapılabilir.
- İnfaz hâkiminin kararlarına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir.
Ceza infaz kurumunda verilen bir disiplin cezası, yalnızca hücreye koyma veya ziyaret kısıtlaması anlamına gelmez. Cezanın kaldırılmaması, iyi hâl değerlendirmesini ve dolayısıyla koşullu salıverilme tarihini doğrudan etkiler. Bu nedenle disiplin dosyaları, göründüğünden çok daha büyük sonuçlar doğurur.
Bu alandaki denetim, idari yargıda değil infaz hâkimliğinde yapılır ve usul kuralları oldukça katıdır. Aşağıda şikâyetin süresini ve şeklini, disiplin soruşturmasının zorunlu adımlarını, infaz hâkiminin karar verirken uyması gereken sınırları ve itiraz yolunu ele alıyoruz.
Kanunî dayanak
“Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin ya da Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararların kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu karar, işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabilir. Şikâyet, dilekçe ile doğrudan doğruya infaz hâkimliğine yapılabileceği gibi; Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürlüğü aracılığıyla da yapılabilir. … Şikâyet yoluna, kendisi ile ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ya da eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanunî temsilcisi veya ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir.”
“Savunma alınmadan disiplin cezası verilemez. Haklarında disiplin soruşturması yapılanlara, yüklenen eylemin niteliği ve sonuçları ile üç gün içinde savunmalarını vermeleri, aksi hâlde bu haklarından vazgeçmiş sayılacakları yazılı olarak bildirilir. Savunma yazılı olarak sunulabileceği gibi sözlü olarak da yapılabilir. Sözlü savunma tutanakla saptanır. Türkçe bilmeyenlerle, sağır ve dilsizlerin savunmaları tercüman aracılığıyla alınır.”
Bu alandaki süreler 2020 yılında köklü biçimde değişmiştir ve eski süreye dayanan itirazlar bugün sonuç vermemektedir. 15/4/2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7242 sayılı Kanun’un 27. maddesiyle 5275 sayılı Kanun’un 47. maddesi değiştirilmiş; soruşturmaya başlama süresi iki günden beş güne, soruşturmanın tamamlanma süresi yedi günden on beş güne çıkarılmıştır. Ayrıca soruşturma süresinin eylemin ve soruşturmanın niteliğine göre infaz hâkiminin yazılı onayı ile yedi güne kadar uzatılabileceği; firar hâlinde sürenin hükümlünün yakalandığının öğrenildiği tarihte başlayacağı hükme bağlanmıştır. Aynı Kanun’un 6. maddesiyle 4675 sayılı Kanun’un 6. maddesinin beşinci fıkrası değiştirilmiş ve infaz hâkiminin kararlarına karşı itiraz süresi bir haftadan iki haftaya çıkarılmıştır. Yine 7242 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle 4675 sayılı Kanun’un 4. maddesine iki yeni bent eklenerek, Cumhuriyet savcısının infaza ilişkin kararlarına karşı şikâyetler ile mahsup, ceza zamanaşımı ve hükümlünün ölümü hâllerinde verilecek kararlar infaz hâkimliğinin görevine dâhil edilmiştir. Disiplin cezasına karşı yapılan şikâyette savunma alınması zorunluluğu ise 22/7/2010 tarihli 6008 sayılı Kanun’un 5. maddesiyle getirilmiştir. Dosyada hangi metnin uygulanacağı, eylemin ve işlemin tarihine göre belirlenmelidir.
| Konu | 2020 öncesi | Yürürlükteki metin |
|---|---|---|
| Soruşturmaya başlama | Derhâl ve en geç iki gün | Derhâl ve en geç beş gün |
| Soruşturmanın tamamlanması | En geç yedi gün | En geç on beş gün |
| Ek süre | İnfaz hâkiminin yazılı onayıyla yedi güne kadar | |
| Firar hâli | Süre yakalandığının öğrenildiği tarihte başlar | |
| Savunma süresi | Üç gün; yazılı veya sözlü | |
| Kurul kararı | Evrak üzerinden en geç üç gün içinde | |
| Şikâyet süresi | Öğrenmeden on beş, her hâlde otuz gün | |
| İtiraz süresi | Bir hafta | İki hafta |
| İtiraz mercii | Ağır ceza mahkemesi | |
Bu dosyalarda en çok kaçırılan iki nokta usule ilişkindir. Birincisi, savunmanın iki ayrı aşamada zorunlu olmasıdır: kurumdaki disiplin soruşturmasında savunma alınmadan ceza verilemez; ayrıca infaz hâkimi de disiplin cezasına karşı yapılan şikâyette hükümlünün savunmasını almadan karar veremez. İkincisi, infaz hâkiminin karar seçeneklerinin kanunda sayılı olmasıdır: şikâyeti yerinde görmezse reddeder, yerinde görürse kararın veya işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir. Bu listede “disiplin cezasının onaylanması” yoktur; şikâyet reddedilirken ayrıca cezanın onaylanmasına karar verilmesi hukuka aykırıdır ve tek başına bozma sebebidir. Dilekçenin ilk sayfası bu iki noktayı ayrı başlıklar hâlinde ele almalıdır.
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Disiplin kurulu kararının tebliğ tarihini kayda geçirin; şikâyet süresi bu tarihten işler.
- Kararda şikâyet mercii ve süresinin açıkça gösterilip gösterilmediğini kontrol edin; kanun bunu zorunlu kılar.
- Eylem tarihini ve tutanak tarihini saptayın; soruşturmaya başlama süresi bu tarihten hesaplanır.
- Muhakkik atama yazısının tarihini isteyin ve beş günlük süreye uyulup uyulmadığını denetleyin.
- Soruşturmanın on beş gün içinde tamamlanıp tamamlanmadığını, ek süre alınmışsa infaz hâkiminin yazılı onayının bulunup bulunmadığını inceleyin.
- Muhakkikin değiştirilmiş olması hâlinde değişikliğin gerekçesinin dosyada gösterilip gösterilmediğini araştırın.
- Savunma istem yazısının tebliğ edildiğini, üç günlük sürenin tanındığını ve savunmanın alındığını belgeleyin.
- Disiplin kurulu kararının gerekçeli yazılıp yazılmadığını denetleyin.
- Şikâyet dilekçesini süresinde ve doğrudan infaz hâkimliğine ya da kurum müdürlüğü aracılığıyla verin.
- Dilekçede savunma alınmasını ve toplanmasını istediğiniz delilleri açıkça belirtin.
- Kararı aleyhinize ise tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edin.
- Cezanın koşullu salıverilme ve iyi hâl değerlendirmesine etkisini ayrıca takip edin.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 18.11.2019 T., 2018/2212 E., 2019/4966 K.
Daire, disiplin cezasına karşı yapılan şikâyette infaz hâkiminin hükümlünün savunmasını almadan karar veremeyeceğini belirlemiştir. Hükümlü hakkında firar eylemi nedeniyle yirmi gün hücre hapsi cezası verilmiş; infaz hâkimliği, disiplin soruşturmasının kanunî süreler içinde yapılmadığı gerekçesiyle şikâyeti kabul ederek cezayı iptal etmiş, Cumhuriyet savcısının itirazı ise ağır ceza mahkemesince reddedilmişti. Daire, 4675 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemeyi esas alarak şu sonuca varmıştır: “Hükümlü hakkında firar eylemi nedeniyle yapılan disiplin soruşturması sonucu Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Başkanlığı tarafından verilen disiplin cezasına karşı hükümlünün yasal süresi içerisinde yaptığı şikayet üzerine 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanununun 6. maddesinin 2. fıkrasındaki açık düzenlemeye göre İnfaz Hakiminin hükümlünün savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra kararını vermesi gerektiği halde savunma alınmaksızın karar verildiği anlaşılmakla, bu karara karşı Cumhuriyet savcılığınca yapılan itirazın itiraz merciince esasa girilmeksizin öncelikle bu nedenle kabulüne karar verilmesi gerektiği gözetilmeksizin yazılı şekilde esastan incelenerek reddine karar verilmesi yerinde görülmediğinden kanun yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.” Sonuç: Ağır Ceza Mahkemesi kararı CMK m.309 uyarınca KANUN YARARINA BOZULMUŞ; karar 18.11.2019 tarihinde oy birliğiyle verilmiştir.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 13.01.2023 T., 2023/24 E., 2023/134 K.
Daire, firar hâlinde disiplin soruşturmasının nasıl yürütülmesi gerektiğini ayrıntılı biçimde göstermiş ve emredici sürelere uyulmadan verilen disiplin cezasını hukuka aykırı bulmuştur. Hükümlü, açık kurumdan izinli çıktıktan sonra dönmemiş; firar tarihinden aylar sonra, yakalandığı tarihte soruşturmaya başlanarak on bir gün hücre hapsi cezası verilmişti. İnfaz hâkimliği cezayı kaldırmış, ağır ceza mahkemesi ise Cumhuriyet savcısının itirazını kabul etmişti. Daire kendi gerekçesinde izlenmesi gereken yolu şöyle tarif etmiştir: “hükümlü hakkında 5275 sayılı Kanun’un 47 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca firar eyleminin öğrenildiği tarihten itibaren en geç 2 gün içerisinde Kurum en üst amiri tarafından atanan bir görevli tarafından soruşturmaya başlanması, hükümlünün firar eylemi ile ilgili olarak tüm bilgi ve belgelerin toplanması, varsa alınması gereken ifadelerin alınması, hükümlünün savunması alınmadan disiplin cezasının verilmesi mümkün olmadığından, İnfaz Hakimliğinden eylemin niteliği gereği hükümlü yakalandığında kullanılmak üzere ek süre talebinde bulunulması … gerekirken, Kanun’da öngörülen emredici ve hak düşürücü sürelere uyulmadan hükümlünün firar tarihinden 4 ay 18 gün sonra muhakkik görevlendirilmesi suretiyle soruşturmaya başlanılması nedeniyle verilen disiplin cezasının usûl ve yasaya aykırı olduğu anlaşılmakla” itirazın reddi gerektiği sonucuna varmıştır. Kararda uygulanan iki günlük süre, eylem tarihi itibarıyla yürürlükte olan metne aittir. Sonuç: Ağır Ceza Mahkemesi kararı KANUN YARARINA BOZULMUŞ; karar 13.01.2023 tarihinde oy birliğiyle verilmiştir.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 16.02.2024 T., 2023/8261 E., 2024/1003 K.
Daire, infaz hâkiminin şikâyeti reddederken ayrıca disiplin cezasının onaylanmasına karar veremeyeceğini ve 2020 değişikliğinden sonraki sürelerin uygulanması gerektiğini belirlemiştir. Hükümlüye bir gün hücre hapsi cezası verilmiş; infaz hâkimliği şikâyetin reddine ve cezanın onaylanmasına karar vermiş; ağır ceza mahkemesi ise itirazı, soruşturmanın yedi gün içinde tamamlanmadığı gerekçesiyle kabul ederek cezayı iptal etmişti. Daire önce soruşturmanın usulüne uygun olduğunu saptamıştır: “disiplin soruşturmasının kanunda öngörülen yasal süre içerisinde başlatıldığı ve yasal 15 günlük süre içerisinde tamamlanarak, eylemine uyan disiplin cezası ile cezalandırıldığı, yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.” Ardından infaz hâkiminin hatasını göstermiştir: “hükümlü tarafından yapılan şikâyetin sadece reddine karar verilmesi ile yetinilmesi gerekirken, ayrıca disiplin cezasının onaylanmasına da karar verilmesi hukuka aykırı olup, İnfaz Hakimliği kararına karşı yapılan itirazın bu sebeple kabulüne karar verilmesi gerekirken … değişiklik yapılmadan önce 5275 sayılı Kanun’un 47 nci maddesindeki mevcut düzenleme dikkate alınarak disiplin soruşturmasının 7 gün içerisinde tamamlanmadığı gerekçesiyle kabulüne dair itiraz merciince verilen karar Kanun’a aykırı” bulunmuştur. Sonuç: Ağır Ceza Mahkemesi kararı KANUN YARARINA BOZULMUŞ; karar 16.02.2024 tarihinde oy birliğiyle verilmiştir.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 13.12.2024 T., 2024/5420 E., 2024/8432 K.
Daire, soruşturma devam ederken gerekçe gösterilmeksizin yeni muhakkik atanmasını eksik inceleme sebebi saymıştır. Koğuşta yaşanan bir kavga nedeniyle hükümlüye on üç gün hücre hapsi cezası verilmiş; infaz hâkimliği cezayı kaldırmış, ağır ceza mahkemesi ise infaz savcısının itirazını kabul ederek şikâyeti reddetmişti. Daire, olayın 06.10.2023’te gerçekleştiğini, 09.10.2023’te muhakkik atandığını, ancak soruşturma sürerken 16.10.2023’te gerekçesiz biçimde yeni bir muhakkik görevlendirildiğini saptadıktan sonra şu sonuca varmıştır: “06.10.2023 tarihinde gerçekleşen olay ile ilgili 09.10.2023 tarihinde atanan muhakkik tarafından disiplin soruşturmasının tamamlanıp, bitirilmesi, muhakkikin değiştirilmesi gerekli ve zorunlu görüldü ise gerekçesinin gösterilmesi gerektiği, yeni muhakkik atanmasının ve olay ile ilgili ilk defa soruşturmaya başlanıyor gibi görevlendirme yapılmasının sebebi cezaevi idaresinden yazılı olarak alındıktan sonra düzenlenen raporun ve hükümlünün hukuki durumunun değerlendirilmesi gerektiği gözetilmeksizin eksik inceleme sonucu verilen karar Kanun’a aykırı” bulunmuştur. Sonuç: Ağır Ceza Mahkemesi kararı KANUN YARARINA BOZULMUŞ; karar 13.12.2024 tarihinde oy birliğiyle verilmiştir.
İkinci halka, sürelerdir. Şikâyet, karar veya işlemin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır. Bu süreler hak düşürücüdür ve infaz hâkimi süre geçtikten sonra yapılan başvuruyu esasa girmeden reddeder. Bu nedenle disiplin kurulu kararının tebliğ tarihi hemen kayda geçirilmelidir.
Üçüncü halka, kurumdaki soruşturmanın usulüdür. Soruşturma, eylemin öğrenilmesinden itibaren derhâl ve en geç beş gün içinde başlatılmalı, en geç on beş gün içinde tamamlanmalıdır. Süre yalnızca infaz hâkiminin yazılı onayıyla ve yedi güne kadar uzatılabilir. Firar hâlinde süre, hükümlünün yakalandığının öğrenildiği tarihte başlar. Bu takvim, dosyadaki tarihlerle satır satır karşılaştırılmalıdır.
Dördüncü halka, savunmadır ve iki ayrı aşamada gündeme gelir. Kurumda savunma alınmadan disiplin cezası verilemez; ilgiliye eylemin niteliği ve sonuçları bildirilerek üç gün içinde savunma yapması istenir. Savunma yazılı ya da sözlü olabilir; sözlü savunma tutanakla saptanır. İnfaz hâkimi de disiplin cezasına karşı yapılan şikâyette hükümlünün savunmasını almadan karar veremez. 2019 tarihli karar tam olarak bu ikinci aşamadaki eksiklik üzerine kurulmuştur.
Beşinci halka, soruşturmayı yürüten görevlinin kimliğidir. Soruşturma, kurum en üst amirince atanan bir görevli tarafından yürütülür. Soruşturma sürerken muhakkikin değiştirilmesi hâlinde bunun gerekçesi dosyada gösterilmelidir; aksi hâlde inceleme eksik kalır. 2024 tarihli karar bu noktayı bağımsız bir bozma sebebi olarak kabul etmiştir.
Altıncı halka, infaz hâkiminin karar seçenekleridir. Kanun, hâkimin şikâyeti yerinde görmezse reddine, yerinde görürse verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar vereceğini sayar. Bu listede yer almayan bir karar kurulması, örneğin şikâyet reddedilirken ayrıca disiplin cezasının onaylanması, hukuka aykırıdır.
Yedinci halka, uygulanacak metnin belirlenmesidir. 2020 değişikliği süreleri belirgin biçimde uzatmıştır. Eylem ve işlem tarihine göre hangi metnin uygulanacağı saptanmadan yapılan bir süre itirazı sonuç vermez; nitekim 2024 tarihli kararda itiraz mercii, değişiklikten önceki yedi günlük süreye dayandığı için bozulmuştur. Cezanın uygulanmasında lehe olan hükmün belirlenmesi bakımından lehe kanun uygulaması ilkeleri de gözetilmelidir.
Son halka, kanun yoludur. İnfaz hâkiminin kararlarına karşı şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edebilir. Bu karar kesin olduğundan, hukuka aykırılık ancak kanun yararına bozma yoluyla giderilebilir; yukarıdaki dört karar da bu yolla verilmiştir. Disiplin cezasının kaldırılmamış olması iyi hâl değerlendirmesini etkilediğinden, dosya bu yönüyle de takip edilmelidir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| İdare mahkemesine başvurmak | Görev yönünden ret ve süre kaybı | Şikâyet infaz hâkimliğine yapılmalı |
| On beş günlük süreyi kaçırmak | Başvuru esasa girilmeden reddedilir | Tebliğ tarihi hemen kayda geçirilmeli |
| Soruşturma tarihlerini denetlememek | Usul sakatlığı ileri sürülemez | Tutanak ve muhakkik atama tarihleri incelenmeli |
| Ek süre onayını araştırmamak | Uzatmanın geçersizliği kaçırılır | İnfaz hâkiminin yazılı onayı aranmalı |
| Savunma istem yazısını incelememek | Savunma hakkı ihlali gözden kaçar | Üç günlük süre ve tebliğ denetlenmeli |
| İnfaz hâkiminden savunma alınmasını istememek | Dosya üzerinden karar verilir | Savunma talebi dilekçede açıkça yazılmalı |
| Muhakkik değişikliğini sorgulamamak | Eksik inceleme itirazı yapılamaz | Değişikliğin gerekçesi istenmeli |
| Eski süreye dayanmak | İtiraz reddedilir veya karar bozulur | Eylem tarihindeki metin esas alınmalı |
| İki haftalık itiraz süresini kaçırmak | Karar kesinleşir | İtiraz süresinde ağır ceza mahkemesine yapılmalı |
İnfaz hâkimliği neye bakar?
4675 sayılı Kanun’un 4. maddesine göre; hükümlü ve tutukluların kuruma kabulü, barındırılması, beslenmesi, sağlık hizmetleri, dışarıyla ilişkileri ve çalıştırılmaları gibi işlemlere; cezaların infazı, açık kuruma ayrılma, izin, sevk, nakil ve tahliye işlemlerine; disiplin tedbir ve cezalarına ilişkin şikâyetleri inceler ve karara bağlar.
Savcının infaza ilişkin kararlarına da şikâyet edilebilir mi?
Edilebilir. 2020 yılında yapılan eklemeyle Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan şikâyetleri incelemek de infaz hâkimliğinin görevine dâhil edilmiştir.
Şikâyet süresi nedir?
Karar, işlem veya faaliyetin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, her hâlde yapıldığı tarihten itibaren otuz gündür. Bu sürelerden sonra yapılan başvuruyu infaz hâkimi esasa girmeden reddeder.
Şikâyeti kimler yapabilir?
Kendisiyle ilgili olmak kaydıyla hükümlü veya tutuklu ile eşi, anası, babası, ayırt etme gücüne sahip çocuğu veya kardeşi, müdafii, kanunî temsilcisi ya da ceza infaz kurumu ve tutukevi izleme kurulu başvurabilir.
Şikâyet cezanın infazını durdurur mu?
Kural olarak durdurmaz. Ancak infaz hâkimi, giderilmesi güç veya imkânsız sonuçların doğması ve karar, işlem veya faaliyetin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.
Disiplin soruşturması ne zaman başlatılmalıdır?
Yürürlükteki metne göre, disiplin cezasını gerektiren eylemin öğrenilmesinden itibaren derhâl ve en geç beş gün içinde kurum en üst amirince atanan bir görevli tarafından soruşturmaya başlanır.
Soruşturma ne kadar sürer?
En geç on beş gün içinde tamamlanır. Süre, eylemin ve soruşturmanın niteliğine göre infaz hâkiminin yazılı onayı ile yedi güne kadar uzatılabilir. Firar hâlinde süre, hükümlünün yakalandığının öğrenildiği tarihte başlar.
Savunma alınmadan ceza verilebilir mi?
Verilemez. Kanun, savunma alınmadan disiplin cezası verilemeyeceğini açıkça belirtir. İlgiliye eylemin niteliği ve sonuçları ile üç gün içinde savunmasını vermesi, aksi hâlde bu hakkından vazgeçmiş sayılacağı yazılı olarak bildirilir.
Savunma nasıl yapılır?
Yazılı olarak sunulabileceği gibi sözlü olarak da yapılabilir; sözlü savunma tutanakla saptanır. Türkçe bilmeyenlerle sağır ve dilsizlerin savunmaları tercüman aracılığıyla alınır.
İnfaz hâkimi savunma almadan karar verebilir mi?
Veremez. Yargıtay 1. Ceza Dairesi’nin kabulüne göre, disiplin cezasına karşı yapılan şikâyette infaz hâkiminin hükümlünün savunmasını aldıktan ve talep edilen diğer delilleri toplayıp değerlendirdikten sonra karar vermesi gerekir.
Savunmamı avukatımla yapabilir miyim?
Yapabilirsiniz. Hükümlü veya tutuklu, hazır bulunmak ve vekâletnamesini ibraz etmek koşuluyla savunmasını avukatıyla birlikte veya avukatı aracılığıyla yapabilir. İnfaz hâkimi gerekli görürse savunmayı ceza infaz kurumunda da alabilir.
İnfaz hâkimi hangi kararları verebilir?
Şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse verilen kararın veya yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir. Şikâyet reddedilirken ayrıca disiplin cezasının onaylanmasına karar verilmesi hukuka aykırıdır.
Muhakkik değiştirilebilir mi?
Yargıtay 1. Ceza Dairesi’nin kabulüne göre, soruşturma sürerken muhakkikin değiştirilmesi gerekli ve zorunlu görülmüşse bunun gerekçesinin gösterilmesi gerekir; gerekçesiz değişiklik eksik inceleme sonucunu doğurur.
İnfaz hâkiminin kararına karşı ne yapılabilir?
Şikâyetçi veya ilgili Cumhuriyet savcısı, tebliğden itibaren iki hafta içinde Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yoluna gidebilir. İtiraz, infaz hâkimliğinin yargı çevresinde bulunduğu ağır ceza mahkemesine yapılır.
Dosyaya hangi belgeler konmalı?
Olay tutanağı, muhakkik atama yazısı, savunma istem yazısı ve tebliğ belgesi, savunma tutanağı, tanık ifadeleri, varsa kamera inceleme raporu ve sağlık raporu, soruşturma raporu, disiplin kurulu kararı ve tebliğ belgesi ile varsa ek süre onayına ilişkin infaz hâkimliği kararı.
- 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu m.1 – Amaç ve kapsam
- 4675 sayılı Kanun m.4 – İnfaz hâkimliklerinin görevleri
- 4675 sayılı Kanun m.5 – İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü
- 4675 sayılı Kanun m.6 – Şikâyet üzerine verilen kararlar ve itiraz
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m.37 – Disiplin cezalarının niteliği ve uygulanma koşulları
- 5275 sayılı Kanun m.38 ilâ m.44 – Disiplin cezaları ve dereceleri
- 5275 sayılı Kanun m.45 – Çocuk hükümlüler hakkında disiplin cezaları
- 5275 sayılı Kanun m.46 – Disiplin cezasını gerektiren eylemlerin tekrarı
- 5275 sayılı Kanun m.47 – Disiplin soruşturması
- 5275 sayılı Kanun m.48 – Disiplin cezalarının infazı ve kaldırılması
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.309 – Kanun yararına bozma
- 2709 sayılı Anayasa m.36 – Hak arama hürriyeti
İlgili yazılarımız: koşullu salıvermede iyi hâl değerlendirmesi, denetimli serbestlikte ihlal, kanun yararına bozma, tutuklulukta geçen sürenin mahsubu ve zorunlu müdafilik.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.