Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma (CMK 253-255): Kapsam, Teklif Usulü ve Sonuçları
- Uzlaştırma, kapsamdaki suçlarda fail ile mağdurun anlaşması hâlinde devletin soruşturma veya kovuşturmadan vazgeçmesini sağlayan bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir.
- Kapsama, kural olarak soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar girer (CMK m. 253/1-a).
- Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın kanunda tek tek sayılan suçlar da kapsamdadır: kasten yaralama, taksirle yaralama, tehdit (m. 106/1), konut dokunulmazlığının ihlali, hırsızlık, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık ve diğerleri.
- Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip ve hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez (m. 253/3).
- Kapsamdaki bir suç, kapsam dışı başka bir suçla aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma hükümleri uygulanmaz.
- Uzlaştırma asıl olarak soruşturma evresinde yapılır; kovuşturmada uygulanması istisnaîdir.
- Teklif, uzlaştırma bürosunca görevlendirilen uzlaştırmacı tarafından yapılır; reşit olmayanlarda kanunî temsilciye yapılır.
- Teklif açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla da yapılabilir; kişiye uzlaşmanın mahiyeti ve sonuçları anlatılır.
- Teklifte bulunulan kişi yedi gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır.
- Taraflara ulaşılamaması hâlinde uzlaştırma yoluna gidilmeksizin soruşturma veya kovuşturma sonuçlandırılır.
- Birden fazla mağdur varsa hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir; birden fazla failde yalnızca uzlaşan yararlanır.
- Uzlaştırma müzakereleri gizlidir ve burada yapılan açıklamalar delil olarak kullanılamaz.
- İlk teklif tarihinden girişimin sonuçsuz kaldığı tarihe kadar dava zamanaşımı ve dava süresi işlemez (m. 253/21).
- Soruşturmada edim def’aten yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı; kovuşturmada davanın düşmesi kararı verilir.
- Edim ileri tarihe bırakılır veya taksitlendirilirse soruşturmada kamu davasının açılmasının ertelenmesi, kovuşturmada durma kararı verilir.
Uzlaştırma, ceza yargılamasında son yirmi yılın en çok değişen kurumlarından biridir. Kapsamı defalarca genişletilmiş, bazı suçlar sonradan çıkarılmış, teklif süresi ve kovuşturma evresindeki sonuçları yeniden düzenlenmiştir. Bu nedenle bir dosyada uzlaştırmanın nasıl işleyeceği, çoğu zaman “hangi tarihteki metin uygulanacak?” sorusuyla başlar.
Buna karşılık kurumun omurgası sabittir: kapsamdaki bir suçta taraflara usulüne uygun bir teklif yapılacak, teklif kabul edilirse müzakere aşamasına geçilecek, sonuç bir raporla belgelenecektir. Uygulamada bozmaların büyük bölümü de tam bu omurgadaki eksikliklerden kaynaklanır. Aşağıda kapsamı, teklif usulünü, süreleri ve Yargıtay’ın aradığı ayrıntıları ele alıyoruz.
Kanunî dayanak
CMK m. 253 — Uzlaştırma (kapsam ve teklif)
“(1) Aşağıdaki suçlarda, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören gerçek veya özel hukuk tüzel kişisinin uzlaştırılması girişiminde bulunulur: a) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar. b) Şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın, Türk Ceza Kanununda yer alan; 1. Kasten yaralama (üçüncü fıkra hariç, madde 86; madde 88), 2. Taksirle yaralama (madde 89), 3. Tehdit (madde 106, birinci fıkra), 4. Konut dokunulmazlığının ihlali (madde 116), 5. İş ve çalışma hürriyetinin ihlali…, 6. Hırsızlık (madde 141), 7. Güveni kötüye kullanma (üçüncü fıkra hariç, madde 155), 8. Dolandırıcılık (madde 157), 9. Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi (madde 165), 10. Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması (madde 234), 11. Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrı niteliğindeki bilgi veya belgelerin açıklanması… suçları. c) Mağdurun veya suçtan zarar görenin gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla, adli süreçteki çocuklar bakımından ayrıca, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar.”
“(3) Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (madde 123/A) ve hakaret suçunda (madde 125) uzlaştırma yoluna gidilemez. Uzlaştırma kapsamına giren bir suçun, bu kapsama girmeyen bir başka suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmiş olması hâlinde de uzlaşma hükümleri uygulanmaz…”
“(4) Soruşturma konusu suçun uzlaşmaya tâbi olması ve kamu davası açılması için yeterli şüphenin bulunması hâlinde, dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir. Büro tarafından görevlendirilen uzlaştırmacı, şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görene uzlaşma teklifinde bulunur. Şüphelinin, mağdurun veya suçtan zarar görenin reşit olmaması halinde, uzlaşma teklifi kanunî temsilcilerine yapılır. Uzlaştırmacı, uzlaşma teklifini açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla da yapabilir. Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar gören, kendisine uzlaşma teklifinde bulunulduktan itibaren yedi gün içinde kararını bildirmediği takdirde, teklifi reddetmiş sayılır.”
“(5) Uzlaşma teklifinde bulunulması halinde, kişiye uzlaşmanın mahiyeti ve uzlaşmayı kabul veya reddetmesinin hukukî sonuçları anlatılır. (6) Resmî mercilere beyan edilmiş olup da soruşturma dosyasında yer alan adreste bulunmama veya yurt dışında olma ya da başka bir nedenle mağdura, suçtan zarar görene, şüpheliye veya bunların kanunî temsilcisine ulaşılamaması halinde, uzlaştırma yoluna gidilmeksizin soruşturma sonuçlandırılır. (7) Birden fazla kişinin mağduriyetine veya zarar görmesine sebebiyet veren bir suçtan dolayı uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için, mağdur veya suçtan zarar görenlerin hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir.”
“(13) Uzlaştırma müzakereleri gizli olarak yürütülür… (18) Uzlaştırmanın sonuçsuz kalması halinde tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez. (20) Uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar, herhangi bir soruşturma ve kovuşturmada ya da davada delil olarak kullanılamaz. (21) Şüpheli, mağdur veya suçtan zarar görenden birine ilk uzlaşma teklifinde bulunulduğu tarihten itibaren, uzlaştırma girişiminin sonuçsuz kaldığı ve en geç, uzlaştırmacının raporunu düzenleyerek uzlaştırma bürosuna verdiği tarihe kadar dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi işlemez.”
CMK m. 254 — Mahkeme tarafından uzlaştırma
“(1) Kamu davası açıldıktan sonra kovuşturma konusu suçun uzlaşma kapsamında olduğunun anlaşılması halinde, kovuşturma dosyası, uzlaştırma işlemlerinin 253 üncü maddede belirtilen esas ve usûle göre yerine getirilmesi için uzlaştırma bürosuna gönderilir. (2) Uzlaşma gerçekleştiği takdirde, mahkeme, uzlaşma sonucunda sanığın edimini def’aten yerine getirmesi halinde, davanın düşmesine karar verir. Edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması, takside bağlanması veya süreklilik arzetmesi halinde durma kararı verilir. Durma süresince zamanaşımı işlemez. Uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmemesi halinde, mahkemece yargılamaya kaldığı yerden devam olunur.”
CMK m. 255 — Birden çok fail bulunması hâlinde uzlaşma
“(1) Aralarında iştirak ilişkisi olsun veya olmasın birden çok kişi tarafından işlenen suçlarda, ancak uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır.”
Soruşturma ve kovuşturma evresinde uzlaştırma
| Ölçüt | Soruşturma evresi (CMK m. 253) | Kovuşturma evresi (CMK m. 254) |
|---|---|---|
| Kural mı, istisna mı? | Asıl uygulama alanı | İstisnaî |
| Ne zaman gündeme gelir? | Kamu davası açılmadan önce | Uzlaştırma yapılmadan dava açılması veya kapsamın ilk kez duruşmada anlaşılması |
| Dosyayı kim gönderir? | Cumhuriyet savcısı | Mahkeme |
| Teklifi kim yapar? | Büroca görevlendirilen uzlaştırmacı | Büroca görevlendirilen uzlaştırmacı |
| Edim def’aten yerine getirilirse | Kovuşturmaya yer olmadığı kararı | Davanın düşmesi kararı |
| Edim ileri tarihe bırakılır/taksitlendirilirse | Kamu davasının açılmasının ertelenmesi | Durma kararı |
| Gerekler yerine getirilmezse | Kamu davası açılır | Yargılamaya kaldığı yerden devam olunur |
| Zamanaşımı | İlk teklif ile girişimin sonuçsuz kalması arasında işlemez | Aynı kural; ayrıca durma süresince işlemez |
| Tekrar uzlaştırma | Sonuçsuz kalmışsa tekrar uzlaştırma yoluna gidilemez | |
Kritik nokta: Uzlaştırma hükümleri, fail ile devlet arasındaki ceza ilişkisini sona erdirdiği için maddi ceza hukukuna da ilişkindir. Bu nedenle lehe olduğu ölçüde yürürlüğünden önceki olaylara da uygulanabilir. Kapsam listesi 2016 ve 2019’da genişletilmiş, sonraki değişikliklerle bazı suçlar kapsam dışına çıkarılmış, teklife cevap süresi ile kovuşturma evresindeki sonuçlar da yeniden düzenlenmiştir. Dolayısıyla bir dosyada önce hangi tarihli metnin uygulanacağı belirlenmeli, ardından o metne göre kapsam ve usul denetlenmelidir.
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- İsnat edilen suçun, uygulanacak metne göre uzlaştırma kapsamında olup olmadığını belirleyin.
- Kapsam dışı bir suçun, kapsamdaki suçla aynı mağdura karşı birlikte işlenip işlenmediğini kontrol edin.
- Dosyanın uzlaştırma bürosuna gönderilip gönderilmediğini ve uzlaştırmacı görevlendirmesini inceleyin.
- Teklifin size uzlaştırmacı tarafından yapılıp yapılmadığını; telefonla yapılan bir çağrının teklif yerine geçmediğini gözden kaçırmayın.
- Uzlaşma Teklif Formu’nun imzalatılıp imzalatılmadığını ve bir suretinin verilip verilmediğini dosyadan denetleyin.
- Ulaşılamama hâlinde açıklamalı tebligatın büro aracılığıyla çıkarılıp çıkarılmadığını araştırın.
- Reşit olmayan mağdur veya şüphelide teklifin kanunî temsilciye yapıldığını doğrulayın.
- Yedi günlük cevap süresinin başlangıcını ve dosyaya nasıl yansıdığını hesaplayın.
- Birden fazla fail varsa her fail için ayrı ayrı teklif yapılıp yapılmadığını kontrol edin.
- Girişimin olumsuz sonuçlandığı hâllerde bunun tutanakla belgelenip dosyaya konulup konulmadığına bakın.
- Zamanaşımı hesabında, ilk teklif ile girişimin sonuçsuz kaldığı tarih arasındaki durma süresini mutlaka ekleyin.
- Uzlaşma sağlanacaksa edimin def’aten mi taksitli mi yerine getirileceğini bilinçli seçin; sonuçları farklıdır.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2020/583, K. 2020/2694, 06.02.2020
Uzlaştırma asıl olarak soruşturma evresinin işidir; kovuşturmada uygulanması istisnaîdir. Akıl hastası sanık hakkında kasten yaralama ve tehdit suçlarından kurulan kesinleşmiş hükme karşı kanun yararına bozma yoluna gidilmiştir. Daire, uzlaştırmayı “uyuşmazlığın yargı dışı yolla ve fakat adli makamlar denetiminde çözümlenmesini amaçlayan bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemi” olarak tanımladıktan sonra evre ayrımını yapmıştır: “Uzlaştırmanın asıl olarak soruşturma evresinde yapılması gereken bir işlem olduğu, kovuşturma aşamasında uzlaştırma hükümlerinin uygulanmasının ise istisnai olarak Cumhuriyet savcısı tarafından uzlaştırma usulü uygulanmaksızın dava açılması veya suçun uzlaştırma kapsamında olduğunun ilk defa duruşmada anlaşılması halinde mümkün olduğu kabul edilmelidir.” Kararda ayrıca uzlaştırmanın, ceza ilişkisini sona erdirmesi bakımından maddi hukuka da ilişkin olduğu ve lehe olması hâlinde kesinleşmiş hükümlerde dahi gözetilebileceği belirtilmiştir. Daire, kasten yaralama suçunda şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşme kararı verilmesi gerektiğini, tehdit suçunda ise uzlaştırma işlemleri yapılması gerektiğini belirterek hükmün BOZULMASINA, 06.02.2020 tarihinde oy birliğiyle karar vermiştir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2024/458, K. 2025/26, 15.01.2025
Teklif aşamasının nasıl tamamlanacağı ve girişimin ne zaman sonuçsuz sayılacağı. Dolandırıcılık suçundan kurulan hükümlerde uzlaştırma işlemlerinin usulüne uygun olup olmadığı tartışılmıştır. Ceza Genel Kurulu, önceki içtihatlarına atıfla teklif usulünü ayrıntılandırmıştır: “Uzlaştırmacı, uzlaşma teklifinde bulunduğu tarafa öncelikle uzlaştırmanın mahiyeti, uzlaştırmayı kabul veya reddetmenin hukuki sonuçlarının bulunduğu Uzlaşma Teklif Formu’nda yer alan bilgileri açıklayacaktır… Uzlaşma teklifinin öncelikle yüz yüze yapılması esas olup bunun yapılamaması durumunda açıklamalı tebligat, istinabe ve SEGBİS yöntemleri de kullanılabilecektir.” Girişimin sonuçsuz kalması bakımından ise “Taraflardan birine ulaşamama, uzlaşma teklifinin reddedilmiş sayılması veya reddedilmesi durumlarında teklif aşamasında uzlaştırma girişimi olumsuz sonuçlanmıştır ve bu husus bir tutanakla tespit edilip dosyasına konularak uzlaştırma işlemlerine son verilecektir” denilmiş; ayrıca “uzlaştırma raporunun ancak müzakere aşamasına geçilmesi durumunda hazırlanacağı” vurgulanmıştır. Somut olayda katılanın uzlaşmayı kabul etmeyeceğini bildirmesi nedeniyle girişimin teklif aşamasında olumsuz sonuçlandığı kabul edilmiştir. Ceza Genel Kurulu, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının REDDİNE, 15.01.2025 tarihinde oy çokluğu ile karar vermiştir. Kurul Başkanı ile beş üye, telefonla yapılan çağrının uzlaşma teklifi anlamına gelmediği ve sanıklara usulüne uygun teklif yapılmadığı görüşüyle karşı oy kullanmıştır; bu görüş çoğunlukça benimsenmemiştir.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2024/3980, K. 2025/3128, 24.03.2025
Zamanaşımı yalnızca girişimin sonuçsuz kaldığı ana kadar durur. Özel hayatın gizliliğini ihlal suçundan kurulan mahkûmiyet hükmü incelenirken, uzlaştırma nedeniyle duran sürenin hesabı belirleyici olmuştur. Daire, Ceza Genel Kurulunun 11.10.2022 tarihli kararına atıfla CMK m. 253/21 ile Yönetmelik hükümlerini aktarmış; girişimin sonuçsuz kalma hâllerini sıralamıştır. Somut olayda “katılana 26.10.2023 tarihinde yapılan uzlaşma teklifi ile zamanaşımı süresinin durmaya başladığı, aynı tarihte katılanın uzlaşma teklifini reddetmesi nedeniyle uzlaşmanın sonuçsuz kalması nedeniyle zamanaşımı süresinin tekrar işlemeye başladığı” tespit edilmiş; durma süresi eklendiğinde dahi sekiz yıllık olağan zamanaşımının karar tarihinden önce dolduğu belirlenmiştir. Daire, hükmün BOZULMASINA ve kamu davasının zamanaşımı nedeniyle DÜŞMESİNE, 24.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar vermiştir.
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2025/3832, K. 2025/8778, 12.05.2025
Reşit olmayan mağdurda teklifin kanunî temsilciye yapılması usule uygundur. Kanun yararına bozma isteminde, uzlaşma teklifinin mağdurun kendisine ve vekili huzurunda yapılması gerekirken kanunî temsilcisine yapıldığı ileri sürülmüştür. Daire, CMK m. 253/4’ün ilgili cümlelerini aktardıktan sonra somut duruma bakmıştır: kanun metnindeki “Şüphelinin, mağdurun veya suçtan zarar görenin reşit olmaması halinde, uzlaşma teklifi kanunî temsilcilerine yapılır” kuralı uyarınca, katılanın uzlaşmanın teklif edildiği tarihteki durumu gözetildiğinde “kanuni düzenleme uyarınca uzlaşma teklifinin kanuni temsilcisine yapılmasının isabetli olduğu” sonucuna varılmıştır. Daire, kanun yararına bozma isteminin oy birliğiyle REDDİNE, 12.05.2025 tarihinde karar vermiştir.
İlk halka, kurumun çift karakterli olması. Uzlaştırma usul hukukuna ait bir kurum gibi görünse de, fail ile devlet arasındaki ceza ilişkisini sona erdirdiği için maddi ceza hukukuna da ilişkindir. Bunun pratik sonucu, lehe olduğu ölçüde geçmişe uygulanabilmesidir; hatta kesinleşmiş ve infaz edilmekte olan hükümlerde bile infaz aşamasında gözetilebilir.
İkinci halka, evre ayrımı. Uzlaştırmanın doğal yeri soruşturma evresidir. Kovuşturma evresinde uygulanması iki durumla sınırlıdır: savcının uzlaştırma usulünü işletmeden dava açması ya da suçun uzlaştırma kapsamında olduğunun ilk kez duruşmada anlaşılması. Kanun kapsamının sonradan genişlemesi de bu ikinci ihtimali doğurur.
Üçüncü halka, teklifin şekli. Teklif, yüz yüze yapılmak esastır. Bunun mümkün olmadığı hâllerde açıklamalı tebligat, istinabe veya SEGBİS kullanılabilir. Teklif, Uzlaşma Teklif Formu’ndaki bilgilerin açıklanması ve formun imzalatılıp bir suretinin verilmesiyle tamamlanır. Bu nedenle bir telefon görüşmesi, tek başına usulüne uygun bir teklif sayılmaz; nitekim 2025 tarihli Ceza Genel Kurulu kararında bu görüş karşı oyda güçlü biçimde savunulmuştur.
Dördüncü halka, girişimin sonuçsuz kalması. Üç ihtimal vardır: tarafa ulaşılamaması, teklifin süresi içinde cevaplanmaması nedeniyle reddedilmiş sayılması, ya da açıkça reddedilmesi. Bu hâllerde uzlaştırma teklif aşamasında sona erer ve durum bir tutanakla belgelenir. Rapor ise ancak müzakere aşamasına geçilmişse düzenlenir; teklif aşamasında kalan bir dosyada rapor beklenmez.
Beşinci halka, süre kuralının değişmiş olması. Yargıtay kararlarının bir kısmı, teklife cevap süresini “üç gün” olarak anmaktadır; bu, o dönemde yürürlükte olan metne dayanır. Yürürlükteki CMK m. 253/4’te süre yedi gündür. Süre hesabı yapılırken dosyanın tarihine göre doğru metnin uygulanması gerekir.
Altıncı halka, zamanaşımının durma penceresi. Durma, ilk uzlaşma teklifiyle başlar ve girişimin sonuçsuz kaldığı anda sona erer; en geç raporun büroya verildiği tarihe kadar sürer. Teklifin aynı gün reddedildiği hâllerde durma süresi fiilen sıfıra yakındır. Bu ayrıntı, zamanaşımı sınırındaki dosyalarda sonucu doğrudan değiştirir.
Yedinci halka, çokluk hâlleri. Mağdur birden fazlaysa uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için hepsinin kabulü gerekir. Fail birden fazlaysa yalnızca uzlaşan yararlanır; bu nedenle her sanık için ayrı ayrı teklif yapılması gerekir. Bir sanığa hiç teklif yapılmamışsa, o sanık bakımından usul tamamlanmış sayılmaz.
Sekizinci halka, ehliyet ve temsil. Reşit olmayan mağdur, suçtan zarar gören veya şüphelide teklif kanunî temsilciye yapılır. Uygulamada bu nokta sıkça tartışma konusu olmakta; teklifin yanlış kişiye yapıldığı iddiaları kanun yararına bozma istemlerine konu edilmektedir. Kanun metni açık olduğundan, belirleyici olan teklif tarihindeki durumdur.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Kapsamı güncel olmayan listeye göre değerlendirmek | Yanlış usul; bozma | Dosya tarihine uygun metin belirlenmeli |
| Kapsam dışı suçla birlikte işlenmeyi gözden kaçırmak | Uzlaşma hükümleri uygulanamaz | Aynı mağdura karşı işlenme koşulu incelenmeli |
| Telefon görüşmesini teklif saymak | Teklif aşaması tamamlanmamış olur | Form imzalatılmalı veya açıklamalı tebligat yapılmalı |
| Uzlaşmanın sonuçlarını anlatmadan teklif yapmak | CMK m. 253/5’e aykırılık | Mahiyet ve sonuçlar açıklanmalı |
| Her sanığa ayrı teklif yapmamak | Eksik usul | Fail sayısı kadar ayrı teklif yapılmalı |
| Girişimin sonuçsuz kaldığını tutanağa bağlamamak | Denetim yapılamaz | Durum tutanakla belgelenip dosyaya konulmalı |
| Teklif aşamasında rapor beklemek | Gereksiz gecikme | Rapor yalnızca müzakere aşamasında düzenlenir |
| Durma süresini zamanaşımına eklememek | Hatalı düşme veya mahkûmiyet | İlk teklif–sonuçsuzluk aralığı hesaba katılmalı |
| Edimin taksitli olmasının sonucunu bilmemek | Beklenen karar çıkmaz | Def’aten ifa düşme, taksitli ifa durma sonucunu doğurur |
Uzlaştırma nedir?
Kapsamdaki suçlarda fail ile mağdurun, zararın giderilmesi konusunda anlaşmalarına bağlı olarak devletin de ceza soruşturması veya kovuşturmasından vazgeçmesini sağlayan bir alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir.
Hangi suçlar uzlaştırma kapsamındadır?
Kural olarak soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar ile CMK m. 253/1-b’de tek tek sayılan suçlar. Ayrıca adli süreçteki çocuklar bakımından, mağdurun gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlar da kapsamdadır.
Hangi suçlarda uzlaştırma yapılamaz?
Yürürlükteki CMK m. 253/3 uyarınca, şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda ve hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez.
Kapsamdaki suç, kapsam dışı bir suçla birlikte işlenmişse ne olur?
Kapsama giren bir suçun, kapsama girmeyen başka bir suçla aynı mağdura karşı işlenmiş olması hâlinde uzlaşma hükümleri uygulanmaz.
Teklifi kim yapar?
Uzlaştırma bürosu tarafından görevlendirilen uzlaştırmacı yapar. Uzlaştırmacılar, hukuk fakültesi mezunlarının yer aldığı Adalet Bakanlığı listelerinden görevlendirilir.
Teklife ne kadar sürede cevap vermeliyim?
Yürürlükteki düzenlemeye göre yedi gün. Bu süre içinde kararınızı bildirmezseniz teklifi reddetmiş sayılırsınız. Daha eski tarihli dosyalarda bu süre üç gün olarak uygulanmıştır.
Teklif telefonla yapılabilir mi?
Teklifin yüz yüze yapılması esastır; bu mümkün değilse açıklamalı tebligat, istinabe veya SEGBİS kullanılır. Teklif, Uzlaşma Teklif Formu’ndaki bilgiler açıklanıp form imzalatılarak tamamlanır. Telefonla yapılan bir çağrının tek başına teklif sayılıp sayılmayacağı uygulamada tartışmalıdır.
Mağdur çocuksa teklif kime yapılır?
CMK m. 253/4 uyarınca şüphelinin, mağdurun veya suçtan zarar görenin reşit olmaması hâlinde uzlaşma teklifi kanunî temsilcilerine yapılır.
Taraflara ulaşılamazsa ne olur?
Dosyadaki adreste bulunmama, yurt dışında olma ya da başka bir nedenle ilgililere ulaşılamaması hâlinde uzlaştırma yoluna gidilmeksizin soruşturma veya kovuşturma sonuçlandırılır.
Birden fazla mağdur veya fail varsa nasıl işler?
Mağdur birden fazlaysa uzlaştırma yoluna gidilebilmesi için hepsinin uzlaşmayı kabul etmesi gerekir. Fail birden fazlaysa CMK m. 255 uyarınca yalnızca uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır.
Uzlaşma sağlanırsa ne karar verilir?
Soruşturmada edim def’aten yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı; kovuşturmada davanın düşmesi kararı verilir. Edim ileri tarihe bırakılır, taksitlendirilir veya süreklilik arz ederse soruşturmada kamu davasının açılmasının ertelenmesine, kovuşturmada durma kararına hükmedilir.
Uzlaşma sonrası ayrıca tazminat davası açabilir miyim?
Kural olarak açamazsınız. Uzlaşmanın sağlanması hâlinde, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar hariç olmak üzere, soruşturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz; açılmış dava feragat edilmiş sayılır.
Karşı taraf edimini yerine getirmezse ne olur?
Soruşturma aşamasında uzlaşma raporu veya belgesi, İcra ve İflas Kanunu’nun 38. maddesinde yazılı ilam mahiyetini haiz belgelerden sayılır. Kovuşturmada ise uzlaşmanın gerekleri yerine getirilmezse yargılamaya kaldığı yerden devam olunur.
Müzakerede söylediklerim aleyhime kullanılır mı?
Kullanılamaz. CMK m. 253/20 uyarınca uzlaştırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar, herhangi bir soruşturma, kovuşturma ya da davada delil olarak kullanılamaz. Müzakereler ayrıca gizli yürütülür.
Uzlaştırma zamanaşımını durdurur mu?
Durdurur. İlk uzlaşma teklifinde bulunulduğu tarihten, girişimin sonuçsuz kaldığı ve en geç raporun büroya verildiği tarihe kadar dava zamanaşımı ile kovuşturma koşulu olan dava süresi işlemez.
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 253 — Uzlaştırma: kapsam, teklif, müzakere ve sonuçlar
- 5271 sayılı CMK m. 254 — Mahkeme tarafından uzlaştırma
- 5271 sayılı CMK m. 255 — Birden çok fail bulunması hâlinde uzlaşma
- 5271 sayılı CMK m. 171 — Kamu davasının açılmasının ertelenmesi
- 5271 sayılı CMK m. 223 — Duruşmanın sona ermesi ve hüküm
- 5271 sayılı CMK m. 309 — Kanun yararına bozma
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73 — Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar
- 5237 sayılı TCK m. 66-67 — Dava zamanaşımı, zamanaşımının durması ve kesilmesi
- 5237 sayılı TCK m. 7 — Zaman bakımından uygulama
- Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği — teklif, müzakere ve rapor usulü
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 38 — İlam mahiyetini haiz belgeler
- 7201 sayılı Tebligat Kanunu — açıklamalı tebligat usulü
Ceza muhakemesindeki diğer alternatif ve basitleştirilmiş usuller için seri muhakeme usulü ve ön ödeme yazılarımızı; hükme ilişkin kurumlar için hükmün açıklanmasının geri bırakılması yazımızı; uzlaştırma kapsamındaki suç tipleri için güveni kötüye kullanma ve muhafaza görevini kötüye kullanma yazılarımızı inceleyebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Uzlaştırmaya ilişkin kapsam, süre ve sonuç hükümleri farklı tarihlerde değiştirilmiş olup somut dosyada uygulanacak metin, suç ve işlem tarihlerine göre belirlenir. Her olayın kendi koşulları içinde değerlendirilmesi gerekir.