Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Ne Demek
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Nedir?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 231. maddesinde düzenlenir. Mahkeme, belirli koşullar varsa kurduğu mahkûmiyet hükmünü açıklamaz; sanık beş yıllık denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemez ve yükümlülüklere uyarsa dava düşer. Geri bırakılan hüküm, müsadereye ilişkin hükümler hariç, sanık hakkında hukukî bir sonuç doğurmaz (CMK m. 231/5).
Madde metni 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanunla ve ardından 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanunun 15. maddesiyle yeniden düzenlenmiştir. Aşağıdaki açıklamalar madde metninin güncel hâline göredir; hangi hükmün somut dosyaya uygulanacağı 7589 sayılı Kanunun geçici hükümlerine göre belirlenir. Değişikliğin ayrıntıları için sitedeki HAGB 2026 değişikliği yazısına bakılabilir.
HAGB Kararı Verilebilmesi İçin Koşullar
- Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası olmalıdır (m. 231/5). Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır.
- Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmalıdır (m. 231/6-a).
- Mahkeme, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarını göz önünde bulundurarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır (m. 231/6-b).
- Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zarar, aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmiş olmalıdır (m. 231/6-c).
Güncel madde metninde sanığın HAGB’yi kabul etmesi koşulu yer almaz.
Zararın Taksitle Giderilmesi
Zararı derhal gideremeyen sanık hakkında, mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler hâlinde ödeyerek tamamen gidermesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (m. 231/9).
Denetim Süresi ve Yükümlülükler
- Denetim süresi beş yıldır; bu sürede dava zamanaşımı durur (m. 231/8).
- Denetim süresi içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez.
- Mahkeme, bir yılı geçmemek üzere denetimli serbestlik tedbiri olarak bir eğitim programına devam etmeyi, ücret karşılığı çalıştırılmayı, belli yerlere gitmekten yasaklanmayı veya belli yerlere devam etmeyi ya da takdir edeceği başka bir yükümlülüğü yerine getirmeyi kararlaştırabilir.
HAGB Kararının Sonuçları
- Denetim süresi başarıyla tamamlanırsa: Kasten yeni suç işlenmemiş ve yükümlülüklere uygun davranılmışsa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (m. 231/10).
- Denetim süresi içinde kasten yeni suç işlenirse veya yükümlülüklere aykırı davranılırsa: Mahkeme hükmü açıklar. Yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir (m. 231/11).
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması hâlinde mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması hâlinde seçenek yaptırımlara çevrilemez (m. 231/7); bunlar ancak hüküm açıklanırken gündeme gelir.
HAGB Uygulanmayan Haller
- İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlar hakkında HAGB hükümleri uygulanmaz (m. 231/14).
- Özel kanunlarda HAGB’nin uygulanamayacağını öngören hükümler bulunabilir; bu nedenle somut suç için ilgili özel kanuna da bakılmalıdır.
HAGB Kararına Karşı Kanun Yolu
HAGB kararına karşı, CMK m. 272/3 hükümleri saklı kalmak üzere istinaf yoluna başvurulabilir; bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı CMK m. 286 hükümleri uygulanır. HAGB kararının ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmesi hâlinde temyiz yoluna gidilebilir. İstinaf ve temyizde karar ve hüküm, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir (m. 231/12). İstinaf süresi ve usulü için CMK m. 273 hükümleri esas alınmalıdır.
HAGB Kaydı
HAGB kararı, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir; bu kayıtlar yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde ilgili amaçla kullanılabilir (m. 231/13). Kayıt, bu sınırlar içinde resmî makamlarca incelenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
HAGB mahkûmiyet sayılır mı? Hayır. Açıklanması geri bırakılan hüküm, müsadereye ilişkin hükümler hariç, sanık hakkında hukukî sonuç doğurmaz; denetim süresi başarıyla geçilirse dava düşer.
Denetim süresi kaç yıldır? Beş yıldır (m. 231/8).
HAGB’ye itiraz edilebilir mi? Güncel metinde HAGB kararına karşı istinaf, ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmişse temyiz yolu öngörülmüştür (m. 231/12).
Zararı hemen ödeyemezsem HAGB verilebilir mi? Zararın denetim süresince aylık taksitlerle tamamen giderilmesi koşuluyla evet (m. 231/9).
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E.2021/1751, K.2021/4110, 28.04.2021 Yanıltıcı kanun yolu bildirimi kesinleşmeyi engelliyor. Daire; CMK m.231/8 uyarınca sanığın beş yıl denetim süresine tabi tutulacağını, ancak “bu denetim süresinin hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının usulüne uygun olarak kesinleşmesi üzerine başlayacağını” belirtir. Yüze karşı verilen kararda itiraz süresi için “tefhim veya tebliğinden itibaren” denilerek sanık yanıltıldığından karar usulünce kesinleşmemiş, denetim süresi hiç başlamamıştır. Kanun yolu bildiriminin yol, mercii, şekil ve süreyi kapsayacak biçimde açık olması zorunludur.
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E.2020/9829, K.2021/3739, 20.04.2021 İtiraz karara bağlanmadan kesinleştirme yapılamaz. Sanığın itirazı hakkında hiçbir işlem tesis edilmeden karar kesinleştirilmişti. Daire; bu nedenle beş yıllık denetim süresinin başladığının ve dava zamanaşımının durduğunun kabul edilemeyeceğini, denetim süresi içinde suç işlendiği gerekçesiyle hükmün açıklanmasına dair kararın hukuki değerden yoksun olduğunu belirterek hükmü bozmuştur.
- Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E.2017/18305, K.2018/12748, 12.09.2018 Çocuklarda denetim süresi üç yıl — ve tarih hesabı belirleyici. 5395 sayılı Kanun m.23 ve CMK m.231/8 uyarınca suça sürüklenen çocuk üç yıl denetim süresine tabidir. Dosyada katılan vekilinin süresinde yaptığı itiraz gözden kaçırılarak karar erken kesinleştirilmiş; itiraz sonradan reddedilince gerçek kesinleşme tarihi 20.01.2015 olmuştu. Yeni suçun tarihi (27.10.2013) denetim süresi başlamadan önce kaldığından, hükmün açıklanması koşullarının oluşmadığı belirtilmiştir.
- Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E.2018/5483, K.2019/4977, 11.03.2019 Kanun yolu temyiz değil itirazdır. Daire; CMK m.231/12 uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararların itiraz kanun yoluna tabi olduğunu, m.264/1 uyarınca “kanun yoluna başvurmada yanılmanın başvuranın haklarını ortadan kaldırmayacağını” belirterek temyiz başvurusunu itiraz olarak kabul edip dosyayı itiraz merciine göndermiştir.
- Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E.2016/3599, K.2016/13699, 20.06.2016 Her erteleme kararı engel değil. Kararda; CMK m.231/8’e 6545 sayılı Kanun’la eklenen cümle uyarınca denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemeyeceği aktarılır. Ancak somut olayda önceki karar HAGB değil kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararıydı; Daire bunun yeni bir HAGB kararı verilmesine engel teşkil etmediğini belirtmiştir.
HAGB kararı, adli sicil kaydında yer almasa da güvenlik soruşturmasında ortaya çıkabilir ve olumsuz sonuçlara yol açabilir. Bu durumda, hukuki haklarınızı korumak için bir avukata danışmanız ve gerekli yasal süreci başlatmanız önemlidir.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Kararının Memurluğa Etkisi
HAGB kararı, belirli şartlar altında verilen ceza hükmünün açıklanmasının ertelenmesi anlamına gelir. Bu kararın devlet memurluğuna etkisi, suçun niteliği ve cezanın ağırlığına göre değişkenlik gösterir.
HAGB Kararının Memurluğa Engel Olmadığı Durumlar:
- HAGB Kararının Kesinleşmiş Mahkumiyet Olmaması: HAGB kararı, kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı değildir. Bu nedenle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48/A-5. maddesinde belirtilen “kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına mahkum olmamak” şartını ihlal etmez.
- Danıştay Kararları: Danıştay’ın yerleşik içtihatlarına göre, HAGB kararı alan bir kişi, bu karar nedeniyle memur olma şartını kaybetmez. HAGB kararı, kişinin suçlu olduğu anlamına gelmez ve kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü olarak değerlendirilmez.
HAGB Kararının Memurluğa Engel Olabileceği Durumlar:
- Suçun Niteliği: Devletin güvenliğine, anayasal düzene karşı işlenen suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma gibi suçlardan verilen HAGB kararları, memurluğa engel teşkil edebilir.
- Güvenlik Soruşturması: HAGB kararı, güvenlik soruşturmasında olumsuz bir etki yaratabilir. Ancak, bu durum her zaman memurluğa engel olacak anlamına gelmez. Güvenlik soruşturması yapan kurum, HAGB kararını ve suçun niteliğini değerlendirerek karar verir.
HAGB Kararı Alanların Dikkat Etmesi Gerekenler:
- Hukuki Danışmanlık Almak: HAGB kararı aldıysanız ve memur olmak istiyorsanız, bir avukata danışarak durumunuzu değerlendirmeniz önemlidir. Avukatınız, suçun niteliği ve HAGB kararının detaylarına göre size en doğru bilgiyi verecektir.
- İdari Yargı Yolu: Eğer HAGB kararı nedeniyle memurluğa alınmazsanız veya memurluktan çıkarılırsanız, idari yargı yoluna başvurarak hakkınızı arayabilirsiniz.
Sonuç:
HAGB kararı, her durumda memurluğa engel değildir. Ancak, suçun niteliği ve güvenlik soruşturması gibi faktörler göz önünde bulundurulduğunda, bazı durumlarda memurluğa engel teşkil edebilir. Bu nedenle, HAGB kararı alan kişilerin hukuki danışmanlık alarak durumlarını değerlendirmeleri ve haklarını korumaları önemlidir.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
HAGB bozulması durumunda ne olur?
HAGB kararı, denetim süresi içinde kasten suç işlenmesi veya yükümlülüklere uyulmaması durumunda bozulabilir. Bu durumda, mahkemece verilen ceza hükmü açıklanır ve infaz edilir. Ayrıca, bu karara karşı istinaf ve temyiz yollarına başvurma hakkınız da bulunmaktadır.
HAGB kararı verildiğinde para cezası ödenir mi?
HAGB kararı verildiğinde para cezası ödenmez, 5 yıl süreyle ertelenir. Eğer bu süre içinde yeni bir suç işlenmezse, ceza tamamen ortadan kalkar.
HAGB sonrası suç işleme durumunda ne olur?
HAGB kararı sonrası kasten suç işlenmesi durumunda, hem önceki HAGB kararı kaldırılır hem de yeni suçtan dolayı yargılanırsınız.
HAGB ne zaman başlar?
HAGB, kararın kesinleştiği tarihte başlar. Karar, yerel mahkeme kararına itiraz edilmemesi veya itirazın reddedilmesiyle kesinleşir.
HAGB memuriyete engel midir?
HAGB kararı, bazı suç tipleri için memuriyete engel teşkil edebilir. Bu nedenle, her suç tipi için ayrı ayrı değerlendirme yapmak gerekir.
HAGB hangi kanun maddesinde düzenlenmiştir?
HAGB, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 231. maddesinde düzenlenmiştir.
HAGB süresi 5 yıl dolduğunda ne yapmalıyım?
HAGB süresi dolduğunda, kararın düşürülmesi için HAGB kararını veren mahkemeye dilekçe ile başvurmanız gerekir.
HAGB kararı zamanaşımını keser mi?
HAGB kararı, teknik olarak bir hüküm olmadığı ve askıda bir karar olduğu için zamanaşımını kesmez. Ancak, denetim süresi boyunca işlenen suç nedeniyle HAGB kararı kaldırılırsa, zamanaşımı kaldığı yerden devam eder.
Bir kişiye birden fazla HAGB kararı verilebilir mi?
CMK 231’e göre, bir kişiye birden fazla HAGB kararı verilemez. Ancak, bu hüküm 28 Haziran 2014 tarihinden önce işlenen suçlar için geçerli değildir.
HAGB kararı ne zaman silinir?
HAGB kararı, kararın kesinleşmesinden 5 yıl sonra ve herhangi bir suç işlenmediği takdirde silinir. Silinmesi için kararı veren mahkemeye dilekçe ile başvurmanız gerekir.
Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu hakkında merak ettiğiniz her konuda bize ulaşabilirsiniz. LegaPro Hukuk Bürosu olarak, size en iyi hukuki hizmeti sunmak için buradayız.
Hukuki danışmanlık almak istemeniz halinde veya herhangi bir sorunla karşılaşmanız durumunda LegaPro Hukuk Bürosu olarak size yardımcı olabiliriz. Ceza Avukatı, haklarınızı korumanıza destek olacaktır. Whatsapp’tan bize ulaşabilirsiniz!
https://legapro.net/