Tapu Kaydının Düzeltilmesi Davası
Kısaca
- Tapu memuru, ilgililerin yazılı rızası olmadıkça sicildeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir; yalnızca basit yazı yanlışlıklarını resen düzeltir (TMK m.1027).
- Kadastro tespiti veya tescil sırasında malikin adı, soyadı, baba adı gibi kimlik bilgilerinin eksik ya da hatalı işlenmesi, kayıt düzeltme davalarının kaynağıdır.
- Düzeltme yapılırken taşınmaz maliki değişmemeli, yani mülkiyet aktarımına yol açılmamalıdır.
- Bu işler çekişmesiz yargı işidir: sulh hukuk mahkemesinde, taşınmazın bulunduğu yerde görülür ve maktu harç alınır.
- Tapu müdürlüğü davada yasal hasımdır; gerçek anlamda taraf değil, ilgilidir. Bu nedenle yargılama giderlerinden ve vekâlet ücretinden sorumlu tutulmaz.
- Talebi tapu maliki ile mirasçıları yapabilir; elbirliği mülkiyetinde ortaklardan herhangi biri tek başına isteyebilir.
- Ad yanına soyadı eklenmesi veya baba adının değiştirilmesi basit yazım hatası değildir; tapu memurunca resen yapılırsa yolsuz tescil gündeme gelir.
Tapuda malikin adı “Mehmet” yerine “Memet”, baba adı eksik ya da soyadı hiç yazılmamıştır. Miras intikali, satış veya kredi aşamasında bu tek harflik fark süreci durdurur. Çözüm, tapu müdürlüğünde bir dilekçe değil — kural olarak mahkeme kararıdır.
Aşağıda hangi hataların idari yolla düzeltilebileceğini, hangilerinin dava gerektirdiğini, davanın nerede ve kime karşı açılacağını ve mahkemenin nasıl bir araştırma yapması gerektiğini ele alıyoruz.
Kural: düzeltme mahkeme kararıyla
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.1027 – Düzeltme: “İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir.
Düzeltme, eski tescilin terkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabilir.
Tapu memuru, basit yazı yanlışlıklarını, Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik uyarınca re’sen düzeltir.”
| Hata türü | Yol |
|---|---|
| Basit yazı yanlışlığı | Tapu memurunca resen düzeltilir |
| İlgililerin yazılı rızası var | Tapu memuru düzeltebilir |
| Ad, soyad, baba adı gibi kimlik bilgisi | Kayıt düzeltme davası |
| Malikin değişmesi sonucunu doğuracak talep | Kayıt düzeltme davasıyla yapılamaz |
| Mülkiyet uyuşmazlığı | Tapu iptali ve tescil davası |
| Yolsuz tescil | TMK m.1025 kapsamında dava |
Nerede, kime karşı, hangi usulle?
- Görevli mahkeme: Sulh hukuk mahkemesi. Bu işler HMK m.382/2-ç/1 uyarınca çekişmesiz yargı işidir.
- Yetkili mahkeme: Taşınmazın aynına ilişkin olduğundan HMK m.12 uyarınca taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi.
- Hasım: Tapu müdürlüğü; ancak yasal hasım sıfatıyla ve “ilgili” olarak. Gerçek bir çekişme yoktur.
- Harç ve vekâlet ücreti: İşin niteliği gereği maktudur.
- Yargılama gideri: Tapu müdürlüğü yasal hasım olduğundan yargılama giderlerinden ve vekâlet ücretinden sorumlu tutulmaz.
- Kabul beyanının etkisi: Çekişmesiz yargı işi olduğundan ilgilinin davayı kabulü sonuç doğurmaz.
Kimler talep edebilir?
- Tapu maliki ve mirasçıları.
- Elbirliği mülkiyetinde, TMK m.702/son uyarınca ortaklardan herhangi biri tek başına mirasbırakanın kimlik bilgilerinin düzeltilmesini isteyebilir.
- Başka bir dava nedeniyle verilen yetki belgesine dayanılarak da talepte bulunulabilir; bu takdirde yetkiye dayanan kişinin takip yetkisi vardır.
Mahkemenin araştırma yöntemi
Mahkemenin, kayıt maliki ile ismi düzeltilecek kişinin aynı kişi olduğunu kuşkuya yer vermeyecek şekilde saptaması gerekir. Uygulamada izlenen yöntem şu unsurları içerir:
| Adım | İçerik |
|---|---|
| Kayıt getirtme | Taşınmazın tapu kayıtları (ilk tesis ve tedavülleriyle) ve kadastro tutanakları, tespit ve tescile esas tüm dayanak belgeler |
| Eski kayıtlar | Osmanlıca kayıtların tercüme ettirilerek incelenmesi |
| Nüfus kaydı | Kimlik bilgilerinin nüfus kayıtlarıyla karşılaştırılması |
| Yerel araştırma | Gerektiğinde tanık ve mahallî bilirkişi dinlenmesi |
| Kimlik özdeşliği | Kayıt maliki ile talep sahibinin aynı kişi olduğunun duraksamaya yer bırakmayacak biçimde tespiti |
| Sınır | Düzeltmenin mülkiyet aktarımı sonucunu doğurmaması |
Tapu memuru resen düzeltirse ne olur?
- Malikin adı yanına soyadı yazılması veya baba adının değiştirilmesi, basit bir yazım hatası niteliğinde değildir.
- Bu tür değişiklikler TMK m.1027/1’e aykırı olarak idari işlemle yapılırsa, buna dayanan intikal ve devir işlemleri yolsuz tescil tartışmasına açılır.
- Uygulamada tapu idaresi, iç denetimde saptadığı bu tür işlemler için tapu kütüğünün beyanlar hanesine “yolsuz tescil vardır” türü belirtmeler düşmektedir.
- Bu belirtmelerin terkini istenirse; tapu sicilinin tutulmasından TMK m.1007 uyarınca sorumlu olan Hazineye davanın ihbarı ve lehine tespit yapılan kişilerin — ölmüşlerse mirasçılarının — tümüne husumet yöneltilmesi gerekir.
Ne yapmalı?
- Önce tapu müdürlüğüne başvurun. Gerçekten basit yazı yanlışlığı varsa dava açmadan resen düzeltilebilir.
- Talebinizi doğru adlandırın. Kimlik bilgisi düzeltmesi ile tapu iptali–tescil davası farklıdır; yanlış nitelendirme görev ve harç sorunları doğurur.
- Sulh hukuk mahkemesine başvurun. Bu işler çekişmesiz yargı usulüne tabidir.
- Taşınmazın bulunduğu yeri esas alın. Yetki taşınmazın aynına ilişkindir.
- Tapu müdürlüğünü ilgili sıfatıyla gösterin. Yasal hasım olarak yer alır; aleyhine gider ve vekâlet ücretine hükmedilmez.
- Bütün tedavülleri getirtin. İlk tesis kaydından bugüne kadar zincirin tamamı incelenmelidir.
- Eski kayıtları tercüme ettirin. Osmanlıca kayıtlar çözülmeden kimlik özdeşliği kurulamaz.
- Mülkiyet değişikliği istemeyin. Düzeltme talebi malikin değişmesi sonucunu doğuruyorsa reddedilir.
- Mirasçıysanız birlikte hareket edin. Elbirliği mülkiyetinde tek ortak dava açabilse de sonuç bütün ortakları etkiler.
Yargıtay ne diyor?
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2023/2122, K. 2023/2424, 26.04.2023
Davanın çerçevesi: görev, yetki, harç, sıfat ve yöntem. Daire, kayıt düzeltme taleplerinin bütün çerçevesini tek paragrafta ortaya koymuştur: “taşınmazların, kadastro tespiti ya da tapuya tescili sırasında mülkiyet hakkı sahibinin adı, soyadı, baba adı gibi kimlik bilgilerinin kayda eksik ya da hatalı işlenmesi, kayıt düzeltme taleplerinin kaynağını oluşturur. Bu tür işlerde kimlik bilgileri düzeltilirken, taşınmaz malikinin değişmemesi, diğer bir anlatımla mülkiyet aktarımına neden olunmaması gerekir.” Usul yönünden: “Bu tür işler, 6100 sayılı HMK’nın 382/2. fıkrasının ç-1. bendi gereğince çekişmesiz yargı usulüne göre sulh hukuk mahkemesinde ve taşınmazın aynına ilişkin bulunduğundan, aynı Kanun’un 12. maddesi uyarınca taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde görülür ve işin niteliği itibarıyla maktu harç alınır.” Sıfat yönünden: talebi tapu maliki ile mirasçıları yapabilir; ayrıca TMK m.702/son gereği “elbirliği mülkiyetinde, ortaklardan herhangi biri de tek başına tapuda murisin kimlik bilgilerinin düzeltmesini isteyebilir.” Nihayet mahkemenin, “kayıt maliki ile ismi düzeltilecek kişinin aynı kişi olduğu kuşkuya yer vermeyecek şekilde” saptama yapması ve talep konusu taşınmazların tapu kayıtlarını ilk tesis ve tedavülleriyle, kadastro tutanaklarını da tüm dayanak belgeleriyle getirtmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2025/63, K. 2025/1272, 11.03.2025
Tapu müdürlüğü taraf değil, ilgilidir. Daire, çekişmesiz yargının genel çerçevesini çizen HMK m.382/1’deki sayımın sınırlı olmadığını, ölçütleri taşıyan diğer işlerin de çekişmesiz yargı işi sayılması gerektiğini belirttikten sonra bu dava türünün niteliğini açıklamıştır: “Tapu kayıtlarında kimlik bilgilerinin düzeltilmesi davasında, davacı taraf tapu kayıtlarındaki kimlik bilgilerinin nüfus kayıtlarına uygun hale getirilmesini talep etmekte olup bu tür davalarda hasım gösterilen Tapu Müdürlüğü (Hazine) ile aralarında bir uyuşmazlık yoktur. Tapu Müdürlüğü (Hazine) davada sadece yasal hasım olarak yer almaktadır. Gerçekte davada taraf değil, sadece ilgilidir. İlgililerin uzlaşması halinde çekişmenin ortadan kalktığından söz edilemez veya bu davalarda ilgili tarafın davayı kabulü sonuç doğurmaz.” Kararda ayrıca HMK m.382/2-ç/1’de “taşınmaz üzerinde taraf oluşturulmasına ve hak ihlaline sebebiyet vermeyecek düzeltmelerin yapılması”nın açıkça çekişmesiz yargı işi sayıldığı vurgulanmıştır.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2023/1612, K. 2024/2347, 21.03.2024
Eski kayıtlar tercüme edilmeden kimlik özdeşliği kurulamaz. Dosyadaki bozma ilamında, harç ve vekâlet ücretinin maktu belirlenmesi gerektiği ve “Tapu müdürlüğü ilgili sıfatıyla yasal hasım olduğundan yargılama giderlerinden ve yargılama giderlerinden olan vekalet ücretinden sorumlu tutulmamalıdır” denildikten sonra, yapılan araştırmanın hükme yeterli olmadığı saptanmıştır. Yapılması gereken iş şöyle gösterilmiştir: kadastro tespitine dayanak Şubat 1310 ve Teşrinisani 1316 tarihli tapu kayıtlarının Osmanlıca metinlerinin tercüme ettirilerek incelenmesi ve talep konusu parsellerin kayıt maliki ile davacının aynı kişi olduğunun duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi. Bozmaya uyularak yapılan yargılamada, davacının isminin tapu kütüğüne yanlış yazıldığı ve malik hanesindeki kişi ile davacının aynı kişi olduğu saptanarak dava kabul edilmiştir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/2519, K. 2025/824, 17.02.2025
Memurun resen yaptığı isim düzeltmesi basit yazım hatası değildir. Kadastroda bir kişi adına tespit edilen hisse, ilmühaber ve beyanlara dayanılarak tapu müdürlüğünce yapılan bir kişi kimlik bilgisi düzeltmesi işlemiyle başka bir kişi adına düzeltilmiş, aynı gün de bu hisse davacıya satılmıştı. İdare iç denetimde işlemleri yolsuz bularak tapu kütüğünün beyanlar hanesine “isim düzeltmesi işlemi hukuksuz olup yolsuz tescil vardır” şerhini düşmüştü. Daire, TMK m.1027/1’i hatırlatarak yasanın açık hükmüne aykırı davranıldığını belirtmiş ve ölçütü koymuştur: “Tapu memurunca; tapu kaydında hak sahibi görünen kişinin adı yanına ‘soyismi’ yazılması veya baba adı değiştirilmek suretiyle tapu kaydında yapılan düzeltme ve değişiklikler basit bir yazım hatası niteliğinde değildir. Zira; taşınmazların, kadastro tespiti veya tapuya tescili esnasında hak sahibi olarak tespit ve tescil edilenlerin ‘adı, soyadı, baba adı…’ gibi (…) kimlik bilgilerinin düzeltilmesi de bu hükme göre açılacak kayıt düzeltme davaları ile olur.” Şerhin terkini istenen davada ise TMK m.1007’deki kusursuz sorumluluk gözetilerek Hazineye davanın ihbarı, işlemler hakkında soruşturma başlatılıp başlatılmadığının araştırılması ve lehine tespit yapılan kişilerin — ölmüşlerse mirasçılarının — tümüne husumet yöneltilmesi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.
Kayıt düzeltme davası, adı sade ama sınırları keskin bir kurum. Kanun tapu sicilinde tek bir harfin bile idari kararla değiştirilmesine kural olarak izin vermiyor; memura bırakılan alan yalnızca basit yazı yanlışlıkları. Bunun sebebi teknik değil, sistemik: tapu sicili aleniyete ve güvene dayandığından, kayıttaki kimlik bilgisi bir “ayrıntı” değil, mülkiyetin kime ait olduğunu gösteren asli unsur. Nitekim içtihat, adın yanına soyadı eklenmesini veya baba adının değiştirilmesini basit yazım hatası saymıyor — çünkü bu tür bir düzeltme, pratikte taşınmazı bir kişiden alıp başkasına verebilir. İşte davanın en önemli sınırı da burada: kimlik bilgileri düzeltilirken malik değişmemeli. Değişiyorsa mesele artık düzeltme değil, tapu iptali ve tescil davasının konusudur. İkinci eksen usul. Ortada gerçek bir uyuşmazlık bulunmadığı için bu işler çekişmesiz yargıya bırakılmış: sulh hukuk mahkemesi, taşınmazın bulunduğu yer, maktu harç. Tapu müdürlüğü davada “davalı” gibi görünse de yasal hasımdan ibaret; bunun somut sonucu, kabulünün hüküm doğurmaması ve aleyhine yargılama gideriyle vekâlet ücretine hükmedilmemesi. Üçüncü eksen ispat. Mahkeme kimlik özdeşliğini kuşkuya yer bırakmayacak biçimde kurmak zorunda; bunun için ilk tesis kaydından bugüne bütün tedavüller, kadastro tutanakları ve gerektiğinde Osmanlıca kayıtların tercümesi dosyaya girmeli. Bu ağır araştırma yükü, davanın basit bir düzeltme talebi gibi görünmesine rağmen neden aylar sürdüğünü de açıklıyor.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden sorun yaratır | Doğrusu |
|---|---|---|
| Asliye hukuk mahkemesinde açmak | İş çekişmesiz yargıya tabidir | Sulh hukuk mahkemesine başvurmak |
| Taşınmazın bulunduğu yer dışında açmak | Yetki taşınmazın aynına ilişkindir | Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesini seçmek |
| Nispi harç yatırmak | İşin niteliği gereği harç maktudur | Maktu harç üzerinden işlem yapmak |
| Tapu müdürlüğünü asıl davalı saymak | Müdürlük yasal hasımdır, gerçek taraf değildir | İlgili sıfatıyla göstermek |
| Mülkiyet aktarımı sonucu doğuracak talep | Kayıt düzeltmenin sınırını aşar | Gerekiyorsa tapu iptali ve tescil davası açmak |
| Yalnız güncel tapu kaydını sunmak | Kimlik özdeşliği kurulamaz | İlk tesis ve tüm tedavülleri getirtmek |
| Osmanlıca kayıtları tercüme ettirmemek | Eksik inceleme bozma sebebidir | Tercüme talebini dilekçede belirtmek |
| Memurun resen yaptığı düzeltmeye güvenmek | Kimlik bilgisi düzeltmesi basit yazım hatası değildir | Mahkeme kararıyla düzelttirmek |
Tapudaki yanlışlığı memur düzeltebilir mi?
Sınırlı olarak. TMK m.1027 uyarınca ilgililerin yazılı rızaları olmadıkça tapu memuru sicildeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebilir; yalnızca basit yazı yanlışlıklarını yönetmelik uyarınca resen düzeltir.
Hangi hatalar dava konusu olur?
Kadastro tespiti ya da tapuya tescil sırasında mülkiyet hakkı sahibinin adı, soyadı, baba adı gibi kimlik bilgilerinin kayda eksik veya hatalı işlenmesi kayıt düzeltme davalarının kaynağını oluşturur.
Adın yanına soyadı eklemek basit hata sayılır mı?
Hayır. Yargıtay, tapu kaydında hak sahibi görünen kişinin adı yanına soyadı yazılması veya baba adının değiştirilmesi suretiyle yapılan düzeltmelerin basit yazım hatası niteliğinde olmadığını, bunların kayıt düzeltme davasıyla yapılması gerektiğini belirtmektedir.
Hangi mahkeme görevli?
Sulh hukuk mahkemesi. Bu tür işler HMK m.382/2-ç/1 uyarınca çekişmesiz yargı usulüne tabidir ve taşınmazın aynına ilişkin olduğundan HMK m.12 gereği taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinde görülür.
Harç ne kadar?
İşin niteliği itibarıyla maktu harç alınır. Vekâlet ücreti de maktu olarak belirlenir.
Davayı kime karşı açacağım?
Tapu müdürlüğüne ilgili sıfatıyla yöneltilir. Yargıtay, tapu müdürlüğünün (Hazinenin) davada sadece yasal hasım olarak yer aldığını, gerçekte taraf değil ilgili olduğunu belirtmektedir.
Tapu müdürlüğü aleyhine vekâlet ücretine hükmedilir mi?
Hayır. Tapu müdürlüğü ilgili sıfatıyla yasal hasım olduğundan yargılama giderlerinden ve bunlardan olan vekâlet ücretinden sorumlu tutulmamalıdır.
Kimler talepte bulunabilir?
Tapu maliki ile mirasçıları. Ayrıca elbirliği mülkiyetinde TMK m.702/son uyarınca ortaklardan herhangi biri tek başına mirasbırakanın kimlik bilgilerinin düzeltilmesini isteyebilir. Başka bir dava nedeniyle verilen yetkiye dayanılarak da talepte bulunulabilir.
Düzeltmeyle malik değişebilir mi?
Hayır. Kimlik bilgileri düzeltilirken taşınmaz malikinin değişmemesi, yani mülkiyet aktarımına neden olunmaması gerekir. Aksi hâlde talep bu dava türünün sınırını aşar.
Mahkeme neyi araştırır?
Kayıt maliki ile ismi düzeltilecek kişinin aynı kişi olduğunu kuşkuya yer vermeyecek şekilde saptar. Bunun için talep konusu taşınmazların tapu kayıtları ilk tesis ve tedavülleriyle, kadastro tutanakları ise tespit ve tescile esas alınan tüm dayanak belgeleriyle birlikte getirtilir.
Eski Osmanlıca kayıtlar ne olacak?
Tercüme ettirilerek incelenir. Yargıtay’ın bir kararında, kadastro tespitine dayanak eski tarihli tapu kayıtlarının Osmanlıca metinlerinin tercüme ettirilmemesi eksik inceleme sayılarak hüküm bozulmuştur.
Memur kimlik bilgisini resen düzeltmişse ne yapılır?
Bu işlem TMK m.1027/1’e aykırı olduğundan buna dayanan intikal ve devirler yolsuz tescil tartışmasına açılır. Tapu kütüğünün beyanlar hanesine düşülen belirtmenin terkini istenen davada, TMK m.1007’deki kusursuz sorumluluk gereği Hazineye ihbar yapılması ve lehine tespit yapılan kişilerin — ölmüşlerse mirasçılarının — tümüne husumet yöneltilmesi gerekir.
İlgili mevzuat
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.1007 — Tapu sicilinin tutulmasından Devletin sorumluluğu
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.1025 — Yolsuz tescilin düzeltilmesi
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.1027 — Düzeltme
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.702 — Elbirliği mülkiyetinde hakların korunması
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.12 — Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.382 — Çekişmesiz yargı işleri
- Tapu Sicili Tüzüğü — Kimlik bilgileri ve düzeltme
- 3402 sayılı Kadastro Kanunu — Kadastro tutanakları
Bu konuyla bağlantılı diğer yazılarımız: tapu iptal ve tescil davası, arsa payı düzeltim davası, hisseli tapuda habersiz satış ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık kendi belge ve olgularıyla değerlendirilir, benzer görünen olaylarda dahi farklı sonuçlara ulaşılabilir. Kararların güncel hâli ve tam metinleri için bağlantı verilen resmî kaynaklara başvurulmalıdır.