Kambiyo Senetlerinde Ciro (TTK m.681-690): Temlik, Tahsil ve Rehin Cirosu
Kısaca
- Ciro, kambiyo senedinden doğan hakların devrine, tahsiline veya rehnine yönelik yazılı bir beyandır.
- Her poliçe, açıkça emre yazılı olmasa da ciro ve zilyetliğin geçirilmesi yoluyla devredilebilir (TTK m.681/1).
- Ciro, senedin veya alonjun üzerine yazılır ve ciranta tarafından imzalanır (m.683/1).
- Lehine ciro yapılan kişi gösterilmeyip sadece imza atılırsa beyaz ciro söz konusudur (m.683/2).
- Beyaz ciro senedin arkasına veya alonj üzerine yazılmalıdır; ön yüze atılan imza kural olarak aval sayılır.
- Aksi anlaşılmadıkça her ciro temlik cirosu hükmündedir.
- Senedi elinde bulunduran kişi, hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşılıyorsa yetkili hamildir (m.686/1).
- Bonoda ilk cironun lehtara ait olması zorunludur; aksi hâlde ciro silsilesi kopar.
- Yetkili hamil olmayan alacaklının kambiyo takibi, icra mahkemesince resen iptal edilebilir (İİK m.170/a).
- Tahsil cirosu “bedeli tahsil içindir”, “vekâleten” gibi kayıtla yapılır; hamil vekil hamildir (m.688).
- Tahsil cirosunda borçlular, ancak cirantaya karşı ileri sürebilecekleri def’ileri hamile karşı ileri sürebilir.
- Rehin cirosu “bedeli teminattır” veya “bedeli rehindir” kaydıyla yapılır (m.689).
- Bonoda rehin cirosu mümkündür; çekte rehin cirosu geçersizdir, çünkü m.818’de m.689’a atıf yoktur.
- Çekte teminat amacıyla inançlı temlik cirosu ise geçerlidir ve hamile mülkiyet kazandırır.
- Görünüşte temlik cirosunun gerçekte gizli rehin cirosu olduğunu iddia eden ispatla yükümlüdür.
Kambiyo senetlerinin ticarî hayattaki gücü, kolay devredilebilmelerinden gelir. Bu devir tekniğinin adı cirodur. Ancak ciro yalnız devir aracı değildir; senedin tahsili için yetki vermeye ya da senet üzerinde rehin kurmaya da yarar.
Aşağıda cironun şekli, ciro silsilesi ve yetkili hamil kavramı, üç ciro türü arasındaki farklar ile özellikle çekte teminat amaçlı devirlerin nasıl nitelendirildiği, güncel Yargıtay kararları üzerinden ele alınmıştır.
Kanunî dayanak
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.681, m.683 ve m.684 — Devir, şekil ve beyaz ciro
“MADDE 681 – (1) Her poliçe açıkça emre yazılı olmasa da ciro ve zilyetliğin geçirilmesi yoluyla devredilebilir. (2) Düzenleyen, poliçeye ’emre yazılı değildir’ ibaresini veya aynı anlamı ifade eden bir kaydı koymuşsa, poliçe ancak alacağın temliki yoluyla devrolunabilir ve bu devir alacağın temlikinin hukuki sonuçlarını doğurur. MADDE 683 – (1) Cironun poliçe veya poliçeye bağlı olan ve ‘alonj’ denilen bir kâğıt üzerine yazılması ve ciranta tarafından imzalanması gerekir. (2) Lehine ciro yapılan kişinin ciroda gösterilmesine gerek olmadığı gibi, ciro, cirantanın sadece imzasından ibaret olabilir. Bu şekildeki cirolara ‘beyaz ciro’ denir. Beyaz cironun poliçenin arkasına veya alonj üzerine yazılması gerekir. MADDE 684 – (1) Ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile poliçeden doğan bütün haklar devrolunur.”
6102 sayılı Kanun m.686 ve m.687 — Yetkili hamil ve def’iler
“MADDE 686 – (1) Bir poliçeyi elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa da kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde, yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar bu hususta yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse son ciroyu imzalayan kişi, poliçeyi beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır. (2) Poliçe herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, birinci fıkrada yazılı hükümlere göre hakkı anlaşılan yeni hamil, ancak poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisabında ağır bir kusur bulunduğu takdirde o poliçeyi geri vermekle yükümlüdür. MADDE 687 – (1) Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.”
6102 sayılı Kanun m.688 ve m.689 — Tahsil cirosu ve rehin cirosu
“MADDE 688 – (1) Ciro, ‘bedeli tahsil içindir’, ‘vekâleten’ veya bedelin başkası adına kabul edileceğini belirten bir şerhi ya da sadece vekil etmeyi ifade eden bir kaydı içerirse, hamil, poliçeden doğan bütün hakları kullanabilir; fakat o poliçeyi ancak tahsil cirosu ile tekrar ciro edebilir. (2) Poliçeden sorumlu olanlar, bu hâlde, ancak cirantaya karşı ileri sürebilecekleri def’ileri hamile karşı dermeyan edebilirler. MADDE 689 – (1) Ciro, ‘bedeli teminattır’, ‘bedeli rehindir’ ibaresini veya rehnetmeyi belirten diğer herhangi bir kaydı içerirse, hamil, poliçeden doğan bütün hakları kullanabilir; fakat kendisi tarafından yapılan bir ciro ancak tahsil cirosu hükmündedir.”
Bononun niteliğine aykırı düşmedikçe m.681-690 bonolara da uygulanır (m.778/1-a). Çeke uygulanacak poliçe hükümlerini sayan m.818’de ise m.689’a atıf bulunmadığı için çekte rehin cirosu mümkün değildir.
| Ölçüt | Temlik cirosu | Tahsil cirosu |
|---|---|---|
| Amaç | Hakkın devri | Tahsil için yetki |
| Senedin mülkiyeti | Devralana geçer | Cirantada kalır |
| Kayıt | Aranmaz; karine budur | “Bedeli tahsil içindir”, “vekâleten” |
| Teminat (garanti) işlevi | Vardır | Yoktur |
| Def’iler | Kişisel def’iler kural olarak ileri sürülemez | Cirantaya karşı olanlar ileri sürülebilir |
| Yeniden ciro | Serbest | Ancak tahsil cirosu ile |
| Bonoda geçerlilik | Geçerli | Geçerli |
| Çekte geçerlilik | Geçerli | Geçerli (m.818/1-f) |
| Rehin cirosu karşılaştırması | Mülkiyet geçer | Rehin cirosunda yalnız rehin hakkı doğar |
Kritik nokta
Uygulamadaki en verimli itiraz noktası ciro silsilesidir. İcra mahkemesi, İİK m.170/a uyarınca alacaklının kambiyo hukuku uyarınca takip hakkına sahip olup olmadığını resen inceler. Bonoda ilk cironun lehtara ait olması zorunludur; lehtar cirosu yoksa sonraki cirolar ne kadar düzenli olursa olsun takip alacaklısı yetkili hamil sayılmaz ve takip iptal edilir. İkinci kritik nokta çeklerdedir: çek arkasına “bedeli teminattır” gibi bir kayıt konulmuşsa bu rehin cirosudur ve çekte rehin cirosu geçersiz olduğundan devralan meşru hamil sayılmaz. Buna karşılık hiçbir kayıt yoksa ciro görünüşte temlik cirosudur ve gerçekte gizli rehin cirosu olduğunu iddia eden taraf bunu ispatlamak zorundadır.
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Senedin aslını ve arkasını inceleyin; alonj varsa onu da dosyaya kazandırın.
- Ciroları sırayla çıkarın; ilk cironun lehtara ait olup olmadığını kontrol edin.
- Çizilmiş ciroları işaretleyin; bunlar yazılmamış sayılır ve silsileyi bozmaz.
- Beyaz ciro varsa, onu izleyen cironun kim tarafından imzalandığını belirleyin.
- Ön yüze atılmış imzalar varsa bunların aval mi ciro mu olduğunu ayrıca değerlendirin.
- Ciro üzerinde “bedeli tahsil içindir”, “vekâleten”, “bedeli teminattır” gibi kayıt olup olmadığına bakın.
- Tahsil cirosu varsa alacaklı sıfatını ve dava/husumet yönünü ayrıca tartışın.
- Çekte teminat kaydı varsa rehin cirosunun geçersizliğini ve hamilin sıfatını gündeme getirin.
- Kayıt yoksa ama teminat iddiası varsa, çek tevdi bordrosu, kredi sözleşmesi ve ticarî defterleri getirtin.
- Bankacılık uygulamasında inançlı temlik lehine bir eğilim bulunduğunu hesaba katarak delil planınızı buna göre kurun.
- Kambiyo takibinde ödeme emri ekinde senedin arka yüzünün de bulunup bulunmadığını denetleyin.
- Yetkili hamil olmadığı sonucuna varırsanız İİK m.170/a’ya dayanarak takibin iptalini talep edin.
Yargıtay ne diyor?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 24.04.2024 T., 2023/589 E., 2024/212 K.
Çekte rehin cirosu geçersizdir; teminat amaçlı inançlı temlik cirosu ise geçerlidir. Keşideci, çekin lehtar tarafından bankaya gizli rehin cirosuyla devredildiğini ileri sürerek menfi tespit istemişti. Kurul önce ayrımı kurmuştur: “çeke uygulanacak poliçe hükümlerinin sayıldığı 6102 sayılı Kanun’un 818 inci maddesinde aynı Kanun’un 689 uncu maddesine atıfta bulunulmadığı için çekte rehin cirosu mümkün değildir. Bunun en önemli nedeni görüldüğünde ödenmesi gereken ve kısa ibraz sürelerine tâbi olan çekin bir ödeme aracı olmasıdır.” Buna karşılık teminat amacıyla inançlı temlik cirosunda “senedin mülkiyeti ve senedin içerdiği hak devralana geçmekte, ancak senedi devralan sözü edilen hakkı sadece teminat amaçlı kullanma hususunda borçlar hukuk karakterli bir yükümlülük altına girmektedir.” Ayırım ölçütü tarafların gerçek iradesidir: “tarafların kullandığı ‘rehin’ ve ‘teminat’ sözcüklerinde gizli (örtülü) rehin cirosunun, ‘temlik’ sözcüğünden ise teminat amaçlı inançlı temlik cirosunun varlığı sonucu çıkarılmamalıdır. Bu kapsamda bankaların kredi müşterileri ile düzenledikleri çek tevdi bordroları da tek başına çekin rehin cirosu olduğunu göstermemektedir.” İspat yükü ise nettir: “bir çekte görünüşteki temlik cirosunun esasında gizli (örtülü) rehin cirosu olduğunu ispat yükü bu hususu iddia eden tarafa aittir.” Sonuç: Direnme kararının ONANMASINA, 24.04.2024 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak. Azınlıkta kalan görüş, teminat amacıyla verilen çekteki cironun gizli rehin cirosu sayılması gerektiği yönündedir; bu görüş Kurulun hükmü değildir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 27.04.2022 T., 2021/8957 E., 2022/5295 K.
Bonoda lehtar cirosu yoksa alacaklı yetkili hamil değildir; takip resen iptal edilir. Bonoya dayalı kambiyo takibinde borçlular borca itiraz etmiş, ilk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi istemi reddetmişti. Daire, m.681/1 ve m.686/1 hükümlerini aktardıktan sonra kuralı koymuştur: “Buna göre bonoda ilk cironun lehtara ait olması zorunludur. Ciroların birbirine bağlı olması, her şeyden önce ilk cironun lehtar tarafından yapılmasıyla mümkündür.” Somut olayda bono arkasında lehtar cirosu bulunmadığı saptanmış ve “Takip dayanağı bonoya ilişkin olarak lehtarın cirosu bulunmadığına göre, takip alacaklısı …. yetkili hamil olarak değerlendirilemez.” denilmiştir. Daire, İİK m.170/a-2 uyarınca bu hususun resen gözetilerek takibin iptaline karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Sonuç: Bölge adliye mahkemesi kararının KALDIRILMASINA ve ilk derece mahkemesi kararının BOZULMASINA, 27.04.2022 tarihinde oy birliğiyle.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 07.06.2022 T., 2020/2966 E., 2022/4544 K.
Çek arkasındaki “bedeli teminat içindir” kaydı hamili meşru hamil olmaktan çıkarır; ciro yoksa senedin fiilen elde bulunması da yetmez. Keşideci, demir siparişi karşılığında verdiği iki çekin bedelsiz kaldığını ve bankaya teminat olarak verildiğini ileri sürerek menfi tespit ve istirdat istemişti. Daire, çeklerden birinde bankaca konulan “Bedeli teminat içindir” ibaresinin bulunduğunu, “çeklerde rehin cirosunun geçerli olmadığı, bu nedenle davalı bankanın bu çek yönünden meşru hamil kabul edilemeyeceği” sonucuna varmıştır. İkinci çek bakımından ise farklı bir tespit yapmıştır: davalı banka o çekte ciranta değil, muhatap bankaya vekâleten hareket eden ve karşılıksız şerhi veren bankadır; “Davalı bankanın bu çekte cirosu olmadığından bu çekin meşru hamili değildir. Çekin fiilen davalı bankanın elinde olması onu meşru hamil haline getirmez.” Sonuç: Bölge adliye mahkemesi kararının davacı yararına BOZULMASINA, 07.06.2022 tarihinde oy çokluğuyla. Karara ekli karşı oyda, ikinci çekteki beyaz cironun temlik cirosu hükmünde olduğu ve bankanın meşru hamil sayılması gerektiği savunulmuştur; bu görüş Dairenin hükmü değildir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 10.11.2022 T., 2020/329 E., 2022/1490 K.
Tahsil cirosu ile senedi elinde bulunduran vekil hamile karşı menfi tespit davası açılamaz. Senetteki bedelin tahrif edildiği ve senedin tahsil cirosuyla devredildiği bir olayda, borçlular tahsil cirosuyla senedi elinde bulunduran hamile karşı menfi tespit ve istirdat davası açmışlardı. Kurul, tahsil cirosunun işlevlerini ayrıntılı biçimde açıkladıktan sonra sonucu şöyle bağlamıştır: “ciro edilen kişi senetten doğan hakkın maliki olmadığından, senetten dolayı sorumlu olanlar, senedi tahsil cirosu ile ciro edenin şahsına karşı sahip oldukları def’îleri senedi tahsil cirosu ile devralan hamile karşı ileri süremezler. Senedi tahsil cirosu ile devreden ciranta aleyhine açılması gereken menfi tespit davası senedi elinde bulunduran hamil aleyhine açılamaz.” Kararda ayrıca “Senedin arkasına atılan imza ciro sayılır ancak herhangi bir açıklık olmaksızın poliçenin ön yüzüne atılan imza … aval niteliğindedir” ve “Aksine düzenleme olmadıkça ciro, kural olarak temlik için yapılmış sayılır. Cironun temlikten başka bir amaçla yapıldığını iddia eden kişi bu durumu yazılı delille ispatlamalıdır” denilmiştir. Sonuç: Direnme kararının değişik gerekçeyle BOZULMASINA, 10.11.2022 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak. Karara iki ayrı karşı oy yazılmıştır; bunlar Kurulun hükmü değildir. Not: Senedin düzenlenme ve dava tarihi nedeniyle bu uyuşmazlıkta mülga 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uygulanmıştır; ilgili hükümler yürürlükteki 6102 sayılı Kanun’da m.683, 686, 688 ve 700-702 olarak karşılık bulmaktadır.
Bu dört karar birlikte okunduğunda ne çıkıyor?
Birinci halka — ciro silsilesi şeklî bir denetimdir. Hamilin hakkı, cirolara bakılarak belirlenir. Denetim dış görünüş üzerinden yapılır; aradaki bir imzanın sahte olması ya da yetkisiz kişice atılmış olması silsileyi tek başına bozmaz. Buna karşılık ilk halka eksikse, yani bonoda lehtar cirosu yoksa, zincir baştan kopmuştur.
İkinci halka — bu eksiklik resen gözetilir. 27.04.2022 tarihli karar, İİK m.170/a-2 uyarınca alacaklının kambiyo hukuku uyarınca takip hakkına sahip olup olmadığının icra mahkemesince kendiliğinden inceleneceğini teyit eder. Borçlunun bunu ayrıca ileri sürmemiş olması sonucu değiştirmez.
Üçüncü halka — ciro türü, senedin üzerindeki kayıttan okunur. Aksine bir kayıt yoksa ciro temlik cirosudur; bu bir karinedir. Cironun tahsil ya da rehin amacıyla yapıldığını iddia eden taraf bunu ispatlamak zorundadır ve 10.11.2022 tarihli karara göre bu ispat yazılı delille yapılmalıdır.
Dördüncü halka — çek ile bono aynı rejime tâbi değildir. Bonoda rehin cirosu m.778’in atfıyla mümkündür; çekte ise m.818’de m.689’a atıf bulunmadığından geçersizdir. Bu farkın gerekçesi, çekin bir ödeme aracı olması ve kısa ibraz sürelerine tâbi bulunmasıdır.
Beşinci halka — teminat amacı tek başına rehin cirosu demek değildir. 24.04.2024 tarihli Genel Kurul kararı iki kurumu ayırır: gizli rehin cirosunda devralan yalnız rehin hakkı kazanır ve çekte bu geçersizdir; teminat amacıyla inançlı temlik cirosunda ise mülkiyet devralana geçer ve ciro geçerlidir. Aynı ekonomik amaç, iki farklı hukukî sonuç doğurur.
Altıncı halka — sözcükler değil, gerçek irade esas alınır. Kurul, “rehin” ve “teminat” kelimelerinden otomatik olarak gizli rehin cirosu, “temlik” kelimesinden ise inançlı temlik sonucu çıkarılmamasını ister. Çek tevdi bordrosundaki teminat ifadesi de tek başına yeterli sayılmamıştır. Bankacılık uygulamasında ise inançlı temlik lehine fiilî bir eğilim bulunduğu belirtilmiştir.
Yedinci halka — senedin elde bulunması hak sahipliği doğurmaz. 07.06.2022 tarihli karar bunu açıkça söyler: cirosu bulunmayan bir bankanın çeki fiilen elinde tutması onu meşru hamil hâline getirmez. Muhatap bankaya vekâleten hareket eden bankanın konumu, hamil konumundan tamamen farklıdır.
Sekizinci halka — husumet, ciro türüne göre belirlenir. Tahsil cirosunda senedin mülkiyeti cirantada kaldığından, menfi tespit davasının cirantaya karşı açılması gerekir. Bu, dilekçe aşamasında yapılan bir yanlışın davanın esasına hiç girilmeden sonuçlanmasına yol açabilir. Bağlantılı konular için menfi tespit davası, kambiyo takibine itiraz ve bonoda aval yazıları incelenebilir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Senedin yalnız ön yüzünü incelemek | Ciro silsilesi görülemez | Arka yüzü ve alonju birlikte incelemek |
| Lehtar cirosunun varlığını kontrol etmemek | Yetkili hamil olmayan alacaklı takip yapar | İlk cironun lehtara ait olduğunu doğrulamak |
| Ön yüzdeki imzayı ciro saymak | Aval ile ciro karıştırılır | Açıklık yoksa ön yüz imzasını aval saymak |
| Çekte rehin cirosu yapmak | Ciro geçersiz, devralan meşru hamil olmaz | Teminat için inançlı temlik cirosunu tercih etmek |
| “Teminat” kelimesinden otomatik sonuç çıkarmak | Nitelendirme hatalı olur | Tarafların gerçek iradesini delillerle saptamak |
| Gizli rehin iddiasını belgesiz ileri sürmek | İspat yükü karşılanmaz | Bordro, kredi sözleşmesi ve defterleri sunmak |
| Tahsil cirosunda hamile menfi tespit açmak | Husumet yanlış yöneltilir | Davayı cirantaya karşı açmak |
| Ödeme emrine senedin arkasını eklememek | Ciro denetimi yapılamaz | Senedin her iki yüzünü de sunmak |
| Çizilmiş ciroları silsileye dâhil etmek | Değerlendirme hatalı olur | Çizilmiş ciroları yazılmamış saymak |
Sık sorulan sorular
Ciro nedir?
Kambiyo senedinden doğan hakların devri, tahsili veya rehni amacıyla senet hamilinin yazılı olarak yaptığı ve imzaladığı beyandır. Ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle senetten doğan bütün haklar devrolunur.
Beyaz ciro ne demektir?
Lehine ciro yapılan kişinin gösterilmediği, cirantanın yalnızca imzasından ibaret cirodur. Beyaz cironun senedin arkasına veya alonj üzerine yazılması gerekir.
Senedin ön yüzüne atılan imza ciro mudur?
Kural olarak değildir. Senedin arkasına atılan imza ciro sayılır; herhangi bir açıklık olmaksızın ön yüze atılan imza ise aval niteliğindedir.
Yetkili hamil kimdir?
Senedi elinde bulunduran ve hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşılan kişidir. Son ciro beyaz ciro olsa dahi bu sonuç değişmez. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir.
Bonoda ilk ciro kimin olmalıdır?
Lehtarın. Ciroların birbirine bağlı olması her şeyden önce ilk cironun lehtar tarafından yapılmasıyla mümkündür. Lehtar cirosu yoksa takip alacaklısı yetkili hamil sayılmaz.
Yetkili hamil olmayan alacaklının takibi ne olur?
İİK m.170/a-2 uyarınca icra mahkemesi, alacaklının kambiyo hukuku uyarınca takip hakkına sahip olmadığını resen dikkate alarak takibin iptaline karar verebilir.
Temlik cirosu ile tahsil cirosu arasındaki fark nedir?
Temlik cirosunda senedin mülkiyeti ve içerdiği hak devralana geçer. Tahsil cirosunda ise mülkiyet cirantada kalır; hamil yalnızca senet bedelini tahsile yetkili vekil hamildir ve senedi ancak tahsil cirosuyla yeniden devredebilir.
Tahsil cirosunda def’iler nasıl işler?
Senetten sorumlu olanlar, ancak cirantaya karşı ileri sürebilecekleri def’ileri hamile karşı ileri sürebilirler. Buna karşılık cirantanın şahsına ilişkin def’iler bakımından davanın cirantaya yöneltilmesi gerekir.
Rehin cirosu nasıl yapılır?
“Bedeli teminattır”, “bedeli rehindir” ibaresi ya da rehnetmeyi belirten başka bir kayıt konularak. Bu hâlde hamil senetten doğan hakları kullanabilir ama kendisi ancak tahsil cirosu yapabilir.
Çekte rehin cirosu yapılabilir mi?
Yapılamaz. TTK m.818’de rehin cirosunu düzenleyen m.689’a atıf bulunmadığından çekte açık veya gizli rehin cirosu geçersizdir. Bunun sebebi çekin bir ödeme aracı olması ve kısa ibraz sürelerine tâbi bulunmasıdır.
Bonoda rehin cirosu geçerli midir?
Geçerlidir. TTK m.778, bononun niteliğine aykırı düşmedikçe poliçenin cirosuna ilişkin m.681-690 hükümlerinin bonolara da uygulanacağını öngörür ve bu maddeler arasında m.689 da yer alır.
Teminat amacıyla inançlı temlik cirosu nedir?
Görünüşte temlik cirosu yapılarak senedin teminat amacıyla devredilmesidir. Gizli rehin cirosundan farkı, tarafların senedin mülkiyetinin devralana geçmesi konusunda anlaşmış olmalarıdır; bu nedenle çekte de geçerlidir.
Çekin teminat olarak verildiğini nasıl ispatlarım?
İspat yükü bu iddiayı ileri sürene aittir. Çek tevdi bordrosundaki “teminat” ifadesi tek başına yeterli sayılmamakta; kredi sözleşmesi, ticarî defter kayıtları, tarafların önceki uygulamaları ve beyanları birlikte değerlendirilmektedir.
Senedi elimde tutmam beni hamil yapar mı?
Yapmaz. Lehine ciro bulunmayan kişinin senedi fiilen elinde bulundurması onu meşru hamil hâline getirmez. Hak sahipliği ciro silsilesinden anlaşılmalıdır.
Emre yazılı değildir kaydı ne sonuç doğurur?
Düzenleyen senede “emre yazılı değildir” ibaresini koymuşsa senet ancak alacağın temliki yoluyla devrolunabilir ve bu devir alacağın temlikinin hukukî sonuçlarını doğurur.
İlgili mevzuat
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.681 — Cironun kapsamı ve emre yazılı değildir kaydı
- 6102 sayılı Kanun m.683 — Cironun şekli ve beyaz ciro
- 6102 sayılı Kanun m.684 — Cironun devir işlevi
- 6102 sayılı Kanun m.685 — Cironun teminat işlevi
- 6102 sayılı Kanun m.686 — Yetkili hamil
- 6102 sayılı Kanun m.687 — Def’iler
- 6102 sayılı Kanun m.688 — Tahsil cirosu
- 6102 sayılı Kanun m.689 — Rehin cirosu
- 6102 sayılı Kanun m.690 — Vadeden sonraki ciro
- 6102 sayılı Kanun m.778 — Bonolara uygulanacak poliçe hükümleri
- 6102 sayılı Kanun m.818 — Çeke uygulanacak poliçe hükümleri
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.170/a — Takibin resen iptali
İlgili yazılar: menfi tespit davası, kambiyo takibine itiraz, bonoda aval, kambiyo senedinde imza itirazı, bonoda protesto ve başvurma hakkı.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; senedin türü, ciro kayıtları ve dosyadaki belgeler sonucu değiştirebileceğinden hukukî danışmanlık yerine geçmez.