İkinci El Araç Satışında Ayıp ve Hasar Gizleme: Alıcı Neyi, Kimden İsteyebilir?
Kısaca
- İkinci el araç uyuşmazlıklarında ilk soru satıcının kim olduğudur. Satıcı ticari veya mesleki amaçla hareket eden bir galeri/işletme ise 6502 sayılı Kanun, satıcı da tüketici ise (şahıstan şahsa satış) Türk Borçlar Kanunu uygulanır. İki rejimin kuralları aynı değildir.
- 6502 rejiminde ayıp ihbar külfeti kaldırılmıştır; Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin bölge adliye mahkemeleri kararları arasındaki uyuşmazlığı giderdiği kararına göre ayıbın gizli veya açık olmasının da bir önemi yoktur.
- 6502’de ispat yükü zamana bağlanmıştır: teslimden itibaren altı ay içinde bildirilen ya da dava açılan uyuşmazlıklarda malın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıda, altı aydan sonra ayıbın varlığını ispat yükü alıcıdadır.
- 6502 m.12/2 uyarınca ikinci el satışlarda satıcının ayıplı maldan sorumluluğu bir yıldan az olamaz; genel kural ise teslimden itibaren iki yıldır.
- TBK rejiminde alıcının gözden geçirme ve bildirme külfeti vardır (m.223). Açık ayıplar için uygun süre içinde, gizli ayıplar için ortaya çıkar çıkmaz hemen bildirim gerekir; aksi hâlde satılan o ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.
- Her iki rejimde de ağır kusur veya hile dengeleri değiştirir: 6502 m.12/3’e göre ayıp ağır kusur ya da hileyle gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz; TBK m.231/2’ye göre satıcı ağır kusurluysa iki yıllık zamanaşımından yararlanamaz.
- TBK m.221 uyarınca satıcı ayıplı devretmekte ağır kusurluysa, sorumluluğu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.
- Buna karşılık satış öncesi ekspertiz raporu alınmış ve arızalar raporda görünüyorsa, bu arızalar artık “gizli ayıp” sayılmaz; noter sözleşmesindeki “görüp beğenerek teslim aldım” beyanıyla birlikte değerlendirilerek dava reddedilebilmektedir.
- Ağır kusur iddiası ispatlanmak zorundadır. İspatlanamazsa iki yıllık zamanaşımı işler ve dava esasa girilmeden reddedilir.
İkinci el araç alımı, hukuki olarak birbirinden çok farklı iki işlemi aynı isimle anar. Bir galeriden alınan araçla, ilanla bulunup şahıstan alınan araç arasında aracın kendisi bakımından fark olmayabilir; ama uyuşmazlık çıktığında uygulanacak kanun, süreler, ispat yükü ve gidilecek mahkeme farklıdır.
Tipik senaryo şudur: araç alınır, birkaç ay sonra sigorta veya hasar sorgusunda ciddi bir kayıt görünür, ya da servis “bu motor daha önce açılmış” der. Alıcı satıcıya döner, satıcı “ben bilmiyordum” veya “görüp beğenerek aldın” der. Bu noktadan sonra dosyanın seyrini belirleyen üç şey vardır: satıcının sıfatı, ayıbın ne zaman bildirildiği ve satıcının ağır kusurunun ispatlanıp ispatlanamadığı.
Hangi kanun uygulanır?
| Ölçüt | Galeri / işletmeden alım (6502) | Şahıstan alım (TBK) |
|---|---|---|
| Uygulanacak kanun | 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun | 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.219 vd. |
| Ayıp ihbar külfeti | Yok | Var (m.223) |
| Gizli / açık ayıp ayrımı | Öneminin bulunmadığı kabul edilmektedir | Belirleyicidir |
| İspat yükü | İlk altı ayda satıcıda, sonrasında alıcıda | Kural olarak alıcıda |
| Zamanaşımı | Teslimden itibaren iki yıl; ikinci elde sorumluluk bir yıldan az olamaz | Devirden itibaren iki yıl |
| Ağır kusur / hile | Zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (m.12/3) | Satıcı iki yıllık süreden yararlanamaz (m.231/2) |
| Görevli mahkeme | Tüketici mahkemesi (parasal sınır altında hakem heyeti) | Asliye hukuk; iki taraf da tacirse asliye ticaret |
Satıcının “esnaf” olduğunu söylemesi tek başına 6502’nin dışına çıkmasını sağlamaz; belirleyici olan ticari veya mesleki amaçla hareket edip etmediğidir. Araç alım satımını meslek edinmiş bir kişi, kendi adına kayıtlı bir aracı satıyor olsa da işlemin niteliği değişebilir.
6502 rejimi: ihbar külfeti kaldırıldı
Uzun süre tartışılan bir soru, 6502 sayılı Kanun’un yürürlüğüyle birlikte ayıp ihbar süresinin ortadan kalkıp kalkmadığıydı. Bazı bölge adliye mahkemeleri Kanun’un 83. maddesindeki atfa dayanarak TBK m.223’ün uygulanmaya devam ettiğini, bazıları ise ihbar külfetinin tamamen kaldırıldığını kabul ediyordu. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi bu uyuşmazlığı giderdi.
6502 sayılı Kanun m.10/1: “Teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların, teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadığının ispatı satıcıya aittir. Bu karine, malın veya ayıbın niteliği ile bağdaşmıyor ise uygulanmaz.”
6502 sayılı Kanun m.12: “(1) Kanunlarda veya taraflar arasındaki sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmediği takdirde, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir… (2) Bu Kanunun 10 uncu maddesinin üçüncü fıkrası saklı olmak üzere ikinci el satışlarda satıcının ayıplı maldan sorumluluğu bir yıldan, konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda ise üç yıldan az olamaz. (3) Ayıp, ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz.”
Bu düzenlemenin pratik anlamı şudur: tüketici aracı satın alırken kontrol etmek zorunda değildir, kontrol etmeden kullanmaya başlayabilir. Satıcı, alıcının gözden geçirme külfetini yerine getirmediğini veya ayıbı ayrıca bildirmediğini savunma olarak ileri süremez. Tüketici, zamanaşımı süresi içinde ayıbı tespit ettiği sürece seçimlik haklarını kullanabilir. Ancak ayıbı çok erken tespit edip uzun süre hiçbir hak kullanmamak, duruma göre hakkın kötüye kullanılması itirazıyla karşılaşabilir.
TBK rejimi: gözden geçirme ve bildirme külfeti
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.223: “Alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır. Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır.”
Şahıstan alımda bu külfet yaşamaktadır. Aracı devraldıktan sonra makul sürede gözden geçirmek, görülebilir ayıpları uygun sürede bildirmek gerekir. Gizli ayıplarda ise süre, ayıbın ortaya çıktığı andan itibaren işler ve bildirim “hemen” yapılmalıdır. Uygulamada aylar sonra gönderilen ihtarnameler bu şartı karşılamamaktadır.
“Görüp beğenerek teslim aldım” kaydı
Noter satış sözleşmelerinde neredeyse standart hâle gelmiş bu ifade, hukuki olarak bir sorumsuzluk anlaşması işlevi görür. Sınırları ise kanunda çizilmiştir.
TBK m.222: “Satıcı, satış sözleşmesinin kurulduğu sırada alıcı tarafından bilinen ayıplardan sorumlu değildir. Satıcı, alıcının satılanı yeterince gözden geçirmekle görebileceği ayıplardan da, ancak böyle bir ayıbın bulunmadığını ayrıca üstlenmişse sorumlu olur.”
TBK m.221: “Satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, ayıptan sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.”
İki hüküm birlikte okunduğunda ölçüt netleşir: bu tür kayıtlar, alıcının bildiği ya da olağan bir gözden geçirmeyle görebileceği ayıplar bakımından etkilidir. Buna karşılık satıcı, ayıbı bildiği hâlde gizlemişse veya ağır kusurluysa, sözleşmedeki hiçbir kayıt onu korumaz.
Ancak burada önemli bir istisna vardır: alıcı satış öncesinde ekspertiz raporu aldırmış ve raporda tespit edilen arızalar varsa, bu arızalar artık “bilinmeyen” ayıp değildir. Rapordaki tespitlerle birlikte imzalanan “görüp beğenerek teslim aldım” beyanı, alıcının aracı mevcut durumuyla satın aldığı sonucuna götürebilmektedir.
Ağır kusuru kim, nasıl ispat eder?
Her iki rejimde de zamanaşımını aşmanın anahtarı ağır kusur veya hiledir. Ancak bu iddia soyut kaldığında sonuç doğurmaz; ispat edilmesi gerekir ve ispat yükü bunu ileri süren alıcıdadır.
TBK m.231: “Satıcı daha uzun bir süre için üstlenmiş olmadıkça, satılanın ayıbından doğan sorumluluğa ilişkin her türlü dava, satılandaki ayıp daha sonra ortaya çıksa bile, satılanın alıcıya devrinden başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar… Satıcı, satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, iki yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamaz.”
Ağır kusur değerlendirmesinde dikkate alınan tipik olgular şunlardır: pert veya ağır hasar kaydının satıcı döneminde oluşmuş olması, hasar bedelinin satıcıya ödenmiş olması, kilometre kayıtlarının muayene istasyonu verileriyle çelişmesi, aracın satıcı elindeyken servise ağır onarım için girmiş olması ve satıcının satış ilanında “hasarsız, orijinal” gibi açık beyanlarda bulunmuş olması.
Buna karşılık ağır kusurun tanık beyanı yerine teknik incelemeyle ortaya konması gerektiği yönündeki itirazlar her dosyada kabul görmemektedir; mahkemenin bozma doğrultusunda yaptığı araştırma sonucunda ağır kusurun bulunmadığı sonucuna varması hâlinde dava zamanaşımından reddedilmekte ve bu karar onanabilmektedir.
Ne yapmalı?
- Satın almadan önce aracın hasar ve sigorta kayıtlarını, muayene kilometre verilerini ve varsa servis geçmişini sorgulayın; sorgu çıktılarını tarihli olarak saklayın.
- Bağımsız bir ekspertizden rapor aldırın; ancak raporda yazılan arızaların artık “bilinen ayıp” sayılacağını unutmayın.
- Satıcının ilanını, mesajlarını ve “hasarsız / orijinal / kazasız” beyanlarını ekran görüntüsüyle kayıt altına alın; bunlar ağır kusur iddiasının temel delilidir.
- Satıcının kim olduğunu netleştirin: galeri mi, işletme mi, şahıs mı? Faturayı, satış sözleşmesini ve ödeme kaydını kimin adına düzenlediğine bakın.
- Noter sözleşmesindeki “görüp beğenerek teslim aldım” ifadesinin gizli ayıplar bakımından sizi bağlamadığını bilin; ancak sözleşmeye aracın hasarsız olduğuna dair açık bir taahhüt yazdırmak konumunuzu güçlendirir.
- Ayıbı öğrendiğiniz anda gecikmeden yazılı bildirim yapın; şahıstan alımda “hemen” bildirim şarttır, galeriden alımda da tarihi belgelemek yararınızadır.
- Bildirimi noter ihtarnamesiyle veya en azından iadeli taahhütlü yazıyla yapın; telefon görüşmesi ispat edilemez.
- Hangi seçimlik hakkı kullandığınızı açıkça belirtin: sözleşmeden dönme, bedel indirimi, ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değişim.
- Zamanaşımı savunmasını aşmak istiyorsanız ağır kusur veya hileyi dilekçenizde ayrı bir başlık olarak ileri sürün ve dayandığınız somut olguları sıralayın.
- Delil tespiti yaptırmayı değerlendirin; aracı onarmadan önce mahkeme aracılığıyla yapılan tespit, sonraki yargılamada belirleyici olur.
- Galeriden alımda uyuşmazlık tutarına göre önce tüketici hakem heyetine başvurmanız gerekip gerekmediğini kontrol edin.
- Kilometre düşürme veya hasar kaydının gizlenmesi somut ise, hukuk davasından bağımsız olarak ceza hukuku yollarını da ayrıca değerlendirin.
Yargı kararlarından
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/4007, K. 2024/3633, 08.11.2024 (uyuşmazlığın giderilmesi)
6502 kapsamındaki davalarda ayıp ihbar külfeti aranmaz; gizli–açık ayıp ayrımının önemi yoktur. Bursa Bölge Adliye Mahkemesi hukuk daireleri arasındaki kesin nitelikli karar uyuşmazlığı üzerine verilen bu kararda Daire, kanun koyucunun gerekçesini de aktararak şu sonuca varmıştır: “6502 sayılı Kanunda, ne gözden geçirme külfetine, ne de bildirim açısından bir süreye ilişkin düzenlemeye işaret eden herhangi bir ifadeye yer verilmemiştir. Gözden geçirme külfeti aranmadığı için, tüketici malı kontrol etmek zorunda değildir, malı kontrol etmeden kullanmaya başlayabilir.” Daire, açık ya da gizli ayıplar için alışılagelen külfetlerin kaldırılıp yerine “ispat yükü” adı altında bir düzenleme getirildiğini, bu nedenle Türk Borçlar Kanunu’na gitmenin mümkün olmadığını belirtmiştir. Varılan sonuç şudur: “10 uncu madde gereğince ayıbın açık ya da gizli olduğu husususun bir öneminin bulunmadığı, malın teslim ya da taşınmazın devir tarihinden itibaren zamanaşımı süreleri içinde 6 ay içinde bildirilen ya da dava açılan uyuşmazlıklarda malın ayıplı olmadığının isbat yükünün satıcıda, 6 ay sonra bildirilen ya da açılan davalarda da malın ayıplı olduğunun isbatının alıcıda olduğunun kabulü gerekmiştir. Zamanaşımı sürelerinin değerlendirilmesinde de aynı kanunun 12/3 maddesinde açıklanan şekilde ayıbın ağır kusur ya da hile ile gizlenmesi durumunda satıcının zamanaşımı hükümlerinden yararlanamayacağının da gözden kaçırılmaması gerekecektir.” Karar 08.11.2024 tarihinde oybirliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/4122, K. 2026/1094, 25.02.2026
Satış öncesi ekspertiz raporunda görünen arızalar gizli ayıp sayılmaz. İkinci el aracın hasarsız ve kazasız olduğu beyanıyla satıldığını, sonradan motorda esaslı arızalar bulunduğunu ve kilometresiyle oynandığını ileri süren alıcının davası ilk derece mahkemesince kısmen kabul edilmişti. Bölge adliye mahkemesi ise satıştan önce alınan ekspertiz raporunda motorda aşırı üfleme, turbo ve karter bölgelerinde belirgin yağ kaçağı, şanzıman bölgesinde yağ kaçağı ile alt takımda ses ve bakım ihtiyacının tespit edildiğini; noter satış sözleşmesinde de aracın “alıcı tarafından halihazır durumu ile görülüp beğenilerek ve bedeli tamamen ödenerek teslim aldığının” belirtildiğini gözeterek, arızaların bilinerek satın alındığı sonucuna varmış ve davayı reddetmiştir. Daire, bölge adliye mahkemesinin bu nihai kararında uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön bulunmadığını belirterek kararı 25.02.2026 tarihinde oybirliğiyle ve kesin olarak onamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/5213, K. 2024/3329, 24.10.2024
Ağır kusur araştırılmadan zamanaşımı kararı verilemez; ancak ağır kusur ispatlanamazsa dava düşer. Noter sözleşmesiyle satın alınan araçta sonradan hasar kaydı bulunduğunu öğrenen alıcı, satıcının ağır kusurla ayıbı gizlediğini ileri sürmüştü. İlk derece mahkemesi TBK m.231’deki iki yıllık süreye dayanarak davayı zamanaşımından reddetmiş; Daire ise bu kararı bozarken ölçütü ortaya koymuştur: “6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 231 inci maddesinin ikinci fıkrasında davalı satıcının satılanın ayıplı olarak devredilmesinde ağır kusurlu ise iki yıllık zamanaşımından yararlanamayacağının düzenlendiği, Mahkemece, aracın davacıya devredilmesinde davalının ağır kusurlu olup olmadığı hususunda herhangi bir araştırma ve inceleme yapılmadan karar verildiğinden davalının aracı devir esnasında ağır kusurlu olup olmadığı hususunda bir değerlendirme yapılarak sonucuna uygun bir karar verilmesi gerektiği” belirtilmiştir. Daire ikinci bozmasında yöntemi de göstermiştir: ağır kusur bulunmadığının tespiti hâlinde dava zamanaşımından reddedilecek, ağır kusurun tespiti hâlinde ise işin esasına girilecektir. Mahkemenin bozma doğrultusunda yaptığı araştırma sonucunda ağır kusur bulunmadığını tespit etmesi üzerine verdiği ret kararı, 24.10.2024 tarihinde oybirliğiyle onanmıştır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/3173, K. 2025/3339, 13.05.2025
Sekiz yıl sonra açılan davada gizli ayıp tespit edilse bile zamanaşımı işler. 12.04.2013’te satın alınan aracın motoru 03.06.2021’de kilitlenmiş; alıcı şirket ayıpsız misliyle değişim, olmazsa ücretsiz onarım ve değer kaybı talep etmişti. Bilirkişi araçta gizli ayıp bulunduğunu tespit etmesine rağmen ilk derece mahkemesi, TBK m.231’deki iki yıllık sürenin dolduğunu ve “davacı tarafça satıcının ağır kusurlu olduğuna yönelik bir ispat vasıtası da sunulmadığı” gerekçesiyle davayı zamanaşımından reddetmiştir. Bölge adliye mahkemesi, daha uzun süreli garanti verildiğine dair delil bulunmadığını ve satıcının ağır kusurunun ispatlanamadığını belirterek istinafı esastan reddetmiş; Daire de ilk derece kararında isabetsizlik bulunmadığını tespit ederek kararı 13.05.2025 tarihinde oybirliğiyle ve kesin olarak onamıştır.
Bu dört karar, ikinci el araç uyuşmazlıklarının neden bu kadar farklı sonuçlanabildiğini açıklar. Satıcı ticari veya mesleki amaçla hareket ediyorsa alıcının konumu belirgin biçimde güçlüdür: 6502 rejiminde gözden geçirme ve ihbar külfeti kaldırılmış, gizli–açık ayıp ayrımının önemi ortadan kaldırılmış, üstelik teslimden itibaren ilk altı ayda ispat yükü satıcıya yüklenmiştir; ikinci el satışlarda sorumluluğun bir yıldan az olamayacağı da ayrıca güvence altına alınmıştır. Şahıstan alımda ise tablo tersine döner: alıcı aracı makul sürede gözden geçirmek, görülebilen ayıpları uygun sürede, gizli ayıpları ise ortaya çıkar çıkmaz hemen bildirmek zorundadır ve bu külfetin ihmali satılanın o ayıpla kabul edildiği sonucunu doğurur. Her iki rejimde de zamanaşımını aşmanın tek gerçek yolu ağır kusur ya da hiledir; ancak kararların gösterdiği üzere bu, iddia edilmekle değil ispatlanmakla sonuç verir — ağır kusur araştırılmadan verilen zamanaşımı kararı bozulmakta, buna karşılık yapılan araştırma sonucunda ağır kusur bulunmadığı tespit edilirse ret kararı onanmaktadır. Son olarak, alıcının kendi aldığı ekspertiz raporu iki yönlü çalışır: satıcının gizlediği bir ayıbı ortaya çıkarabileceği gibi, raporda yazılı arızaları “bilinen ayıp” hâline getirerek sonradan bu kalemler için talep hakkını da ortadan kaldırabilir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Satıcının sıfatını netleştirmemek | Yanlış kanun ve yanlış mahkeme, görev itirazı | Galeri mi şahıs mı olduğunu belge üzerinden tespit etmek |
| Ayıbı öğrenince beklemek | Şahıstan alımda “hemen bildirim” şartı ihlal edilir | Öğrenir öğrenmez yazılı bildirim yapmak |
| Bildirimi telefonla yapmak | İhbar ispat edilemez | Noter ihtarnamesi veya iadeli taahhütlü yazı |
| “Görüp beğendim” kaydını mutlak sanmak | Haklı olduğu hâlde talepten vazgeçilir | Kaydın gizli ayıpları ve ağır kusuru kapsamadığını bilmek |
| Ağır kusuru sadece iddia etmek | Zamanaşımı def’i kabul edilir, dava reddedilir | Somut olguları ve delilleri baştan sıralamak |
| Ekspertiz raporunu okumadan imzalamak | Raporda yazan arızalar bilinen ayıp sayılır | Rapordaki her tespiti pazarlığa ve sözleşmeye yansıtmak |
| Aracı onardıktan sonra dava açmak | Ayıbın niteliği ve kapsamı tespit edilemez | Onarımdan önce delil tespiti yaptırmak |
| Hasar ve kilometre sorgusunu saklamamak | Kaydın ne zaman oluştuğu tartışmalı kalır | Sorgu çıktılarını tarihli olarak arşivlemek |
| Seçimlik hakkı belirtmeden ihtar çekmek | Talep belirsiz kalır, süreç uzar | Hangi hakkın kullanıldığını açıkça yazmak |
Galeriden aldım, ayıbı kaç gün içinde bildirmem gerekir?
6502 kapsamındaki satışlarda ayıp ihbar külfeti bulunmamaktadır. Zamanaşımı süresi içinde ayıbı tespit ettiğinizde seçimlik haklarınızı kullanabilirsiniz. Yine de tespit ettiğiniz anda bildirmek, hem ispat hem de hakkın kötüye kullanılması itirazına karşı korunma sağlar.
Şahıstan aldım, aynı kural geçerli mi?
Hayır. Şahıstan alımda TBK m.223 uygulanır: aracı makul sürede gözden geçirmeniz, görülebilen ayıpları uygun sürede, gizli ayıpları ise ortaya çıkar çıkmaz hemen bildirmeniz gerekir.
İkinci el satışta sorumluluk süresi ne kadar?
6502 m.12/2 uyarınca ikinci el satışlarda satıcının ayıplı maldan sorumluluğu bir yıldan az olamaz. Genel kural ise teslim tarihinden itibaren iki yıldır; sözleşmeyle daha uzun süre kararlaştırılabilir.
Pert kaydı çıktı, satıcı “ben bilmiyordum” diyor. Sorumlu mu?
Satıcı, ayıbın varlığını bilmese bile kural olarak sorumludur. “Bilmiyordum” savunması sorumluluğu değil, yalnızca ağır kusur değerlendirmesini etkiler. Ağır kusur yoksa zamanaşımı süreleri işlemeye devam eder.
Kilometre düşürülmüş, ne yapabilirim?
Kilometre kaydıyla oynanması, haricen görülmesi mümkün olmayan bir ayıptır. Muayene istasyonu kayıtlarındaki çelişkiyi belgeleyin, seçimlik haklarınızı kullanın ve satıcının ağır kusuru ya da hilesi bulunduğunu ayrıca ileri sürün.
Ekspertiz raporu aldırmam aleyhime mi olur?
Rapor iki yönlü çalışır. Gizlenen bir ayıbı ortaya çıkarması yararınızadır; ancak raporda yazılan arızalar bilinen ayıp hâline gelir ve sonradan bu kalemler için talepte bulunmanız güçleşir. Raporu okuyup tespitleri pazarlığa yansıtmak gerekir.
Hangi seçimlik haklarım var?
Sözleşmeden dönerek bedeli geri isteme, aracı alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme, aşırı masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım isteme ve imkân varsa ayıpsız misliyle değişim isteme. Kullandığınız hakkı açıkça belirtmeniz gerekir.
Ağır kusur nasıl ispatlanır?
Satıcı döneminde oluşmuş hasar kaydı, satıcıya ödenmiş hasar bedeli, servis kayıtları, muayene kilometre verileriyle çelişki ve satış ilanındaki “hasarsız/orijinal” beyanları başlıca delillerdir. Salt tanık beyanı yeterli görülmeyebilir; teknik inceleme talep edilmelidir.
Ağır kusur ispatlanırsa süre sınırı kalkar mı?
6502 m.12/3’e göre ayıp ağır kusur ya da hileyle gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz. TBK m.231/2’ye göre ise satıcı iki yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamaz.
Satıcı sorumsuzluk kaydı koydurmuşsa ne olur?
TBK m.221 uyarınca satıcı ayıplı devretmekte ağır kusurluysa, sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür. Ağır kusur yoksa kayıt, bilinen ve görülebilir ayıplar bakımından etkili olur.
Aracı zaten sattım, yine de dava açabilir miyim?
Aracı elden çıkarmış olmanız talep hakkınızı kendiliğinden ortadan kaldırmaz; ancak talep türünüzü değiştirir. Sözleşmeden dönme veya misliyle değişim pratik olarak mümkün olmayacağından, ayıp oranında bedel indirimi ya da zararın tazmini talebi öne çıkar.
Önce tüketici hakem heyetine mi başvurmalıyım?
Galeriden alımda uyuşmazlık tutarı yıllık olarak güncellenen parasal sınırın altındaysa hakem heyetine başvuru zorunludur. Tutar sınırın üzerindeyse doğrudan tüketici mahkemesinde dava açılır.
Hangi mahkeme görevli?
Satıcı ticari veya mesleki amaçla hareket ediyorsa tüketici mahkemesi; şahıstan alımda asliye hukuk mahkemesi, iki taraf da tacir ve iş ticari nitelikteyse asliye ticaret mahkemesi görevlidir.
Değer kaybı da isteyebilir miyim?
Ayıp nedeniyle araçta gerçek bir değer kaybı doğmuşsa istenebilir. Ancak bazı dosyalarda onarım sonrası değer kaybı oluşmadığı tespit edilmekte ve bu kalem reddedilmektedir; talebin bilirkişi incelemesiyle ortaya konması gerekir.
İlgili mevzuat
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.3 (tanımlar), m.8 (ayıplı mal), m.9 (ayıplı maldan sorumluluk), m.10 (ispat yükü), m.11 (tüketicinin seçimlik hakları), m.12 (zamanaşımı), m.68 (tüketici hakem heyetleri), m.73 (tüketici mahkemeleri), m.83 (diğer hükümlere atıf)
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.219 (ayıptan sorumluluk), m.221 (sorumsuzluk anlaşması), m.222 (alıcının bildiği ayıplar), m.223 (gözden geçirme ve bildirme), m.227 (alıcının seçimlik hakları), m.231 (zamanaşımı)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.23 (ticari satışlarda muayene ve ihbar)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2 (dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.400 vd. (delil tespiti)
- İkinci El Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik
Bağlantılı yazılarımız: ayıplı mal iade ve değişim hakkı, ayıplı aracın misli ile değişimi, ağır hasar kaydı nedir ve araç satışında işleten sıfatı.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. İkinci el araç uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen unsurlar satıcının sıfatı, bildirim tarihleri ve ağır kusurun ispat edilip edilemediğidir. Elinizdeki sorgu çıktıları, ilan kayıtları ve sözleşme metni dava stratejisini doğrudan etkiler.