Köpek Isırdı, Kim Öder? Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu ve Tazminat (TBK m.67)
Kısaca
- TBK m. 67, hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişiye kusursuz sorumluluk yükler; sorumlu olmak için kusur aranmaz.
- Sorumlu olan kişi hayvanın maliki olmak zorunda değildir; zarar anında hayvan kimin fiilî hâkimiyeti altındaysa o kişi bulunduran sayılır.
- Kurtuluş kanıtı vardır: bulunduran, gerekli özeni gösterdiğini ya da bu özen gösterilseydi de zararın önlenemeyeceğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.
- Özen ölçüsü objektiftir; hayvanın cinsi, kilosu, huyu, yaşı ve saldırganlık geçmişine göre ağırlaşır.
- Bulunduranın ayrıca kendi kusuru da varsa buna munzam (ek) kusur denir; munzam kusur varsa illiyet bağını kesen sebeplere dayanılamaz.
- Zarar gören hayvanı tahrik etmişse bu ortak (müterafik) kusurdur; tazminattan indirim sebebidir, sorumluluğu tümden kaldırmaz.
- Sokak hayvanına ara sıra mama vermek, su koymak ya da mağduriyet üzerine para göndermek tek başına bulunduran sıfatı doğurmaz.
- Sahipsiz hayvanların verdiği zararda muhatap özel kişi değil, hizmet kusuru nedeniyle belediye ve valiliktir; dava idari yargıda tam yargı davasıdır.
- Talep edilebilecek kalemler: tedavi gideri, geçici ve sürekli iş göremezlik zararı, bakıcı gideri, manevi tazminat; ölüm hâlinde destekten yoksun kalma.
- Zamanaşımı TBK m. 72’ye tabidir: öğrenmeden itibaren iki, her hâlde fiilden itibaren on yıl; fiil suç oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı uygulanır.
- Hayvan bir başkası veya başkasına ait hayvan tarafından ürkütülmüşse, bulunduranın o kişilere rücu hakkı saklıdır (TBK m. 67/3).
- Görevli mahkeme kural olarak asliye hukuk mahkemesidir; sokak hayvanı kaynaklı idari sorumlulukta ise idare mahkemesi.
Kısa cevap: TBK m.67, hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişiye kusursuz sorumluluk yükler ve sorumlu olan kişi hayvanın maliki olmak zorunda değildir. Bulunduran, gerekli özeni gösterdiğini ya da bu özen gösterilseydi de zararın önlenemeyeceğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.
Köpek ısırması, at tepmesi, sürüden ayrılan büyükbaşın yola çıkması, bahçedeki bekçi köpeğinin komşuya saldırması… Bu olayların hepsi tek bir maddede toplanır: Türk Borçlar Kanunu’nun 67. maddesi. Madde, zarar gören açısından son derece elverişli bir sorumluluk rejimi kurar; çünkü davacının, hayvanı bulunduranın kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmez.
Buna karşılık madde, bulunduranı mutlak biçimde sorumlu tutmaz. Yapı malikinin sorumluluğunda olmayan bir imkân burada vardır: kurtuluş kanıtı. Uygulamada davaların kaderini belirleyen üç soru şudur: Hayvanın bakım ve yönetimini kim üstlenmiştir? Bulunduran gerekli özeni gösterdiğini ispat edebilmiş midir? Zarar görenin kendi davranışının olaydaki payı nedir?
Kanunî dayanak
Sorumluluğun kaynağı TBK m. 67’dir:
“Bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi, hayvanın verdiği zararı gidermekle yükümlüdür.
Hayvan bulunduran, bu zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumlu olmaz.
Hayvan, bir başkası veya bir başkasına ait hayvan tarafından ürkütülmüş olursa, hayvanı bulunduranın, bu kişilere rücu hakkı saklıdır.”
Maddenin devamı, zarar gören taşınmaz zilyedine bir kendiliğinden hak tanır (TBK m. 68):
“Bir kişinin hayvanı, başkasının taşınmazı üzerinde bir zarar verdiği takdirde, taşınmazın zilyedi, o hayvanı yakalayabilir, zararı giderilinceye kadar alıkoyabilir; hatta durum ve koşullar haklı gösteriyorsa hayvanı diğer yollarla etkisiz hâle getirebilir.
Bu durumda, taşınmazın zilyedi derhâl hayvan sahibine bilgi vermek ve sahibini bilmiyorsa, onun bulunması için gerekli girişimleri yapmak zorundadır.”
Olay 01.07.2012’den önce gerçekleşmişse mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 56. maddesi uygulanır. İki düzenleme arasında esasa ilişkin fark yoktur; Yargıtay her iki dönem için de aynı ölçütleri kullanmaktadır.
Hangi kusursuz sorumluluk hangi maddede?
| Sorumluluk türü | Dayanak | Sorumlu | Kurtuluş kanıtı |
|---|---|---|---|
| Hayvan bulunduranın sorumluluğu | TBK m. 67 | Bakım ve yönetimi üstlenen | Var — gerekli özen ispatı |
| Adam çalıştıranın sorumluluğu | TBK m. 66 | İşveren / çalıştıran | Var — seçme, talimat, gözetim, organizasyon |
| Yapı malikinin sorumluluğu | TBK m. 69 | Malik, intifa ve oturma hakkı sahibi | Yok |
| Tehlike sorumluluğu | TBK m. 71 | Önemli ölçüde tehlike arz eden işletme sahibi | Yok |
| Ev başkanının sorumluluğu | TMK m. 369 | Ev başkanı | Var — olağan özen ispatı |
| İdarenin sorumluluğu (sahipsiz hayvan) | Anayasa m. 125, 5199 s. K. | Belediye, valilik | Hizmet kusurunun yokluğu ispatlanmalı |
Kritik nokta: TBK m. 67 kapsamında sorumlu tutulabilmek için hayvanın “sahibi” olmak gerekmez; belirleyici olan bakım ve yönetimin üstlenilmiş olmasıdır. Tersi de doğrudur: tapuda ya da kayıtta kimin adına görünürse görünsün, zarar anında hayvan üzerinde fiilî hâkimiyeti bulunmayan kişi bulunduran sayılmaz. Bu nedenle davanın en kritik aşaması husumetin doğru yöneltilmesidir; yanlış kişiye açılan dava, esasa hiç girilmeden reddedilir.
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Olay yerinde delil sabitleyin. Hayvanın, varsa tasmasının, kaçtığı bahçe kapısının ve saldırının izlerinin fotoğrafını çekin; çevredeki güvenlik kamerası bulunan işyerlerini not edin.
- Aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun. Kuduz aşısı ve tetanoz profilaksisi başlatılsın; adli rapor düzenlensin. Rapor, hem zararın hem illiyet bağının temel delilidir.
- Kolluğa ihbarda bulunun. Tutulacak tutanak, olayın tarihi, yeri ve hayvanın kime ait olduğu bakımından sonradan üretilemeyecek bir kayıt oluşturur.
- Kamera kayıtlarını kaybolmadan isteyin. Çoğu sistem 7-30 gün sonra üzerine yazar; gerekirse sulh hukuk mahkemesinden delil tespiti talep edin.
- Tanıkların kimliğini alın. Yargıtay uygulamasında olay anını gören tanık beyanı ile sonradan duyuma dayalı beyan arasında ciddi ağırlık farkı vardır.
- Hayvanın kime ait olduğunu resmî kayıttan doğrulayın. Mikroçip numarası, belediye kayıtları ve varsa sahiplendirme belgeleri istenmelidir; bu kayıt yoksa husumet ispat sorunu doğar.
- Saldırganlık geçmişini belgeleyin. Aynı hayvanın daha önce de saldırdığına ilişkin şikâyet, site yönetimi yazışması veya muhtarlık kaydı, özen yükümlülüğünün ihlalini gösterir.
- Zarar kalemlerini biriktirin. Hastane faturaları, ilaç fişleri, yol ve refakatçi giderleri, iş göremezlik dönemine ilişkin belgeler dosyanın maddi omurgasıdır.
- Maluliyet oranını belirletin. Sürekli iş göremezlik iddiası varsa Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastanesi raporu alınmalıdır; heyet muayenesine gitmemek talebi zayıflatır.
- Sahipsiz hayvan söz konusuysa idareye yazılı başvuru yapın. Tam yargı davası öncesi idari başvuru zorunludur; başvuru tarihi aynı zamanda faiz başlangıcı bakımından önem taşır.
- Doğru yargı yolunu seçin. Sahipli hayvanda asliye hukuk mahkemesinde tazminat davası; sahipsiz hayvanda idare mahkemesinde tam yargı davası açılır.
- Süreleri takvime işleyin. TBK m. 72 uyarınca öğrenmeden itibaren iki, her hâlde on yıllık süreler; idari yargıda ise başvuru ve dava açma süreleri ayrıca hesaplanmalıdır.
Yargıtay ve Danıştay kararlarıyla
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2019/5358, K. 2020/1128, 12.02.2020
Bulunduran sıfatı, kurtuluş kanıtı ve munzam kusur tek kararda: Daire, maddenin çerçevesini şöyle çizmiştir: “TBK’nın 67.maddesindeki hayvan; insan tarafından elde tutulabilen, yönetilebilen kontrol edilebilen üzerinde hakimiyet kurulabilen hayvandır. Yani söz konusu hayvan o kişinin hâkimiyeti altında olmalıdır. Hayvanın maliki olması şart olmayıp, oluşan zarar sırasında hayvan o kişinin gözetimi altında ise sorumlu olmaktadır.” Özenin ölçüsü bakımından ise: “Özen ve gözetimin derecesi somut olaydaki durum ve şartlara, hayvanın huyu, cinsi, yaşı, tehlikeliliği ve tepkisi gözönünde tutularak değerlendirilmelidir… Özen veya gözetim ödevi subjektif olmayıp objektif niteliktedir.” Daire, sorumluluğun sınırını da açıkça belirlemiştir: “TBK’nın 67. maddesi gereğince hayvan bulunduranın sorumlu tutulabilmesi için kusuru aranmaz ancak sorumluluktan kurtulabilmesi; hayvanı, hal ve şartlara göre, gerekli bulunan özenle gözetmiş olduğunu ya da bu özen gösterilmiş olsaydı bile, zararın önlenemeyeceğini ispat etmesine bağlıdır.” Somut olayda köpeğin havlaması üzerine korkarak yola koşan davacıya araç çarpmıştır; Daire, “davalının eylemi ile davacının yaralanması arasındaki illiyet bağının kesildiğinden bahsedilemeyeceği gibi davalının üzerine düşen her türlü özen yükümlülüğünü yerine getirdiğinden de bahsedilemeyecektir” demiştir. Sonuç: Bölge adliye mahkemesi kararı davacı yararına BOZULMUŞTUR (oy birliği).
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/4139, K. 2024/491, 06.02.2024
Sokak hayvanını beslemek bulunduran yapmaz: Davacı, davalının evinin önündeki köpeklerin saldırısına uğradığını, köpeklerin davalının fiilî hâkimiyetinde olduğunu ileri sürmüş; ilk derece mahkemesi sosyal medya paylaşımlarına ve davalının olaydan sonra gönderdiği 500 TL’ye dayanarak davayı kısmen kabul etmiştir. Daire ise ispat ölçütünü şöyle uygulamıştır: “davacıya saldıran köpeğin mikroçip numarası ile İstanbul Büyükşehir Belediyesince kayıt altına alındığı ancak sahipli olduğuna ilişkin kayıtlarda bir bilginin bulunmadığı, dinlenen tanık beyanlarında köpeğin bakımı ve yönetimini sürekli veya geçici olarak davalının üstlendiği hususunda görgüye dayalı net bir beyanda bulunulmadığı, davalının kızının sosyal medyada yaptığı paylaşımın içeriği ve davalı tarafından davacıya 500,00 TL miktarında para gönderilmesinin köpeğin bakımının ve yönetiminin üstlenildiği ispata yeterli olmadığı”. Sonuç: Davanın reddine ilişkin bölge adliye mahkemesi kararı ONANMIŞTIR (oy birliği).
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/128, K. 2023/579, 14.03.2023
Tahrik varsa sorumluluk kalkmaz, indirim yapılır — ama ölçülü: Sitenin köpeklere ayrılmış alanında davacı, davalının köpeğine müdahale etmiş, köpek de davacıyı ısırmıştır. Yerel mahkeme davacıyı tam kusurlu görerek davayı reddetmiş; Daire ise bulunduranın kendi davranışını da tartmıştır: davalının köpeğine “iyi eğitim vererek, kilosunu, saldırganlık durumunu, mevsimsel etkileri göz önünde bulundurarak, yeterli güce sahip (gerektiğinde müdahalede bulunabilecek güce ve yaşa) bir vekil-yardımcı marifetiyle” ortak alana göndermesi gerekirken bunu yapmadığı, bu nedenle “munzam kusurlu olduğu” belirlenmiştir. Sonucu ise şu cümle bağlar: “kusursuz sorumlu olan davalının, munzam kusuru nedeniyle illiyet bağını kesen sebeplere dayanarak sorumluluktan kurtulamayacağı”. Bozmadan sonra mahkemenin yaptığı %80’lik kusur indirimi de fazla bulunmuş, karar düzeltme aşamasında “kusur indiriminin yüksek oranda yapıldığı, hükmedilen manevi tazminat miktarının ise… az olduğu” vurgulanmıştır. Sonuç: Davalının KARAR DÜZELTME TALEBİ REDDEDİLMİŞTİR (oy birliği).
Danıştay 8. Daire, E. 2022/2676, K. 2025/225, 30.01.2025
Sahipsiz hayvanda muhatap idaredir; ama hasım listesi belediyeyle sınırlı değildir: Evinin önünde oynarken sokak köpeğinin saldırısına uğrayan altı yaşındaki çocuk ve ailesinin açtığı tam yargı davasında Daire önce görev dağılımını saptamıştır: “sahipsiz hayvanların, başta köpekler olmak üzere, korunması, bakım ve gözetimi, saldırgan olanlarının eğitilmesi ve sahiplendirilmeleri, hayvan bakımevlerinin kurulması vb. birtakım görev ve sorumlulukların valiliklere, büyükşehir olan yerlerde büyükşehir belediyelerine ve ilçe belediyelerine ait olduğu anlaşılmaktadır.” İdarenin sorumluluk ölçütünü ise şöyle koymuştur: “Kamu idareleri yapmakla yükümlü bulundukları hizmetleri gereği gibi ifa etmekle beraber bu hizmetin işleyişini sürekli olarak kontrol etmek ve hizmetin yürütülmesi sırasında gerekli önlemleri almakla da yükümlüdür. İdarece bu yükümlülüğünün yerine getirilmemesi suretiyle hizmetin kötü veya geç işlemesi… idareye hizmet kusuru nedeniyle meydana gelen maddi veya manevi zararları tazmin sorumluluğu yükleyeceği idare hukukunun yerleşmiş ilkelerindendir.” Daire, davanın yalnız belediyeye yöneltilmesini eksik bulmuş; valiliğin yanı sıra 5199 sayılı Kanun kapsamındaki görevleri devralan Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün de hasım mevkiine alınması gerektiğini, “eksik hasım ile görülen dava neticesinde verilen temyize konu kararda hukuka uyarlık bulunmamaktadır” diyerek belirtmiştir. Sonuç: Bölge idare mahkemesi kararı BOZULMUŞTUR (oy birliği).
Dört karar birlikte okunduğunda TBK m. 67 uygulamasının iskeleti ortaya çıkar. Birinci halka sıfattır: sorumluluk mülkiyete değil, bakım ve yönetimin üstlenilmesine bağlanır. 2020 tarihli karar bunu “hâkimiyet” kavramıyla açıklar; 2024 tarihli karar ise madalyonun diğer yüzünü gösterir — sokakta yaşayan bir hayvana mama vermek, hatta olaydan sonra mağdura para göndermek, bakım ve yönetimin üstlenildiğini ispata yetmez. Bu ikisi çelişmez; aynı ölçütün iki yönüdür. Pratik sonuç şudur: davanın en riskli aşaması husumettir ve bu aşama mikroçip kaydı, belediye sahiplendirme kaydı ve görgüye dayalı tanık beyanıyla kazanılır; tahmine dayalı ifadeler ve sosyal medya paylaşımları tek başına yetersiz kalır.
İkinci halka kurtuluş kanıtıdır. TBK m. 67, m. 69’daki yapı maliki sorumluluğundan burada ayrılır: bulunduran, gerekli özeni gösterdiğini ispat ederek kurtulabilir. Ancak 2020 tarihli karardaki tanımlar bu kapının göründüğü kadar geniş olmadığını gösterir. Özen ölçüsü objektiftir; kişinin kendi alışkanlıkları değil, hayvanın cinsi, kilosu, yaşı ve tehlikelilik derecesine göre belirlenen nesnel bir standart esas alınır. Uysal cins savunması, tasmanın elde olduğu savunması ya da “zinciri başkası çözdü” savunması, ancak bu nesnel standardın karşılandığı somut delillerle desteklenirse sonuç doğurur.
Üçüncü halka munzam kusur ve ortak kusurdur. 2023 tarihli karar, bu iki kavramın nasıl birlikte çalıştığını gösterir: bulunduranın kusursuz sorumluluğunun üstüne bir de kendi kusuru bineceğinde, artık illiyet bağını kesen sebeplere — zarar görenin ağır kusuru dâhil — dayanarak sorumluluktan tümüyle kurtulamaz. Zarar görenin tahriki değerlendirmenin dışında kalmaz; ancak bu, tazminatın kaldırılması değil, hakkaniyete uygun ölçüde indirilmesi sonucunu doğurur. Yerel mahkemenin yaptığı %80’lik indirimin fazla bulunması, indirim oranının da denetime tabi olduğunu gösterir.
Dördüncü halka yargı yoludur. Hayvanın bulunduranı yoksa TBK m. 67’ye dayanacak bir muhatap da yoktur; bu durumda uyuşmazlık özel hukuktan çıkar ve idarenin hizmet kusuru alanına girer. Danıştay, idarenin yükümlülüğünü hizmetin sürekliliği ilkesi üzerinden kurar: hizmeti yapmak yetmez, işleyişini sürekli denetlemek ve gereken önlemleri almak da gerekir. Buradaki pratik sonuç hasım seçimidir: toplama, kısırlaştırma, rehabilite ve bakımevi kurma yükümlülüğü büyükşehirde büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyesi arasında paylaşılmakta, buna valilik ve 2025 tarihli karara göre Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü de eklenmektedir. Davanın eksik hasımla açılması, esasa hiç girilmeden yıllarca süren bir bozma-yeniden yargılama döngüsüne yol açar.
Son olarak zarar kalemleri ve ispat düzeni: kusursuz sorumluluk davacıyı kusur ispatından kurtarır, ama zararı ve illiyet bağını ispat yükünden kurtarmaz. 2024 tarihli onama kararında davanın reddine götüren esas etken de budur. Bu nedenle olayın hemen ardından alınan adli rapor, kolluk tutanağı, kamera kaydı ve tanık kimlikleri, sonradan hiçbir bilirkişi raporunun telafi edemeyeceği delillerdir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Doğrusu |
|---|---|
| Davayı hayvanın “sahibi” sanılan kişiye açmak | Zarar anında bakım ve yönetimi fiilen üstlenen kişi davalıdır; kayıt ile fiilî durum ayrı ayrı araştırılmalıdır |
| Sokak köpeği saldırısında komşuyu dava etmek | Besleme tek başına bulunduran sıfatı doğurmaz; muhatap belediye ve valiliktir, yol idari yargıdır |
| Sahipsiz hayvan davasında idareye başvurmadan dava açmak | Tam yargı davası öncesi idari başvuru yapılmalı; başvuru tarihi faiz başlangıcı bakımından da önemlidir |
| “Köpeğim uysal cins” savunmasına güvenmek | Özen ölçüsü objektiftir; cins tek başına savunma değil, alınan somut tedbirler ispatlanmalıdır |
| Kusursuz sorumluluk var diye zararı belgelemekten kaçınmak | Kusur ispatı aranmaz; ancak zarar ve illiyet bağı davacıya aittir |
| Adli Tıp veya heyet muayenesine gitmemek | Muayeneye gitmemek maluliyetin ispatsız kalmasına ve tazminatın düşük belirlenmesine yol açar |
| Ceza dosyasındaki takipsizlik veya beraati kesin sonuç saymak | Ceza kararı hukuk hâkimini kural olarak bağlamaz; kusursuz sorumluluk ayrıca değerlendirilir |
| Zarar görenin tahrikini sorumluluğu tümden kaldıran sebep saymak | Bulunduranın munzam kusuru varsa illiyet bağı kesilmez; tahrik yalnızca indirim sebebidir |
| Zamanaşımını olay tarihinden değil rapor tarihinden başlatmak sanmak | İki yıllık süre zararın ve failin öğrenilmesiyle işler; her hâlde on yıllık üst sınır vardır |
Köpek ısırdı, tazminat davasını kime açacağım?
Zarar anında köpeğin bakım ve yönetimini sürekli ya da geçici olarak üstlenmiş kişiye. Bu kişi malik olabileceği gibi, köpeği gezdiren aile bireyi, bakıcı, otel işletmecisi ya da bekçi köpeğini kullanan işletme de olabilir. Belirleyici olan fiilî hâkimiyettir.
Hayvanın maliki ile bakımını üstlenen kişi farklıysa ikisi birlikte dava edilebilir mi?
Aynı zarardan birden çok kişi sorumlu tutulabiliyorsa aralarında müteselsil sorumluluk doğar. Bu durumda zararın tamamı her birinden istenebilir; iç ilişkideki paylaşım rücu ilişkisine bırakılır.
Kusurum yoksa yine de öderim mi?
Kural olarak evet. TBK m. 67 kusursuz sorumluluk kurar. Ancak zararın doğmasını engellemek için gerekli özeni gösterdiğinizi ya da bu özen gösterilseydi de zararın önlenemeyeceğini ispat ederseniz sorumluluktan kurtulursunuz.
“Gerekli özen” tam olarak nedir?
Somut olaya göre değişen nesnel bir ölçüttür. Yargıtay, hayvanın huyu, cinsi, yaşı, tehlikeliliği ve tepkisini dikkate almakta; ayrıca eğitim verilmesi, uygun güçte bir kişiye teslim edilmesi, tasma-ağızlık kullanımı ve kaçmayı önleyen fiziki tedbirleri özen kapsamında değerlendirmektedir.
Köpeğimi tahrik ettiler, sorumluluktan kurtulur muyum?
Tahrik tek başına sizi kurtarmaz. Kendi özen yükümlülüğünüzü de ihlal etmişseniz munzam kusurunuz vardır ve illiyet bağını kesen sebeplere dayanamazsınız. Zarar görenin davranışı bu hâlde ancak tazminattan hakkaniyete uygun bir indirim sebebi olur.
Sokak köpeği ısırdı, kim sorumlu?
Bakım ve yönetimi üstlenen bir kişi yoksa TBK m. 67’ye dayanılamaz. Bu durumda sahipsiz hayvanların toplanması, kısırlaştırılması, rehabilitesi ve bakımevi kurulması yükümlülüğünü taşıyan belediye ve valiliğe karşı hizmet kusuru esasına dayalı tam yargı davası açılır. Konuyla ilgili mevzuat çerçevesi için sokak hayvanları yasası yazımıza bakabilirsiniz.
Sokak hayvanını besliyorum; sorumlu tutulur muyum?
Yargıtay, ara sıra mama ve su verilmesinin, hatta olay sonrası mağdura para gönderilmesinin bakım ve yönetimin üstlenildiğini ispata yeterli olmadığını kabul etmiştir. Ancak hayvanı bahçenizde barındırıyor, düzenli bakımını üstleniyor ve fiilen hâkimiyet kuruyorsanız bulunduran sayılabilirsiniz.
Hangi zarar kalemlerini isteyebilirim?
Tedavi ve ilaç giderleri, yol ve refakatçi giderleri, geçici ve sürekli iş göremezlik zararı, bakıcı gideri ile manevi tazminat. Ölüm hâlinde ayrıca cenaze giderleri ve destekten yoksun kalma tazminatı talep edilebilir.
Manevi tazminat ne kadar olur?
Kanunda maktu bir tutar yoktur. Yaralanmanın ağırlığı, kalıcı iz veya maluliyet, tedavi süreci, tarafların ekonomik durumu ve kusur dağılımı birlikte değerlendirilir. Ölçütler için manevi tazminatın belirlenmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Zamanaşımı süresi nedir?
TBK m. 72 uygulanır: zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza kanunları daha uzun bir süre öngörüyorsa o süre geçerlidir. Ayrıntı için haksız fiilde zamanaşımı yazımıza bakınız.
Ceza dosyasında takipsizlik verildi; hukuk davam düşer mi?
Hayır. Takipsizlik veya beraat, hukuk hâkimini kural olarak bağlamaz. Ceza yargılamasında kusurun ispatlanamamış olması, kusursuz sorumluluğa dayalı tazminat talebini ortadan kaldırmaz.
Köpeğim başka bir köpek tarafından ürkütüldü; yine ben mi ödeyeceğim?
Zarar görene karşı yine siz sorumlusunuz. Ancak TBK m. 67/3 uyarınca hayvanınızı ürküten kişiye veya o hayvanın bulunduranına rücu edebilirsiniz.
Tarlama giren hayvana ne yapabilirim?
TBK m. 68 taşınmaz zilyedine hayvanı yakalama ve zarar giderilinceye kadar alıkoyma hakkı verir; koşullar haklı gösteriyorsa hayvan diğer yollarla etkisiz hâle getirilebilir. Ancak derhâl hayvan sahibine bilgi verme, sahibi bilinmiyorsa onu bulmak için girişimde bulunma yükümlülüğü vardır.
Görevli ve yetkili mahkeme hangisi?
Sahipli hayvanda görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir; yetki bakımından davalının yerleşim yeri ya da haksız fiilin işlendiği yer mahkemesi seçilebilir. Sahipsiz hayvan kaynaklı idari sorumlulukta ise idare mahkemesi görevlidir.
Hayvanım komşumun bahçesine zarar verdi; bu da TBK m. 67 kapsamında mı?
Evet. Madde yalnızca bedensel zararları değil, hayvanın verdiği her türlü zararı kapsar; ekin, bahçe, araç ya da diğer bir hayvana verilen zararlar da bu kapsamdadır.
İlgili mevzuat
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49 — Haksız fiil sorumluluğu
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 51-52 — Tazminatın belirlenmesi ve indirim
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 61 — Müteselsil sorumluluk
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 66 — Adam çalıştıranın sorumluluğu
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 67 — Hayvan bulunduranın sorumluluğu
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 68 — Alıkoyma hakkı
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 69 — Yapı malikinin sorumluluğu
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 72 — Haksız fiilde zamanaşımı
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 369 — Ev başkanının sorumluluğu
- 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu m. 6, 18 — Sahipsiz hayvanların korunması ve yerel görevliler
- 5393 sayılı Belediye Kanunu m. 14, 15 — Belediyenin görev ve yetkileri
- Hayvanların Korunmasına Dair Uygulama Yönetmeliği m. 5, 6, 7 — İl müdürlüğü, il hayvan koruma kurulu ve belediye tedbirleri
Konuyla bağlantılı diğer yazılarımız: adam çalıştıranın sorumluluğu, yapı malikinin sorumluluğu, müteselsil sorumluluk ve rücu, haksız fiilde zamanaşımı, tam yargı davası, destekten yoksun kalma tazminatı.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlıkta sonuç, hayvanın bakım ve yönetimini kimin üstlendiğine, alınan tedbirlerin ispatına ve zarar görenin davranışının olaydaki payına göre değişir.