Ödemezlik Def’i Nedir, Ne Zaman İleri Sürülür? TBK m.97 ve Yargıtay Kararları
- TBK m.97’ye göre karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifasını isteyen taraf, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olmalıdır.
- Ödemezlik def’i, karşı taraf kendi edimini ifa etmeden veya önermeden ifa isteyen tarafa karşı kendi edimini yerine getirmekten kaçınma hakkıdır.
- Kural, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı bulunan taraf için işlemez; sözleşmede önce ifa yükümlülüğü varsa def’i ileri sürülemez.
- Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2015 tarihli dosyasında, ayıplı makine nedeniyle bedeli ödemeyen alıcının ödemezlik def’inde haklı olduğunu kabul eden karar onanmıştır.
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2019 tarihli kararında, davacı edimini ifaya hazır olduğunu noter ihtarıyla bildirmişken ödemezlik def’i gerekçesiyle davanın reddi bozulmuştur.
- Aynı karara göre sözleşmedeki edimlerin büyük bölümü itirazsız ifa edilmişse, sonradan sözleşmenin geçersizliği ileri sürülerek diğer edimlerden kaçınılamaz (MK m.2).
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2024 tarihli kat karşılığı inşaat kararında, yüklenici iskân almadığı için tazminat talebinin reddini yerinde bulmuştur; karar oyçokluğuyla verilmiştir.
- Karşı oy yazısı, iskân masrafı ile tazminat arasında oransızlık bulunduğu için ödemezlik def’inin hakkın kötüye kullanılması sayılabileceğini savunmuştur.
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 20.05.2024 tarihli kararında yüklenicinin tüm edimlerini yerine getirmediği için tapu iptali ve tescil istemi reddedilmiş, karar oyçokluğuyla onanmıştır.
- Karşılıklı edimlerden biri ifa güçsüzlüğü nedeniyle tehlikeye düşmüşse TBK m.98 güvence verilinceye kadar ifadan kaçınma ve verilmezse sözleşmeden dönme imkânı tanır.
- Temerrüt hâlinde uygun süre verme ve sözleşmeden dönme yolları TBK m.123 ve m.125’te ayrıca düzenlenmiştir.
- Eser sözleşmesinde ayıp hâlinde iş sahibinin seçimlik hakları (dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım) TBK m.475’tedir.
- Ödemezlik def’i ile takas (TBK m.139) farklı kurumlardır: biri edimden kaçınma, diğeri alacağın borçla ortadan kaldırılmasıdır.
- Karşı tarafın hakkını kötüye kullanmasını önlemek için kendi edimine hazır olduğunu yazılı olarak bildirmek uygulamada önemli bir delildir.
- Def’iyi ileri sürecekseniz, karşı edimin neden eksik olduğunu belgeleyin: ihtar, teslim tutanağı, bilirkişi raporu, iskân ve yazışma kayıtları.
Kısa cevap: Ödemezlik def’i, karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmede karşı taraf kendi edimini ifa etmediği veya ifasını önermediği sürece, kendi edimini yerine getirmekten kaçınma hakkıdır (TBK m.97). Sözleşmede önce ifa yükümlülüğü sana ait değilse ve karşı tarafın edimi gerçekten eksikse ileri sürebilirsin; ancak ifa yükümlülüğü sana ait olan edim için kullanılamaz ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde kullanılırsa korunmaz.
Bir ev sahibi usta işi yarım bıraktığında, bir alıcı ayıplı makineyi teslim aldığında ya da arsa sahibi yüklenicinin iskân almadığını gördüğünde aynı soru sorulur: “Ben de borcumu ödemeyebilir miyim?” Cevap çoğu zaman “evet, ama koşulları var” olur. Ödemezlik def’i güçlü bir savunmadır; ancak yanlış zamanda, yanlış edimle veya kötü niyetle ileri sürüldüğünde dava kaybettirir ve temerrüde de yol açabilir.
Bu yazıda TBK m.97 ile birlikte Yargıtay’ın satış, ortaklığın tasfiyesi ve kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde bu defiye ilişkin kararları ele alınmaktadır. Sözleşmedeki ayıp tartışmaları için eser sözleşmesinde ayıp, kötü niyetli kullanımın sınırı için dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yazılarımıza bakılabilir.
Kanunî dayanak
| Konu | Dayanak | Kural |
|---|---|---|
| Temel kural | TBK m.97 | İfa isteyen taraf kendi borcunu ifa etmiş veya önermiş olmalıdır. |
| İstisna | TBK m.97 | Sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı varsa kural işlemez. |
| Ayıplı mal | Y19HD 22.10.2015 | Ayıplı makine nedeniyle bedeli ödemeyen alıcının ödemezlik def’inde haklı olduğu yönündeki ret kararı onanmıştır. |
| İfaya hazır olma | Y11HD 11.04.2019 | Davacının edimini ifaya hazır olduğunu noter ihtarıyla bildirmesi dikkate alınmadan def’i haklı sayılmış; karar bozulmuştur. |
| Dürüstlük kuralı | Y11HD 11.04.2019; TMK m.2 | Edimlerin büyük bölümü itirazsız ifa edilmişse sonradan def’iyle diğer edimlerden kaçınmak MK m.2’ye aykırıdır. |
| İnşaatta iskân | Y6HD 26.11.2024 | Yüklenici iskân almadığından tazminat talebinin reddi yerinde bulunmuştur; karar oyçokluğuyladır. |
| Tapu tescili | Y6HD 20.05.2024 | Yüklenici tüm edimlerini yerine getirmeden tapu iptali ve tescil istenemez; karar oyçokluğuyla onanmıştır. |
| İfa güçsüzlüğü | TBK m.98 | Güvence verilinceye kadar ifadan kaçınılabilir; verilmezse sözleşmeden dönülebilir. |
| Temerrüt ve dönme | TBK m.117, 123, 125 | İhtar, uygun süre ve dönme yolları ayrıca düzenlenmiştir. |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Sözleşmeyi okuyun: edimlerin sırası, vadeleri, teslim ve ödeme şartlarını çıkarın; kimin önce ifa etmesi gerektiğini belirleyin.
- Karşı tarafın hangi edimi yerine getirmediğini ya da eksik getirdiğini somut olarak yazın; her eksiği belgeyle destekleyin.
- Kendi edimlerinizden hangilerinin, karşı edimle karşılıklı (birbirinin karşılığı) olduğunu ayırın; yan borçlar ve bağımsız edimler için def’i sorunlu olabilir.
- Yazılı ihtarla eksikliği bildirin ve giderilmesi için makul bir süre verin; ihtarda ödemezlik def’inden yararlanacağınızı açıkça belirtin.
- Kendi edimine hazır olduğunuzu da yazılı bildirin; karşı taraf bunu kanıt olarak kullanabilir, siz de hazır olduğunuzu göstermiş olursunuz.
- Edimlerin büyük kısmını itiraz etmeden ifa ettiyseniz sonradan def’iye geçmenin dürüstlük kuralıyla bağdaşmayabileceğini hesaba katın.
- Eksik edimle kendi edimin değeri arasında büyük bir oransızlık varsa, ödemenin tamamından kaçınmak yerine eksik bedelin mahsubu veya güvence gösterilmesi gibi yolları değerlendirin.
- Karşı tarafın ifada güçsüzlüğe düşmesi söz konusuysa TBK m.98’deki güvence ve dönme yolunu ayrıca düşünün.
- Temerrüt riskini yönetin: ödemezlik def’i haklı çıkmazsa gecikme sonuçlarına katlanabilirsiniz; ödeme yerine depo veya güvence gibi geçici çözümler önerin.
- Dava veya icra takibi başlamışsa cevap dilekçesinde veya itirazda ödemezlik def’ini açıkça ileri sürün; dayanak vakıaları ve delilleri baştan listeleyin.
- Bilirkişi, keşif ve teslim tutanakları gibi delilleri toplayın; eserin eksik veya ayıplı olduğu iddiası çoğunlukla teknik incelemeyle çözülür.
- Sonuçta sözleşmeden dönmek veya tazminat istemek daha uygun olabilir; def’i yerine TBK m.123 ve m.125 yolunu seçmeden önce hukuki değerlendirme yapın.
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, 22.10.2015 T., 2015/1735 E., 2015/13471 K.
Ayıplı makine nedeniyle bedeli ödemeyen alıcının ödemezlik def’inde haklı olduğunu kabul eden ret kararı onanmıştır. Davacı satıcı, davalıya ara dinlendirme ve boston işleme makinesi sattığını, 17.000 TL mal bedelinin ayıplı olduğu ileri sürülerek ödenmediğini belirterek ilamsız takibe yapılan itirazın iptalini ve icra inkâr tazminatını istemiştir. Davalı, makinenin sağlam ve çalışır biçimde teslim edilmesi gerektiğini, zamanında teslim edilmediğini ve ayıplı ürün verildiğini, bedelde indirim talep ettiğini ve ödemezlik def’inde bulunduğunu savunmuştur. İlk derece mahkemesi bilirkişi raporuna göre malın üretimden kaynaklanan gizli ayıplı olduğunu, ayıp ihbarı ispatlanamasa da ayıbın satıcının bilmesi gereken ayıplardan olduğunu ve “davalının ödemezlik definde bulunmakta haklı olduğu” sonucuna ulaşarak davayı reddetmiştir (bu, ilk derece mahkemesinin gerekçesidir). Yargıtay, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığını belirtmiş ve ayrıntılı bir ek gerekçe yazmamıştır. Karar 22.10.2015 tarihinde oybirliğiyle onanmıştır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 11.04.2019 T., 2017/4105 E., 2019/2882 K.
Edimlerin büyük bölümü itirazsız ifa edildikten sonra ileri sürülen ödemezlik def’i dürüstlük kuralına aykırı bulunmuş, davacının edimini ifaya hazır olduğunu bildiren noter ihtarı dikkate alınmadan verilen ret kararı bozulmuştur. Davacı, davalılardan biriyle aralarındaki gizli ortaklığın tasfiyesine ilişkin “Ortaklığın Bitirilmesi” sözleşmesinden doğan taşınmaz bedelleri ve eksik giderim bedelleri nedeniyle iki ayrı tutarda alacak istemiştir. Davalılar, sözleşmenin her iki tarafa yükümlülük yüklediğini, kendi edimini yerine getirmeyen tarafın karşı tarafın ifasını isteyemeyeceğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi davalının ödemezlik def’inde haklı olduğu ve taşınmaz devrine ilişkin sözleşmenin geçerlilik şekline uygun yapılmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay, sözleşmenin (A) maddesinde öngörülen taşınmaz devirlerinin yapılmış olmasına dayanarak “sözleşmenin (A) maddesinde öngörülen edimin ifası sırasında ödemezlik def’i ileri sürmeyen davalının, diğer edimlerin ifası talep edildiğinde ödemezlik def’i ileri sürmesi de MK 2’ye açıkça aykırıdır” sonucuna varmıştır. Ayrıca davacının yargılama sırasında edimini ifaya hazır olduğunu 28.11.2016 tarihli noter ihtarnamesiyle bildirdiğini, bu iradenin dikkate alınmadığını ve davalının def’inde haklı sayılarak davanın reddedilmesinin doğru olmadığını belirtmiştir. Karar 11.04.2019 tarihinde oybirliğiyle davacı yararına bozulmuştur.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 26.11.2024 T., 2023/1997 E., 2024/4335 K.
Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde yüklenici iskân almadığı için tazminat talebinin reddi yerinde bulunmuş, karar oyçokluğuyla onanmıştır. Asıl dava ve birleşen dava kat karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemlerine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, sözleşme gereği binanın anahtar teslim bitirilmesi gerektiğini, iskânın alınamadığını ve yüklenicinin kendi yükümlülüğünü yerine getirmediğini belirterek asıl davayı reddetmiş; birleşen davada teslim tarihinden üçüncü kişilere satış tarihlerine kadar kira tazminatını kısmen kabul etmiştir. Yargıtay, sözleşmede binanın anahtar teslim yapılacağının ve son dairenin iş bitim tarihiyle birlikte verileceğinin kararlaştırıldığını, iskân yüklenici tarafından alınmadığından “asıl davada yüklenicinin tazminat talebinin reddinin yerinde olduğu” sonucuna varmış ve temyiz sebeplerini reddetmiştir. Karar 26.11.2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla onanmıştır; karşı oy yazısı, arsa sahiplerinin ödemezlik def’inin iskân masrafı ile tazminat borcu arasındaki oransızlık nedeniyle hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olabileceğini, eksik iş bedelinin mahsup veya depo yoluyla (birlikte ifa) çözülebileceğini belirterek asıl dava yönünden bozma görüşündedir.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 20.05.2024 T., 2023/3255 E., 2024/1613 K.
Yüklenici kooperatif tüm edimlerini yerine getirmediği için tapu iptali ve tescil istemi reddedilmiş, karar oyçokluğuyla onanmıştır. Davacı, yüklenici kooperatifin halefi olarak tapu iptali ve tescil istemiştir. İlk derece mahkemesi, tapuda hak talep edebilmesi için yüklenicinin edimini tam ve eksiksiz yerine getirmesi gerektiğini, iskânın alınmadığını ve uyuşmazlık konusu dairenin teminat niteliğinde olduğunu belirterek davayı reddetmiş; bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmiştir. Davacı, binanın tamamına yapı kullanma izin belgesi verildiğini ileri sürmüştür. Yargıtay, dosya kapsamından “yüklenici kooperatifin arsa sahiplerine karşı sözleşmeden kaynaklanan tüm edimlerini yerine getirmediğinin anlaşıldığını” belirtmiş ve yüklenici tüm edimlerini yerine getirirse yeniden tescil talebinde bulunabileceğini doğal bulmuştur. Karar 20.05.2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla onanmıştır; karşı oy yazısı, iskân belgesinin sonradan alındığını (arsa sahiplerinin başvurusuyla), bu durumda ödemezlik def’inin konusuz kalabileceğini ve iskân masrafları ile ceza-i şart alacağı karşılanarak depo yoluyla tapu iptali verilebileceğini savunmuştur.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2019 tarihli kararı, def’inin sınırını gösterir. Edimlerin büyük bölümü itirazsız ifa edilmişse, sonradan sözleşmenin geçersizliği veya karşı edimin eksikliği ileri sürülerek diğer edimlerden kaçınılamayacağı, bunun MK m.2’ye aykırı olduğu belirtilmiştir. Ayrıca davacının edimini ifaya hazır olduğunu noter ihtarıyla bildirmesi, davalının “kendi edimini ifa etmeyen tarafa karşı ifa yok” savunmasını zayıflatmıştır. Bu nedenle ihtar çekerek ifaya hazır olduğunuzu göstermek, hem def’iye karşı hem de temerrüt tartışmasında önemli bir delildir. Dürüstlük kuralının uygulama alanı için dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yazımıza bakılabilir.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2024 tarihli iki kararı, inşaat sözleşmelerinde iskân ve ifa sırası sorununu gösterir. İlk kararda sözleşmede binanın anahtar teslim ve iş bitim tarihiyle birlikte verileceği kararlaştırıldığından, iskân almayan yüklenicinin tazminat talebi reddedilmiş; ikinci kararda ise yüklenici tüm edimlerini yerine getirmediği için tapu iptali ve tescil istemi reddedilmiştir. Her iki karar da oyçokluğuyla verilmiştir. Karşı oy yazıları, iskân masrafı ile karşı borç arasında oransızlık bulunduğunda mahsup veya depo yoluyla birlikte ifa çözümünün düşünülebileceğini, iskân sonradan alınmışsa def’inin konusuz kalabileceğini savunmaktadır. Bu nedenle inşaat uyuşmazlıklarında sadece def’iye güvenmek yerine, eksik bedelin miktarı ve iskân sürecinin gelişimi belgelenmelidir. Konuya ilişkin ayrıntı için kat karşılığı inşaat sözleşmesi ve iskân nedir, nasıl alınır yazılarımıza bakılabilir.
Son olarak, ödemezlik def’i ile takas, sözleşmeden dönme ve temerrüt kurumları birbirinden ayrılmalıdır. Takas (TBK m.139) karşılıklı muaccel ve özdeş borçların mahsubudur; ödemezlik def’i ise karşı edim ifa edilmeden kendi edimden kaçınmadır. 2024 tarihli karşı oy yazısı, edimler özdeşse mahsup itirazının da mümkün olduğunu belirtmektedir. Takas için takas, ödemezlik def’i haksız çıkarsa itirazın iptali ve icra inkâr tazminatı riskleri için icra inkâr tazminatı yazılarımıza bakılabilir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden sorun çıkarır | Doğrusu |
|---|---|---|
| Önce ifa yükümlülüğü sizdeyken def’iye başvurmak | TBK m.97 “daha sonra ifa etme hakkı” olanı korur; önce ifa edecek taraf def’i ileri süremez | Sözleşmedeki ifa sırasını baştan doğrulamak |
| Edimlerin çoğunu itirazsız ifa edip sonra def’iye geçmek | Y11HD 2019: bu davranış MK m.2’ye aykırı bulunmuştur | Eksikliği ilk fark edildiğinde yazılı bildirmek |
| Kendi edimine hazır olduğunu bildirmemek | Karşı tarafın ifaya hazır olma ihtarı def’iyi zayıflatabilir | İhtar çekip hazır olduğunuzu göstermek |
| Eksik edimi belgelememek | Def’iyi ileri süren taraf eksikliği ispatlamalıdır (TMK m.6) | Bilirkişi, tutanak ve yazışma delillerini toplamak |
| Küçük eksiklik için tüm borcu ödememek | Karşı oy yazısında oransızlık hâlinde hakkın kötüye kullanılması tartışılmıştır | Eksik bedelin mahsubu veya depo/güvence yolunu düşünmek |
| Def’iyi takas ile karıştırmak | Takas özdeş edimler için alacağı ortadan kaldırır, def’i ifayı durdurur | Hangi kurumu kullandığınızı dilekçede açıkça belirtmek |
| Ayıp hâlinde seçimlik hakları unutmak | Eserde ayıpta dönme, indirim veya onarım hakkı vardır (TBK m.475) | Def’iyi seçimlik haklarla birlikte değerlendirmek |
| Def’iyi sadece sözlü bildirmek | Sonradan temerrüt veya iyi niyet tartışması çıktığında ispat güçleşir | Noter veya yazılı ihtarla bildirmek |
| İskân gibi sonradan giderilebilen eksiklikte güncel durumu izlememek | 6HD karşı oyuna göre eksiklik giderilirse def’i konusuz kalabilir | Eksikliğin giderilip giderilmediğini dava boyunca takip etmek |
Ödemezlik def’i nedir?
Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmede, karşı taraf kendi edimini ifa etmediği veya ifasını önermediği sürece, ifa isteyen tarafa karşı kendi edimini yerine getirmekten kaçınma hakkıdır. Dayanağı TBK m.97’dir.
Ödemezlik def’i her sözleşmede ileri sürülebilir mi?
Yalnızca karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde ve karşılıklı olan edimler bakımından ileri sürülebilir. Ayrıca sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı bulunan taraf def’iyi kullanamaz (m.97).
Ödemezlik def’inde bulunursam temerrüde düşer miyim?
Def’i haklı ise ifadan kaçınmak hukuka uygundur; ancak def’i haksız bulunursa gecikme sonuçlarıyla karşılaşabilirsiniz. Bu yüzden eksik edimi belgelemek ve yazılı ihtarla bildirmek önemlidir.
Satın aldığım mal ayıplıysa bedeli ödemeyebilir miyim?
Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2015 tarihli dosyasında ayıplı makine nedeniyle bedeli ödemeyen alıcının ödemezlik def’inde haklı olduğu yönündeki ilk derece kararı onanmıştır. Ancak her ayıp bedelin tamamını ödememeyi haklı kılmayabilir; ayıbın niteliği ve oranı bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Alıcının seçimlik hakları için ayıplı mal iade değişim hakkı yazısına bakılabilir.
Karşı taraf “ifaya hazırım” derse ne olur?
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2019 tarihli kararında davacının edimini ifaya hazır olduğunu noter ihtarıyla bildirmesi dikkate alınmadan ödemezlik def’i gerekçesiyle davanın reddi bozulmuştur. Bu, def’inin dayanağını zayıflatan bir olgudur.
Edimlerin çoğunu ifa ettikten sonra def’iye başvurabilir miyim?
Yargıtay 11. Hukuk Dairesine göre edimlerin büyük bölümü karşı çıkılmaksızın yerine getirilmişse, sonradan sözleşmenin geçersizliği ileri sürülerek diğer edimlerin ifasından kaçınılamaz; bu davranış MK m.2’ye aykırıdır. Aynı dosyada ilk edim sırasında def’i ileri sürmeyen davalının sonradan def’iye başvurması dürüstlük kuralına aykırı bulunmuştur.
Kat karşılığı inşaatta iskân yoksa arsa sahibi tazminat ödemeyebilir mi?
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2024 tarihli kararında, sözleşmede anahtar teslim yapılacağı kararlaştırılmış ve yüklenici iskân almamışsa yüklenicinin tazminat talebinin reddini yerinde bulmuştur. Karar oyçokluğuyla verilmiştir; karşı oy, oransızlık hâlinde hakkın kötüye kullanılması ve mahsup/depo çözümünü savunmaktadır. Ayrıntı için iskân nedir, nasıl alınır yazısına bakılabilir.
Yüklenici edimlerini tamamlamadan tapu devri isteyebilir mi?
Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 20.05.2024 tarihli kararında, yüklenici kooperatifin arsa sahiplerine karşı tüm edimlerini yerine getirmediği için tapu iptali ve tescil istemi reddedilmiştir. Yüklenici tüm edimlerini yerine getirirse yeniden tescil talebinde bulunabileceği belirtilmiştir. Karar oyçokluğuyla verilmiştir.
Ödemezlik def’i ile takas aynı şey midir?
Hayır. Takas (TBK m.139) karşılıklı muaccel ve özdeş borçların birbirine mahsup edilmesidir; ödemezlik def’i ise karşı edim ifa edilmeden kendi edimini ifa etmekten kaçınmaktır. Ayrıntı için takas yazısına bakılabilir.
Karşı taraf ifada güçsüzlüğe düşerse ne yapabilirim?
TBK m.98’e göre bir tarafın ifada güçsüzlüğe düşmesi ve özellikle iflas etmesi ya da hakkındaki haciz işleminin sonuçsuz kalması sebebiyle diğer tarafın hakkı tehlikeye düşerse bu taraf, karşı edimin ifası güvence altına alınıncaya kadar kendi ediminin ifasından kaçınabilir; uygun sürede güvence verilmezse sözleşmeden dönebilir.
Ödemezlik def’i yerine sözleşmeden dönebilir miyim?
Karşı taraf temerrüde düştüyse TBK m.123 uyarınca uygun süre verip, sürenin sonunda m.125 uyarınca sözleşmeden dönebilirsiniz. Dönme hâlinde taraflar ifa yükümlülüğünden kurtulur ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilir. Hangi yolun uygun olduğu somut olaya bağlıdır.
Def’iyi nasıl ileri sürmeliyim?
Dava veya icra takibinde cevap dilekçesi ya da itirazla açıkça ileri sürülmelidir. Öncesinde karşı tarafa eksik edimi bildiren, süre veren yazılı bir ihtar göndermek, def’inin iyi niyetle kullanıldığını göstermek bakımından önemlidir.
Ödemezlik def’ini kim ispatlar?
TMK m.6’ya göre taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. Def’iyi ileri süren taraf, karşı edimin eksik veya ifa edilmemiş olduğunu belgeler ve tanıklarla göstermelidir.
Def’i haksız çıkarsa ne olur?
Ödeme yapılmadığı için gecikme faizi ve diğer sonuçlar gündeme gelebilir; itirazın iptali davasında itirazın haksız bulunması hâlinde icra inkâr tazminatı riski de vardır. Ayrıntı için icra inkâr tazminatı yazısına bakılabilir.
Hangi belgeleri saklamalıyım?
Sözleşme ve ekleri, teslim ve kabul tutanakları, ihtarnameler ve yazışmalar, ödeme dekontları, bilirkişi raporları, iskân ve yapı kullanma izin yazıları ile eksik veya ayıplı ifayı gösteren fotoğraf ve kayıtlar saklanmalıdır.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.97 — Ödemezlik def’i
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.98 — İfa güçsüzlüğü
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.112 — Borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.117 — Temerrüdün şartları
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.123 — Karşılıklı sözleşmelerde temerrüt ve süre verme
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.125 — Temerrüdün sonuçları ve sözleşmeden dönme
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.126 — Sürekli edimli sözleşmelerde temerrüt
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.139 — Takas
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.475 — Eserdeki ayıp ve işsahibinin seçimlik hakları
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2 — Dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.6 — İspat yükü
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.67 — İtirazın iptali
İlgili yazılarımız: Dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması · Eser sözleşmesinde ayıp · Kat karşılığı inşaat sözleşmesi · Takas · İtirazın iptali davası
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.