Noterin Disiplin Sorumluluğu ve Disiplin Cezasına Karşı Dava (1512 s. K. m.125-130)
- Mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketlerde bulunan, görevini yapmayan veya kusurlu olarak yapan yahut görevin gerektirdiği güveni sarsıcı hareketlerde bulunan noterlere disiplin cezası verilir (1512 s. K. m.125).
- Disiplin cezaları uyarma, kınama, para cezası, geçici olarak işten çıkarma ve meslekten çıkarmadır (m.126).
- Geçici olarak işten çıkarma, noter sıfatı saklı kalmak şartıyla bir aydan altı aya kadar görevden uzaklaştırmadır; meslekten çıkarma ise bir daha atanmamak üzere noterlikten çıkarmadır.
- Disiplin kovuşturması Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu tarafından yapılır (m.130).
- Kurul önce şikâyet veya ihbar konusunun kovuşturmaya değer olup olmadığına karar verir.
- İsnat olunan hususun ilgiliye açıkça ve yazılı olarak bildirilmesi, yazılı savunmasının istenmesi ve bu savunma için en az on günlük süre tanınması zorunludur (m.128).
- Noterliğe atanmadan önceki eylemler, meslekten çıkarmayı gerektirmedikçe disiplin kovuşturmasına konu olamaz; noterlikten ayrılmak ise kovuşturmaya engel değildir (m.129).
- 1512 s. K. m.127, 4/6/2025 tarihli 7550 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle başlığıyla birlikte değiştirilmiş; tekerrür ve zamanaşımı rejimi yeniden yazılmıştır.
- Yeni m.127’ye göre disiplin cezasının kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde yeni bir fiil işlenirse ceza bir derece ağırlaştırılır.
- İlk defa disiplin cezası gerektiren bir fiil işleyen ve geçmiş hizmetleri olumlu olan notere, meslekten çıkarma hâlleri hariç, bir derece hafif ceza uygulanabilir.
- Soruşturma zamanaşımı, eylemin öğrenilmesinden itibaren üç yıl; ceza zamanaşımı, eylemin işlendiği tarihten itibaren beş yıldır.
- Eylemle ilgili ceza soruşturması veya kovuşturması varsa ceza kanunlarındaki zamanaşımı süreleri uygulanır.
- Türkiye Noterler Birliğinin uyulması zorunlu meslek kurallarını tespit ve tavsiye etme görevi vardır (m.166/1-5); ancak Danıştay, etik kurallara aykırılığın kendiliğinden ceza sebebi sayılamayacağını, fiilin m.125 ölçütüyle ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmektedir.
- Nezaket kurallarına aykırı sayılabilecek her ifade, m.125’teki “mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareket” ağırlığına ulaşmayabilir.
- Kesinleşmemiş bir ceza mahkûmiyetine dayanılarak noterin görevine son verilemez; işten el çektirme tedbiri hükmün kesinleşmesine kadar devam eder (m.123).
Noterlik bir kamu hizmetidir ve bu hizmeti yürütenler, hukuki ve cezai sorumluluğun yanında ayrı bir disiplin rejimine de tabidir. Süreç Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulunda yürür, verilen ceza türüne göre Adalet Bakanlığı onayı devreye girer ve kesinleşen işleme karşı idari yargıda iptal davası açılır.
Uygulamada tartışma çoğunlukla iki noktada düğümlenir: bir davranışın gerçekten “mesleğin vakar ve onuruna aykırı” sayılıp sayılamayacağı ve etik kurallara aykırılığın tek başına ceza sebebi olup olamayacağı. Buna 2025’te yürürlüğe giren yeni zamanaşımı ve tekerrür rejimi eklenmiştir. Aşağıda cezaları, kovuşturma usulünü, süreleri ve Danıştay’ın denetim ölçütlerini ele alıyoruz.
Kanunî dayanak
m.125: “Meslekin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketlerde bulunanlarla, görevlerini yapmıyan veya kusurlu olarak yapan yahut da görevinin gerektirdiği güveni sarsıcı hareketlerde bulunan noterler hakkında, noterlik hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesi amacı ile, durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre aşağıdaki maddede yazılı disiplin cezaları verilir.” — m.126: “Noterler hakkında verilecek disiplin cezaları şunlardır. A) Uyarma : Notere görevinde daha dikkatli davranması gerektiğini yazı ile bildirmektir. B) Kınama : Notere, görevinde veya davranışında kusurlu sayıldığını yazı ile bildirmektir. C) Para cezası : … D) Geçici olarak işten çıkarma : Noteri sıfatı saklı kalmak şartiyle bir aydan altı aya kadar görevinden uzaklaştırmaktır. E) Meslekten çıkarma: Bir daha atanmamak üzere noterlikten çıkarmaktır.”
m.128: “Noterler hakkında yapılacak disiplin kovuşturmalarında, isnat olunan hususun ilgiliye açıkça ve yazılı olarak bildirilmesi, yazılı savunmasının istenmesi ve bu savunma için en az on günlük bir süre tanınması zorunludur.” — m.129: “Bir kimsenin noterliğe atanmasından önceki eylem ve hareketleri meslekten çıkarma cezasını gerektirmiş olmadıkça, disiplin kovuşturmasına konu olamaz. Noterin noterlikten ayrılması, noterliği sırasındaki eylemlerinden dolayı disiplin kovuşturması yapılmasına engel olamaz.” — m.130: “Noterler hakkında disiplin kovuşturması, Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu tarafından yapılır. … Şikayetin intikali üzerine kurul evvela şikayet veya ihbar konusunun kovuşturmaya değer olup olmadığı hakkında bir karar verir.”
Noter disiplin hukukunda tekerrür ve zamanaşımı rejimi 2025’te yeniden yazılmıştır. 1512 sayılı Kanun’un 127. maddesi, 4/6/2025 tarihli 7550 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle başlığıyla birlikte değiştirilmiştir. Yeni metne göre: “Hakkında herhangi bir disiplin cezası verilen noterin bu cezanın kesinleşme tarihinden itibaren beş yıl içinde disiplin cezası verilmesini gerektiren yeni bir fiil işlemesi hâlinde, bu fiil için bu Kanunda öngörülen disiplin cezasının bir derece ağır olanı uygulanır. İlk defa disiplin cezası verilmesini gerektiren bir fiil işleyen ve geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu olan notere, meslekten çıkarma cezasını gerektiren durumlar hariç olmak üzere, verilecek disiplin cezasından bir derece hafif olanı uygulanabilir. Meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylemler hariç olmak üzere, disiplin soruşturmasını gerektiren eylemlerin öğrenilmesinden itibaren üç yıl geçmiş olması halinde disiplin soruşturması açılamaz. Disiplin cezasını gerektiren eylemin işlendiği tarihten itibaren beş yıl geçmiş olması halinde disiplin cezası verilemez. Disiplin cezasını gerektiren eylemle ilgili olarak aynı zamanda ceza soruşturması veya kovuşturması açılmışsa, üçüncü fıkrada belirtilen süre yerine ceza kanunlarında belirlenen zamanaşımı süreleri uygulanır. Disiplin Kurulu tarafından kovuşturma sonucunun beklenmesine karar verilmesi halinde, mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.” Aşağıda incelenen kararlar bu değişiklikten önceki döneme ilişkindir; güncel dosyalarda süreler yürürlükteki metne göre hesaplanmalıdır.
| Konu | Disiplin sorumluluğu | Hukuki sorumluluk |
|---|---|---|
| Dayanak | 1512 s. K. m.125 vd. | 1512 s. K. m.162 |
| Amacı | Hizmetin gereği gibi yürütülmesi | Zararın giderilmesi |
| Karar mercii | Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu | Asliye hukuk mahkemesi |
| Yargı yolu | İdari yargı, iptal davası | Adli yargı, tazminat davası |
| Kusur | Fiilin niteliği ve ağırlığı değerlendirilir | Kusursuz sorumluluk kabul edilmektedir |
| Savunma | Yazılı, en az on gün süre zorunlu | Yargılama usulüne göre |
| Zamanaşımı | Öğrenmeden üç yıl, fiilden beş yıl | Genel hükümlere göre |
| Ceza davasıyla ilişki | Kovuşturma beklenebilir | Bekletici mesele yapılabilir |
| Sonucu | Uyarmadan meslekten çıkarmaya | Tazminat |
Bu dosyalarda en verimli savunma ekseni, fiilin ağırlık değerlendirmesidir. Kanun disiplin cezalarının “durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre” verileceğini söyler; buna karşılık hangi somut fiile hangi cezanın uygulanacağı kanunda ve yönetmelikte tek tek sayılmamıştır. Danıştay bu boşluğu, meslek kuruluşunun belirlediği etik kurallara mekanik biçimde atıf yaparak değil, fiilin m.125’teki tanıma girip girmediğini ayrıca inceleyerek doldurmaktadır. Bunun pratik sonucu şudur: nezaket kurallarına aykırı sayılabilecek bir ifade, disiplin cezası gerektirecek nitelik ve ağırlığa ulaşmayabilir. Savunma, “kural ihlal edilmedi” iddiasından çok “ihlal edilse bile bu, mesleğin vakar ve onuruna aykırılık ağırlığında değildir” ekseninde kurulduğunda sonuç vermektedir.
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Size ulaşan yazının niteliğini belirleyin: şikâyetin bildirimi mi, savunma istem yazısı mı, kovuşturmaya değer görüldüğüne dair karar mı, yoksa ceza kararı mı?
- Savunma istem yazısında isnat olunan hususun açıkça ve yazılı olarak gösterilip gösterilmediğini denetleyin; en az on günlük süre tanınması zorunludur.
- Savunmanızı yazılı verin; dayandığınız yevmiye kayıtlarını, yazışmaları ve tanık bilgilerini birlikte sunun.
- İsnadın hangi hükme dayandırıldığını netleştirin: doğrudan m.125 mi, yoksa bir genelge ya da etik kural mı?
- Etik kurala dayanılıyorsa, fiilin ayrıca m.125’teki tanıma girip girmediğinin değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürün.
- Fiilin ağırlığını tartışın; nezaket kurallarına aykırılık ile mesleğin vakar ve onuruna aykırılık arasındaki farkı somutlaştırın.
- Zamanaşımını hesaplayın: eylemin öğrenilmesinden üç yıl, işlenmesinden beş yıl; ceza soruşturması varsa ceza zamanaşımı uygulanır.
- Tekerrür kaydınızı kontrol edin; önceki cezanın kesinleşme tarihinden itibaren beş yıllık süre dolmuşsa ağırlaştırma uygulanamaz.
- İlk defa ceza alıyorsanız ve geçmiş hizmetleriniz olumluysa bir derece hafif ceza uygulanmasını gerekçeleriyle talep edin.
- Karar tebliğ edildiğinde hangi cezanın Bakanlık onayına tabi olduğunu ve işlemin ne zaman kesinleştiğini tespit edin.
- Ceza yargılamasıyla bağlantı varsa, kesinleşmemiş bir mahkûmiyete dayanılarak göreve son verilemeyeceğini ileri sürün.
- İptal davasını süresinde açın, yürütmenin durdurulmasını talep edin ve dava dilekçesinde hangi işlemin iptalini istediğinizi tarih ve sayısıyla gösterin.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 01.12.2021 T., 2021/356 E., 2021/2708 K.
Kurul, meslek kuruluşunun belirlediği etik kurallara aykırılığın kendiliğinden disiplin cezası doğuracağını öngören düzenlemenin iptalini onamış; buna karşılık fiilin esası incelenmeden yalnızca bu düzenlemenin hukuka aykırılığına dayanılarak bireysel işlemin iptal edilmesini doğru bulmamıştır. Noter olan davacıya, adliyede bir hâkimle yaşadığı tartışmada kullandığı ifadeler nedeniyle uyarma cezası verilmişti. Daire hem cezayı hem de dayanak yapılan Etik Kurallar’ın 8. maddesini iptal etmiş; Kurul ise ikiye ayırmıştır. Düzenleyici işlem yönünden Daire kararı onanmıştır. Bireysel işlem yönünden ise şu değerlendirme yapılmıştır: “salt noterlik mesleğinin uyulması zorunlu etik kurallarına uyulmaması halinde disiplin cezası uygulanacağına yönelik dava konusu Etik Kurallar’ın 8. maddesi hükmünün yürürlüğe konulmasının noterlere 1512 sayılı Kanun’un 125. maddesi uyarınca mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketlerde bulunma fiili kapsamında disiplin cezası uygulanmasına engel olmadığı, diğer bir anlatımla dava konusu düzenleyici işlemle getirilen kural yürürlükte olmasa dahi idarece belirlenen etik kurallara uyulmaması halinde 1512 sayılı Kanun’un 125. maddesi kapsamında disiplin cezası uygulanabileceği anlaşılmaktadır.” Buna göre, “davacının disiplin soruşturmasına konu fiilinin esasının incelenmesi suretiyle söz konusu fiilin 1512 sayılı Kanun’un 125. maddesi uyarınca mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketler kapsamında olup olmadığı yönünde bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken” esasa girilmeden verilen iptal kararı isabetli görülmemiştir. Sonuç: Daire kararının Etik Kurallar’ın 8. maddesinin iptaline ilişkin kısmı ONANMIŞ, uyarma cezasının iptaline ilişkin kısmı BOZULMUŞ; karar 01.12.2021 tarihinde oy çokluğuyla ve kesin olarak verilmiştir. Kararda üç ayrı karşı oy bulunmaktadır.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 18.09.2024 T., 2023/223 E., 2024/1685 K.
Aynı uyuşmazlığın devamı olan bu kararda Kurul, bozmadan sonra fiilin esası incelenerek verilen iptal kararını onamış; nezaket kurallarına aykırı sayılabilecek ifadelerin disiplin cezası gerektirecek nitelik ve ağırlıkta olmadığı sonucunu benimsemiştir. Bozma üzerine Danıştay Sekizinci Dairesi dosyayı yeniden ele almış ve şu değerlendirmeyi yapmıştır: “İnceleme konusu olayda, noterliğe ait muvazene ek defterini onaylatmak amacıyla gittiği … Adliyesinde hakim olarak görev yapan müşteki ile arasında geçen görüşme sürecinde kullanılan ifadelerin, nezaket kurallarına aykırı olduğu kabul edilebilirse de disiplin cezası gerektirecek nitelik ve ağırlıkta Noterlik Kanunu’nun 125. maddesinde öngörülen mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketler kapsamında olmadığı kanaatine varıldığından, dava konusu bireysel işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı”. Adalet Bakanlığı ve Türkiye Noterler Birliği bu kararı temyiz etmiş; Kurul, temyiz istemlerini reddetmiştir. Karar, m.125’in uygulanmasında ağırlık ölçütünün bağımsız bir süzgeç işlevi gördüğünü göstermesi bakımından belirleyicidir. Sonuç: Danıştay Sekizinci Dairesinin bireysel işlemlerin iptaline ilişkin kararı ONANMIŞ; karar 18.09.2024 tarihinde oy birliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 01.12.2021 T., 2021/249 E., 2021/2706 K.
Bu dosyada Kurul, Türkiye Noterler Birliği genelgesine aykırı davranan notere verilen uyarma cezasının iptali isteminin reddine ilişkin kararı onamıştır. Uyuşmazlık, araç alım-satım vekâletnamelerinde yalnızca plaka numarasının bulunması hâlinde işlem yapılıp yapılamayacağına ilişkin genelge hükmünden doğmuştu. Danıştay Sekizinci Dairesi önce düzenlemeyi hukuka uygun bulmuş; gerekçesinde, araç satışlarının elektronik ortamda yapıldığı ve ortak veri tabanı üzerinden sorgulama imkânı bulunduğu belirtilerek “iş yaptıracak kimselerin kimlik, adres ve yeteneği ile gerçek isteklerini tamamen öğrenmekle yükümlü olan noterlerin EGM bilgisayar sistemi üzerinden yaptığı araştırmada, satışa konu aracın vekaletnamede araç sahibi olarak görünen kişiye ait olup olmadığının tespiti yapılarak, söz konusu araçla ilgili tescil bilgilerinin de yer aldığı bilgisayar sisteminden kayıtların doğrulanması şartıyla satış işlemini yapabileceği” sonucuna varılmıştır. Bireysel işlem yönünden ise, Birliğin uyulması zorunlu meslek kurallarını tespit etme ve mesleğin düzen ve geleneklerini koruma görevi kapsamında çıkarılan genelgeye aykırı davranış nedeniyle verilen uyarma cezası hukuka uygun bulunmuştur. Kararda yer alan ve ifade özgürlüğüne dayanarak cezanın hukuka aykırı olduğunu savunan değerlendirme ise çoğunluk gerekçesine dâhil edilmeyen bir KARŞI OY görüşüdür. Sonuç: Daire kararı ONANMIŞ; karar 01.12.2021 tarihinde düzenleyici işlem yönünden oy birliği, bireysel işlem yönünden oy çokluğuyla ve kesin olarak verilmiştir.
Danıştay 8. Daire, 14.04.2025 T., 2024/5601 E., 2025/3636 K.
Daire, hakkındaki ceza mahkûmiyeti henüz kesinleşmemiş bir noterin görevine son verilemeyeceğine hükmetmiştir. Davacı noter hakkında yürütülen ceza soruşturması nedeniyle 1512 sayılı Kanun m.123 uyarınca işten el çektirilmiş; ağır ceza mahkemesinin mahkûmiyet kararı üzerine, karar kesinleşmeden Adalet Bakanlığı onayıyla görevine son verilmişti. Daire önce mevzuatı çözümlemiştir: “suç teşkil eden fiillerden dolayı haklarında soruşturma veya kovuşturma yapılan noterlerin, Adalet Bakanlığı tarafından gerekli görüldüğü takdirde, soruşturma veya kovuşturma kesin bir karar veya hükümle sonuçlanıncaya kadar işten el çektirilebilecekleri, soruşturma veya kovuşturma sırasında işten el çektirilmiş olan noterin, kovuşturma sonunda 7. maddenin ikinci fıkrasında yazılı suçlardan biriyle mahkum olması halinde işten el çektirme tedbirinin hükmün kesinleşmesine kadar devam edeceği; bunun yanı sıra ‘Göreve son verme başlıklı’ kanun hükmünde, 7. maddenin ikinci bendi hariç tutularak noterin görevine son verilmesi hallerinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.” Buradan şu sonuca varılmıştır: “hakkında yürütülen ceza soruşturması nedeniyle işten el çektirilen davacı noterin, … Ağır Ceza Mahkemesince verilen mahkumiyet hükmüne istinaden, kararın kesinleşmesi beklenilmeksizin görevine son verilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.” Sonuç: Bölge İdare Mahkemesi kararı BOZULMUŞ; karar 14.04.2025 tarihinde oy birliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.
İkinci halka bu sorunun nasıl çözüldüğüdür. İdari Dava Daireleri Kurulu, etik kurallara uyulmaması hâlinde doğrudan disiplin cezası uygulanacağını öngören düzenlemeyi hukuka aykırı bulan Daire kararını onamıştır. Buna karşılık aynı kararda, böyle bir düzenleme yürürlükte olmasa dahi etik kurallara aykırı bir davranışın m.125 kapsamında değerlendirilebileceği belirtilmiştir. Yani etik kural, cezanın kendi başına dayanağı değil; m.125’in uygulanmasında dikkate alınacak bir ölçüttür.
Üçüncü halka ağırlık denetimidir ve savunmanın en verimli alanıdır. Aynı uyuşmazlığın 2024’te sonuçlanan aşamasında, kullanılan ifadelerin nezaket kurallarına aykırı sayılabileceği kabul edilmiş; ancak bunların m.125’te öngörülen “mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketler” ağırlığına ulaşmadığı sonucuna varılarak ceza iptal edilmiştir. Bu, disiplin hukukunda orantılılık denetiminin somut biçimde işletildiğini göstermektedir.
Dördüncü halka, meslek kuruluşunun düzenleme yetkisinin sınırıdır. Türkiye Noterler Birliğinin uyulması zorunlu meslek kurallarını tespit ve tavsiye etme görevi kanunla verilmiştir. 2021 tarihli diğer kararda, işlem güvenliğini ve uygulama birliğini sağlamaya yönelik bir genelgeye aykırı davranış nedeniyle verilen uyarma cezası hukuka uygun bulunmuştur. Dolayısıyla genelgelere aykırılık, m.125’in kapsamına giren bir davranış oluşturduğu ölçüde ceza sebebi olmaya devam etmektedir.
Beşinci halka usuldür. Disiplin kovuşturması Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu tarafından yapılır ve kurul önce şikâyetin kovuşturmaya değer olup olmadığına karar verir. İsnat olunan husus açıkça ve yazılı olarak bildirilmeli, yazılı savunma istenmeli ve en az on gün süre tanınmalıdır. Bu güvence, avukatın disiplin sorumluluğunda ve hekimin disiplin sorumluluğunda olduğu gibi burada da kanunla düzenlenmiştir.
Altıncı halka zaman boyutudur ve 2025’te yeniden yazılmıştır. Artık soruşturma zamanaşımı eylemin öğrenilmesinden itibaren üç yıl, ceza zamanaşımı ise eylemin işlendiği tarihten itibaren beş yıldır. Eylemle ilgili ceza soruşturması veya kovuşturması varsa ceza kanunlarındaki süreler uygulanır; kovuşturma sonucunun beklenmesine karar verilmişse mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle ceza verme yetkisi düşer. Bu süreler dosyanın en kolay denetlenebilir yönüdür ve çoğu zaman esasa girilmeden sonuç doğurur.
Yedinci halka tekerrür ve indirimdir. Yeni m.127’ye göre önceki cezanın kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde yeni bir fiil işlenirse ceza bir derece ağırlaştırılır. Buna karşılık ilk defa ceza gerektiren bir fiil işleyen ve geçmiş hizmetleri olumlu olan notere, meslekten çıkarma hâlleri dışında bir derece hafif ceza uygulanabilir. Savunmada bu ikinci imkânın somut verilerle desteklenerek talep edilmesi gerekir.
Son halka, ceza yargılamasıyla ilişkidir ve en ağır sonucu doğuran noktadır. 2025 tarihli karar, kesinleşmemiş bir mahkûmiyet hükmüne dayanılarak noterin görevine son verilemeyeceğini açıkça ortaya koymuştur. İşten el çektirme bir tedbirdir ve hükmün kesinleşmesine kadar devam eder; göreve son verme ise ayrı bir işlemdir ve kendi koşullarına bağlıdır. Bu ayrım, noterin hukuki sorumluluğu tartışmasından bağımsız olarak, kişinin mesleğini icra edip edemeyeceğini doğrudan belirlemektedir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Savunma istemine yanıt vermemek | Dosya eksik savunmayla karara bağlanır | Süresinde yazılı savunma verilmeli |
| Yalnızca kuralın ihlal edilmediğini savunmak | Ağırlık tartışması yapılmaz | m.125 ölçütü ayrıca tartışılmalı |
| Etik kuralı tek başına dayanak saymak | İşlem sakat kalır | Fiilin m.125 kapsamı değerlendirilmeli |
| Zamanaşımını hesaplamamak | Esasa girilmeden kazanılabilecek dosya kaybedilir | Öğrenme ve fiil tarihleri sabitlenmeli |
| Ceza zamanaşımını gözden kaçırmak | Süre yanlış hesaplanır | Ceza soruşturması varsa ceza süreleri uygulanır |
| Tekerrür kaydını denetlememek | Ceza haksız yere ağırlaşır | Önceki cezanın kesinleşme tarihi kontrol edilmeli |
| İndirim talebini gerekçesiz bırakmak | Bir derece hafif ceza uygulanmaz | Olumlu geçmiş hizmet belgelenmeli |
| Kesinleşmemiş mahkûmiyete dayanmak | Göreve son verme işlemi iptal edilir | Hükmün kesinleşmesi beklenmeli |
| Dava konusu işlemi belirsiz bırakmak | Dilekçe reddi ve gecikme | İşlem tarih ve sayısıyla gösterilmeli |
Noterlere hangi disiplin cezaları verilir?
1512 sayılı Kanun m.126’ya göre uyarma, kınama, para cezası, geçici olarak işten çıkarma ve meslekten çıkarma. Geçici olarak işten çıkarma, noter sıfatı saklı kalmak şartıyla bir aydan altı aya kadar görevden uzaklaştırmadır; meslekten çıkarma ise bir daha atanmamak üzere noterlikten çıkarmadır.
Disiplin kovuşturmasını kim yürütür?
m.130’a göre noterler hakkında disiplin kovuşturması Türkiye Noterler Birliği Disiplin Kurulu tarafından yapılır. Şikâyetin intikali üzerine kurul önce şikâyet veya ihbar konusunun kovuşturmaya değer olup olmadığı hakkında bir karar verir.
Savunma hakkı nasıl kullanılır?
m.128’e göre isnat olunan hususun ilgiliye açıkça ve yazılı olarak bildirilmesi, yazılı savunmasının istenmesi ve bu savunma için en az on günlük bir süre tanınması zorunludur.
Etik kurallara aykırılık tek başına ceza sebebi midir?
İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 01.12.2021 tarihli kararında, etik kurallara uyulmaması hâlinde doğrudan disiplin cezası uygulanacağını öngören düzenlemenin iptali onanmış; buna karşılık böyle bir kural yürürlükte olmasa dahi fiilin 1512 sayılı Kanun m.125 kapsamında değerlendirilebileceği belirtilmiştir.
Nezaket kurallarına aykırı her söz ceza gerektirir mi?
Gerektirmez. Aynı uyuşmazlığın 18.09.2024 tarihinde onanan aşamasında, kullanılan ifadelerin nezaket kurallarına aykırı sayılabileceği kabul edilmekle birlikte, disiplin cezası gerektirecek nitelik ve ağırlıkta “mesleğin vakar ve onuruna aykırı eylem ve hareketler” kapsamında olmadığı sonucuna varılmıştır.
Birlik genelgesine aykırı işlem yapmak ceza sebebi midir?
Olabilir. 01.12.2021 tarihli diğer kararda, işlem güvenliğini ve uygulama birliğini sağlamaya yönelik genelge hükmüne aykırı davranış nedeniyle verilen uyarma cezası hukuka uygun bulunmuştur. Türkiye Noterler Birliğinin uyulması zorunlu meslek kurallarını tespit ve tavsiye etme görevi kanunla verilmiştir.
Disiplin zamanaşımı süreleri nedir?
4/6/2025 tarihli 7550 sayılı Kanun’la değişik m.127’ye göre, meslekten çıkarmayı gerektiren eylemler hariç, eylemlerin öğrenilmesinden itibaren üç yıl geçmişse soruşturma açılamaz; eylemin işlendiği tarihten itibaren beş yıl geçmişse ceza verilemez.
Ceza soruşturması varsa zamanaşımı nasıl hesaplanır?
Yeni m.127’ye göre eylemle ilgili aynı zamanda ceza soruşturması veya kovuşturması açılmışsa, üç yıllık süre yerine ceza kanunlarında belirlenen zamanaşımı süreleri uygulanır. Kovuşturma sonucunun beklenmesine karar verilmişse, mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Tekerrürde ceza nasıl ağırlaşır?
Yeni m.127’ye göre hakkında disiplin cezası verilen noterin, bu cezanın kesinleşme tarihinden itibaren beş yıl içinde yeni bir fiil işlemesi hâlinde, bu fiil için öngörülen cezanın bir derece ağır olanı uygulanır.
İlk kez ceza alan notere indirim uygulanır mı?
Uygulanabilir. Yeni m.127’ye göre ilk defa disiplin cezası verilmesini gerektiren bir fiil işleyen ve geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu olan notere, meslekten çıkarma cezasını gerektiren durumlar hariç, verilecek cezadan bir derece hafif olanı uygulanabilir.
Noterliğe atanmadan önceki fiiller kovuşturulur mu?
m.129’a göre bir kimsenin noterliğe atanmasından önceki eylem ve hareketleri, meslekten çıkarma cezasını gerektirmiş olmadıkça disiplin kovuşturmasına konu olamaz.
Noterlikten ayrılınca disiplin süreci düşer mi?
Düşmez. m.129’a göre noterin noterlikten ayrılması, noterliği sırasındaki eylemlerinden dolayı disiplin kovuşturması yapılmasına engel olamaz.
Kesinleşmemiş mahkûmiyet nedeniyle görevden çıkarılabilir miyim?
Danıştay 8. Daire’nin 14.04.2025 tarihli kararına göre çıkarılamazsınız. Kararda, işten el çektirilmiş noterin ağır ceza mahkemesince verilen mahkûmiyet hükmüne istinaden, kararın kesinleşmesi beklenmeksizin görevine son verilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilmiştir.
İşten el çektirme ne kadar sürer?
m.123’e göre soruşturma veya kovuşturma kesin bir karar veya hükümle sonuçlanıncaya kadar sürer. Kovuşturma sonunda m.7’nin ikinci fıkrasında yazılı suçlardan biriyle mahkûmiyet hâlinde ise işten el çektirme, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder.
Dosyaya hangi belgeler konmalı?
Şikâyet dilekçesi ve ekleri, kovuşturmaya değer görüldüğüne ilişkin karar, savunma istem yazısı ve verdiğiniz savunma, disiplin kurulu kararı ve Bakanlık onayı ile tebliğ belgeleri, işleme dayanak yapılan genelge veya etik kural metni, ilgili yevmiye kayıtları ve varsa ceza dosyasının örneği.
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.1 – Noterliğin niteliği
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.7 – Stajyerlik şartları ve noterliğe kabul engelleri
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.123 – İşten el çektirme
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.125 – Disiplin cezalarının uygulanacağı hâller
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.126 – Disiplin cezaları
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.127 – Tekerrür ve zamanaşımı (7550 s. K. m.4 ile değişik)
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.128 – Savunma hakkı
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.129 – Kovuşturmanın kapsamı
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.130 – Kovuşturma mercii ve kovuşturma kararı
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.166 – Türkiye Noterler Birliğinin görevleri
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.196 – Göreve son verme
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.27 ve m.49 – Yürütmenin durdurulması ve temyiz
İlgili yazılarımız: noterin hukuki sorumluluğu, avukatın disiplin sorumluluğu, hekimin disiplin sorumluluğu, disiplin soruşturmasında savunma hakkı ve idari yargıda temyiz kapsamı.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.