Kayseri Ceza Avukatı – Kayseri Ağır Ceza Avukatı
Kayseri Ceza Avukatı: Soruşturma, Tutuklama, Kovuşturma ve Kanun Yolları
Ceza yargılamasında ifade verme biçimi, gözaltı ve tutuklama kararlarına karşı kullanılacak yollar ve kanun yolu süreleri, dosyanın seyrini belirleyen en önemli noktalardır. Bu sayfada Kayseri’de soruşturma veya kovuşturma geçiren şüpheli, sanık ve suçtan zarar gören kişiler için ceza muhakemesinin aşamaları, hakları ve süreleri Ceza Muhakemesi Kanunu’na (CMK) göre özetlenmiştir. LegaPro Hukuk Bürosu, 2014’ten beri Bursa merkezli çalışmakta olup Kayseri dahil Türkiye genelinde ceza dosyalarını takip etmektedir.
Ceza Yargılamasının Aşamaları
| Aşama | Ne olur? | Önemli kural |
|---|---|---|
| İfade alma | Şüphelinin kolluk veya savcılıkta ifadesi alınır | Suçlama anlatılır; müdafi seçme ve ifadede hazır bulundurma, susma ve delil toplanmasını isteme hakları hatırlatılır (CMK m.147) |
| Yakalama ve gözaltı | Savcılık emriyle şüphelinin gözaltına alınması | Gözaltı süresi yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez; toplu suçlarda savcı her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatabilir (CMK m.91) |
| Tutuklama | Sulh ceza hâkimi şüpheliyi tutuklayabilir | Kuvvetli suç şüphesi ve tutuklama nedeni gerekir; ölçülülük aranır; adli kontrolün yetersiz kalacağı gösterilmelidir (CMK m.100-101); hapis cezasının üst sınırı iki yılı geçmeyen suçlarda, vücut dokunulmazlığına karşı kasten işlenenler hariç, tutuklanamaz (m.100/4) |
| Adli kontrol | Tutuklama yerine yurt dışı yasağı, imza, konutu terk etmeme gibi yükümlülükler | CMK m.109; tutukluluğun devamı soruşturmada en geç otuzar günlük sürelerle incelenir (m.108) |
| Soruşturmanın sonu | Kovuşturmaya yer olmadığı kararı, kamu davasının açılmasının ertelenmesi veya iddianame | Üst sınırı üç yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda koşulları varsa kamu davasının açılması beş yıl süreyle ertelenebilir (CMK m.171) |
| Uzlaştırma | Şikâyete bağlı suçlarda ve kanunda sayılan suçlarda şüpheli ile mağdurun uzlaştırılması | Teklifi yedi gün içinde yanıtlamayan taraf reddetmiş sayılır; uzlaştırmacı otuz gün içinde sonuçlandırır (CMK m.253) |
| İddianamenin kabulü | Mahkeme iddianameyi inceler | İddianame verildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde iade edilmezse kabul edilmiş sayılır (CMK m.174) |
| Duruşma ve hüküm | Delillerin tartışılması ve karar | Beraat, mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı, hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi kararlar verilir (CMK m.223, 231) |
| Kanun yolu | İstinaf ve temyiz | Her ikisi de hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki hafta (CMK m.273, 291) |
İfade ve Müdafi Hakkı
Şüpheli veya sanık, ifade ve sorguda müdafi seçme ve onun hukuki yardımından yararlanma hakkına sahiptir; müdafi seçecek durumda değilse ve istemişse baro tarafından müdafi görevlendirilir (CMK m.147). Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamak kanuni haktır. Çocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz olan şüpheli veya sanık ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK m.150). Tutuklama istenen şüpheli, seçeceği veya baro tarafından görevlendirilecek müdafiin yardımından yararlanır (CMK m.101/3). Ayrıntı için zorunlu müdafilik yazımıza bakabilirsiniz.
Tutuklamaya ve Gözaltına Karşı Başvuru Yolları
- Gözaltına itiraz: Yakalanan kişi, müdafii veya yakınları, hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimine başvurabilir; hâkim evrak üzerinde derhâl ve nihayet yirmi dört saat dolmadan sonuçlandırır (CMK m.91/5). Ayrıntı: yakalama, gözaltı ve haklar.
- Tutuklamaya itiraz: Tutuklama kararına karşı kararı öğrendiği günden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (CMK m.268/1); tutuklama ve adli kontrol kararlarına itirazı yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler (m.268/3-b). Ayrıntı: tutuklamaya itiraz.
- Tahliye istemi: Tutukluluğun incelenmesi şüpheli tarafından da her zaman istenebilir; mahkeme tutukluluğun devamına her oturumda veya en geç otuz günlük sürelerle re’sen karar verir (CMK m.108).
- Adli kontrol: Tutuklama yerine uygulanabilecek yükümlülükler CMK m.109’da sayılmıştır. Ayrıntı: adli kontrol.
Şikâyet, Uzlaşma ve Zamanaşımı
- Şikâyet süresi: Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkı olan kişi, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden başlayarak altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m.73). Şikâyete bağlı hakaret suçunda şikâyet süresi, her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (7531 sayılı Kanun, 07.11.2024).
- Uzlaşma: Uzlaşmanın sağlanması ve edimin derhâl yerine getirilmesi hâlinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir; edim ileri tarihe bırakılmışsa kamu davasının açılması ertelenir (CMK m.253/19).
- Dava zamanaşımı: Kamu davası, suçun kanundaki ceza üst sınırına göre sekiz yıldan otuz yıla kadar değişen sürelerin geçmesiyle düşer (TCK m.66); ifadenin alınması, tutuklama, iddianame ve mahkûmiyet kararı zamanaşımını keser (TCK m.67).
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)
Mahkemece hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varılması ve suçtan doğan zararın tamamen giderilmesi koşuluyla hükmün açıklanması geri bırakılabilir; sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur (CMK m.231). Denetim süresi içinde kasten yeni suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa davanın düşmesine karar verilir; aksi hâlde hüküm açıklanır. Bu maddenin geri bırakmaya ilişkin hükümleri, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlar hakkında uygulanmaz. CMK m.231, 16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanun’la (31.07.2026’da yürürlüğe girdi) yeniden düzenlenmiştir; somut dosyada geçiş hükümleri kontrol edilmelidir. Ayrıntı: 12. Yargı Paketi (7589 sayılı Kanun). Ayrıntı: HAGB nedir ve HAGB 2026 değişikliği.
Kanun Yolları: İstinaf, Temyiz ve Sınırlar
İlk derece mahkemesi hükmüne karşı istinaf istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye verilecek dilekçeyle veya zabıt kâtibine beyanla yapılır (CMK m.273/1). Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümleri temyiz edilebilir; ancak ilk derece mahkemelerinden verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile adli para cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar, beş yıl veya daha az hapis cezalarını artırmayan kararlar ve kanunda sayılan diğer kararlar temyiz edilemez (CMK m.286). Temyiz istemi de gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılır (CMK m.291/1). Tutuklu sanık hakkında CMK m.263 hükmü saklıdır.
Avukatlık Ücreti
Ceza dosyalarında avukatlık ücreti, avukat ile müvekkil arasındaki ücret sözleşmesiyle belirlenir; soruşturma ve kovuşturma aşamaları, duruşma sayısı ve kanun yolu başvuruları ücreti etkiler. CMK kapsamında baro tarafından görevlendirilen müdafiin ücreti ise Devlet tarafından karşılanır. Sabit bir ücret verilemez; ücret dosyanın kapsamına göre sözleşmede ayrıca belirlenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Şüpheli sıfatıyla çağrıldım, avukatsız ifade vermek zorunda mıyım?
Hayır. Müdafi seçme ve ifadede hazır bulundurma hakkınız vardır; ifade vermemek de kanuni haktır (CMK m.147). Avukat tutacak durumda değilseniz baro tarafından müdafi görevlendirilmesini isteyebilirsiniz.
Gözaltı süresi en fazla ne kadardır?
Yakalama anından itibaren yirmi dört saat; toplu olarak işlenen suçlarda savcı bu süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatabilir. Hâkime gönderilme için zorunlu yol süresi on iki saati geçemez (CMK m.91).
Tutuklama kararına karşı ne yapılır?
Kararı öğrendiğiniz günden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir; ayrıca tahliye istemi her zaman yapılabilir (CMK m.268, 108).
Mahkûmiyet kararına karşı istinaf süresi ne kadardır?
Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta (CMK m.273). Süre kaçırılırsa karar kesinleşir; bu nedenle tebliğ tarihi dikkatle belirlenmelidir.
Mağdur veya suçtan zarar gören olarak ne yapabilirim?
Şikâyete bağlı suçlarda altı ay içinde şikâyet etmeniz gerekir (TCK m.73); kovuşturma aşamasında katılan sıfatıyla davaya katılabilir ve istinaf yoluna başvurabilirsiniz. Ayrıntı için davaya katılma ve katılan sıfatı yazımıza bakabilirsiniz.
Kayseri için ceza avukatına nasıl ulaşabilirim?
Kayseri Ceza Avukatı için bizimle iletişime geçebilir ya da iletişim sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.
Yargıtay Uygulamasından Örnek
Konuya ilişkin bir Yargıtay uygulaması örneği aşağıda özetlenmiştir; somut dosyada güncel içtihat taraması yapılmalıdır.
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2020/376, K.2021/427, 28.09.2021 Beş koşul ve karşılıklı tahrik. Kurul, TCK m.29‘un uygulanabilmesi için birlikte gerçekleşmesi gereken şartları sayar: tahriki oluşturan bir fiil bulunmalı, bu fiil haksız olmalı, fail öfke veya şiddetli elemin etkisi altında kalmalı, işlenen suç bu ruhi durumun tepkisi olmalı ve tahrik teşkil eden eylem mağdurdan sadır olmalıdır. Karşılıklı haksız davranışlarda kural şudur: “haksız bir eylem ile mağduru tahrik eden fail, karşılaştığı tepkiden dolayı tahrik altında kaldığını ileri süremez.” Ancak istisnası vardır: “maruz kaldığı tepki, kendi gerçekleştirdiği eylemle karşılaştırıldığında aşırı bir hâl almışsa, başka bir deyişle tepkide açık bir oransızlık varsa” bu tepki artık başlı başına haksız sayılır ve fail bakımından tahrik oluşturur.
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2015/1219, K.2019/13, 17.01.2019 Kurumun hukuki niteliği. Kurul, haksız tahriki tanımlar: “bir kişinin hukuka aykırı bir eylem nedeniyle ruhsal yönden aşırı heyecana kapılması ve haksızlığın verdiği kışkırtıcı duygu altında suç işlemesini ifade etmektedir.” Sonuçları da sınırlanır: “Haksız tahrik hâlinde eylemin hukuka aykırılık ve tipe uygunluk nitelikleri geçerliliğini korumaktadır”; kurum yalnızca, failin “makul ve mantıklı düşünerek hareket etme iradesi üzerindeki olumsuz etkisi nedeniyle kusurunu azaltır” — kusuru tümüyle kaldırmaz. Somut olayda mağdurun işyerinde kontör çalarken yakalanması tahrik oluşturan fiil olarak değerlendirilmiştir.
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2019/225, K.2022/558, 15.09.2022 İndirim oranı nasıl belirlenir? Kurul, 765 sayılı Kanun’daki ağır tahrik–hafif tahrik ayrımının kaldırıldığını ve oranın hâkim tarafından maddedeki iki sınır arasında belirleneceğini hatırlatır. Ölçütler tek tek sayılır: “haksız tahriki oluşturan hareketin işleniş şekli, yeri, niteliği, zamanı, yöresel şartlar ve tahrik eden ile edilenin durumları”; haksız hareket yoğun ve önemli boyutlara ulaşmışsa ancak o zaman tahrik ağır ve şiddetli kabul edilir. Somut olayda maktulün uyarılara rağmen yüksek sesle müzik dinlemeye devam etmesi ve yaklaşık bir saat boyunca birden fazla kişiye defalarca hakaret etmesi birlikte değerlendirilerek 1/3 oranındaki indirim isabetli bulunmuştur.
- Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E.2023/303, K.2023/2107, 24.04.2023 İlk haksız hareketin kimden geldiği belirlenemiyorsa. Daire, yerleşik kuralı uygular: ilk haksız hareketin kimden geldiğinin kesin olarak belirlenememesi hâlinde “şüpheden sanık yararlanır” ilkesi ve Ceza Genel Kurulunun 2002/4-238 E. sayılı kararıyla uyumlu içtihatlar gereğince sanık hakkında TCK m.29/1 uyarınca asgari oranda (1/4) haksız tahrik indirimi uygulanır. Somut olayda bu yönde kurulan hükümde isabetsizlik görülmemiş ve karar onanmıştır. Yani belirsizlik sanık lehine indirim doğurur, ancak en düşük oranda.