HAGB’de 2026 Değişikliği Nedir? Şartlar, Taksitli Zarar Ödemesi ve İhlalin Sonucu (CMK 231)
- HAGB kaldırılmadı. CMK m.231’in beşinci ilâ on dördüncü fıkraları, 7589 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle bütünüyle yeniden yazıldı.
- Sınır aynı: hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası olmalı.
- Yürürlükteki m.231/6 üç şart sayar: daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmama, yeniden suç işlemeyeceği kanaati, zararın tamamen giderilmesi.
- Müsadere artık açıkça istisna: HAGB, müsadereye ilişkin hükümler hariç hükmün sonuç doğurmamasını ifade eder.
- Zarar derhal giderilemiyorsa denetim süresince aylık taksitlerle ödeme koşuluyla da karar verilebilir.
- İhlal hâlinde hüküm açıklanır; açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir ve itiraz mercii yalnız o fıkradaki koşullarla sınırlı inceleme yapar.
- İşkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği Anayasa m.17 kapsamı kötü muamele suçlarında HAGB uygulanmaz.
Kısa cevap: HAGB kaldırılmamış, CMK m.231’in beşinci ilâ on dördüncü fıkraları 7589 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle yeniden yazılmıştır; hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası olmalıdır. m.231/6 üç şart sayar: daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmama, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve zararın tamamen giderilmesi; zarar derhal giderilemiyorsa denetim süresince aylık taksitlerle ödeme koşuluyla da karar verilebilir.
2026 yazında en çok sorulan sorulardan biri şuydu: “HAGB kalktı mı?”
Kalkmadı. Ama maddenin neredeyse tamamı yeniden yazıldı.
Kurumun mantığı
HAGB, bünyesinde iki karar barındıran bir kurumdur. Birincisi teknik anlamda hüküm sayılan, ancak açıklanması geri bırakıldığı için hukuken varlık kazanamayan mahkûmiyet hükmüdür. İkincisi, bu ön hükmün üzerine inşa edilen ve onun varlık kazanmasını engelleyen HAGB kararıdır.
Denetim süresi sorunsuz geçerse düşme, ihlal olursa hükmün açıklanması sonucu doğar. Bu yönüyle HAGB, sanık ile Devlet arasındaki cezai ilişkiyi sona erdiren şartlı bir düşme nedenidir.
Yürürlükteki şartlar
CMK m.231/6: “Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için; a) Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, b) Mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması, c) Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın; aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi, gerekir.”
Yürürlükteki metinde sanığın kabulüne ilişkin bir cümle yer almamaktadır. Ayrıca m.231/8 uyarınca denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB’ye karar verilemez.
Zararın giderilmesi ve taksit imkânı
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Hangi zarar? | Maddi zarar; manevi zarar bu kapsamda değildir |
| Kim ödeyebilir? | Sanık adına, bilgisi ve rızası dâhilinde üçüncü kişiler de |
| Zarar doğurmayan suçlarda? | Bu şart aranmaz |
| Miktar nasıl belirlenir? | Kanaat verici basit bir araştırma ile; hâkim, hukuk hâkimi gibi gerçek zararı tespite çalışmaz |
| Teknik bilgi gerekiyorsa? | Bilirkişi incelemesi yaptırılır ve sanığa gidereceği açıkça sorulur |
| Derhal ödenemiyorsa? | m.231/9: denetim süresince aylık taksitlerle tamamen giderme koşuluyla karar verilebilir |
Denetim süresi ve yükümlülükler
- Süre beş yıldır; suça sürüklenen çocuklarda üç yıl.
- Bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere denetimli serbestlik tedbiri olarak eğitim programına devam, gözetim altında çalıştırılma veya belli yerlere gitmekten yasaklanma gibi yükümlülükler belirlenebilir.
- Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur.
- HAGB’de hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olsa dahi seçenek yaptırımlara çevrilemez.
İhlal: ne olur, ne yapılabilir?
CMK m.231/11: “Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlemesi veya denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranması hâlinde, mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek; cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşullarının varlığı hâlinde hükümdeki hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir. İtiraz mercii ancak bu fıkradaki koşullarla sınırlı olarak bir değerlendirme yapabilir.“
Son iki cümle yenidir ve pratikte belirleyicidir: ihlal üzerine açıklanan hükme karşı itiraz yolu açıktır, ancak merciin incelemesi o fıkranın koşullarıyla sınırlıdır.
Kanun yolu: kısa bir tarihçe
| Dönem | HAGB kararına karşı yol |
|---|---|
| 5560 sayılı Kanun sonrası | İtiraz (m.231/12) |
| AYM’nin 20.07.2022 tarihli 121-88 sayılı kararı | İtiraz yolunu düzenleyen kural iptal edildi |
| 05.04.2023 — 7445 sayılı Kanun | İtiraz mercii karar ve hükmü inceler, aykırılık varsa kaldırır |
| 12.03.2024 — 7499 sayılı Kanun | İstinaf yolu; karar ve hüküm usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir |
| 31.07.2026 — 7589 sayılı Kanun | Fıkra yeniden düzenlendi; istinaf yolu korundu |
Uygulanmayacağı suçlar
m.231/14, HAGB hükümlerinin işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmayacağını açıkça düzenler.
Ne yapmalı?
- Adli sicilinizdeki kaydın suç tarihini kontrol edin; sonraki tarihli bir suçtan verilen mahkûmiyet engel oluşturmaz.
- Zarar varsa duruşmadan önce giderin; ödeme belgesini dosyaya sunun.
- Derhal ödeyemiyorsanız taksitle ödeme iradenizi tutanağa geçirtin.
- Zarar miktarı tartışmalıysa bilirkişi incelemesi isteyin; size açıkça sorulmasını talep edin.
- HAGB’ye yer olmadığına karar verilirse gerekçenin yasal ve yeterli olup olmadığını denetleyin.
- Gerekçelerin birbiriyle çelişmemesi gerektiğini — takdiri indirim uygulanırken olumlu, HAGB’de olumsuz kanaat gibi — ileri sürün.
- İhlal üzerine açıklanan hükme karşı itiraz süresini kaçırmayın.
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2024/547, K.2025/368, 01.10.2025 Sabıkada belirleyici olan suç tarihidir. Sanık hakkında 02-11.11.2017 tarihlerinde işlediği zincirleme cinsel taciz suçundan HAGB kararı verilmiş; itiraz mercii, sanığın adli sicilinde yer alan bir mahkûmiyeti gerekçe göstererek “daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması gerektiği” gerekçesiyle kararı kaldırmıştı. Oysa o mahkûmiyetin suç tarihi 17.11.2017, kesinleşme tarihi 25.12.2018‘di — yani yargılamaya konu suçtan sonra. Kurul, adli sicildeki ilamın suç tarihi itibarıyla yasal engel oluşturmadığını ve “yalnızca sanığın suç işleme hususundaki eğilimini belirlemek yönünden değerlendirmeye tabi tutulabileceğini” belirtti. Ayrıca merci kararının gerekçesinin Anayasa m.141/3 ile CMK m.34 uyarınca yasal ve yeterli olmadığı saptandı. Kararda gerekçe yükümlülüğünün itiraz mercii kararları bakımından da geçerli olduğu vurgulanır. Başsavcılık itirazı kabul edilerek merci kararı oybirliğiyle bozuldu.
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2018/607, K.2022/349, 17.05.2022 Zarar giderilmediyse HAGB verilmez — ama zarar doğru saptanmalıdır. Suç eşyasının satın alınması suçundan mahkûm edilen hurdacı sanık hakkında, “mağdur tarafın zararı giderilmediği” gerekçesiyle HAGB’ye yer olmadığına karar verilmişti. Kurul önce ölçütleri sıraladı: burada kastedilen maddi zarardır, manevi zarar kapsam dışıdır; zarar sanık adına üçüncü kişilerce de giderilebilir; hâkim kanaat verici basit bir araştırma yapmalı, hukuk hâkimi gibi gerçek zararı tam olarak tespite çalışmamalıdır; miktar teknik bilgi gerektiriyorsa bilirkişi incelemesi yaptırılmalı ve zararı giderip gidermeyeceği sanığa açıkça sorulmalıdır. Somut olayda katılanın 12.000 TL civarındaki zararı giderilmemiş, demirler iade edilmemiş, belge ya da fatura düzenlemeksizin malı satın alan sanığın haksız kazancı devam etmişti. Bu nedenle yerel mahkemenin gerekçesi usul ve kanuna uygun bulundu; Başsavcılık itirazı oybirliğiyle reddedildi.
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2018/212, K.2021/27, 04.02.2021 “İkinci kez HAGB yasağı” geriye yürümez. Sanık hakkında daha önce iki ayrı HAGB kararı verilmiş; yerel mahkeme, yeni suçun bu kararların denetim süreleri içinde işlendiğini belirterek m.231/8’in ikinci cümlesi uyarınca HAGB’ye yer olmadığına karar vermiş ve direnmişti. Kurul, söz konusu cümlenin 28.06.2014 tarihli 6545 sayılı Kanun‘la eklendiğini hatırlattı ve şu ilkeyi kurdu: HAGB maddi ceza hukukuna ilişkin sonuçlar doğurduğundan karma yapıdadır; bu nedenle sanık aleyhine sonuç doğuran bu düzenlemenin yürürlük tarihinden önce işlenen suçlar hakkında uygulanmaması gerekir. Önceki HAGB kararları yalnızca suç işleme eğilimini belirlemek yönünden değerlendirilebilir. Yerel mahkeme gerekçesi yasal ve yeterli bulunmayarak direnme hükmü oybirliğiyle bozuldu.
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E.2023/1, K.2024/95, 28.02.2024 Askıdaki hükmün içeriği kanun yararına bozmayla denetlenemez. Fuhuş suçundan verilen HAGB kararı, itirazın reddiyle kesinleşmiş; Adalet Bakanlığı suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle kanun yararına bozma istemişti. Kurul, HAGB kararının CMK m.231/5-14’teki objektif koşullar — ceza miktarı, önceki mahkûmiyet, zararın giderilmesi, denetim süresinin doğru tayini gibi — bakımından kanun yararına bozmaya konu olabileceğini kabul etti. Buna karşılık hükmün içeriğine dâhil hukuka aykırılıklar için aynı şey söylenemez: “henüz hukuken varlık kazanmayan bir hükmün ne olağan ne de olağanüstü kanun yolu denetimine konu edilmesi mümkün değildir”. Aksi kabul, kararın olağan denetim yolları işletilmeksizin doğrudan olağanüstü kanun yoluna tabi kılınması ve aynı merci tarafından iki kez farklı yöntemlerle incelenmesi sonucunu doğururdu. İtiraz değişik gerekçeyle kabul edildi, kanun yararına bozma istemi reddedildi; karar oy çokluğuyla verildi.
HAGB 2026’da kaldırıldı mı?
Hayır. 7589 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle CMK m.231’in beşinci ilâ on dördüncü fıkraları yeniden düzenlendi ve kurum yürürlükte kaldı. Değişiklik 31.07.2026’da yürürlüğe girdi. Yeni metin, HAGB’nin işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda uygulanmayacağını açıkça düzenlemektedir.
HAGB’nin şartları nelerdir?
Hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezası olması gerekir. Ayrıca m.231/6 uyarınca sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, mahkemece yeniden suç işlemeyeceği hususunda kanaate varılması ve suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmesi aranır.
Zararı taksitle ödeyebilir miyim?
Evet. CMK m.231/9 uyarınca altıncı fıkranın (c) bendindeki koşulu derhal yerine getiremeyen sanık hakkında, mağdura veya kamuya verdiği zararı denetim süresince aylık taksitler hâlinde ödemek suretiyle tamamen gidermesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir.
Manevi zarar da giderilmek zorunda mı?
Hayır. Ceza Genel Kurulunun yerleşik uygulamasına göre m.231/6-c’de kastedilen maddi zarardır; manevi zarar bu kapsamda değerlendirilmez. Ayrıca suçun işlenmesiyle herhangi bir zararın doğmadığı ya da zarar doğurmaya elverişli olmayan suçlar yönünden bu şart hiç aranmaz.
Sabıkam var, HAGB alabilir miyim?
Belirleyici olan suç tarihidir. Yargıtay, yargılamaya konu suçtan sonra işlenip sonradan kesinleşen bir mahkûmiyetin HAGB’ye yasal engel oluşturmadığını, böyle bir kaydın yalnızca suç işleme eğilimini belirlemek yönünden değerlendirilebileceğini kabul etmektedir. Adli sicilden silinme şartları oluşmuş mahkûmiyet de kanuni engel değildir.
Denetim süresinde suç işlersem ne olur?
Mahkeme hükmü açıklar. Ancak yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumu değerlendirilerek cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verilerek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurulabilir. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir; itiraz mercii yalnızca o fıkradaki koşullarla sınırlı inceleme yapar.
HAGB kararına karşı hangi kanun yoluna başvurulur?
Yürürlükteki CMK m.231/12 uyarınca, CMK m.272/3 hükümleri saklı kalmak üzere HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Karar ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmişse temyiz yolu açıktır. İstinaf ve temyizde karar ve hüküm, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir.
HAGB kararı adli sicile işler mi?
CMK m.231/13 uyarınca HAGB kararları bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde ve maddede belirtilen amaç için kullanılabilir.
- 5271 sayılı CMK m.231 — Hükmün açıklanması ve geri bırakılması
- 7589 sayılı Kanun m.15 — CMK m.231’de değişiklik (RG 31.07.2026)
- 5271 sayılı CMK m.223 — Duruşmanın sona ermesi ve hüküm
- 5271 sayılı CMK m.272 — İstinaf edilebilecek kararlar
- 5271 sayılı CMK m.309 — Kanun yararına bozma
- 5271 sayılı CMK m.34 · Anayasa m.141/3 — Kararların gerekçeli olması
- 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.23
Bağlantılı başlıklar için 12. Yargı Paketi, HAGB nedir ve adli sicil kaydı sildirme yazılarımıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayın koşulları farklı sonuçlar doğurabilir.
Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce yürürlükteki metin doğrulanmalıdır.