Kaçak Elektrik Kullanımı ve Tahakkuk: Tutanağa İtiraz, İspat Yükü ve Yargıtay Kararları
Kısaca
- Kaçak elektrik kullanımı, ölçü sistemine müdahale ederek tüketimin doğru tespitini engellemek veya yasal şekilde tesis edilmiş sayaçtan geçirmeden mevzuata aykırı biçimde elektrik tüketmektir.
- Kesilen elektriğin, dağıtım şirketinin izni dışında ve yükümlülükler yerine getirilmeden yeniden açılması da kaçak kullanım sayılır.
- Kaçak elektrik tespit tutanağı, Yargıtay’a göre aksi sabit oluncaya kadar geçerli resmî belgelerdendir; aksi ispat edilmedikçe doğru kabul edilir.
- Bununla birlikte, kaçak tüketimin tespitinde dağıtım şirketinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, ispat yükünün dağıtım şirketinde olduğunu ve şirketin kaçak kullanımı ispat edememesi hâlinde davanın reddedileceğini kabul etmiştir.
- Tespit ve işlemler, kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır; iletişim bilgisi varsa tüketici kalıcı veri saklayıcısıyla bilgilendirilir.
- Dosyaya sunulamayan tutanaklara dayanan tahakkuklar iptal edilir; tutanak yoksa o döneme ilişkin borç ispatlanmış sayılmaz.
- Abonelik başvurusunun dağıtım şirketince haksız reddedilmiş olması, kayıtsız sayaçtan elektrik kullanmaya haklı gerekçe oluşturmaz.
- Yargıtay HGK’ya göre, aboneliği reddedilen kişi kurum içi başvuru veya yargı yoluna gitmek yerine kaçak kullanıma devam ederse eyleminin sonuçlarından sorumludur.
- Elektrik hırsızlığı suçundan verilen beraat kararı, delil yetersizliğine dayanıyorsa hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74).
- Kaçak tüketim bedeli, tutanak tarihinde yürürlükte olan yönetmelik ve kurul kararlarında gösterilen yönteme göre hesaplanır; “normal tarife” üzerinden hesap yapılamaz.
- Hesaplama teknik uzmanlık gerektirdiğinden mahkemece denetime elverişli bilirkişi raporu alınması gerekir.
- Tüketicinin başvurabileceği yollar: dağıtım şirketine itiraz, tüketici hakem heyeti, menfi tespit davası ve ödeme yapılmışsa istirdat davası.
- Dağıtım şirketi alacağı için icra takibi başlatmışsa, borçlunun itirazı üzerine şirket itirazın iptali davası açar; bu davada ispat yükü şirkettedir.
- Faturalardaki kayıp-kaçak bedeli ile kaçak kullanım nedeniyle yapılan tahakkuk farklı şeylerdir; ilki tüm abonelere yansıtılan bir tarife kalemi, ikincisi kişiye özgü bir borçtur.
Elektrik faturasına aniden yansıyan ve olağan tüketimin kat kat üzerinde olan bir tahakkuk, çoğu abone için beklenmedik bir sürprizdir. Uyuşmazlığın merkezinde genellikle tek bir belge vardır: kaçak elektrik tespit tutanağı. Bu tutanağın hukukî değeri, nasıl düzenlenmesi gerektiği ve aksinin nasıl ispat edileceği, davanın sonucunu doğrudan belirler.
Bu yazıda kaçak elektrik kullanımının hangi hâlleri kapsadığını, tahakkukun nasıl hesaplanacağını, ispat yükünün kimde olduğunu ve Yargıtay’ın son yıllarda tüketici lehine hangi ölçütleri sıkılaştırdığını inceliyoruz.
Kanunî dayanak
Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği m.43 (kaçak tüketimin tespiti)
“Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.” (m.43/5)
“Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır ve iletişim bilgilerinin bulunması halinde kalıcı veri saklayıcısıyla da tüketiciler bilgilendirilir.” (m.43/7)
Kaçak tüketimin tanımı – yerleşik uygulama
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun aktardığı biçimiyle, “Dağıtım sistemine veya sayaçlara veya ölçü sistemine ya da tesisata müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmiş sayaçtan geçirilmeden mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi” hâlleri kaçak elektrik enerjisi tüketimi sayılmıştır. Ayrıca dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin mevzuata uygun olarak kestiği elektriğin, yükümlülükler yerine getirilmeden ve şirketin izni dışında açılması da kaçak kullanım kabul edilmektedir.
Değişiklik uyarısı – mevzuatın dayanağı ve “kayıp-kaçak bedeli” ayrımı
Kaçak elektrik uygulamasının dayanağı olan 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun yerini 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu almış; eski Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin yerini de Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği almıştır. Bu nedenle olay tarihinde hangi metnin yürürlükte olduğu her dosyada ayrıca belirlenmelidir.
Ayrıca 6446 sayılı Kanun’a 04.06.2016 tarihli 6719 sayılı Kanun’un 26. maddesiyle eklenen Geçici m.20 uyarınca, “Kurul kararlarına uygun şekilde tahakkuk ettirilmiş dağıtım, sayaç okuma, perakende satış hizmeti, iletim ve kayıp-kaçak bedelleri ile ilgili olarak açılmış olan her türlü ilamsız icra takibi, dava ve başvurular hakkında 17 nci madde hükümleri uygulanır.” Bu hüküm, faturalara yansıtılan kayıp-kaçak bedeline ilişkindir; kişiye özgü kaçak kullanım tahakkuku ile karıştırılmamalıdır. İkisi farklı hukukî kurumlardır ve farklı savunma gerektirir.
| Ölçüt | Kaçak kullanım tahakkuku | Faturadaki kayıp-kaçak bedeli |
|---|---|---|
| Muhatabı | Hakkında tutanak düzenlenen kişi | Tarifeye tâbi tüm aboneler |
| Dayanağı | Kaçak elektrik tespit tutanağı | Kurul kararıyla onaylanan tarife |
| Niteliği | Kişiye özgü, tek seferlik borç | Süreklilik gösteren tarife kalemi |
| Tartışma konusu | Kaçak kullanımın gerçekleşip gerçekleşmediği | Bedelin tarifeye yansıtılabilirliği |
| İspat yükü | Dağıtım şirketinde | Tarife kararının hukuka uygunluğu üzerinden |
| Hesap yöntemi | Yönetmelik ve kurul kararlarındaki özel yöntem | Tarife bileşeni olarak birim üzerinden |
| Bilirkişi ihtiyacı | Kural olarak zorunlu | Çoğunlukla gerekmez |
| Ceza boyutu | Karşılıksız yararlanma iddiası gündeme gelebilir | Ceza boyutu yoktur |
| Tipik dava türü | Menfi tespit, istirdat, itirazın iptali | İstirdat veya tarife itirazı |
Kritik nokta
Tutanağın “aksi sabit oluncaya kadar geçerli resmî belge” sayılması, dağıtım şirketini ispat yükünden kurtarmaz. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, tespitin doğru bulgu ve belgelere dayandırılması gerektiğini vurgulayarak, görüntü kaydı ve tutarlı kesme/açma kayıtları sunamayan şirketin davasını reddetmiştir. Karine, usulüne uygun ve içeriği tutarlı bir tutanak için işler; eksik ve kendi içinde çelişkili bir tutanak bu gücü taşımaz.
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Tutanağın bir örneğini isteyin. Tarih, seri numarası, tespit edilen fiil, imza ve tanık bilgileri eksiksiz olmalıdır. Tutanak elinizde olmadan itirazınızı somutlaştıramazsınız.
- Fotoğraf ve görüntü kaydı olup olmadığını sorun. Yönetmelik, tespit ve işlemlerin kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanmasını öngörür; bu kayıtların yokluğu tespitin güvenilirliğini zayıflatır.
- Bilgilendirmenin yapılıp yapılmadığını kontrol edin. İletişim bilgileriniz kayıtlıysa kalıcı veri saklayıcısıyla bilgilendirilmiş olmanız gerekir.
- Kesme ve açma kayıtlarını karşılaştırın. Kesme tutanağındaki mühür numaraları, kaçak tespit tutanağının tarihi ve fatura dönemleri birbiriyle tutarlı mı? Tutanak tarihinden önceki dönemi kapsayan fatura, başlı başına bir çelişkidir.
- Sayaç endekslerini inceleyin. Kesme tutanağı, kaçak tutanağı ve fatura üzerindeki son endeks tarihlerinin aynı olması, tespitin gerçekliğini tartışmaya açar.
- Hesaplama yöntemini sorgulayın. Bedel, tutanak tarihinde yürürlükte olan yönetmelik ve kurul kararlarındaki yönteme göre hesaplanmalıdır; kullanım süresi ve tüketilen miktar açıkça gösterilmelidir.
- Süresinde itiraz edin. Önce dağıtım şirketine yazılı itiraz yapın; itirazınızın kaydını ve tarihini saklayın.
- Uygun yargı yolunu seçin. Henüz ödeme yapmadıysanız borçlu olmadığınızın tespiti için menfi tespit, ödeme yaptıysanız istirdat davası açılır. Şirket icra takibi başlatmışsa itiraz edin; şirket itirazın iptali davası açacaktır.
- Parasal sınırı gözetin. Tüketici işlemi niteliğindeki uyuşmazlıklarda, tutar sınırın altındaysa tüketici hakem heyetine başvurmak dava şartıdır.
- Bilirkişi incelemesi talep edin. Kaçak kullanımın varlığı ve hesaplama teknik uzmanlık gerektirir; denetime elverişli rapor alınmadan verilen karar bozulur.
- Abonelik reddedildiyse kaçak kullanmayın. Abonelik talebiniz haksız reddedilse bile, kayıtsız sayaçtan kullanım kaçak sayılır; doğru yol kurum içi başvuru ve gerekiyorsa dava açmaktır.
- Ceza davasındaki beraate güvenmeyin. Delil yetersizliğine dayanan beraat kararı hukuk hâkimini bağlamaz; hukuk davasında ayrıca savunma yapılmalıdır.
Yargı kararları
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 22.09.2021 T., 2017/2280 E., 2021/1065 K.
Abonelik talebinin haksız reddedilmesi, kayıtsız sayaçtan kullanmaya haklı gerekçe oluşturmaz. Kiralanan işyerinin komşu işyeriyle ortak olan sayacı bölünerek yeni sayaç takılmış; abonelik başvurusu, komşu tesisatın borcu ödenmedikçe kabul edilmeyeceği gerekçesiyle reddedilmiştir. Bu süreçte kullanılan elektrik kaçak tarifesi üzerinden tahakkuk ettirilmiş, abone ödediği bedelin iadesini istemiştir. Kurul, kaçak kullanımın niteliği bakımından taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığını belirledikten sonra sorumluluk yönünden şu sonuca varmıştır: “Davacı işyerini kiraladıktan hemen sonra abonelik başvurusunda bulunmuş ise de davalının sözleşme yapmama yönündeki iradesini derhâl kurum içi başvurular yahut yargısal yollarla bertaraf edebilecekken bunu bir buçuk yıl kadar uzun bir süreyle yapmayıp ısrarla sökülen sayaç yerine yeni bir sayaç takarak kaçak kullanıma devam etmiştir. Bu durum karşısında davacının, eyleminin sonuçlarından hukuken sorumlu olması doğaldır.” Kurul ayrıca ceza davasının etkisini de belirlemiştir: “ceza yargılamasında davacının delil yetersizliğinden beraat etmiş olması da mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 53. maddesi (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 74) gereği hukuk hâkimini bağlamayacaktır.” Sonuç: Direnme kararının BOZULMASINA, 22.09.2021 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verilmiştir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 13.05.2026 T., 2025/5224 E., 2026/3159 K.
İspat yükü dağıtım şirketindedir; tespit doğru bulgu ve belgelere dayanmalıdır. Dağıtım şirketi, kesik olan elektriğin ve pasif sayacın kaçak biçimde aktif hâle getirildiği iddiasıyla tahakkuk yapmış ve icra takibi başlatmıştır. İlk derece mahkemesi, şirketin görüntü kaydı sunmadığını, kesme tutanaklarıyla kaçak tespit tutanaklarının ve faturaların son endeks tarihlerinin aynı olduğunu, kesme tutanağında kırılan ve yeniden takılan mühür numaralarının bulunmadığını, faturanın kesme işleminden önceki dönemi kapsadığını belirleyerek davayı reddetmiştir. Daire, Yönetmelik m.43/5’e dayanarak sonucu şöyle bağlamıştır: kaçak tüketimin tespitinde “davacı … şirketinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırmasının ve tüketici haklarının ihlal edilmemesinin esas olmasına, ispat yükü üzerinde olan davacı şirketin davalı abonenin kaçak elektrik kullandığını ispat edememesine … göre” karar yerinde bulunmuştur. Sonuç: Bölge Adliye Mahkemesi kararının ONANMASINA, 13.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 13.05.2015 T., 2015/4037 E., 2015/8527 K.
Tutanak aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir; bedel de yönetmelikteki yönteme göre hesaplanmalıdır. Tarımsal sulama abonesi hakkında, kesik elektriği açtığı gerekçesiyle kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenmiş ve tahakkuk yapılmıştır. Mahkeme, elektriğin sayaçtan geçirilerek kullanıldığı yolundaki bilirkişi raporuna dayanarak normal tarife üzerinden hesap yapmıştır. Daire, önceki bozma ilamının gereklerinin yerine getirilmediğini belirterek iki noktayı vurgulamıştır. Birincisi, tutanağın ispat gücüdür: “Kaçak elektrik tespit tutanağı aksi sabit oluncaya kadar geçerli olan resmi belgelerden olup, aksi de ispat edilmedikçe, doğru olduğunun kabulü gerekir.” İkincisi, hesaplama yöntemidir: talep edilen kaçak elektrik bedelinin, önceki bilirkişiler dışında oluşturulacak üç kişilik uzman bilirkişi kuruluna verilerek “yönetmelik ve kurul kararlarında açıklanan yöntemle hesaplanması konusunda denetime elverişli rapor alınması” gerekir. Sonuç: Hükmün BOZULMASINA, 13.05.2015 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 14.02.2024 T., 2023/3777 E., 2024/627 K.
Dosyaya sunulamayan tutanaklara dayanan tahakkuklar iptal edilir. Hukuk Genel Kurulu’nun bozma kararı üzerine yapılan yargılamada, abone hakkında farklı tarihlerde düzenlenmiş toplam on adet kaçak elektrik tespit tutanağı bulunduğu belirlenmiş; ancak bunlardan dördü dosyaya sunulamamıştır. Dağıtım şirketi, bu tutanakların devir öncesi döneme ait olduğunu ve önceki perakende satış şirketinin uhdesinde bulunduğunu, bu nedenle dosya kapsamına kazandırılamadığını savunmuştur. Mahkeme, tutanakları dosyada bulunmayan tahakkukları iptal etmiş, yalnızca tutanağı mevcut altı işlem üzerinden hesap yaparak fazladan tahsil edilen tutarın iadesine karar vermiştir. Daire, bozmaya uyulduktan sonra bozma dışında kalan ve kesinleşen kısımlar hakkında yeniden inceleme yapılamayacağını belirterek kararı denetlemiş ve yerinde bulmuştur. Sonuç: Mahkeme kararının ONANMASINA, 14.02.2024 tarihinde oy birliği ile karar verilmiştir.
Bu dört karar birlikte okunduğunda kaçak elektrik uyuşmazlıklarının iki ayrı eksende çözüldüğü görülür: fiilin kaçak sayılıp sayılmayacağı ve tahakkukun usulüne uygun yapılıp yapılmadığı. Abonelerin savunmasında en sık yapılan hata, birinci eksende kazanılamayacak bir tartışmaya girip ikinci ekseni ihmal etmektir.
Birinci halka, kaçak kullanımın tanımının geniş oluşudur. Ölçü sistemine müdahale kadar, yasal şekilde tesis edilmemiş bir sayaçtan geçirerek elektrik kullanmak da kaçaktır. Aynı şekilde, mevzuata uygun olarak kesilen elektriğin dağıtım şirketinin izni dışında açılması da bu kapsamdadır. Tanımın bu genişliği, “sayaçtan geçti, o hâlde kaçak değil” savunmasını çoğu zaman sonuçsuz bırakır.
İkinci halka, haklılık ile hukuka uygunluğun ayrı şeyler olmasıdır. Dağıtım şirketinin abonelik talebini reddetmesi haksız olabilir; bu, kayıtsız sayaçtan kullanımı hukuka uygun hâle getirmez. Hukuk Genel Kurulu, aboneliği reddedilen kişinin kurum içi başvuru veya yargı yoluna gitmek yerine bir buçuk yıl boyunca kaçak kullanıma devam etmesini sorumluluk sebebi saymıştır. Doğru strateji, aboneliğin tesisini dava yoluyla sağlamaktır.
Üçüncü halka, ceza ve hukuk davası arasındaki ilişkidir. Elektrik hakkında karşılıksız yararlanma veya hırsızlık iddiasıyla açılan ceza davasında verilen beraat kararı, delil yetersizliğine dayanıyorsa TBK m.74 uyarınca hukuk hâkimini bağlamaz. Ceza dosyasındaki beraate güvenerek hukuk davasında savunma yapmamak ciddi bir hatadır.
Dördüncü halka, tutanağın ispat gücüdür. Kaçak elektrik tespit tutanağı, aksi sabit oluncaya kadar geçerli resmî belgelerdendir. Bu, aleyhe bir karine yaratır; ancak çürütülemez bir karine değildir. Karinenin işleyebilmesi, tutanağın usulüne uygun düzenlenmiş ve kendi içinde tutarlı olmasına bağlıdır.
Beşinci halka, bu karinenin sınırıdır. Yönetmelik, tespitin doğru bulgu ve belgelere dayandırılmasını ve tüketici haklarının ihlal edilmemesini esas alır. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, görüntü kaydı sunmayan, kesme ve kaçak tutanaklarının endeks tarihleri çakışan, mühür numaraları eksik olan bir dosyada ispat yükünün dağıtım şirketinde olduğunu ve şirketin bunu yerine getiremediğini kabul etmiştir. Savunmanın asıl alanı burasıdır.
Altıncı halka, tutanağın fizikî varlığıdır. Tutanağı dosyaya sunulamayan bir tahakkuk, hangi gerekçeyle olursa olsun ispatlanmış sayılmaz. Şirket birleşmeleri veya bölge devirleri nedeniyle belgelerin başka bir şirkette kalmış olması, aboneyi bağlayan bir mazeret değildir. Bu nedenle savunmada her tahakkukun dayanağı olan tutanağın ibrazı ayrı ayrı istenmelidir.
Yedinci halka, hesaplama yöntemidir. Kaçak kullanım sabit görülse dahi bedel, olay tarihinde yürürlükte olan yönetmelik ve kurul kararlarındaki özel yönteme göre hesaplanır. Normal tarife üzerinden yapılan hesap da, yönteme uymayan bir bilirkişi raporu da bozma sebebidir. Uyuşmazlık teknik olduğundan denetime elverişli bilirkişi raporu alınması zorunludur; itiraz edilecekse bilirkişi raporuna itiraz süresinde yapılmalıdır.
Sekizinci halka, doğru dava türünün seçilmesidir. Henüz ödeme yapılmamışsa menfi tespit davası, ödeme yapılmışsa istirdat davası gündeme gelir. Dağıtım şirketi icra takibi başlatmış ve borçlu itiraz etmişse, şirketin açacağı itirazın iptali davasında ispat yükü yine şirkettedir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden yanlış | Doğrusu |
|---|---|---|
| “Elektrik sayaçtan geçti, kaçak olamaz” demek | Yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan kullanım da kaçaktır | Sayacın hukukî durumu ayrıca incelenir |
| Abonelik reddedildiği için kaçak kullanmak | Haksız ret, kayıtsız kullanıma gerekçe olmaz | Kurum içi başvuru ve dava yoluna gidilir |
| Ceza davasındaki beraate güvenmek | Delil yetersizliğine dayanan beraat hukuk hâkimini bağlamaz | Hukuk davasında ayrıca savunma yapılır |
| Tutanağı hiç incelemeden itiraz etmek | Somut çelişki gösterilmeden itiraz sonuç vermez | Tarih, endeks, mühür ve fotoğraf kayıtları karşılaştırılır |
| Görüntü ve fotoğraf kaydını sormamak | Yönetmelik tespitin fotoğraflanmasını öngörür | Kayıtların ibrazı talep edilir |
| Tutanağın karine gücünü mutlak sanmak | Karine ancak usulüne uygun tutanak için işler | Tutanağın iç tutarlılığı tartışılır |
| Her tahakkuk için tutanak istemeyi atlamak | Tutanağı sunulamayan tahakkuk ispatlanmış sayılmaz | Her tahakkukun dayanağı ayrıca istenir |
| Normal tarife üzerinden hesap kabul etmek | Bedel yönetmelikteki özel yönteme göre hesaplanır | Tutanak tarihindeki mevzuat esas alınır |
| Kayıp-kaçak bedeli ile kaçak tahakkuku karıştırmak | İkisi farklı hukukî kurumlardır | Hangi kalem tartışılıyorsa ona uygun savunma kurulur |
Kaçak elektrik kullanımı sayılan hâller nelerdir?
Dağıtım sistemine, sayaçlara, ölçü sistemine veya tesisata müdahale ederek tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle eksik ya da hatalı ölçüm yapılması, hiç ölçülmemesi veya yasal şekilde tesis edilmiş sayaçtan geçirilmeden mevzuata aykırı biçimde elektrik tüketilmesi kaçak kullanım sayılır. Mevzuata uygun kesilen elektriğin şirketin izni dışında açılması da bu kapsamdadır.
Elektrik sayaçtan geçtiği hâlde kaçak sayılabilir mi?
Evet. Belirleyici olan elektriğin ölçülmesi değil, kullanılan sayacın yasal şekilde tesis edilmiş olmasıdır. Kayıtsız, mühürsüz veya abonelik tesis edilmemiş bir sayaçtan geçen tüketim, ölçülmüş olsa dahi kaçak kabul edilmektedir.
Kaçak elektrik tespit tutanağının ispat gücü nedir?
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’ne göre kaçak elektrik tespit tutanağı, aksi sabit oluncaya kadar geçerli olan resmî belgelerdendir; aksi ispat edilmedikçe doğru olduğunun kabulü gerekir. Ancak bu karine, tutanağın usulüne uygun düzenlenmiş ve içeriği tutarlı olması hâlinde işler.
Kaçak kullanımın ispat yükü kimdedir?
Dağıtım şirketinde. Yönetmelik m.43/5, kaçak tüketimin tespitinde ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırmasını ve tüketici haklarının ihlal edilmemesini esas alır. Yargıtay, ispat yükünü yerine getiremeyen şirketin davasının reddedilmesini yerinde bulmuştur.
Dağıtım şirketi fotoğraf veya görüntü kaydı sunmak zorunda mı?
Yönetmelik m.43/7 uyarınca, bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır; iletişim bilgilerinin bulunması hâlinde tüketiciler kalıcı veri saklayıcısıyla da bilgilendirilir. Bu kayıtların bulunmaması, tespitin güvenilirliğini tartışmaya açar.
Tutanak dosyaya sunulamazsa ne olur?
O tutanağa dayanan tahakkuk ispatlanmış sayılmaz ve iptal edilir. Yargıtay tarafından denetlenen bir dosyada, on tutanaktan dördü şirket devri nedeniyle sunulamamış; mahkeme bu tahakkukları iptal ederek yalnızca tutanağı mevcut işlemler üzerinden hesap yapmış ve karar onanmıştır.
Abonelik talebim haksız reddedildi, kullandığım elektrik kaçak sayılır mı?
Evet. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, komşu tesisatın borcu gerekçesiyle abonelik talebi reddedilen kişinin kayıtsız sayaçtan kullanımını kaçak saymıştır. Kurul’a göre kişi, sözleşme yapmama iradesini kurum içi başvuru veya yargı yoluyla bertaraf edebilecekken bunu yapmayıp kaçak kullanıma devam ederse eyleminin sonuçlarından sorumludur.
Elektrik hırsızlığından beraat ettim, hukuk davası da düşer mi?
Hayır. TBK m.74 uyarınca, delil yetersizliğine dayanan beraat kararı hukuk hâkimini bağlamaz. Hukuk Genel Kurulu bu hususu açıkça belirtmiştir. Ceza dosyasındaki sonuç, hukuk davasında ayrı bir savunma yapılmasını gereksiz kılmaz.
Kaçak elektrik bedeli nasıl hesaplanır?
Tutanak tarihinde yürürlükte olan yönetmelik ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararlarında gösterilen özel yönteme göre. Hesap, kullanım süresi ve bu sürede tüketilen elektrik miktarı dikkate alınarak yapılır. Normal tarife üzerinden yapılan hesaplama Yargıtay tarafından kabul edilmemiştir.
Mahkeme bilirkişi incelemesi yaptırmak zorunda mı?
Uyuşmazlık teknik bilgi gerektirdiğinden kural olarak evet. Yargıtay, önceki bilirkişiler dışında oluşturulacak uzman bir bilirkişi kurulundan, bedelin yönetmelik ve kurul kararlarındaki yöntemle hesaplanması konusunda denetime elverişli rapor alınması gerektiğini belirtmiştir.
Hangi davayı açmalıyım?
Henüz ödeme yapmadıysanız borçlu olmadığınızın tespiti için menfi tespit davası; ödeme yaptıysanız ödediğiniz bedelin iadesi için istirdat davası açılır. Dağıtım şirketi icra takibi başlatmışsa takibe itiraz edilir; bu durumda şirket itirazın iptali davası açar.
Tüketici hakem heyetine başvurmam gerekir mi?
Uyuşmazlık tüketici işlemi niteliğindeyse ve tutar ilgili yıl için belirlenen parasal sınırın altındaysa, tüketici hakem heyetine başvurmak dava şartıdır. Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda doğrudan tüketici mahkemesinde dava açılır.
Faturadaki kayıp-kaçak bedeli ile kaçak tahakkuku aynı şey mi?
Hayır. Kayıp-kaçak bedeli, Kurul kararıyla onaylanan tarifeye dayanan ve tüm abonelere yansıtılan bir kalemdir; 6446 sayılı Kanun’a 6719 sayılı Kanun’la eklenen Geçici m.20 bu bedele ilişkin dava ve takipleri düzenler. Kaçak kullanım tahakkuku ise hakkında tutanak düzenlenen kişiye özgü bir borçtur.
Kiracıyken düzenlenen tutanaktan mal sahibi sorumlu olur mu?
Sorumluluk, kaçak kullanımı gerçekleştiren ve tesisatı fiilen kullanan kişiye aittir. Bu nedenle tutanak tarihinde kullanım yerinde kimin bulunduğu, kira sözleşmesi, abonelik kayıtları ve fatura dönemleriyle birlikte ortaya konmalıdır. Bu husus dosyanın en kritik maddî vakıasıdır.
Mevzuat değiştiyse hangi metin uygulanır?
Olay tarihinde yürürlükte olan metin. 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun yerini 6446 sayılı Kanun, Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin yerini Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği almıştır. Bu nedenle her dosyada tutanak tarihindeki düzenleme ayrıca belirlenmelidir.
İlgili mevzuat
- 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu m.3 – Tanımlar
- 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu m.17 – Tarifeler
- 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu Geçici m.20 – Kayıp-kaçak bedellerine ilişkin dava ve takipler
- Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği m.43 – Kaçak elektrik enerjisi tüketimi
- Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun 122 ve 622 sayılı kararları – Kaçak ve usulsüz kullanımda hesaplama esasları
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.74 – Ceza hâkiminin kararının hukuk hâkimini bağlamaması
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.67 – İtirazın iptali davası
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.72 – Menfi tespit ve istirdat davaları
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.66 vd. – Tüketici hakem heyetleri
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.266 vd. – Bilirkişi incelemesi
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.163 – Karşılıksız yararlanma
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.141-142 – Hırsızlık
Konuyla bağlantılı diğer yazılarımız: menfi tespit davası (İİK m.72), istirdat davası (İİK m.72), itirazın iptali davası (İİK m.67), bilirkişi raporuna itiraz, tüketici hakem heyetine nasıl başvurulur.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukukî görüş yerine geçmez.