İrtifak Hakkı Nedir, Nasıl Kurulur ve Kaldırılır? TMK m.779-790 ve Yargıtay Kararları
- Taşınmaz lehine irtifak hakkı, bir taşınmaz üzerinde diğer bir taşınmaz lehine konulmuş bir yüktür; yüklü taşınmaz maliki bazı yetkileri kullanmaktan kaçınmaya veya yararlanan malikin belirli şekilde kullanımına katlanmaya mecburdur (TMK m.779).
- Yapma borçları irtifaka başlı başına konu olamaz; ona ancak yan edim olarak bağlanabilir (TMK m.779).
- İrtifak hakkının kurulması için tapu kütüğüne tescil şarttır (m.780); kurulmasına ilişkin sözleşmenin geçerliliği resmî şekle bağlıdır (m.781).
- İrtifak hakkının zamanaşımı yoluyla kazanılması ancak mülkiyeti bu yolla elde edilebilecek taşınmazlarda mümkündür (m.780/3).
- Malik, kendisine ait iki taşınmazdan biri üzerinde diğerinin lehine irtifak hakkı kurabilir (m.782).
- İrtifak, tescilin terkini, yüklü veya yararlanan taşınmazın yok olması ya da (aynı kimse malik olursa) terkin ettirilmesiyle sona erer (m.783-784).
- Hiçbir yarar kalmamışsa yüklü taşınmaz maliki irtifakın terkinini isteyebilir (m.785/1).
- Yüküne oranla çok az yarar sağlayan irtifak hakkı, bedel karşılığında kısmen veya tamamen terkin edilebilir (m.785/2).
- Tescil, irtifakın kapsamını belirlemede esastır; tescilden anlaşılmıyorsa kazanılma sebebine veya uzun süreli davasız ve iyiniyetli kullanılış biçimine bakılır (m.787).
- Yararlanan taşınmazın ihtiyaçlarının değişmesi, yüklü taşınmazın yükünü ağırlaştıramaz (m.788).
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2024 tarihli kararında, yararın kuruluş amacına göre değerlendirileceğini ve şerhi bilerek taşınmaz satın alanın yakındığı külfetin irtifakın doğal sonucu olduğunu belirtmiştir.
- Aynı karara göre hak sahibinin yararı aynı kalırken yükün artması, terkin için başlı başına sebep değildir.
- Enerji nakil hattı kaldırıldığı için konusuz kalan irtifakta Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 2025’te bedel karşılığı terkini onamıştır.
- Hukuk Genel Kurulu ise 10.09.2025 tarihli kararında, kamulaştırma kaynaklı benzer bir dosyada Kamulaştırma Kanunu m.22’nin beş yıllık süresini esas alan Özel Daire kararına uymuştur; karar oyçokluğuyladır.
- Kat irtifakı ile karıştırmayın: kat irtifakı Kat Mülkiyeti Kanunu’na tabidir, bu yazı taşınmaz lehine irtifak hakkını ele alır.
Kısa cevap: İrtifak hakkı, bir taşınmaz üzerinde başka bir taşınmaz lehine konulan ve tapu kütüğüne tescille kurulan sınırlı ayni haktır; yüklü taşınmazın maliki bazı yetkilerini kullanmaktan kaçınmak veya yararlanan malikin kullanımına katlanmak zorundadır (TMK m.779-780). İrtifak, yararı tamamen ortadan kalktığında terkin edilebilir; yararı yüküne göre çok azsa bedel karşılığında kısmen veya tamamen terkini istenebilir (m.785). Yargıtay, yararı irtifakın kuruluş amacına göre değerlendirir ve aynı kalan yararın karşısında artan külfeti terkin sebebi saymaz.
Tapu kaydında “irtifak hakkı”, “bina yapılamaz”, “geçit hakkı” ya da “enerji nakil hattı” gibi bir şerh gördüğünüzde, bunun ne anlama geldiğini, taşınmazın değerini nasıl etkilediğini ve kaldırılıp kaldırılamayacağını bilmek önemlidir. İrtifak hakkı bir kişiye değil, taşınmaza bağlıdır; malik değişse de tapuda durmaya devam eder. Bu nedenle bir taşınmazı satın alırken tapu kaydındaki irtifak şerhine bakılması, sonradan terkin davası açmanın ise zor bir yol olduğunun bilinmesi gerekir.
Bu yazıda TMK m.779-790 ile Yargıtay’ın terkin davasında “yarar” ölçütü, kamulaştırma kaynaklı irtifaklar ve tapu şerhinin kaldırılmasına ilişkin kararları ele alınmaktadır. Komşu taşınmazlar arasındaki geçiş sorunu için geçit hakkı davası, komşuluk hukuku için komşuluk hukuku ve taşkınlık yazılarımıza bakılabilir.
Kanunî dayanak
| Konu | Dayanak | Kural |
|---|---|---|
| Tanım | TMK m.779 | Bir taşınmaz üzerinde diğer taşınmaz lehine konulan yük; yapma borçları yalnızca yan edimdir. |
| Kuruluş | TMK m.780-781 | Tescil şart; sözleşme resmî şekilde yapılmalıdır. |
| Kapsam | TMK m.787-788 | Tescil esastır; ihtiyaçların değişmesi yükü ağırlaştırmaz. |
| Sona erme | TMK m.783-784 | Terkin, taşınmazın yok olması veya aynı malik. |
| Hiçbir yarar kalmaması | TMK m.785/1; HGK 31.01.2024 | Yarar kuruluş amacına göre ölçülür; aynı kalan yararda artan külfet terkin sebebi değildir. |
| Çok az yarar | TMK m.785/2; Y5HD 09.09.2025 | Bedel karşılığında kısmen veya tamamen terkin; enerji hattı kaldırılan dosyada bedel depo edilerek terkin onanmıştır. |
| Kamulaştırma kaynaklı irtifak | 2942 m.22; HGK 10.09.2025 | Beş yıllık süreyi esas alan Özel Daire kararına uyulmuştur (oyçokluğu). |
| Tapu şerhi terkini | TMK m.785; Y7HD 10.03.2022 | “Bina yapılamaz” şerhinin terkini kararı onanmıştır (oyçokluğu). |
| Mecra geçirme | TMK m.744 | Hak, istem ve gider ödenmesi koşuluyla tapuya tescil edilir. |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Tapu kaydındaki beyanlar hanesini ve irtifak şerhini inceleyin: lehine irtifak kurulan taşınmaz, hakkın içeriği, tescil tarihi ve dayanak belgesi (yevmiye numarası, mahkeme veya idare kararı).
- İrtifakın kurulma sebebini ve amacını belirleyin: resmî sözleşme, mahkeme kararı, kamulaştırma veya idari işlem; kapsamı tescil ve dayanak belgesi belirler (TMK m.787).
- Satın almadan önce, tapudaki irtifak şerhinin taşınmazın kullanımını nasıl sınırladığını (bina yapma yasağı, geçit, hat geçişi gibi) yazılı olarak öğrenin; sonradan terkin davasının kolay olmadığını hesaba katın.
- Yararlanan malikin irtifakı kuruluş amacına uygun kullanıp kullanmadığını ve kullanmaya devam edip etmediğini belgelerle (fotoğraf, keşif, imar durumu) tespit edin.
- Önce dostane çözümü deneyin: yararlanan malik veya idareyle yazılı anlaşıp tapu müdürlüğünde terkin yoluna gidin; anlaşma olmazsa mahkemeye başvurun.
- Terkin istemini doğru hukuki dayanağa oturtun: hiçbir yarar kalmamışsa TMK m.785/1, yüküne oranla çok az yarar sağlıyorsa m.785/2 (bedel karşılığı); kamulaştırma kaynaklı irtifakta Kamulaştırma Kanunu m.22 ve beş yıllık süreyi ayrıca değerlendirin.
- Dava dilekçesinde irtifakın kuruluşundaki yararın neden ortadan kalktığını somut olgularla anlatın; yalnızca bölgedeki yapılaşma artışı veya değer artışı gibi gerekçeler yeterli olmayabilir.
- Bilirkişi ve keşif talep edin; irtifakın hâlâ yarar sağlayıp sağlamadığı ve gerekiyorsa terkin bedeli teknik inceleme gerektirir.
- Terkin bedeli söz konusuysa bedelin dava sırasında depo edilmesi gerekebilir; harç konusunda irtifak değeri üzerinden nispi harcın tamamlanması gerekebileceğini hesaba katın.
- Geçmişte aynı irtifak için açılmış davalar varsa kesin hüküm itirazı gündeme gelebilir; önceki dava dosyalarını ve karar tarihlerini baştan toplayın.
- Kamu kurumu lehine irtifak varsa, kurumun idari kararını (örneğin hattın sökülmesi) ve tapu kaydını birlikte inceleyin; bedel ve süre konusunda idareyle yazışın.
- Yararlanan taraf iseniz, irtifak hakkınızı yükümlü malike en az zarar verecek biçimde kullanın (TMK m.786) ve bakım giderlerine m.790’a göre katılın; aksi hâlde terkin davası kolaylaşabilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 31.01.2024 T., 2022/677 E., 2024/28 K.
İrtifakın terkini için hakkın hiçbir yarar sağlamaz hâle gelmesi gerekir; yarar kuruluş amacına göre değerlendirilir, aynı kalan yararda yükün artması terkin sebebi değildir. Davacı şirket, 15.10.1951’de bir ada parselde komşu parsel lehine “hiçbir suretle inşaat, bina, duvar yapılamayacağı, taşınmazın açık arsa ve saha şeklinde kalacağı” biçiminde tesis edilen irtifakı, taşınmazı 03.06.2009’da satın aldıktan sonra açtığı davayla bedel karşılığında veya bedelsiz terkin istemiştir. İlk derece mahkemesi, bilirkişi raporuna göre taşınmazın arsa değerinin 9.067.500 TL, üzerinde yapılacak binanın değerinin yaklaşık 24.000.000 TL olduğunu, yararlanan bina için manzara kaybının 1.950.000 TL değer azalmasına yol açacağını belirterek hak ve külfet arasındaki dengenin bozulduğunu kabul etmiş, irtifakı terkin etmiş ve bedeli depo ettirmiştir. Özel Daire irtifakın kuruluşundaki yararın devam ettiği gerekçesiyle bozmuş, mahkeme direnmiş, Hukuk Genel Kurulu direnme kararını bozmuştur. Genel Kurul, “yüklü taşınmaz malikinin irtifak hakkının terkinini talep edebilmesi için irtifakın diğer taşınmaz için hiçbir yarar sağlamaz hâle gelmiş olması gerekir” demiş; yararın ekonomik olmak zorunda olmadığını, manevi veya kişisel yararların da irtifaka konu olabileceğini ve yararın irtifakın kurulmasıyla sağlanmak istenen amaca göre değerlendirileceğini belirtmiştir. Genel Kurul ayrıca “hak sahibinin yararının aynı kaldığı hâllerde, fiili durumun değişmesi sebebiyle irtifak hakkının yüklediği külfetin artması ve bu yüzden de hak sahibinin yararı ile arasında bir oransızlık doğması, hakkın ortadan kalkması için bir sebep teşkil etmez” sonucuna varmıştır. Önceki maliklerin 1960’lı yıllarda ve 1998’de açtığı terkin davalarının reddedildiği, davacının şerhi bilerek satın aldığı ve yapılaşma arttıkça irtifakın amacına daha da hizmet ettiği belirtilmiştir. Karar 31.01.2024 tarihinde oybirliğiyle bozulmuştur.
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 09.09.2025 T., 2024/13827 E., 2025/11211 K.
Enerji nakil hattı deplase edildiği için konusuz kalan irtifak hakkının, güncellenen bedel depo edilerek tapudan terkini kararı onanmıştır. Davacı, taşınmazının tapu kaydında davalı idare lehine bir irtifak hakkı şerhi bulunduğunu, enerji iletim hattının sökülmesine karar verildiğini, konusuz kalan şerhin kaldırılması için idareye başvurduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını belirterek bedelin depo edilmesi karşılığında terkin istemiştir. İdare, hattın demonte edildiğini, irtifakın kamulaştırma bedeli karşılığında tescil edildiğini savunmuş; istinafta ve temyizde irtifakın 15.622 TL ödenerek tesis edildiğini, terkin bedelinin düşük belirlendiğini ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmiştir. Yargıtay, “4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 785 inci maddenin ikinci fıkrası gereği yüküne oranla çok az yarar sağlayan bir irtifak hakkının bedel karşılığında terkini istenebilir” demiş; irtifak şerhinin kamulaştırma bedeli ödenerek 1971’de tescil edildiğini, 2018’de idarece ihtiyaç kalmadığından kaldırılmasına karar verildiğini ve enerji nakil hattının otuz yılı aşkın süre idare tarafından kullanıldığını dikkate alarak, bilirkişi raporuyla belirlenen güncel bedelin depo ettirilmesiyle davanın kabulünde isabetsizlik görmemiştir. Karar 09.09.2025 tarihinde oybirliğiyle onanmıştır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 10.09.2025 T., 2023/1066 E., 2025/513 K.
Kamulaştırma kaynaklı enerji irtifakının terkininde Hukuk Genel Kurulu çoğunluğu, Kamulaştırma Kanunu m.22’deki beş yıllık süreyi esas alan Özel Daire kararına uymuş, TMK m.785’e dayalı görüşü benimsememiştir. Davacılar, malik oldukları taşınmaz üzerinden geçen elektrik iletim hattı nedeniyle 1959-1961 arasında irtifak hakkı tesis edilip tapuya işlendiğini, hattın 03.10.2012 tarihli kararla yer altına alındığını, idarenin şerhi kaldırmadığını belirterek terkin istemiştir. İdare, irtifakın daimî olduğunu, hattın söküldüğünü ve terkinin bedel karşılığında yapılması gerektiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi, hat yer altına alınana kadar yaklaşık 52 yıl idare lehine yararın sürdüğünü, bu nedenle bir bedel hesaplanmasına gerek bulunmadığını belirterek bedelsiz terkine karar vermiş, bölge adliye mahkemesi istinafı reddetmiştir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, kamulaştırmanın kesinleşmesinden itibaren beş yıl geçtiğini, Kamulaştırma Kanunu m.22’nin bu hâlde uygulanmayacağını ve tarafların terkin konusunda anlaşmadıklarını belirterek davanın reddi gerektiği gerekçesiyle bozmuş; mahkeme direnmiş; Hukuk Genel Kurulu direnme kararını bozmuştur. Genel Kurul, TMK m.785’e dayalı görüşün çoğunluk tarafından benimsenmediğini belirtmiştir. Karar 10.09.2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla bozulmuştur; karşı oy yazısı, hattın beş yıldan sonra kaldırılmasıyla TMK m.785/1’deki sona erme hâlinin doğduğunu, ancak kamulaştırma bedeli ödendiği ve terkin taşınmaza değer artışı sağlayacağı için irtifakın bedel karşılığında kaldırılmasının hakkaniyete uygun olduğunu savunmuştur.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 10.03.2022 T., 2021/2298 E., 2022/1886 K.
Bağımsız bölümün tapu kaydındaki “bina yapılamaz” irtifak şerhinin terkini kararı oyçokluğuyla onanmıştır. Davacı, 12.01.2018 tarihli dilekçeyle tapu kaydındaki şerhin terkini istemiştir; davalılar Hazine ve bir üniversite rektörlüğüdür. İlk derece mahkemesi 31.12.2018’de davayı kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay, yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve bölge adliye mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre delillerin takdirinde isabetsizlik bulunmadığını belirterek temyiz itirazlarını reddetmiş; ayrıntılı bir ek gerekçe yazmamıştır. Karar 10.03.2022 tarihinde oyçokluğuyla onanmıştır; karşı oy yazısında, şerhin kesinleşmiş bir mahkeme kararına dayandığı, bu nedenle öncelikle kesin hüküm sorununun tartışılması gerektiği, TMK m.785 uyarınca terkin için hakkın hiçbir yararının kalmamış olması gerektiği ve irtifak lehdarının yalnızca davalılar değil, yapılaşmadan etkilenen komşu parseller de olabileceği belirtilmiştir.
Kamulaştırma kaynaklı irtifaklarda tablo daha karmaşıktır. Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 09.09.2025 tarihli kararı, hattın kaldırıldığı dosyada TMK m.785/2 çerçevesinde bedelin depo edilerek terkini onamıştır; ertesi gün verilen Hukuk Genel Kurulu kararında ise çoğunluk, benzer bir dosyada Kamulaştırma Kanunu m.22’deki beş yıllık süreyi esas alan Özel Daire görüşüne uymuş, TMK m.785’e dayalı görüşü benimsememiştir. Karar metinleri iki dosya arasındaki olgusal farkları ayrıca açıklamadığı için, pratikte kamulaştırma kaynaklı irtifakın terkininde idarenin kamulaştırma kararı, tarihi ve süreler ayrıca incelenmelidir. Kamulaştırma süreçleri için kamulaştırma nedir ve kamulaştırmasız el atma yazılarımıza bakılabilir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2022 tarihli kararı, tapu şerhinin terkininin sonradan gündeme gelebileceğini, ancak karşı oy yazısının kesin hüküm ve lehdar sayısı konusundaki itirazlarının önemini gösterir. Geçmişte aynı irtifak için karar verilmiş olması, yeni bir dava açılmasını zorlaştırabilir; bu nedenle önceki dava dosyaları ve karar tarihleri baştan toplanmalıdır. Komşular arasındaki geçit ve benzeri sorunlar için geçit hakkı davası yazımıza, sınırlı ayni haklardan intifa için intifa hakkı yazımıza bakılabilir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden sorun çıkarır | Doğrusu |
|---|---|---|
| Tapudaki irtifak şerhine bakmadan taşınmaz satın almak | HGK 2024: şerhi bilerek alan malikin yakındığı külfet irtifakın doğal sonucu sayılmıştır | Satın almadan önce tapu kaydı ve dayanak belgelerini incelemek |
| Yalnızca sözleşmeyle irtifak kurulduğunu sanmak | TMK m.780: kurulması için tapuya tescil şarttır; m.781: sözleşme resmî şekilde yapılır | Resmî şekilde sözleşme yapıp tescil ettirmek |
| Yapma borçlarını irtifak olarak yazmak | Yapma borçları irtifaka başlı başına konu olamaz | Yapma borcunu yan edim olarak düzenlemek |
| Yükün artmasını terkin sebebi saymak | HGK 2024: yararın aynı kaldığı hâlde yükün artması terkin sebebi değildir | Yararın ortadan kalktığını veya çok azaldığını kanıtlamak |
| Çevredeki değişimin tek başına yeterli olduğunu sanmak | Yapılaşma artışı bazı irtifaklarda yararı azaltmak yerine belirginleştirebilir | İrtifakın kuruluş amacına göre somut yarar kaybını belgelemek |
| Kamulaştırma kaynaklı irtifakta TMK m.785’i tek dayanak yapmak | HGK 10.09.2025’te Kamulaştırma Kanunu m.22 beş yıllık süre esas alınmıştır | Kamulaştırma tarihi, süre ve idarenin kararını birlikte değerlendirmek |
| Geçmiş davaları araştırmamak | HGK 2024 dosyasında aynı irtifak için açılan eski davalar reddedilmişti; kesin hüküm itirazı çıkabilir | Önceki dosya ve kararları baştan toplamak |
| Bedel karşılığı terkinde bedeli depo etmemek | Mahkeme terkin bedelinin depo edilmesini şart koşabilir (Y5HD 2025, HGK 2024) | Bilirkişi bedelini ve depo yükümlülüğünü önceden hesaba katmak |
| Kat irtifakı ile karıştırmak | Kat irtifakı Kat Mülkiyeti Kanunu’na tabi ayrı bir kurumdur | Taşınmaz irtifakı ile kat irtifakını ayırmak |
İrtifak hakkı nedir?
Bir taşınmaz üzerinde diğer bir taşınmaz lehine konulmuş bir yüktür; yüklü taşınmazın malikini bazı yetkileri kullanmaktan kaçınmaya veya yararlanan malikin belirli kullanımına katlanmaya zorunlu kılar (TMK m.779).
İrtifak hakkı nasıl kurulur?
Kurulması için tapu kütüğüne tescil şarttır (m.780); kuruluşa ilişkin sözleşme resmî şekilde yapılmalıdır (m.781). Malik kendi iki taşınmazı arasında da irtifak kurabilir (m.782). Mecra geçirme hakkı, hak sahibinin istemi ve giderleri ödemesi koşuluyla tapuya tescil edilir (m.744).
İrtifak hakkı zamanaşımıyla kazanılır mı?
TMK m.780/3’e göre zamanaşımı yoluyla kazanma, ancak mülkiyeti bu yolla elde edilebilecek taşınmazlarda mümkündür. Somut taşınmazın bu nitelikte olup olmadığı tapu ve kadastro kaydından incelenmelidir.
İrtifak hakkı nasıl sona erer?
Tescilin terkini veya yüklü ya da yararlanan taşınmazın yok olması ile sona erer (m.783). Her iki taşınmaza aynı kimse malik olursa irtifakı terkin ettirebilir (m.784). Mahkeme kararıyla terkin için m.785 aranır.
İrtifak hakkının terkini için dava ne zaman kazanılır?
Lehine irtifak kurulan taşınmaz için hakkın hiçbir yararı kalmamışsa terkin istenebilir (m.785/1). Yüküne oranla çok az yarar sağlıyorsa bedel karşılığında kısmen veya tamamen terkin istenebilir (m.785/2). Hukuk Genel Kurulu 2024 tarihli kararında yararın kuruluş amacına göre değerlendirileceğini belirtmiştir.
Çevrede yoğun yapılaşma olması terkin sebebi midir?
Tek başına değil. Hukuk Genel Kurulunun 2024 tarihli dosyasında “inşaat yapılamaz” irtifakında çevrede yapılaşma arttıkça irtifakın amacına daha da hizmet ettiği belirtilmiş ve terkin kararı bozulmuştur.
İrtifak şerhi olan taşınmazı bilerek aldıysam terkin isteyebilir miyim?
Terkin hakkı vardır ancak zor kullanılır. Hukuk Genel Kurulu, şerhi bilerek ve basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğü altında taşınmaz satın alanın yakındığı külfetin irtifakın doğal sonucu olduğunu belirtmiştir.
Yükümlü malik irtifak nedeniyle taşınmazını kullanamıyorsa ne olur?
Yararlanan taşınmazın yararı aynı kaldıkça, külfetin artması hakkın ortadan kalkması için bir sebep teşkil etmez (HGK 2024). Hak sahibi de hakkını yükümlü malike en az zarar verecek biçimde kullanmak zorundadır (m.786).
Enerji nakil hattı kaldırıldıysa irtifak şerhi silinir mi?
Kendiliğinden silinmez; tapu kaydından terkin için idareyle anlaşma veya dava gerekir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 2025 tarihli kararında hattın kaldırıldığı bir dosyada TMK m.785/2 uyarınca bedelin depo edilmesiyle terkini onamıştır; Hukuk Genel Kurulu ise 10.09.2025 tarihli kararında kamulaştırma kaynaklı benzer bir dosyada Kamulaştırma Kanunu m.22’deki beş yıllık süreyi esas alan Özel Daire görüşüne uymuştur.
Terkin davasında bedel ödemem gerekir mi?
Hiçbir yarar kalmamışsa (m.785/1) bedel gerekmeyebilir; yüküne oranla çok az yarar sağlıyorsa (m.785/2) bedel karşılığında terkin istenir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025 tarihli dosyada, bilirkişi raporuyla güncellenen bedelin depo edilmesiyle terkini onamıştır.
Tapudaki “bina yapılamaz” şerhi kaldırılabilir mi?
Evet, ancak şart aranır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2022 tarihli oyçokluğuyla onanan dosyasında bağımsız bölümdeki “bina yapılamaz” irtifak şerhinin terkini kabul edilmiştir; karşı oy yazısı kesin hüküm ve irtifak lehdarlarının kapsamı yönünden itiraz içermektedir.
İrtifak hakkının kapsamını kim belirler?
Tescil, irtifaktan doğan yetki ve yükümlülükleri açıkça belirlediği ölçüde kapsamı belirler; tescilden anlaşılmıyorsa kazanılma sebebi veya uzun süreli davasız ve iyiniyetli kullanılış biçimi esas alınır (m.787). Yararlanan taşınmazın ihtiyaçlarındaki değişiklik yükü ağırlaştıramaz (m.788).
Bakım giderlerini kim öder?
İrtifakın kullanılması için gerekli tesislerin bakımı yararlanan taşınmaz malikine aittir; tesisler yüklü taşınmaz malikine de yararlıysa giderlere her iki malik yararları oranında katılır (m.790).
İrtifak hakkı ile kat irtifakı aynı şey midir?
Hayır. Taşınmaz lehine irtifak hakkı TMK’da düzenlenen sınırlı ayni haktır; kat irtifakı Kat Mülkiyeti Kanunu’na tabi ayrı bir kurumdur. Ayrıntı için kat irtifakı nedir, nasıl kurulur yazısına bakılabilir.
Hangi belgeleri toplamalıyım?
Güncel tapu kaydı ve irtifak şerhine ait dayanak belgeleri (yevmiye, resmî senet, mahkeme veya idare kararı), imar durumu belgesi, fotoğraf ve keşif delilleri, varsa önceki dava dosyaları ve idareyle yapılan yazışmalar toplanmalıdır.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.779 — Taşınmaz lehine irtifak hakkı
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.780 — Tescil
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.781 — Sözleşme
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.782 — Kendi taşınmazı üzerinde irtifak hakkı
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.783 — Sona ermesi
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.784 — Her iki taşınmaza aynı kimsenin malik olması
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.785 — Mahkeme kararı
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.786 — Hükümleri: genel olarak (kullanma)
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.787 — Tescile göre kapsam
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.788 — İhtiyaçların değişmesi
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.744 — Mecra geçirme
- 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.22 — Kamulaştırma amacına tahsis lüzumu kalmaması
İlgili yazılarımız: Geçit hakkı davası · Komşuluk hukuku ve taşkınlık · Kat irtifakı nedir, nasıl kurulur · Kamulaştırma nedir · İntifa hakkı
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.