E-Ticaret Pazaryerinin Sorumluluğu: Bildirim, 48 Saat ve Tazminat
- 5651 s.K. m.5/1: yer sağlayıcı, yer sağladığı içeriği kontrol etmek veya hukuka aykırı faaliyeti araştırmakla yükümlü değildir.
- 5651 s.K. m.5/2: haberdar edilmesi hâlinde hukuka aykırı içeriği yayından çıkarmakla yükümlüdür.
- 6563 s.K. m.9/1: aracı hizmet sağlayıcı, hizmet sağlayıcının sunduğu içerik ve içeriğe konu mal veya hizmetle ilgili hukuka aykırı hususlardan sorumlu değildir.
- Tazminat sorumluluğu için: önceden uyarılmış olma + içeriğin makul sürede kaldırılmaması.
- Hak sahibi, bildirimde üstün hak sahibi olduğunu yaklaşık ispata yeterli delilleri de sunmalıdır.
- Tespit, durdurma, önleme ve sonuçların ortadan kaldırılması talepleri kusur aranmaksızın yöneltilebilir.
- Yönetmelik uyarınca ETAHS, fikrî ve sınai hak ihlali bildirimini 48 saat içinde incelemekle yükümlüdür.
Pazaryerinde satılan taklit ürün için platform mu sorumlu, satıcı mı?
Cevap, talebin türüne ve bildirim yapılıp yapılmadığına göre değişir.
Üç sıfat
| Sıfat | Kim | Sorumluluk |
|---|---|---|
| İçerik sağlayıcı | İlanı yükleyen satıcı | Doğrudan |
| Yer sağlayıcı | Platform (5651) | Bildirim sonrası |
| Aracı hizmet sağlayıcı | Platform (6563) | Kural olarak yok |
6563 s.K. m.2/d: “Aracı hizmet sağlayıcı: Başkalarına ait iktisadi ve ticari faaliyetlerin yapılmasına elektronik ticaret ortamını sağlayan gerçek ve tüzel kişileri” ifade eder.
Talebin türü belirleyicidir
Marka hakkı sahibi, devam etmekte olan tecavüz ve haksız rekabet eylemleri yönünden tespit, tecavüzün durdurulması, önlenmesi ve sonuçlarının ortadan kaldırılması taleplerini, platformun kusurunun varlığı ya da yokluğuna bakılmaksızın yöneltebilir. Buna karşılık tazminat sorumluluğu kusura bağlıdır.
Tazminatın üç şartı
- Platformun, imkân sağladığı içeriğin hukuka aykırı ve hakka tecavüz niteliğinde olduğunu bilmesi
- Bunun için hak sahibince önceden uyarılmış ve içeriğin makul sürede kaldırılmasının talep edilmiş olması
- Hak sahibinin bildirimde, önceden elde edilmiş üstün hak sahibi olduğunu yaklaşık ispata yeterli delilleri sunmuş olması
Bu üçü sağlanmışsa ve platform içeriği haklı veya yasal bir neden olmaksızın makul sürede kaldırmamışsa tazminat sorumluluğu doğar.
“Makul süre” ne kadar?
Somut olaya göre belirlenir. Uygulamada, ortalama şirket hacmi gözetilerek 22 günlük bir sürenin makul kabul edildiği örnek vardır. Ayrıca Elektronik Ticarette Hizmet Sağlayıcı ve Aracı Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik uyarınca elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı, kendisine yapılan fikrî ve sınai hak ihlali bildirimlerini 48 saat içinde incelemek ve ihlali tespit ederse aynı süre içinde içeriği yayımdan kaldırmakla yükümlüdür.
Ne yapmalı?
- Bildirimi noter ihtarnamesi veya platformun resmî ihlal formu üzerinden yapın.
- Bildirime tescil belgesi ve üstün hak delillerini mutlaka ekleyin.
- Her ihlal için ayrı bildirim yapın; genel uyarı yeterli sayılmayabilir.
- URL bazında ve ekran görüntüsüyle bildirin.
- Bildirim ve kaldırma tarihlerini belgeleyin; makul süre buradan hesaplanır.
- Asıl sorumlu satıcıya da husumet yöneltin.
- Tazminat dışındaki talepleri kusur aranmadığı için ayrıca ileri sürün.
- Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi, E.2025/1769, K.2025/2241, 26.11.2025 Tespit ve durdurmada kusur aranmaz; tazminatta delil şartı vardır. İlk derece mahkemesi, davalının yer sağlayıcısı olduğu sitede davacının tescilli markasıyla iltibasa meydan verecek ilanlar verilmesinin 6769 sayılı Kanun m.29 yollamasıyla m.7 uyarınca marka tecavüzü ve TTK m.54 kapsamında haksız rekabet oluşturduğunu; devam eden eylemler yönünden tespit, durdurma, önleme ve sonuçların ortadan kaldırılması talepleri bakımından kusurunun varlığı ya da yokluğuna bakılmaksızın davalının sorumluluğu bulunduğunu kabul etmişti. Daire bu kısmı yerinde buldu. Tazminat bakımından ise Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 16.12.2019 tarihli, E.2019/618, K.2019/8167 sayılı emsal ilamına dayandı: içerik sağlayıcı sıfatı bulunmayan yer ve hizmet sağlayıcıların tazminat sorumluluğu için içeriğin hukuka aykırı ve marka hakkına tecavüz niteliğinde olduğunu bilmeleri, bunun için önceden uyarılmaları ve hak sahiplerinin önceden elde edilmiş üstün hak sahibi olduklarını yaklaşık ispata yeterli delilleri sunmuş olmaları gerekir. Somut olayda ihtarname ekinde hiçbir delil sunulmadığından, davalının içeriği kaldırmamakta kusurlu olduğunun söylenemeyeceği ve tazminattan sorumlu tutulmasının doğru olmadığı sonucuna varıldı.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, E.2025/1450, K.2025/1649, 04.12.2025 6563 m.9/1 ve 48 saatlik inceleme yükümlülüğü. Platform savunmasında iki hükme dayandı: 5651 s.K. m.5/1 — “yer sağlayıcı, yer sağladığı içeriği kontrol etmek veya hukuka aykırı bir faaliyetin söz konusu olup olmadığını araştırmakla yükümlü değildir” — ve 6563 s.K. m.9/1 — “Diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmadıkça, aracı hizmet sağlayıcı, hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içerik ve içeriğe konu mal veya hizmetle ilgili hukuka aykırı hususlardan sorumlu değildir.” Ayrıca elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı olarak, Yönetmelik’in ilgili maddesiyle belirlenen usule göre yapılan fikrî ve sınai hak ihlali bildirimlerini 48 saat içinde incelemek ve ihlalin varlığını tespit ederse yine 48 saat içinde içeriği yayımdan kaldırmakla yükümlü olduğunu belirtti. Daire, içerik kontrol yükümlülüğü bulunmadığını, ancak önceden haberdar edilmesi hâlinde ihlal oluşturan içeriği makul sürede kaldırma yükümlülüğü doğduğunu; bunun için hak sahibinin üstün hak sahipliğini yaklaşık ispata yeterli delilleri sunması gerektiğini tekrarladı ve kusurun yaklaşık ispat edilemediği gerekçesiyle tedbir talebinin reddini yerinde buldu.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, E.2021/1697, K.2023/1259, 22.09.2023 Makul süre ve öğrenme anının belirlenmesi. Davacının tescilli markası ve tasarımıyla benzer ürünler, davalının yer sağlayıcısı olduğu e-ticaret sitesinde farklı satıcılar tarafından satışa sunulmuştu; sitenin, sistem altyapısını kullanarak ürün satmak isteyen farklı firmaların kendi mağazalarını açabildiği bir pazaryeri olduğu saptandı. Mahkeme, 5651 m.5/1 uyarınca yer sağlayıcının içeriği kontrol yükümlülüğü bulunmadığını belirterek davacının bu yöndeki istinaf talebini reddetti. Süre hesabında ise, bilirkişi raporunun tebliği ile erişimin engellendiği kabul edilen tarih arasındaki 22 günlük zaman diliminin, ortalama şirket hacmine göre makul bir süre olarak kabul edilebileceği; esas itibarıyla ihtiyati tedbir kararının tebliğinin baz alınması gerektiği — zira raporun itiraz sürecinde olduğu ve mahkemenin raporla doğrudan bağlı olmadığı — belirtildi. Bu gerekçelerle davanın reddine karar verilmişti.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, E.2021/664, K.2024/686, 04.04.2024 Bildirim üzerine kaldıran platform sorumlu tutulmaz. Bilirkişi heyeti raporunda, davalının ilgili alan adlı internet sitesinde 5651 sayılı Kanun kapsamında yer sağlayıcı kabul edileceği ve yükümlülüğünün hukuka aykırı içerikten haberdar edilmesinden itibaren makul bir süre içerisinde bu içeriği engellemekten ibaret olduğu; somut olayda davalının haberdar edildiği içerikleri kaldırarak mevzuattan kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirdiği belirtilmişti. Daire, marka hakkını ihlal oluşturan kullanımların sitedeki içerik sağlayıcı sanal mağaza sahiplerine ait olduğunu; davalının 01.11.2018 tarihli noter ihtarnamesiyle bildirilen içerikleri 21.11.2018‘de ve delil tespiti raporuyla belirlenen ihlalleri makul sürede kaldırdığını saptadı. Kararda ayrıca, 5651 m.5/1-2 ile 6563 s.K. m.9‘un aynı yönde olduğu; yer sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcıların tazminat sorumluluğu açısından yayınlanan içeriği kontrol veya araştırma yükümlülüğü bulunmadığı, bu nedenle ihlalleri bilecek durumda da olmadıkları ve marka hakkına tecavüzün esasen bir haksız fiil olduğu vurgulandı.
Pazaryeri, sitesindeki ilanları denetlemek zorunda mı?
Hayır. 5651 sayılı Kanun m.5/1 uyarınca yer sağlayıcı, yer sağladığı içeriği kontrol etmek veya hukuka aykırı bir faaliyetin söz konusu olup olmadığını araştırmakla yükümlü değildir. 6563 sayılı Kanun m.9/1 de aracı hizmet sağlayıcının, hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içerik ve içeriğe konu mal veya hizmetle ilgili hukuka aykırı hususlardan kural olarak sorumlu olmadığını düzenler.
Platformdan tazminat isteyebilir miyim?
Şartları varsa evet. Yargıtay içtihadına göre içerik sağlayıcı sıfatı bulunmayan yer ve hizmet sağlayıcının tazminat sorumluluğu için, imkân sağladığı içeriğin hukuka aykırı ve hakka tecavüz niteliğinde olduğunu bilmesi gerekir. Bunun için hak sahibince önceden uyarılmış olması, içeriğin makul sürede kaldırılmasının talep edilmesi ve bildirimde üstün hak sahipliğini yaklaşık ispata yeterli delillerin sunulmuş olması aranır.
Bildirimime delil eklemezsem ne olur?
Kusur şartı gerçekleşmez. Bir dosyada davacının platforma keşide ettiği ihtarnamenin ekinde önceden elde edilmiş üstün hak sahibi olduğunu ispata yönelik hiçbir delil sunulmadığı saptanmış; bu durumda davalının ihtarnameye dayanılarak içeriği kaldırmamakta kusurlu olduğunun söylenemeyeceği ve maddi ile manevi tazminattan sorumlu tutulmasının doğru olmadığı sonucuna varılmıştır.
Tazminat dışında ne isteyebilirim?
Devam etmekte olan tecavüz ve haksız rekabet eylemleri yönünden tespit, tecavüzün durdurulması, önlenmesi ve sonuçlarının ortadan kaldırılması taleplerini platforma da yöneltebilirsiniz. Bu talepler bakımından platformun kusurunun varlığı ya da yokluğuna bakılmaz; marka hakkı sahibi bu davaları herkese karşı açabilir.
Platform kaç günde içeriği kaldırmalı?
Elektronik Ticarette Hizmet Sağlayıcı ve Aracı Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik uyarınca elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı, kendisine yapılan fikrî ve sınai hak ihlali bildirimlerini 48 saat içinde incelemek ve ihlalin varlığını tespit ederse aynı süre içinde içeriği yayımdan kaldırmakla yükümlüdür. Yargı kararlarında ise somut olaya göre “makul süre” ölçütü uygulanmakta; bir dosyada 22 günlük süre makul kabul edilmiştir.
Bir kez bildirim yapmam yeterli mi?
Hayır. Kararlarda, yüz binlerce üyesi olan sitelerde farklı satıcıların aynı markayı taşıyan ürünleri farklı ilanlar yoluyla tekrar satışa sunabildiği; bu nedenle platformun sorumlu tutulabilmesi için yasada öngörülen bildirim yükümlülüğünün her ihlal için yerine getirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Geçmişteki bir bildirim, sonraki yeni ilanlar bakımından otomatik sorumluluk doğurmaz.
Asıl sorumlu kim?
İlanı oluşturan satıcı, yani içerik sağlayıcıdır. Kararlarda, satış ilanlarının site yönetimi ya da çalışanları tarafından değil üye olan kişiler tarafından oluşturulduğu; marka hakkını ihlal eden kullanımların sitedeki içerik sağlayıcı sanal mağaza sahiplerine ait olduğu saptanmaktadır. Bu nedenle davanın hem satıcıya hem platforma yöneltilmesi, sonuç alma ihtimalini artırır.
Platform bildirimi “yorum gerektiriyor” diyerek reddedebilir mi?
Uygulamada platformlar, bildirimin yorum yapmaksızın işleme alınabilecek nitelikte olmadığı — örneğin ilandaki ibare ile tescilli markanın örtüşmediği — hâllerde yargılama faaliyeti sayılabilecek bir değerlendirme yapmaktan kaçındıklarını savunmaktadır. Bu nedenle bildirimin URL bazında, ekran görüntüsü ve tescil belgesiyle desteklenmesi; ihlalin ilk bakışta anlaşılır biçimde ortaya konulması önem taşır.
- 6563 sayılı Kanun m.2/d — Aracı hizmet sağlayıcı tanımı
- 6563 sayılı Kanun m.9 — Aracı hizmet sağlayıcının sorumluluğu
- 5651 sayılı Kanun m.5 — Yer sağlayıcının yükümlülükleri
- 5651 sayılı Kanun m.8-9 — İçeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi
- 6769 sayılı SMK m.7 ve m.29 — Marka hakkına tecavüz
- 6102 sayılı TTK m.54-56 — Haksız rekabet
- Elektronik Ticarette Hizmet Sağlayıcı ve Aracı Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelik
Bağlantılı başlıklar için markaya tecavüz ve tazminat, mesafeli satışta cayma hakkı ve sahte e-ticaret sitesi dolandırıcılığı yazılarımıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayın koşulları farklı sonuçlar doğurabilir.
Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce yürürlükteki metin doğrulanmalıdır.