Kredide Erken Ödeme ve Cayma: 14 Gün, %1-%2 Tavan ve İndirim
- 6502 m.24: tüketici, on dört gün içinde gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin kredi sözleşmesinden cayabilir.
- Cayma hakkı konusunda bilgilendirildiğini ispat yükü kredi verendedir.
- 7392 s.K. ile eklenen cümle: cayma süresi içinde borcun tamamı erken ödenirse bildirim aranmaz.
- 6502 m.27: tüketici kredisinde erken ödemede kredi veren, tüm faiz ve diğer maliyet unsurlarına ilişkin indirim yapmakla yükümlüdür.
- 6502 m.37/2: konut finansmanında sabit faizde erken ödeme tazminatı, kalan vadesi 36 ayı aşmayanda %1, aşanda %2‘yi geçemez.
- Değişken faizde erken ödeme tazminatı talep edilemez.
- Yapılandırma erken ödeme değildir; bu ad altında alınan komisyon hukuka aykırıdır.
Kredi borcunu erken kapatmak haktır; ancak bankanın bundan ücret alması her zaman mümkün değildir.
Ayrım, kredinin türüne ve faizin sabit mi değişken mi olduğuna bağlıdır.
Cayma hakkı (m.24)
6502 m.24/1: “Tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin tüketici kredisi sözleşmesinden cayma hakkına sahiptir.” Kredi veren, cayma hakkı olduğu konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etmekle yükümlüdür; bildirimin süre içinde kredi verene yöneltilmiş olması yeterlidir.
Cayan tüketici, anaparayı ve kullanım tarihinden geri ödeme tarihine kadar tahakkuk eden faizi, cayma bildiriminden sonra otuz gün içinde geri öder; ödenmezse cayılmamış sayılır. Faiz akdî faiz oranına göre hesaplanır ve tüketiciden akdî faiz ile kamu kurumuna veya üçüncü kişilere ödenmiş masraflar dışında herhangi bir bedel talep edilemez.
Erken ödeme: iki ayrı rejim
| Tüketici kredisi (m.27) | Konut finansmanı (m.37) | |
|---|---|---|
| İndirim | Tüm faiz ve maliyet unsurları | Tüm faiz ve maliyet unsurları |
| Tazminat | Öngörülmemiştir | Sabit faizde alınabilir |
| Tavan | — | Kalan vade ≤36 ay: %1 / >36 ay: %2 |
| Değişken faiz | — | Talep edilemez |
Yapılandırma erken ödeme değildir
Sabit taksitli ve sabit faiz oranlı konut finansman kredilerinde, faiz oranlarındaki düşüş nedeniyle aynı bankadan olmak kaydıyla yeni faiz oranları üzerinden ödeme miktar ve tarihlerinin yeniden yapılandırılması işlemi, mevzuat kapsamında erken ödeme niteliğinde değildir. Bu tür durumlarda tüketicilerden yapılandırma ücreti veya komisyon adı altında yapılan tahsilatlar hukuka uygun değildir.
Hangi kanun uygulanır?
6502 sayılı Kanun 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Geçici m.1/2 uyarınca, Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihten önceki tüketici işlemlerine, bu işlemler hangi kanun yürürlükte iken gerçekleşmişse kural olarak o kanun hükümleri uygulanır.
Ne yapmalı?
- Sözleşme tarihini saptayın; 4077 mü 6502 mi uygulanacağını belirler.
- Kredinin tüketici kredisi mi konut finansmanı mı olduğunu netleştirin.
- Faizin sabit mi değişken mi olduğunu sözleşmeden kontrol edin.
- Değişken faizde kesilen erken ödeme tazminatının iadesini isteyin.
- Sabit faizde kalan vadeye göre %1 / %2 tavanını hesaplatın.
- İşlem yapılandırma ise komisyonun tamamının iadesini talep edin.
- Önce tüketici hakem heyetine, parasal sınırı aşıyorsa tüketici mahkemesine başvurun.
- Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E.2014/37247, K.2015/6320, 03.03.2015 Yapılandırma erken ödeme sayılmaz; komisyon iade edilir. Davacı, konut kredisinde dosya masrafı ve erken kapama komisyonu adı altında yapılan kesintilerin iadesini istemişti. Daire önce sınırı çizdi: mevzuat uyarınca “konut kredisine ilişkin ödemelerin vadesinden önce yapılması halinde, ödenen tutarın %2’sini geçmemek kaydıyla erken ödeme ücreti alınmasında yasaya aykırılık söz konusu değildir.” Ardından kritik ayrımı yaptı: “sabit taksitli ve sabit faiz oranlı konut finansman kredilerinde, faiz oranlarındaki düşüş nedeniyle aynı bankadan olmak kaydı ile yeni faiz oranları üzerinden ödeme miktarları ve tarihlerinin yeniden yapılandırılmasına dair işlemin ise yasal mevzuat kapsamında erken ödeme niteliğinde bulunmayıp bu tür durumlarda, tüketicilerden yapılandırma ücreti veya komisyon adı altında yapılan tahsilatlarda hukuka uygunluk bulunmamaktadır.” Karar, bankaların “erken kapama” adıyla tahsil ettiği bedelin gerçekte yapılandırma olup olmadığının araştırılmasını gerekli kılar.
- Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E.2016/17528, K.2016/21222, 16.11.2016 Kesintinin gerçek niteliği araştırılmalıdır. Davacı, konut kredisinde masraf adı altında yapılan kesintinin iadesi için önce tüketici hakem heyetine başvurmuş, talebinin bir kısmı reddedilince heyet kararının iptali istemiyle dava açmıştı. Daire, sözleşmenin faiz türüne göre kredi borcunun erken kapatılması hâlinde erken kapama ücretinin tahsilinde hukuka aykırılık bulunmadığını belirtti. Ancak dosyadaki belgelerden, “erken ödeme cezası olarak kesilen bedelin erken ödeme niteliğinde olmayan yapılandırma bedeli mi yoksa gerçekten erken ödeme mi olduğu net anlaşılamamaktadır” tespitini yaptı. Bu nedenle konut kredisinin gerçekten erken ödenip ödenmediğinin, erken ödeme ücretinin kesilip kesilmediğinin tespiti ile denetime elverişli, açık ve anlaşılır bir bilirkişi raporu alınarak kesintilerin uygunluğunun değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
- Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E.2016/5306, K.2016/9090, 30.03.2016 Sabit faizde erken ödeme ücreti iade edilmez. Davacı, 900.000 TL tutarındaki konut kredisinde dosya masrafı ve erken kapama ücreti adı altında yapılan kesintilerin iadesini istemiş, yerel mahkeme 9.600 TL‘nin tamamının iadesine karar vermişti. Daire, kredinin kullanıldığı tarihte yürürlükteki hükme göre, sözleşmenin faiz türüne bakıldığında davacıdan kredi borcuna mahsuben birden fazla ödemeyi vadesinden önce yapması nedeniyle erken ödeme ücreti tahsilinde hukuka aykırılık bulunmadığını saptadı. Davacı 08.05.2014 tarihinde 700.000 TL‘lik erken ödeme yapmıştı; bu nedenle erken ödeme ücreti olarak tahsil edilen 8.750 TL‘nin de iadesine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı bulunarak hüküm bozuldu. Karar, dosya masrafı ile erken ödeme ücretinin birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.
- Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E.2014/43554, K.2014/41757, 25.12.2014 Hangi kanunun uygulanacağı işlem tarihine göre belirlenir. Bilirkişi raporunda, 01.07.2013 tarihli kısmi ödeme nedeniyle bankanın %2 oranında erken ödeme komisyonu tahsil ettiği; 6502 sayılı Kanun m.37 gereğince kalan vadesi 36 ayı geçmeyen kredilerde %1 erken ödeme tazminatı talep edilebileceği belirtilerek farkın iadesi gerektiği görüşü bildirilmiş, mahkeme de bu doğrultuda karar vermişti. Daire bu yaklaşımı düzeltti: 6502 sayılı Kanun 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe girmiştir ve geçici m.1/2 uyarınca “kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki tüketici işlemlerine bu işlemler hangi kanun yürürlükte iken gerçekleşmiş ise kural olarak o kanun hükümleri uygulanır.” Somut uyuşmazlık 4077 sayılı Kanun’un yürürlükte olduğu döneme ilişkin olduğundan, erken ödeme komisyonunun o Kanun hükümlerine göre değerlendirilmesi gerekirken 6502’ye göre değerlendirme yapan rapora uyulması usul ve yasaya aykırı bulundu.
Kredi sözleşmesinden cayabilir miyim?
Evet. 6502 sayılı Kanun m.24 uyarınca tüketici, on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin tüketici kredisi sözleşmesinden cayma hakkına sahiptir. Kredi veren, cayma hakkı konusunda bilgilendirildiğinizi ispat etmekle yükümlüdür; cayma bildiriminin süre içinde kredi verene yöneltilmiş olması yeterlidir.
Cayarsam ne ödemem gerekir?
Anaparayı ve kredinin kullanıldığı tarihten anaparanın geri ödendiği tarihe kadar tahakkuk eden faizi, cayma bildirimini gönderdikten sonra en geç otuz gün içinde geri ödemeniz gerekir. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa krediden cayılmamış sayılır. Faiz akdî faiz oranına göre hesaplanır ve sizden akdî faiz ile kamu kurumuna veya üçüncü kişilere ödenmiş masraflar dışında herhangi bir bedel talep edilemez.
Erken kapatırsam banka ücret alabilir mi?
Kredinin türüne bağlıdır. Tüketici kredilerinde 6502 m.27 yalnızca indirim yükümlülüğü öngörür, erken ödeme tazminatı düzenlemez. Konut finansmanında ise m.37/2 uyarınca faiz oranı sabitse ve sözleşmede yer verilmişse tazminat talep edilebilir; tavan, kalan vadesi otuz altı ayı aşmayan kredilerde yüzde bir, aşan kredilerde yüzde ikidir. Değişken faizde tazminat talep edilemez.
Faizim değişkense ne olur?
Erken ödeme tazminatı istenemez. 6502 m.37/2’nin son cümlesi açıktır: oranların değişken olarak belirlenmesi hâlinde tüketiciden erken ödeme tazminatı talep edilemez. Bu nedenle sözleşmenizdeki faiz türünün belirlenmesi, iade talebinin dayanağını doğrudan etkiler; sözleşme ve ödeme planı bu yönden incelenmelidir.
Kredimi yapılandırdım, komisyon kesildi; iade alabilir miyim?
Evet. Yargıtay, sabit taksitli ve sabit faiz oranlı konut finansman kredilerinde, faiz oranlarındaki düşüş nedeniyle aynı bankadan olmak kaydıyla yeni faiz oranları üzerinden ödeme miktar ve tarihlerinin yeniden yapılandırılmasına ilişkin işlemin erken ödeme niteliğinde bulunmadığını; bu tür durumlarda yapılandırma ücreti veya komisyon adı altında yapılan tahsilatlarda hukuka uygunluk bulunmadığını belirtmektedir.
Banka “erken kapama” adıyla kesti ama aslında yapılandırma; ne yapmalıyım?
Kesintinin gerçek niteliğinin tespitini isteyin. Yargıtay, erken ödeme cezası olarak kesilen bedelin erken ödeme niteliğinde olmayan yapılandırma bedeli mi yoksa gerçekten erken ödeme mi olduğunun net anlaşılamadığı dosyalarda; kredinin erken ödenip ödenmediğinin ve ücretin kesilip kesilmediğinin tespiti ile denetime elverişli, açık ve anlaşılır bir bilirkişi raporu alınmasını aramaktadır.
Eski tarihli kredimde hangi kural uygulanır?
İşlem tarihindeki kanun. 6502 sayılı Kanun 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe girmiş olup geçici m.1/2 uyarınca bu tarihten önceki tüketici işlemlerine, işlemler hangi kanun yürürlükte iken gerçekleşmişse kural olarak o kanun hükümleri uygulanır. Yargıtay, 4077 dönemine ilişkin uyuşmazlıkta 6502’ye göre değerlendirme yapan bilirkişi raporuna dayanılmasını usul ve yasaya aykırı bulmuştur.
Nereye başvurmalıyım?
Parasal sınıra göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine. Hakem heyeti kararına karşı süresi içinde tüketici mahkemesinde itiraz edilebilir; nitekim uygulamada hakem heyetinin kısmen ret kararına karşı açılan iptal davaları görülmektedir. Başvuruda sözleşme, ödeme planı, dekontlar ve kesinti kalemlerini gösteren hesap dökümü sunulmalıdır.
- 6502 sayılı Kanun m.24 — Cayma hakkı
- 6502 sayılı Kanun m.27 — Tüketici kredisinde erken ödeme
- 6502 sayılı Kanun m.37 — Konut finansmanında erken ödeme
- 6502 sayılı Kanun m.31 — Konut finansmanı sözleşmeleri
- 6502 sayılı Kanun geçici m.1 — Zaman bakımından uygulama
- 7392 sayılı Kanun m.2 (24.03.2022) — m.24’e eklenen cümle
- 4077 sayılı (mülga) Kanun m.10/B
Bağlantılı başlıklar için mesafeli satışta cayma hakkı, kredi kartı aidatı iadesi ve tüketici hakem heyeti başvurusu yazılarımıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayın koşulları farklı sonuçlar doğurabilir.
Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce yürürlükteki metin doğrulanmalıdır.