Deniz Yoluyla Yük Taşımada Taşıyanın Sorumluluğu: Konşimento, Elverişlilik ve Bir Yıllık Süre (TTK m. 1141-1188)
- Taşıyan, navlun sözleşmesinin ifasında — yükleme, istif, elden geçirme, taşıma, koruma, gözetim ve boşaltmada — tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlüdür (TTK m. 1178/1).
- Ziya, hasar veya gecikme eşya taşıyanın hâkimiyetindeyken meydana gelmişse taşıyan sorumludur (m. 1178/2).
- Hâkimiyet, eşyanın yükleme limanında teslim alınmasıyla başlar ve gönderilene teslimle sona erer.
- Taşıyan, her türlü navlun sözleşmesinde geminin denize, yola ve yüke elverişli bulunmasını sağlamakla yükümlüdür (m. 1141).
- Elverişsizlikten doğan zarardan sorumludur; kurtuluş, eksikliğin tedbirli bir taşıyanın özenine rağmen keşfedilememiş olmasına bağlıdır.
- Temiz konşimento (“clean on board”), yükün yükleme limanında sağlam ve uygun durumda teslim alındığına karine oluşturur.
- Taşıyan, taşıtanın izni olmadan eşyayı başka gemiye yükleyemez; yüklerse aktarma yasağına aykırılıktan doğan zarardan sorumlu olur (m. 1150).
- Ziya veya hasar, en geç teslim sırasında; haricen belli değilse teslimden itibaren üç gün içinde ihbar edilmelidir (m. 1185).
- Tazminat, koli veya ünite başına 666,67 SDR ile eşyanın brüt ağırlığının kilogramı başına 2 SDR tutarından yüksek olanıyla sınırlıdır (m. 1186/1).
- Eşyanın cinsi ve değeri yüklemeden önce bildirilip denizde taşıma senedine yazılmışsa bu sınır uygulanmaz.
- Gecikmeden doğan sorumluluk, geciken eşyanın navlununun iki buçuk katı ile sınırlıdır.
- Ziya, hasar ve geç teslimden doğan her türlü tazminat istemi, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmazsa düşer (m. 1188/1).
Bursa’nın Gemlik körfezindeki limanlar, ülkenin en yoğun yük trafiğine sahip noktalarından. Bir gemi yanaşır, ambar kapakları açılır ve bazen ortaya çıkan manzara beklenenden farklıdır: cam levhalar kırılmış, çelik boruların üzerinde su lekeleri, dökme yük nemden topaklanmış. O andan itibaren geriye sayan bir saat başlar.
Deniz taşımasında sorumluluk rejimi, uluslararası Lahey/Visby kurallarından beslenen ve Türk Ticaret Kanunu’nun 1138 ve devamı maddelerinde düzenlenen kendine özgü bir sistemdir. Taşıyanın özen borcu ağırdır; ancak tazminat sınırlıdır ve dava süresi kısadır. Aşağıda bu üç ekseni ele alıyoruz.
Kanunî dayanak
“(1) Taşıyan, navlun sözleşmesinin ifasında, özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlüdür.
(2) Taşıyan, eşyanın zıyaı veya hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan, zıya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hâkimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla sorumludur.
(4) Eşya, navlun sözleşmesinde belirlenen boşaltma limanında açıkça kararlaştırılmış olan süre veya açıkça kararlaştırılmış bir süre yoksa, olayın özelliklerine göre tedbirli bir taşıyandan eşyanın tesliminin makul olarak istenebileceği süre içinde teslim edilmediği takdirde teslimde gecikme olduğu varsayılır.
(5) Eşyanın zayi olmasına dayanarak tazminat isteminde bulunabilecek kişi, dördüncü fıkra uyarınca teslim süresinin dolmasından itibaren aralıksız altmış gün içinde teslim olunmayan eşyayı zayi olmuş sayabilir.”
“(1) Her türlü navlun sözleşmesinde taşıyan, geminin denize, yola ve yüke elverişli bir hâlde bulunmasını sağlamakla yükümlüdür.
(2) Taşıyan, yükle ilgili olanlara karşı geminin denize, yola veya yüke elverişli olmamasından doğan zararlardan sorumludur; meğerki, tedbirli bir taşıyanın harcamakla yükümlü olduğu dikkat ve özen gösterilmekle beraber, eksikliği yolculuğun başlangıcına kadar keşfe imkân bulunmamış olsun.”
“(1) Eşyanın uğradığı veya eşyaya ilişkin her türlü zıya veya hasar nedeniyle taşıyan, her hâlde, hangi sınır daha yüksek ise o sınırın uygulanması kaydıyla, koli veya ünite başına 666,67 Özel Çekme Hakkına veya zıyaa ya da hasara uğrayan eşyanın gayri safî ağırlığının her bir kilogramı için iki Özel Çekme Hakkını karşılayan tutarı aşan zarar için sorumlu olmaz; meğerki, eşyanın cinsi ve değeri, yüklemeden önce yükleten tarafından bildirilmiş ve denizde taşıma senedine yazılmış olsun…
(3) Eşya topluca bir konteyner, palet veya benzeri bir taşıma gerecine konmuş ise, denizde taşıma senedine söz konusu taşıma gerecinin içeriği olarak yazılmış her koli veya ünite, ayrı bir koli veya ünite sayılır. Aksi hâlde, böyle bir taşıma gereci, tek bir koli veya ünite sayılır…
(6) Taşıyanın, taşıma süresinin aşılmasından doğan sorumluluğu, geciken eşya için ödenecek navlunun iki buçuk katı ile sınırlıdır…”
“(1) Eşyanın zıyaı veya hasarı ile geç tesliminden dolayı taşıyana karşı her türlü tazminat istem hakkı, bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmadığı takdirde düşer.
(2) Bu süre taşıyanın eşyayı veya bir kısmını teslim ettiği veya eşya hiç teslim edilmemişse, onun teslim edilmesinin gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
(3) Sorumlu tutulan kişinin rücu davası, birinci fıkrada öngörülen hak düşürücü sürenin sona ermesinden sonra da açılabilir. Ancak, rücu davası açma hakkı, bu hakka sahip olan kişinin, istenen tazminat bedelini ödediği veya aleyhine açılan tazminat davasında dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarihten itibaren doksan gün içinde kullanılmadıkça düşer.
(4) Bu süre, tarafların dava sebebinin doğmasından sonra yapacakları bir anlaşma ile uzatılabilir.”
Süreler, sınırlar ve taraflar
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Hasar ihbarı (haricen belli) | En geç teslim sırasında | m. 1185 |
| Hasar ihbarı (haricen belli değil) | Teslimden itibaren üç gün | m. 1185 |
| Zayi sayma | Teslim süresinin dolmasından itibaren altmış gün | m. 1178/5 |
| Ziya ve hasarda sınır | Koli/ünite başına 666,67 SDR veya kg başına 2 SDR (yüksek olan) | m. 1186/1 |
| Konteyner içindeki koliler | Senede yazılıysa ayrı ayrı; yazılı değilse konteyner tek ünite | m. 1186/3 |
| Gecikmede sınır | Navlunun iki buçuk katı, toplam navlunu aşamaz | m. 1186/6 |
| Sınırın kalkması | Cins ve değerin yüklemeden önce bildirilip senede yazılması | m. 1186/1 |
| Dava süresi | Bir yıl (hak düşürücü) | m. 1188/1-2 |
| Rücu davası | Ödeme veya dilekçe tebliğinden itibaren doksan gün | m. 1188/3 |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Navlun sözleşmesinin türünü belirleyin: çarter sözleşmesi mi, kırkambar sözleşmesi mi? Konşimentonun kim tarafından, hangi sıfatla düzenlendiğini saptayın.
- Yükleme aşamasında temiz konşimento alınmasına dikkat edin; senetteki çekinceler sonradan taşıyanın en güçlü savunması hâline gelir.
- Yüksek değerli yükte eşyanın cinsini ve değerini yüklemeden önce bildirin ve denizde taşıma senedine yazdırın; sınırlı sorumluluğu ancak bu kayıt kaldırır.
- Konteynerle taşımada, konteyner içindeki koli veya ünite sayısının senede yazılmasını sağlayın; yazılmazsa konteynerin tamamı tek ünite sayılır ve tazminat tavanı çok düşer.
- Taşımanın hangi gemiyle yapılacağı sözleşmede ismen belirtilmişse bunu koruyun; izin alınmadan yapılan aktarma, taşıyanı aktarma yasağından sorumlu kılar.
- Tahliyede yükü gözle kontrol edin. Hasar haricen belliyse teslim sırasında, belli değilse üç gün içinde yazılı ihbarı yapın; ihbarnamede hasarın neden ibaret olduğunu genel olarak belirtin.
- Tahliye tutanağı düzenletin ve mümkünse liman vardiya amiri ile alıcı yetkilisinin imzasını alın; fotoğraf ve video kaydı tutun.
- Bağımsız bir sörvey (ekspertiz) yaptırın ve hasarın taşıma sırasında oluştuğunu teknik olarak ortaya koyun; nem, terleme ve havalandırma iddialarında bu rapor belirleyicidir.
- Davayı doğru kişilere yöneltin: donatan, akdî taşıyan ve fiilî taşıyanın sıfatlarını belgelerden çıkarın; acente ile taşıyanı karıştırmayın.
- Konşimentodaki tahkim veya yabancı mahkeme kaydını inceleyin; çarter partiye atıf yapılıyorsa çarter partinin hamile ibraz edilip edilmediğini araştırın.
- Bir yıllık süreyi teslim ya da teslimin gerektiği tarihten hesaplayarak takvime alın; dava şartı arabuluculukta geçen sürenin durma etkisini de hesaba katın.
- Sigortacıysanız, ödeme tarihinden itibaren yeni bir süre başladığı varsayımına güvenmeyin; bir yıllık sürenin dolmasına az kaldıysa doğrudan dava açın.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2023/3798, K. 2024/5909, 03.09.2024
Nakliyat sigortacısının taşıyana açtığı dava, doksan günlük rücu süresine değil bir yıllık hak düşürücü süreye tabidir. İtalya’dan Gemlik-Rodaport Limanı’na taşınan jumbo cam yükünün ambar kapakları açıldığında kırık olduğu tespit edilmiş; sigortacı, sigortalısına ödediği bedeli taşıyanlardan istemiştir. Derece mahkemeleri davayı süreden reddetmiştir. Kararda, TTK m. 1188/3’ün kapsamı ayrıntılı biçimde çizilmiştir: “maddenin üçüncü fıkrasının kapsamının mehazı olan Lahey/Visby kuralları ile hükmün ilk fıkrası dikkate alındığında asıl taşıyan yada onun sorumluluk sigortacısının eşyanın …, hasar ve geç teslimi dolayısıyla kendi akidi olan alt (fiili) taşıyana rücu ile sınırlı olduğu, maddede ‘sorumlu tutulan kişi’ ile kast edilenin eşya taşımayı taahhüt eden freight forwarder ya da akdi taşıyan olduğu, yük ilgilileri ya da yük sigortacısının doğrudan akdi taşıyana veya fiili taşıyana karşı müracatları ise bu hükmün kapsamı dışında kaldığı, yük ilgilileri ya da emtia nakliyat sigortacılarının taşıyanlara karşı açtıkları davaların 1188 nci maddesinin ilk iki fıkrası hükümlerine tabi olacağı”. Hasar tarihi 11.09.2020, dava tarihi ise 02.03.2022 olduğundan bir yıllık süre geçmiştir. Sonuç: bölge adliye mahkemesi kararının ONANMASINA, 03.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/4707, K. 2024/7867, 07.11.2024
Temiz konşimento yükün sağlam yüklendiğini gösterir; çarter partideki tahkim şartı, çarter parti hamile verilmedikçe ileri sürülemez. Rusya’dan Samsun Limanı’na taşınan hayvan yemi, tahliye anında kullanılamaz hâlde bulunmuştur. Taşıyan, uyuşmazlığın Londra’da çözülmesi gerektiğini ve hasarın yükün kendi nemi nedeniyle oluştuğunu savunmuştur. Mahkeme, konşimentonun ön yüzünde çarter partiye atıf yapıldığını, ancak “çarter partideki tahkim şartının uygulanabilmesi için konşimento ile birlikte çarter partinin de hamile ibrazı gerektiği”ni, davalının bunu ispat edemediğini belirterek tahkim itirazını reddetmiştir. Esas bakımından ise: “24.05.2015 tarihli konşimentonun ‘Clean on board’ yani ‘temiz’ düzenlenmiş olması karşısında dava konusu emtianın yükleme limanında hasarsız, nem oranı uygun, temiz olarak yüklendiği, geminin denize, sefere ve yüke elverişli olduğu, varış limanında yapılan inceleme/tespitlere göre emtianın hasarlı ve kullanılmayacak nitelikte olduğu tespit edildiğinden hasarın davalının sorumluluğunda, taşıma sırasında oluştuğu, gemi ambarlarının yeterince havalandırılmamasından dolayı terleme sonucu hasarın meydana geldiği, taşıyanın sorumluluktan kurtulma hallerine ilişkin iddia ve ispatın dosyada bulunmadığı” saptanmıştır. Sonuç: onama kararına karşı yapılan karar düzeltme isteminin REDDİNE, 07.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/3585, K. 2024/7781, 06.11.2024
Aşırı yükleme nedeniyle yola elverişsizlikten donatan-taşıyan sorumludur; yükleme ve istifi yapan taşıtan sorumlu tutulamaz. Çelik yükü taşıyan gemi, yolculuk sırasında yüküyle birlikte batmıştır. Nakliyat sigortacısı, hem donatan-taşıyana hem de yüklemeyi kendi liman tesislerinde yapan satıcıya karşı dava açmıştır. Taşıyan, batmanın TTK m. 1180 anlamında yönetime ilişkin teknik bir nedenden kaynaklandığını ve konşimentodaki FIOS kaydı nedeniyle yükleme ile istiften taşıtanın sorumlu olduğunu savunmuştur. İlk derece mahkemesi, geminin “yükleme durumu itibarıyla yolculuğun başında yola elverişli olmaması sebebiyle battığı” sonucuna varmış ve TTK m. 1141 uyarınca donatan-taşıyanı sorumlu tutmuş; hatalı istif savunmasını gemi adamlarının beyanları ve batış şekli karşısında yerinde görmemiştir. Bölge adliye mahkemesi bu ayrımı netleştirmiştir: “somut olayda yola elverişsizlik aşırı yükleme nedeniyle gerçeklemiş olup taşıtanın geminin taşıyabileceği yük miktarını bilebilmesi mümkün olmadığına göre bu durumun davalı taşıtanın yükleme ve istifleme sorumluluğu kapsamında bulunmadığı”. Sonuç: bölge adliye mahkemesi kararının ve ek kararın ONANMASINA, 06.11.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/4091, K. 2026/1141, 26.02.2026
İzinsiz aktarma yapan taşıyan, aktarılan gemide çıkan yangından doğan zarardan sorumludur. Beş konteyner polyester ipliğin, ismen belirlenmiş bir gemiyle aktarmasız taşınması kararlaştırılmış, yük o gemiye yüklenmiş; ancak sonradan armatör kararıyla başka bir gemiye aktarılmış ve o gemide çıkan yangın sonucu tamamı zayi olmuştur. Mahkeme, TTK m. 1150’yi esas almıştır: taşıyan, taşıtanın iznini almadan eşyayı başka gemiye yükleyemez, yüklerse doğacak zarardan sorumlu olur; kurtuluş ancak zararın kararlaştırılan gemide de kesin olarak meydana geleceğinin ortaya konmasıyla mümkündür. Kararda, aktarma yasağının uygulanabilmesi için “yükü taşıyacak geminin önceden ismen tayin edilmesi” gerektiği, geminin sözleşmede ferdileştirilmesinin yolculuğun selameti ve sigorta primi bakımından önem taşıdığı, hükmün hem çarter hem kırkambar sözleşmesi bakımından geçerli olduğu belirtilmiştir. Somut olayda booking confirmation belgesinde gemi ismen taahhüt edilmiş, aktarmaya izin veren bir kayıt konulmamıştır; “dava konusu yüklerin ‘…’ gemisi ile taşınmış olsa idi yine de bu yangının meydana geleceği sonucuna varılamayacağı” gerekçesiyle akdî taşıyan sorumlu tutulmuş, gerçek zarara hükmedilmiştir. Sonuç: bölge adliye mahkemesi kararının ONANMASINA, 26.02.2026 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verilmiştir.
Birinci halka: sorumluluğun kapsamı hâkimiyet dönemine bağlıdır. TTK m. 1178, taşıyanı yükleme limanında eşyayı teslim aldığı andan gönderilene teslim ettiği ana kadar sorumlu tutar. Bu dönem içinde ortaya çıkan her ziya, hasar ve gecikme kural olarak taşıyanın alanındadır. Uygulamada bu nedenle asıl tartışma “hasar var mı?” değil, “hasar ne zaman oluştu?” sorusudur.
İkinci halka: temiz konşimento, ispat yükünü kaydırır. 2024 tarihli hayvan yemi kararı bunun tipik örneğidir. Yükleme limanında “clean on board” düzenlenmiş bir konşimento, yükün sağlam ve uygun nem oranıyla teslim alındığını gösterir; varış limanında hasar saptanınca hasarın taşıma sırasında oluştuğu kabul edilir. Taşıyanın elinde kalan tek yol, kanunda sayılan kurtuluş hâllerinden birini ispat etmektir. Aynı kararda, ambarların yeterince havalandırılmaması sonucu oluşan terleme hasarı da taşıyanın sorumluluğunda görülmüştür.
Üçüncü halka: elverişlilik, taşıyanın en temel borcudur. TTK m. 1141, geminin denize, yola ve yüke elverişli bulundurulmasını taşıyana yükler ve kurtuluşu, eksikliğin tedbirli bir taşıyanın özenine rağmen yolculuk başlangıcına kadar keşfedilememiş olmasına bağlar. 2024 tarihli batma kararında geminin yolculuğun başında yola elverişsiz olduğu saptanmış ve donatan-taşıyan sorumlu tutulmuştur. Karar aynı zamanda önemli bir sınır çizmiştir: yola elverişsizlik aşırı yüklemeden doğuyorsa, geminin taşıma kapasitesini bilemeyecek olan taşıtan, konşimentodaki FIOS kaydına rağmen bundan sorumlu tutulamaz.
Dördüncü halka: sözleşmede ismen belirlenen gemi bir taahhüttür. 2026 tarihli karar, uygulamada sıkça hafife alınan TTK m. 1150’ye işlerlik kazandırıyor. Yükün hangi gemiyle taşınacağı sözleşmede belirlenmişse, taşıyan taşıtanın izni olmadan aktarma yapamaz; yaparsa aktarılan gemide gerçekleşen zarardan sorumlu olur. Üstelik bu sorumluluk kusura değil, aktarma yasağının ihlaline bağlıdır; taşıyan ancak zararın kararlaştırılan gemide de kesin olarak doğacağını ispatlayarak kurtulabilir. Yangın gibi tesadüfi bir olayda bu ispat pratikte mümkün olmamaktadır. Sonuç dikkat çekicidir: sınırlı sorumluluk hükmü uygulanmamış, gerçek zarara hükmedilmiştir.
Beşinci halka: tazminatın tavanı senetteki kayıtlarla belirlenir. TTK m. 1186, koli veya ünite başına 666,67 SDR ile kilogram başına 2 SDR tutarından yüksek olanını tavan olarak koyar. Bu sınır, eşyanın cinsi ve değeri yüklemeden önce bildirilip denizde taşıma senedine yazılmışsa uygulanmaz. Konteyner taşımalarında ise ayrı bir incelik vardır: konteyner içindeki koli veya ünite sayısı senede yazılmışsa her biri ayrı sayılır, yazılmamışsa konteynerin tamamı tek ünite kabul edilir. Aynı yükün tazminat tavanı, bu tek satır yüzünden katlarca değişebilmektedir.
Altıncı halka: gecikmenin bedeli navlunla ölçülür. Ziya ve hasarda ölçü yükün ağırlığı ve ünite sayısıyken, gecikmede ölçü navlundur: sorumluluk, geciken eşya için ödenecek navlunun iki buçuk katıyla ve her hâlde toplam navlunla sınırlıdır. Yükün geç gelmesinden doğan ticarî kayıpların çoğu zaman navlunun kat kat üzerinde olduğu düşünülürse, gecikme riskinin sözleşme ve sigortayla ayrıca yönetilmesi gerektiği görülür.
Yedinci halka: bir yıl, tartışmasız bir eşiktir. TTK m. 1188, ziya, hasar ve geç teslimden doğan her türlü tazminat isteminin bir yıl içinde yargı yoluna başvurulmazsa düşeceğini söyler. 2024 tarihli Gemlik kararı, bu sürenin nakliyat sigortacıları bakımından nasıl işlediğini netleştiriyor: sigortacının sigortalısına ödeme yaptığı tarih, m. 1188/3’teki doksan günlük süreyi başlatmaz; çünkü o fıkra, sorumlu tutulan kişinin kendi âkidine yönelttiği rücu ile sınırlıdır. Yük ilgilileri ve sigortacılar için geçerli olan, teslimden itibaren işleyen bir yıllık süredir. Sürenin uzatılması ancak dava sebebi doğduktan sonra yapılacak bir anlaşmayla mümkündür.
Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| “Sigortacı ödeme yapınca yeni bir süre başlar.” | Yük ilgilileri ve nakliyat sigortacıları bir yıllık süreye tabidir. |
| “Bir yıllık süre zamanaşımıdır, kesilir.” | Hak düşürücü süredir; kesilmez ve resen gözetilir. |
| “Faturayı sunarım, gerçek zararımı alırım.” | Değer senede yazılmadıkça tazminat SDR sınırıyla kayıtlıdır. |
| “Konteyner içindeki her koli ayrı sayılır.” | Ancak senede yazılmışsa; yazılmamışsa konteyner tek ünitedir. |
| “Gecikme zararımın tamamını isterim.” | Gecikmede sorumluluk navlunun iki buçuk katıyla sınırlıdır. |
| “Hasarı sonra bildiririm.” | Haricen belli hasar teslim sırasında, gizli hasar üç gün içinde bildirilmelidir. |
| “Konşimentoda tahkim yazıyor, dava açamam.” | Çarter partideki tahkim şartı, çarter parti hamile ibraz edilmedikçe ileri sürülemez. |
| “FIOS kaydı var, yüklemeden ben sorumlu değilim.” | Aşırı yükleme kaynaklı yola elverişsizlikten taşıyan sorumludur. |
| “Aktarma teknik bir konudur, taşıyan serbesttir.” | Gemi ismen belirlenmişse izinsiz aktarma taşıyanı sorumlu kılar. |
Taşıyan hangi dönemde sorumludur?
Eşyanın yükleme limanında teslim alındığı andan gönderilene teslim edildiği ana kadar. Bu dönemde meydana gelen ziya, hasar ve gecikmeden sorumludur.
Taşıyanın özen borcu neleri kapsar?
Eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltılması. Bunların tümünde tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özen aranır.
Temiz konşimento ne işe yarar?
Yükün yükleme limanında sağlam ve uygun durumda teslim alındığını gösterir. Varış limanında hasar tespit edilirse hasarın taşıma sırasında oluştuğu kabul edilir.
Geminin elverişliliğinden kim sorumludur?
Taşıyan, her türlü navlun sözleşmesinde geminin denize, yola ve yüke elverişli bulunmasını sağlamakla yükümlüdür ve elverişsizlikten doğan zararlardan sorumludur.
Taşıyan elverişsizlikten nasıl kurtulur?
Tedbirli bir taşıyanın harcamakla yükümlü olduğu dikkat ve özen gösterilmesine rağmen eksikliğin yolculuğun başlangıcına kadar keşfine imkân bulunmadığını ispatlayarak.
Yüklemeyi taşıtan yaptıysa sorumluluk ona mı geçer?
Konşimentodaki FIOS benzeri kayıtlar yükleme ve istiften doğan sorunlarda gündeme gelebilir. Ancak Yargıtay, aşırı yükleme nedeniyle oluşan yola elverişsizlikten taşıtanın sorumlu tutulamayacağını kabul etmiştir.
Taşıyan yükü başka gemiye aktarabilir mi?
Taşıtanın izni olmadan aktaramaz. Aktarırsa doğacak zarardan sorumlu olur; kurtuluş, zararın kararlaştırılan gemide de kesin olarak meydana geleceğinin ispatına bağlıdır.
Hasarı ne zaman ihbar etmeliyim?
Ziya veya hasar haricen belliyse en geç teslim sırasında; belli değilse teslimden itibaren aralıksız üç gün içinde. İhbarnamede zararın neden ibaret olduğu genel olarak belirtilmelidir.
Yük hiç gelmezse ne yapabilirim?
Teslim süresinin dolmasından itibaren aralıksız altmış gün içinde teslim olunmayan eşya zayi olmuş sayılabilir ve buna göre tazminat istenebilir.
Tazminat sınırı nedir?
Koli veya ünite başına 666,67 Özel Çekme Hakkı ile eşyanın brüt ağırlığının kilogramı başına iki Özel Çekme Hakkı tutarından hangisi yüksekse o uygulanır.
Bu sınırı nasıl aşabilirim?
Eşyanın cinsi ve değeri yüklemeden önce yükleten tarafından bildirilmiş ve denizde taşıma senedine yazılmışsa sınır uygulanmaz. Taraflar sözleşmeyle daha yüksek sınırlar da kararlaştırabilir.
Konteynerde taşınan yükte sınır nasıl hesaplanır?
Senede konteynerin içeriği olarak yazılmış her koli veya ünite ayrı sayılır. Yazılmamışsa konteynerin tamamı tek koli veya ünite kabul edilir.
Gecikmeden doğan zararda sınır var mı?
Evet. Taşıyanın taşıma süresinin aşılmasından doğan sorumluluğu, geciken eşya için ödenecek navlunun iki buçuk katıyla sınırlıdır ve toplam navlun miktarını aşamaz.
Dava süresi ne kadar?
Bir yıl. Süre, eşyanın veya bir kısmının teslim edildiği ya da hiç teslim edilmemişse teslim edilmesi gereken tarihten işler. Bu süre içinde yargı yoluna başvurulmazsa hak düşer.
Konşimentodaki tahkim şartı beni bağlar mı?
Konşimento yalnızca çarter partiye atıf yapıyorsa, tahkim şartının ileri sürülebilmesi için çarter partinin de konşimento ile birlikte hamile ibraz edilmiş olması gerekir.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1138-1140 — Navlun sözleşmesi türleri
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1141 — Denize, yola ve yüke elverişlilik
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1150 — Aktarma yasağı
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1178 — Taşıyanın sorumluluğu
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1179-1182 — Sorumluluktan kurtulma hâlleri
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1185 — Ziya ve hasar ihbarı
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1186-1187 — Sorumluluk sınırları ve sınırdan yararlanamama
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1188 — Hak düşürücü süre
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1228-1242 — Konşimento
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1191-1192 — Fiilî taşıyan
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1472 — Sigortacının halefiyeti
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m. 16 — Sürelerin durması
Konuyla bağlantılı diğer yazılarımız: Hava yoluyla yük taşımada taşıyıcının sorumluluğu, Karayolu taşıma sözleşmesinde taşıyıcının sorumluluğu, Ticarî satışta ayıp ihbarı, Banka teminat mektubu, Faturaya itiraz, Tacir olmanın hükümleri.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukukî görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Deniz taşımasından doğan taleplerde bir yıllık hak düşürücü süre belirleyici olduğundan, hasar tespit edildiğinde gecikmeden hareket edilmesi gerekir.