Geminin İhtiyati Haczi, Seferden Men ve Deniz Alacakları (TTK m. 1352-1376)
- Gemiler için özel bir cebrî icra rejimi vardır; ihtiyati haciz yalnız kanunda sayılan deniz alacakları için istenebilir.
- Deniz alacakları TTK m. 1352’de sınırlı sayıda sayılmıştır: geminin işletilmesinden doğan zarar, kurtarma, çevre zararı, navlun ve yolcu taşıma sözleşmeleri, müşterek avarya, römorkaj, kılavuzluk, kumanya ve yakıt, onarım, liman resimleri, gemi adamı ücretleri, sigorta primleri, gemi ipoteği ve mülkiyet uyuşmazlıkları gibi.
- Deniz alacaklarının teminatı için sadece ihtiyati hacze karar verilebilir; ihtiyatî tedbir yoluyla ya da başka bir surette geminin seferden menedilmesi istenemez (m. 1353).
- Seferden men, ihtiyati haczin doğal sonucudur; müstakil bir talebin konusu değildir ve icra müdürlüğünce uygulanır (m. 1366).
- İhtiyati haczine karar verilen gemiler, bayrağı ve sicili dikkate alınmaksızın seferden menedilerek muhafaza altına alınır.
- Hangi geminin haczedilebileceği m. 1369’da düzenlenmiştir; kural, alacağın doğduğu sırada malik veya kiracı olan kişinin haciz anında da malik olmasıdır.
- Alacak gemi alacaklısı hakkı veriyorsa gemi, malikin değişmesinden bağımsız olarak haczedilebilir.
- Gemi maliki veya borçlu, geminin değerini geçmemek kaydıyla yeterli teminat göstererek ihtiyati haczin kaldırılmasını isteyebilir (m. 1371).
- Bu yetki mahkemeye aittir; takibe başlandıktan sonra icra mahkemesine geçer. İcra müdürlüğü ihtiyati haczi kaldıramaz.
- Gemi haczinde sicile veya bağlama kütüğüne şerh yetmez; fiilen haciz gerekir.
- Gemiler hakkında İcra ve İflas Kanunu’nun taşınırlara ilişkin hükümleri uygulanır; satış isteme süresi altı aydır.
- Haksız ya da ölçüsüz uygulanan haciz ve seferden men, donatanın uğradığı kazanç kaybının tazmini sonucunu doğurabilir.
Bir gemi, alacaklının başvurusu üzerine limanda zincire vurulduğunda ortaya çıkan tablo başka hiçbir haciz türüne benzemez: yüklü bir gemi günde on binlerce dolar kaybettirir, navlun sözleşmeleri düşer, gemi adamları limanda bekler. Bu yüzden gemi haczi, hem alacaklı için en etkili baskı aracı hem de yanlış kullanıldığında en pahalı sorumluluk kaynağıdır.
Türk Ticaret Kanunu, 1999 tarihli Milletlerarası Sözleşme’yi esas alan ayrı bir “deniz icra hukuku” kurar. Aşağıda hangi alacaklar için gemi haczedilebileceğini, seferden menin hukukî yerini ve teminatla serbest bırakmanın yolunu ele alıyoruz.
Kanunî dayanak
“(1) ‘Deniz alacağı’; aşağıda sayılan hususların birinden veya birkaçından doğan istem anlamına gelir: a) Geminin işletilmesinin sebep olduğu zıya veya hasar… c) Kurtarma faaliyeti veya her türlü kurtarma sözleşmesi… f) Bir çarter parti düzenlenmiş olup olmadığına bakılmaksızın, geminin kullanılması veya kiralanması amacıyla yapılmış her türlü sözleşme. g) … gemide eşya veya yolcu taşınması amacıyla yapılmış her türlü sözleşme. h) Gemide taşınan, bagaj dâhil, eşyaya gelen veya bu eşyaya ilişkin zıya veya hasar. i) Müşterek avarya. j) Römorkaj. k) Kılavuzluk. l) Geminin işletilmesi, yönetimi, korunması veya bakımı için sağlanan eşya, malzeme, kumanya, yakıt, konteynerler dâhil teçhizat ve bu amaçlarla verilen hizmetler. m) Geminin yapımı, yeniden yapımı, onarımı, donatılması… n) Liman, kanal, dok, iskele ve rıhtım… için ödenecek resimlerle diğer paralar. o) … gemi adamlarına, gemide çalışmaları dolayısıyla ödenecek ücretlerle, onlara ödenmesi gereken diğer tutarlara ilişkin istemler… v) Gemi rehni, gemi ipoteği veya gemi üzerinde aynı nitelikteki ayni bir yükümlülük… y) Geminin satışına ilişkin bir sözleşmeden kaynaklanan her türlü uyuşmazlık.”
m. 1353 — İhtiyati haciz isteyebilme hakkı: “Deniz alacaklarının teminat altına alınması için, geminin sadece ihtiyati haczine karar verilebilir. Bu alacaklar için gemi üzerine ihtiyati tedbir konulması veya başka bir surette geminin seferden menedilmesi istenemez.”
m. 1366 — Gemiye el konulması ve muhafaza tedbirleri: “İhtiyati haczine karar verilen bütün gemiler, bayrağı ve hangi sicile kayıtlı oldukları dikkate alınmaksızın, icra müdürü tarafından seferden menedilerek muhafaza altına alınır.”
“(1) Hakkında deniz alacağı ileri sürülen her geminin ihtiyaten haczi; a) Deniz alacağı doğduğunda geminin maliki olan kişi, ihtiyati haczin uygulandığı sırada da bu borçtan sorumlu olup geminin maliki ise; veya b) Deniz alacağı doğduğunda geminin kiracısı olan kişi, ihtiyati haczin uygulandığı sırada da bu borçtan sorumlu olup geminin maliki ise; veya c) Deniz alacağı gemi rehni, gemi ipoteği veya gemi üzerinde aynı nitelikteki bir ayni yükümlülük ile teminat altına alınmış ise; veya d) Uyuşmazlık geminin mülkiyetine veya zilyetliğine ilişkin ise; veya e) Alacak, 1320 nci madde uyarınca gemi alacaklısı hakkı veriyorsa, mümkündür.
(3) Geminin mülkiyetine veya zilyetliğine ilişkin uyuşmazlıklarda, sadece bu uyuşmazlığın konusu olan gemi hakkında ihtiyati haciz kararı verilebilir.”
“Geminin maliki veya borçlu, geminin değerini geçmemek kaydıyla, deniz alacağının tamamı, faizi ve giderler için yeterli teminat göstererek, ihtiyati haczin kaldırılmasını mahkemeden isteyebilir. Takibe başlandıktan sonra bu yetki, icra mahkemesine geçer.”
Gemi haczinin işleyişi
| Aşama | Kim yapar | Dayanak | Not |
|---|---|---|---|
| İhtiyati haciz kararı | Asliye ticaret mahkemesi (denizcilik ihtisas) | m. 1352-1353 | Yalnız deniz alacakları için |
| Hangi gemi haczedilir | Mahkeme | m. 1369 | Malik/kiracı bağı veya gemi alacaklısı hakkı |
| Seferden men | İcra müdürlüğü | m. 1366 | Ayrı talep gerekmez; haczin sonucudur |
| Fiilî haciz | İcra müdürlüğü | m. 1366, İİK m. 23 | Sicile şerh tek başına yetmez |
| Sicile bildirim | İcra müdürlüğü | m. 1366 | Uygulamayı izleyen ilk iş günü |
| Seferde olan gemi | İcra müdürlüğü | m. 1367 | Teminat verilmezse ilk seferde teslim |
| Teminatla kaldırma | Mahkeme; takipten sonra icra mahkemesi | m. 1371 | İcra müdürlüğü kaldıramaz |
| Satış isteme süresi | Alacaklı | İİK m. 106 | Taşınır olarak altı ay |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Alacağınızın TTK m. 1352’deki hangi bende girdiğini belirleyin ve dilekçede açıkça gösterin; liste dışındaki alacaklar için gemi haczi istenemez.
- Haczedilecek gemiyi m. 1369’a göre seçin: alacak doğduğunda malik ya da kiracı olan kişi haciz anında da malik mi? Değilse gemi alacaklısı hakkı var mı?
- Geminin kimliğini net biçimde belirtin: adı, IMO numarası, bayrağı, sicili, bulunduğu liman.
- Talebinizi “ihtiyati haciz” olarak kurun; ayrıca “ihtiyatî tedbir” ya da salt “seferden men” istemeyin, bunlar kanunen istenemez.
- İhtiyati haciz kararını alır almaz icra takibine geçin ve infazı talep edin; seferden men bu aşamada icra müdürlüğünce uygulanır.
- Sicile şerhle yetinmeyin; geminin fiilen haczedilmesini ve muhafaza altına alınmasını sağlayın, aksi hâlde geçerli bir haciz bulunmayabilir.
- Haczin kaptana, malike ya da malik olmayan donatana veya temsilcisine tebliğ edildiğini ve tutanağın düzenlendiğini kontrol edin.
- Gemi seferdeyse m. 1367’nin uygulanmasını isteyin: teminat verilmezse geminin izleyen ilk seferinde icra dairesine teslimi.
- Satış isteme süresini kaçırmayın; gemiler taşınır sayıldığından süre hacizden itibaren altı aydır.
- Donatan tarafındaysanız, gemiyi bekletmek yerine teminat göstererek haczin kaldırılmasını isteyin; teminat geminin değerini aşamaz.
- Teminat talebinizi doğru mercie yöneltin: takipten önce mahkemeye, takipten sonra icra mahkemesine. İcra müdürlüğü ihtiyati haczi kaldıramaz.
- Haciz haksız ya da ölçüsüz uygulanmışsa uğradığınız kazanç kaybını belgeleyin: navlun sözleşmeleri, günlük gelir ve işletme maliyeti verileri, acente ve yakıt faturaları.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2022/6527, K. 2023/79, 11.01.2023
Seferden men ayrı bir talep değil, ihtiyati haczin doğal sonucudur. Gemi alacağının verdiği kanunî rehin hakkına dayanılarak başlatılan takipte, donatan ödeme emrinin usulsüz tebliğ edildiğini ileri sürerek seferden men kararının kaldırılmasını istemiş; icra mahkemesi TTK m. 1353 uyarınca seferden menin talep edilemeyeceği gerekçesiyle bunu kaldırmıştır. Daire, iki hükmü birlikte okuyarak bu yorumu düzeltmiştir: “TTK’nun 1353. maddesindeki düzenleme deniz alacakları için tek başına seferden men talep edilemeyeceğine ilişkindir. Diğer bir deyişle, alacaklı ihtiyati haciz talep edebilecekken sadece seferden men talep edemez. Ayrıca alacaklı ihtiyati haciz talep ederken seferden men talep etmesi gerekmemekte olup, ihtiyati haczi veren mahkemece de geminin seferden menine karar verilmesine gerek bulunmamaktadır. TTK’nun 1366. maddesi uyarınca, seferden men ihtiyati haczin icrası kapsamında icra müdürlüğünce yapılacaktır… Başka bir anlatımla, ihtiyati haciz konusu geminin seferden men edilmesi müstakil bir talebin konusu olmayıp ihtiyati haczin doğal sonucudur.” Sonuç: bölge adliye mahkemesi kararının KALDIRILMASINA ve icra hukuk mahkemesi ek kararının BOZULMASINA, 11.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2022/2986, K. 2022/6825, 07.06.2022
Sicile şerh haciz değildir; gemi fiilen haczedilmelidir. Bağlama kütüğünde borçlu adına kayıtlı bir tekneye haciz konulmuş, üçüncü kişi tekneyi daha önce satın aldığını ileri sürerek istihkak davası açmıştır. Daire önce mülkiyet meselesini çözmüştür: bağlama kütüğüne kayıtlı gemilerde mülkiyetin devri TTK m. 1001’e değil Türk Medenî Kanunu hükümlerine tabidir. Ardından haczin geçerliliğini incelemiştir: “TTK’nun 1382. maddesinine göre Türk ve yabancı gemilerin haczinde TTK’nun ihtiyati hacze ilişkin 1364 ila 1368 sayılı maddeleri uygulanır. TTK’nun 1366. maddesine göre bütün gemiler, bayrağı ve hangi sicile kayıtlı oldukları dikkate alınmaksızın, icra müdürü tarafından seferden menedilerek muhafaza altına alınır… Bu açıklamalar dikkate alındığında gemilerin haczinde sadece gemi siciline ya da Bağlama Kütüğü’ne haciz kararının şerhi yeterli olmayıp, geminin fiilen haczedilmesi gerekmektedir.” Kararda ayrıca İİK m. 23/son uyarınca bütün gemiler hakkında taşınırlara ilişkin hükümlerin uygulanacağı ve m. 106’daki altı aylık satış isteme süresi geçtiğinden haczin düştüğü belirtilmiştir. Sonuç: bölge adliye mahkemesi kararının BOZULMASINA, 07.06.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2024/1101, K. 2024/2451, 13.03.2024
Teminat karşılığı ihtiyati haczin kaldırılması yetkisi mahkemeye aittir; icra müdürlüğü bunu yapamaz. Bir balıkçı gemisi üzerindeki 945.400 ABD doları tutarındaki ihtiyati haczin, teminat mektubu sunulması hâlinde kaldırılarak teminata kaydırılmasına karar verilmiş; borçlu iki teminat mektubunu takip dosyasına sunarak hacizlerin teminata kaydırılmasını istemiş, icra müdürlüğü bu yetkinin mahkemeye ait olduğu gerekçesiyle talebi reddetmiştir. İcra mahkemesi şikâyeti kabul etmiş, Daire ise bunu bozmuştur. Kararda TTK m. 1371 aktarıldıktan sonra: “Samsun Bölge Adliye Mahkemesi … kararında hem şart konulduğu hem de ihtiyati hacze konu gemi üzerindeki ihtiyati haczin, sunulacak teminat mektubu üzerinden devamına karar verilmiş olduğu dikkate alındığında ihtiyati haciz kararının kaldırıldığından bahsedilemez. İhtiyati haciz kararının kaldırılması yetkisi mahkemeye aittir, icra müdürlüğünce yapılamaz.” Sonuç: bölge adliye mahkemesi kararının KALDIRILMASINA ve icra hukuk mahkemesi kararının BOZULMASINA, 13.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/7470, K. 2023/1969, 30.03.2023
Haksız haciz ve seferden men, donatanın kazanç kaybını tazmin ettirir. Kesinleşmemiş bir ilâma dayanılarak alınan ihtiyati haciz kararıyla bir kuru yük gemisi 107 gün seferden menedilmiş; ilâm sonradan bozulup dava reddedilince donatan uğradığı zararın tazminini istemiştir. İlk derece mahkemesi, alacaklının ilâmlı icraya yönelik taleplerinde hakkını kötüye kullandığını, çalışan ve gelir getiren geminin atıl hâle getirildiğini saptayarak tazminata hükmetmiştir. Bölge adliye mahkemesi hesabı yeniden kurmuştur: teyit edilemeyen navlun sözleşmelerine itibar edilemeyeceği, Deniz Ticaret Odası yazısına göre geminin günlük gelirinin 5.750 ABD doları, günlük işletim maliyetinin 2.750 ABD doları olduğu, aradaki 3.000 ABD dolarının günlük kayıp sayılacağı; ancak geminin her gün çalışıp kazanç sağlayacağının kabul edilemeyeceğinden hesaplanan tutardan %10 indirim yapılması gerektiği; buna acente ücreti, bekleme zararı ve yakıt sarfiyatı eklenerek toplam 318.277,75 ABD doları tazminata hükmedilmesi gerektiği. Sonuç: bölge adliye mahkemesi kararının ONANMASINA, 30.03.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.
Birinci halka: rejim özeldir ve kapalıdır. Gemiler için ihtiyati haciz, genel hükümlerden ayrı, TTK m. 1352 ve devamında düzenlenmiş bağımsız bir rejime tabidir. Alacak, m. 1352’de sayılan deniz alacaklarından biri değilse gemi bu yolla haczedilemez; buna karşılık sayılan bir alacak varsa geminin bayrağı ve sicili önem taşımaz. Liste, taşıma ve çarter sözleşmelerinden gemi adamı ücretlerine, yakıt ve kumanya tedarikinden liman resimlerine kadar uzanan geniş bir yelpazedir; dolayısıyla denizcilik sektöründe faaliyet gösteren pek çok tedarikçi ve hizmet sağlayıcı bu imkâna sahiptir.
İkinci halka: seferden men istenmez, kendiliğinden gelir. 2023 tarihli 12. Hukuk Dairesi kararı, m. 1353 ile m. 1366 arasındaki ilişkiyi netleştiriyor. m. 1353’ün yasakladığı şey, ihtiyati haciz yerine ya da ondan bağımsız olarak salt seferden men istenmesidir. İhtiyati haciz kararı verildikten sonra geminin seferden menedilerek muhafaza altına alınması ise icra müdürlüğünün zorunlu görevidir. Bu nedenle mahkemenin kararında “seferden men” ibaresinin bulunmaması bir eksiklik değildir ve bu gerekçeyle seferden men kaldırılamaz.
Üçüncü halka: haciz kâğıt üzerinde olmaz. 2022 tarihli karar, uygulamada sık rastlanan bir eksikliğe işaret ediyor: sicile ya da bağlama kütüğüne haciz şerhi konulmuş olması geçerli bir haciz doğurmaz; gemiye fiilen el konulması gerekir. Bu, hem alacaklı hem üçüncü kişi bakımından sonuç doğurur — istihkak davasında geçerli haczin bulunması dava şartıdır ve hüküm kesinleşinceye kadar resen gözetilir. Aynı kararda ikinci bir hatırlatma daha var: gemiler İcra ve İflas Kanunu bakımından taşınır sayıldığından satış hacizden itibaren altı ay içinde istenmelidir; istenmezse haciz düşer.
Dördüncü halka: bağlama kütüğü, gemi siciliyle aynı şey değildir. Aynı kararda, bağlama kütüğüne kayıtlı gemilerde mülkiyetin devrinin TTK m. 1001’e değil Türk Medenî Kanunu hükümlerine tabi olduğu belirtilmiştir. Küçük tekneler ve balıkçı gemileri bakımından bu ayrım, hem devrin geçerliliği hem de istihkak iddiaları bakımından belirleyicidir.
Beşinci halka: gemiyi kurtarmanın yolu teminattır, ama mercii doğru seçilmelidir. TTK m. 1371, malike ve borçluya geminin değerini geçmemek kaydıyla teminat göstererek haczi kaldırtma imkânı verir. 2024 tarihli karar bu imkânın usulünü çiziyor: karar mercii mahkemedir, takibe başlandıktan sonra icra mahkemesidir; icra müdürlüğü ihtiyati haczi kaldıramaz. Ayrıca haczin “teminat üzerine kaydırılması” yönündeki bir karar, teminat sunulmuş olsa dahi ihtiyati haczin kaldırıldığı anlamına gelmez. Günlük binlerce dolar kaybettiren bir gemide bu usulî ayrıntı, doğrudan paraya dönüşmektedir.
Altıncı halka: alacaklı için haciz risksiz değildir. 2023 tarihli 11. Hukuk Dairesi kararı, madalyonun diğer yüzünü gösteriyor. Kesinleşmemiş bir ilâma dayanılarak alınan ve sonradan dayanağı ortadan kalkan haciz nedeniyle 107 gün seferden menedilen geminin donatanı lehine yüksek tutarlı tazminata hükmedilmiştir. Hesap yöntemi de öğreticidir: teyit edilemeyen navlun sözleşmeleri esas alınmamış, sektör verisine dayanan günlük gelir ile günlük işletim maliyeti arasındaki fark günlük kayıp sayılmış, geminin her gün çalışamayacağı gözetilerek makul bir indirim uygulanmış ve acente, bekleme ve yakıt kalemleri ayrıca eklenmiştir. Gemi haczi isteyen alacaklının, alacağının dayanağını ve ölçülülüğü baştan sağlam kurması bu yüzden zorunludur.
Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| “Donatandan her alacak için gemi haczedilir.” | Yalnız TTK m. 1352’de sayılan deniz alacakları için mümkündür. |
| “Gemi üzerine ihtiyatî tedbir koydururum.” | Deniz alacakları için sadece ihtiyati hacze karar verilebilir. |
| “Seferden meni ayrıca talep etmeliyim.” | Seferden men ihtiyati haczin doğal sonucudur; icra müdürlüğünce uygulanır. |
| “Mahkeme kararında seferden men yazmıyor, uygulanamaz.” | Mahkemenin ayrıca karar vermesine gerek yoktur. |
| “Sicile şerh koydurdum, haciz tamam.” | Geminin fiilen haczedilmesi gerekir. |
| “Gemi taşınmaz sayılır, satış süresi bir yıldır.” | Gemiler taşınır hükümlerine tabidir; süre altı aydır. |
| “Bağlama kütüğünde de devir TTK m. 1001’e tabidir.” | Bağlama kütüğüne kayıtlı gemilerde devir TMK hükümlerine tabidir. |
| “Teminat mektubunu icra müdürlüğüne verdim, haciz kalkar.” | İhtiyati haczin kaldırılması yetkisi mahkemeye, takipten sonra icra mahkemesine aittir. |
| “Haciz haklıydı, tazminat ödemem.” | Dayanağı ortadan kalkan veya ölçüsüz haciz tazminat sorumluluğu doğurabilir. |
Deniz alacağı nedir?
TTK m. 1352’de sayılan hususlardan doğan istemlerdir: geminin işletilmesinden doğan zarar, kurtarma, çevre zararı, taşıma ve çarter sözleşmeleri, müşterek avarya, römorkaj, kılavuzluk, yakıt ve kumanya, onarım, liman resimleri, gemi adamı ücretleri, sigorta primleri, gemi ipoteği ve mülkiyet uyuşmazlıkları gibi.
Her alacak için gemi haczedilebilir mi?
Hayır. Gemi ihtiyati haczi yalnız deniz alacakları için istenebilir; liste sınırlı sayıdadır.
Gemi üzerine ihtiyatî tedbir konulabilir mi?
Hayır. Deniz alacaklarının teminatı için sadece ihtiyati hacze karar verilebilir; ihtiyatî tedbir konulması veya başka bir surette geminin seferden menedilmesi istenemez.
Seferden men nasıl uygulanır?
İhtiyati haczine karar verilen gemiler, bayrağı ve sicili dikkate alınmaksızın icra müdürü tarafından seferden menedilerek muhafaza altına alınır. Ayrı bir talep gerekmez.
Hangi gemi haczedilebilir?
Alacak doğduğunda malik veya kiracı olan kişi haciz anında da malikse; alacak gemi rehni veya ipoteğiyle teminat altına alınmışsa; uyuşmazlık geminin mülkiyeti ya da zilyetliğine ilişkinse; ya da alacak gemi alacaklısı hakkı veriyorsa.
Kardeş gemi haczedilebilir mi?
TTK m. 1369/2 uyarınca, haczin uygulandığı sırada gemiler deniz alacağından sorumlu kişiye aitse ve alacak doğduğunda bu kişi üzerinde alacak doğan geminin maliki, kiracısı, tahsis olunanı ya da taşıtanı ise mümkündür.
Yabancı bayraklı gemi haczedilebilir mi?
Evet. Kanun, ihtiyati haczine karar verilen bütün gemilerin bayrağı ve hangi sicile kayıtlı oldukları dikkate alınmaksızın seferden menedilerek muhafaza altına alınacağını öngörür.
Sicile şerh yeterli mi?
Hayır. Yargıtay, gemilerin haczinde sadece gemi siciline ya da bağlama kütüğüne haciz şerhinin yeterli olmadığını, geminin fiilen haczedilmesi gerektiğini kabul etmiştir.
Gemi seferdeyse ne olur?
TTK m. 1367 uygulanır; icra müdürlüğü geminin seferini tamamlamasına izin verirken teminat verilmesini, verilmezse geminin izleyen ilk seferinde icra dairesine teslimini kararlaştırabilir.
Haczi nasıl kaldırabilirim?
Geminin maliki veya borçlu, geminin değerini geçmemek kaydıyla deniz alacağının tamamı, faizi ve giderler için yeterli teminat göstererek ihtiyati haczin kaldırılmasını isteyebilir.
Teminat talebini nereye yapmalıyım?
Mahkemeye; takibe başlandıktan sonra bu yetki icra mahkemesine geçer. İcra müdürlüğü ihtiyati haczi kaldıramaz.
Satış ne kadar sürede istenmelidir?
Gemiler hakkında İcra ve İflas Kanunu’nun taşınırlara ilişkin hükümleri uygulandığından, satış hacizden itibaren altı ay içinde istenmelidir; istenmezse haciz düşer.
Bağlama kütüğüne kayıtlı teknede mülkiyet nasıl devredilir?
Yargıtay, bağlama kütüğüne kayıtlı gemilerde mülkiyetin devrinin TTK m. 1001’e değil Türk Medenî Kanunu hükümlerine tabi olduğunu kabul etmiştir.
Haksız haciz nedeniyle tazminat istenebilir mi?
Evet. Dayanağı ortadan kalkan ya da ölçüsüz uygulanan haciz ve seferden men nedeniyle donatanın uğradığı kazanç kaybı ve masraflar tazmin ettirilebilmektedir.
Kazanç kaybı nasıl hesaplanır?
Uygulamada geminin günlük geliri ile günlük işletim maliyeti arasındaki fark esas alınmakta, geminin her gün çalışamayacağı gözetilerek makul bir indirim yapılmakta, acente ücreti, bekleme zararı ve yakıt gibi kalemler ayrıca eklenmektedir.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1320-1327 — Gemi alacaklısı hakkı
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1352 — Deniz alacakları
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1353 — İhtiyati haciz isteyebilme hakkı
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1354-1363 — İhtiyati haciz kararı ve teminat
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1364-1368 — İhtiyati haczin yapılması ve muhafaza
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1369 — İhtiyati haciz hakkının kullanılması
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1370-1372 — Geminin serbest bırakılması
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1382 — Gemilerin haczi
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1001 — Gemi mülkiyetinin devri
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 23 — Gemilere uygulanacak hükümler
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 106 — Satış isteme süresi
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 96-99 — İstihkak iddiası
Konuyla bağlantılı diğer yazılarımız: Deniz yoluyla yük taşımada taşıyanın sorumluluğu, İhtiyati haciz, İcrada istihkak iddiası, Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip, Hava yoluyla yük taşımada taşıyıcının sorumluluğu, İhtiyati haciz teminatının iadesi.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukukî görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Gemi haczinde her gün ciddi malî sonuç doğurduğundan, hem alacaklı hem donatan tarafında hızlı ve usulüne uygun hareket edilmesi gerekir.