Bilişim Sistemine Girme Suçu: TCK m. 243
- TCK m. 243, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı girmeyi suç sayar.
- Temel cezası bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır.
- Bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemlerde ceza yarı oranına kadar indirilir.
- Fiil nedeniyle veriler yok olur veya değişirse ceza altı aydan iki yıla kadar hapis olur.
- 2016’da eklenen dördüncü fıkra, sisteme girmeden veri nakillerini teknik araçlarla izlemeyi cezalandırır.
- “Bilişim sistemine girmek”, verilere fiziken ya da uzaktan başka bir cihazla erişmektir.
- Suç, başkasının bilgisayarını açmakla olabileceği gibi ağ üzerinden oturum açmakla da işlenebilir.
- Suçun oluşması için verilerin ele geçirilmesi ya da bir zarar doğması aranmaz.
- 07.04.2016 öncesi fiillerde madde metni “giren ve orada kalmaya devam eden” biçimindeydi.
- Bu dönemde suç için hem girme hem de makul süreyi aşarak sistemde kalma arandı.
- 6698 sayılı Kanun’la ibare “veya” olarak değiştirilmiştir.
- Sistemde kalınan sürenin yeterli olup olmadığı, somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.
- Log kayıtlarının incelenmesi teknik bir konudur; bilişim uzmanı bilirkişi gerekir.
- Suç, üst sınırı itibarıyla sekiz yıllık olağan dava zamanaşımına tabidir.
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında sanık ile müdafiin iradesi çatışırsa sanığın iradesi üstün tutulur.
Eski bir e-posta şifresini kullanarak hesaba bakmak, ayrıldığı şirketin sunucusuna eski bilgilerle bağlanmak, eşin sosyal medya hesabını açmak. Bunların hepsi tek bir maddeyle karşılaşır.
Ancak maddenin lafzı sanıldığından dardır ve 2016’da yapılan tek kelimelik bir değişiklik, eski tarihli fiillerde sonucu tamamen değiştirir. Aşağıda unsurları, ispat sorunlarını ve zamanaşımını güncel Yargıtay kararlarıyla ele alıyoruz.
Kanunî dayanak
TCK m. 243: “(1) Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir. (2) Yukarıdaki fıkrada tanımlanan fiillerin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir. (3) Bu fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. (4) Bir bilişim sisteminin kendi içinde veya bilişim sistemleri arasında gerçekleşen veri nakillerini, sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izleyen kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.”
TCK m. 244: “(1) Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren, var olan verileri başka bir yere gönderen kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (3) Bu fiillerin bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır. (4) Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan fiillerin işlenmesi suretiyle kişinin kendisinin veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamasının başka bir suç oluşturmaması halinde, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.”
Değişiklik uyarısı: 07.04.2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 6698 sayılı Kanun m. 30 ile TCK m. 243/1’deki “ve” ibaresi “veya” şeklinde değiştirilmiş ve maddeye dördüncü fıkra eklenmiştir. Bu tarihten önce işlenen fiillerde, suçun oluşması için hem girme hem de sistemde kalma birlikte aranır.
İki komşu madde sık karıştırılır; korudukları menfaat farklıdır:
| Ölçüt | m. 243 (girme) | m. 244 (bozma, değiştirme) |
|---|---|---|
| Fiil | Sisteme girmek veya orada kalmak | İşleyişi engellemek, veriyi bozmak |
| Zarar | Aranmaz | Sistemin işlevi etkilenmelidir |
| Temel ceza | 1 yıla kadar hapis veya adlî para | 1-5 yıl (fıkra 1), 6 ay-3 yıl (fıkra 2) |
| Nitelikli hâl | Verilerin yok olması/değişmesi | Banka, kredi kurumu, kamu sistemi |
| İndirim | Ücretli sistemlerde yarıya kadar | Öngörülmemiş |
| Çıkar sağlama | Ayrı düzenleme yok | m. 244/4’te tali norm |
| Niteliği | Sisteme erişimin korunması | Mala zarar vermenin özel şekli |
| Kast | Girme kastı yeterli | Bozma/değiştirme kastı |
| Görev | Asliye ceza mahkemesi | Asliye ceza mahkemesi |
Kritik nokta: m. 244/4 bir tali normdur. Bilişim sistemi aracılığıyla haksız çıkar sağlandığında önce bilişim sistemi kullanılarak hırsızlık, bilişim sistemi araç kılınarak dolandırıcılık ya da zimmet gibi bir başka suçun oluşup oluşmadığı tartışılmalıdır. Eylem başka bir suç oluşturmuyorsa ancak o zaman m. 244/4 uygulanır. Bu sıra atlanırsa nitelendirme baştan hatalı kurulur.
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Fiil tarihini belirleyin. 07.04.2016 öncesi ve sonrası için madde metni farklıdır.
- Eylemi doğru adlandırın. Yalnız girme mi, veri değiştirme mi, çıkar sağlama mı?
- Log kayıtlarını isteyin. Erişim tarihi, saati ve IP numarası dosyaya girmelidir.
- IP eşleştirmesini yaptırın. IP’nin hangi aboneye ait olduğu operatörden sorulmalıdır.
- Bilişim uzmanı talep edin. Log incelemesi malî müşavirlik uzmanlığına girmez.
- Bağlantı süresini sorun. Eski tarihli fiillerde “kalma” unsuru bununla ispatlanır.
- Rıza savunmasını hazırlayın. Ortaklık, çalışanlık veya aile içi erişim yetkisi tartışılmalıdır.
- Yetkinin sona erdiği tarihi belgeleyin. İş akdinin veya ortaklığın bitiş tarihi kritiktir.
- Nitelendirme sırasını gözetin. Önce ağır cezayı gerektiren suçlar tartışılmalıdır.
- Zamanaşımını hesaplayın. Sekiz yıllık süre, kesen son işlemden itibaren yeniden işler.
- HAGB’ye ilişkin iradenizi kayda geçirtin. Kabul etmiyorsanız duruşmada açıkça belirtin.
- Çelişki varsa düzeltin. Sanık ile müdafiin beyanı çeliştiğinde sanığın iradesi esas alınır.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 14.02.2023 T., 2022/5991 E., 2023/514 K.
Adlî sicil arşiv kaydı da yasaklanmış hak kapsamındadır. Bilişim sistemine hukuka aykırı olarak girme suçundan adlî para cezasına mahkûm olan sanığın memnu hakların iadesi talebi, hükümde hak yoksunluğuna yer verilmediği gerekçesiyle reddedilmişti. Daire bu yaklaşımı kabul etmemiştir: “her ne kadar sanık hakkındaki mahkumiyet kararında herhangi bir hak yoksunluğu yer almasa da, sanık hakkında adli sicil arşiv kaydının bulunmasının yasaklanmış hak kavramına dahil olduğu, sanığın cezasının infaz edildiği tarihinden itibaren 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun 13 üncü maddesinin (A) bendinde yer … 3 yıllık sürenin geçmiş olduğu ve sanığın daha sonra … bir suç işlememiş olması halinde; mahkemesince yapılacak değerlendirmede sanığın hayatını iyi halli olarak sürdürdüğü hususunda kanaate ulaşılması durumunda yasaklamış hakların geri verilmesi yoluna gidilmesi gerektiği”. Ek karar oy birliğiyle bozulmuştur.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 23.02.2023 T., 2020/11307 E., 2023/772 K.
Log incelemesi bilişim uzmanı bilirkişiye yaptırılmalıdır. Belediye işletmesinin sunucusuna dışarıdan giriş yapıldığı iddiasında, hazırlık aşamasında malî müşavir bilirkişiden rapor alınmıştı. Daire önce tanımı vermiştir: “‘Bilişim sistemine girmek’, bir bilişim sisteminde bulunan verilerin bir kısmına veya tamamına, fıziken ya da uzaktan başka bir cihaz yoluyla erişilmesidir. Suçun, başkasına ait bilgisayarın açılarak içindeki verilerin görülmesi biçiminde olabileceği gibi bir ağ aracılığıyla bilişim sisteminde oturum açılması yoluyla da işlenebilir.” Ardından m. 244/4’ün tali norm niteliğini açıklamış ve nitelendirme sırasını göstermiştir: “Bilişim sistemleri aracılığıyla bir çıkar sağlandığında öncelikle bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle hırsızlık, bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık, zimmet gibi bir başka suçun oluşup oluşmadığı tartışılmalı eylem başka bir suçu oluşturmamışsa 5237 sayılı Kanun’un 244 üncü maddesinin dördüncü fıkrası irdelenmelidir.” Somut olayda, log kayıtlarının bilişim uzmanınca incelenmemesi eksik araştırma sayılmıştır. Karar oy birliğiyle bozulmuştur.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 25.06.2024 T., 2024/17753 E., 2024/5268 K.
Suç sekiz yıllık olağan dava zamanaşımına tabidir. Aynı dosyada bozmadan sonra yapılan yargılamada mahkeme düşme kararı vermiş, katılan vekili sürenin dolmadığını ileri sürerek temyiz etmişti. Daire hesabı şöyle yapmıştır: “sanıkların yargılama konusu eylemleri için 5237 sayılı Kanun’un 66 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi gereği 8 yıllık olağan dava zamanaşımı süresinin öngörüldüğü, 5237 sayılı Kanun’un 67 nci maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendi uyarınca zamanaşımı süresini kesen son işlemin sanıkların sorgu tarihleri (15.10.2015) olduğu ve bu tarihten hüküm tarihine kadar, 8 yıllık olağan zamanaşımı süresinin gerçekleştiği anlaşıldığından; kurulan hükümde hukuka aykırılık bulunmamıştır.” Düşme kararı, Tebliğnameye uygun olarak oy birliğiyle onanmıştır.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 04.04.2024 T., 2022/1612 E., 2024/3089 K.
HAGB’de sanığın iradesi müdafiin beyanına üstündür. Sanık duruşmada hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını kabul etmediğini söylemiş, sonraki celsede müdafii muvafakat bildirmiş ve mahkeme buna dayanarak karar vermişti. Daire ölçütü şöyle koymuştur: “hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin muvafakatın, aklanma hakkını da etkileyen ve doğrudan sanığın bizatihi kendisi tarafından kullanılabilecek temel hak ve özgürlükleri kısıtlayan bir konuya ilişkin olduğu, sanık ve müdafiinin iradeleri arasında bu hususa ilişkin çelişki oluştuğunda sanığın iradesine üstünlük tanınması gerektiğinden sanığın çağrılıp haklarının hatırlatılarak … muvafakatının bulunup bulunmadığının tereddüte yer bırakmayacak şekilde tespitinden sonra bir karar verilmesi gerekir.” Ağır ceza mahkemesinin kararı oy birliğiyle kanun yararına bozulmuştur.
Dört karar birlikte okunduğunda dosyanın seyri şu halkalara bağlıdır.
Birinci halka – tarih belirleyicidir. 07.04.2016 öncesi fiillerde madde metni “giren ve orada kalmaya devam eden” biçimindeydi; 6698 sayılı Kanun’la bu ibare “veya” olarak değiştirilmiştir.
İkinci halka – bağlantı süresi ispat konusudur. Eski tarihli dosyalarda sistemde ne kadar kalındığı, operatör kayıtlarıyla ortaya konulmalıdır.
Üçüncü halka – teknik delil tek başına yetmeyebilir. IP eşleşmesi kablosuz ağ savunmasıyla karşılanabildiğinden ek delillerle desteklenmelidir.
Dördüncü halka – teknik inceleme uzmanlık ister. 23 Şubat 2023 tarihli karar, log kayıtlarının bilişim uzmanı bilirkişi tarafından incelenmesi gerektiğini göstermiştir.
Beşinci halka – nitelendirme sırası vardır. Haksız çıkar sağlandığında önce daha ağır suçlar tartışılmalı, ancak sonra m. 244/4’e geçilmelidir.
Altıncı halka – rıza ve yetki tartışılmalıdır. Ortaklık veya çalışanlık döneminde öğrenilen şifrelerin sonradan kullanılması, yetkinin sona erdiği tarihle birlikte değerlendirilir.
Yedinci halka – zamanaşımı erken kontrol edilmelidir. Haziran 2024 tarihli karar, sekiz yıllık sürenin dolmasıyla düşme kararı verilmesini yerinde bulmuştur.
Sekizinci halka – HAGB tercihi sanığındır. Nisan 2024 tarihli karar, sanık ile müdafiin iradesi çeliştiğinde sanığın iradesine üstünlük tanınacağını ortaya koymuştur. Bilişim sistemi aracılığıyla hırsızlık, bilişim aracılığıyla nitelikli dolandırıcılık ve kişisel verileri yok etmeme suçu yazılarımız süreci tamamlar.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden yanlış? | Doğrusu |
|---|---|---|
| Fiil tarihini önemsememek | 2016 öncesi metin farklıdır | Tarihi ilk sırada belirleyin |
| “Girdi ama bir şey almadı” savunması | Veri ele geçirmek şart değildir | Kalma unsurunu tartışın |
| Bağlantı süresini araştırmamak | Eski fiillerde belirleyicidir | Operatörden süreyi sorun |
| Uzman olmayan bilirkişi | Log incelemesi teknik konudur | Bilişim uzmanı talep edin |
| IP’yi tek delil saymak | Kablosuz ağ savunması gündeme gelir | Ek delillerle destekleyin |
| Nitelendirmede sırayı atlamak | m. 244/4 tali normdur | Önce ağır suçları tartışın |
| Rızayı belgelememek | Yetki tartışması doğar | Erişim yetkisinin bitişini gösterin |
| Zamanaşımını hesaplamamak | Uzun dosyalarda süre dolabilir | Kesen işlemleri listeleyin |
| HAGB iradesini müdafie bırakmak | Sanığın iradesi üstündür | Beyanı duruşmada kayda geçirtin |
Bilişim sistemine girme suçu nedir?
Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girmek ya da orada kalmaya devam etmektir; ceza bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasıdır.
“Girmek” ne anlama gelir?
Yargıtay kararlarında, bir bilişim sisteminde bulunan verilerin bir kısmına veya tamamına fiziken ya da uzaktan başka bir cihaz yoluyla erişilmesi olarak tanımlanmaktadır.
Veri almadan girmek suç mudur?
Madde metninde verilerin ele geçirilmesi aranmamış; suç, sisteme hukuka aykırı girme veya orada kalma fiiline bağlanmıştır. Verilerin yok olması veya değişmesi ise ayrı bir nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir.
2016’da ne değişti?
6698 sayılı Kanun’un 30. maddesiyle m. 243/1’deki “ve” ibaresi “veya” olarak değiştirilmiş ve maddeye veri nakillerinin izlenmesine ilişkin dördüncü fıkra eklenmiştir.
Eski tarihli fiillerde durum nedir?
07.04.2016 tarihinden önce madde metni “giren ve orada kalmaya devam eden” biçiminde olduğundan, bu dönem fiilleri bakımından iki unsurun birlikte gerçekleşip gerçekleşmediği tartışılmalıdır.
Bağlantı süresi neden önemli?
Madde metninde “orada kalmaya devam etme” ibaresi yer aldığından, özellikle eski tarihli fiillerde sistemde kalınan sürenin operatör kayıtlarıyla ortaya konulması gerekir.
Ücretli sistemlerde ceza değişir mi?
Fiilin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir.
Veriler silinir veya değişirse ne olur?
Fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Sisteme girmeden dinlemek suç mu?
Evet. Bilişim sistemleri arasındaki veri nakillerini sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izleyen kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
Verileri bozmak hangi maddeye girer?
Bir bilişim sistemindeki verileri bozmak, yok etmek, değiştirmek veya erişilmez kılmak TCK m. 244’te ayrıca düzenlenmiştir.
Bilişim yoluyla çıkar sağlanırsa ne olur?
Yargıtay, önce bilişim yoluyla hırsızlık, dolandırıcılık veya zimmet gibi bir başka suçun oluşup oluşmadığının tartışılması, eylem başka suç oluşturmuyorsa m. 244/4’ün irdelenmesi gerektiğini belirtmiştir.
Log kayıtlarını kim inceler?
Kararlarda, log kayıtları üzerinde inceleme yapılmasının teknik bir konu olduğu ve bilişim uzmanı bilirkişi tarafından yapılması gerektiği belirtilmektedir.
Zamanaşımı süresi nedir?
Yargıtay uygulamasında bu suç için TCK m. 66/1-e uyarınca sekiz yıllık olağan dava zamanaşımı süresi esas alınmaktadır.
Hangi mahkeme görevlidir?
Bu suçlara ilişkin yargılama asliye ceza mahkemesinde yapılır.
HAGB’yi avukatım kabul edebilir mi?
Sanık ile müdafiin iradesi çeliştiğinde sanığın iradesine üstünlük tanınır; mahkemenin sanığa haklarını hatırlatarak muvafakatini tereddüde yer bırakmayacak şekilde tespit etmesi gerekir.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 243 – Bilişim sistemine girme
- 5237 sayılı Kanun m. 244 – Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme
- 5237 sayılı Kanun m. 245 – Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması
- 5237 sayılı Kanun m. 245/A – Yasak cihaz veya programlar
- 5237 sayılı Kanun m. 246 – Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri
- 5237 sayılı Kanun m. 66 ve 67 – Dava zamanaşımı
- 5237 sayılı Kanun m. 132-140 – Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar
- 5237 sayılı Kanun m. 142/2-e – Bilişim sistemi kullanılarak hırsızlık
- 5237 sayılı Kanun m. 158/1-f – Bilişim araç kılınarak dolandırıcılık
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 134 – Bilgisayarlarda arama ve el koyma
- 5271 sayılı Kanun m. 231 – Hükmün açıklanmasının geri bırakılması
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 30
İlgili yazılarımız: bilişim sistemi aracılığıyla hırsızlık, bilişim aracılığıyla nitelikli dolandırıcılık, kişisel verileri yok etmeme suçu, arama ve el koyma, hükmün açıklanmasının geri bırakılması.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir olaya ilişkin hukukî görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Bilişim suçlarında sonuç, fiil tarihine ve teknik delillerin niteliğine göre değişir.