Ceza Yargılaması Yenilenir mi? Yeni Delil Şartı ve Usul (CMK m.311)
Kısaca
- Yargılamanın yenilenmesi, kesin hükme karşı öngörülmüş olağanüstü bir kanun yoludur; temyiz veya istinafın devamı değildir.
- Hükümlü lehine yenileme sebepleri CMK m.311’de, aleyhe olanlar m.314’te sınırlı sayıda gösterilmiştir.
- Bu maddelerde sayılmayan bir gerekçeyle yenileme yoluna gidilemez.
- Uygulamadaki en sık sebep m.311/1-e’deki “yeni olaylar veya yeni deliller”dir.
- “Yenilik” hükümlü bakımından değil, mahkeme bakımından aranır: hükümlünün bildiği ama mahkemeye sunulmamış bir delil de yenidir.
- Buna karşılık daha önce ileri sürülmüş ve mahkemece değerlendirilip inandırıcı bulunmamış delil ve olgular yeni sayılmaz.
- Yeni delilin ayrıca önemli olması, yani beraat ya da daha hafif ceza sonucunu doğurabilecek ciddiyette bulunması gerekir.
- CMK m.315: aynı madde sınırları içinde cezanın değiştirilmesi için yenileme kabul edilemez; hatayı giderecek başka bir yol varsa bu yola gidilemez.
- İstem hükmü veren mahkemeye verilir; mahkeme önce kabule değer olup olmadığına duruşmasız karar verir (m.318).
- Kabule değer görülürse istem Cumhuriyet savcısı ve ilgiliye tebliğ edilir, deliller toplanır, iki haftalık görüş süresi verilir (m.319-320).
- İddialar yeterince doğrulanmazsa istem esassızlıktan duruşmasız reddedilir; aksi hâlde yenilemeye ve duruşma açılmasına karar verilir (m.321).
- Duruşma açıldıktan sonra “talebin reddi” değil, önceki hükmün onaylanması ya da iptali ile yeniden hüküm kurulması söz konusu olur (m.323).
- Yeniden verilecek hüküm, hükümlü lehine yenilemede önceki cezadan daha ağır olamaz.
- Kesinleşen hükmü veren hâkim, aynı davada yenileme isteminin kabule değerliğini değerlendirme aşamasında görev yapamaz.
- Yenileme sonucunda beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilirse, infaz edilen kısım için CMK m.141-144 uyarınca tazminat istenebilir.
Kısa cevap: Yargılamanın yenilenmesi, kesin hükme karşı öngörülmüş olağanüstü bir kanun yoludur; hükümlü lehine yenileme sebepleri CMK m.311’de sınırlı sayıda gösterilmiştir. “Yenilik” hükümlü bakımından değil mahkeme bakımından aranır; daha önce ileri sürülmüş ve mahkemece değerlendirilip inandırıcı bulunmamış delil ve olgular yeni sayılmaz.
Kesinleşmiş bir mahkûmiyet, kural olarak tartışmayı bitirir. Ancak hüküm, sonradan ortaya çıkan bir belge ya da rapor karşısında açıkça yanlış görünüyorsa, hukuk düzeni kesin hükmün otoritesi ile adalet arasında bir denge kurar. Bu dengenin adı yargılamanın yenilenmesidir.
Aşağıda yenileme sebeplerinin sınırlı sayı ilkesi, “yeni delil” ölçütünün nasıl anlaşıldığı, başvurunun izleyeceği basamaklar ve hâkimin tarafsızlığına ilişkin kural, Yargıtay Ceza Genel Kurulu ile daire kararları üzerinden ele alınmıştır.
Kanunî dayanak
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.311/1 — Hükümlü lehine yenileme sebepleri
“Kesinleşen bir hükümle sonuçlanmış bir dava, aşağıda yazılı hâllerde hükümlü lehine olarak yargılamanın yenilenmesi yoluyla tekrar görülür: a) Duruşmada kullanılan ve hükmü etkileyen bir belgenin sahteliği anlaşılırsa. b) Yemin verilerek dinlenmiş olan bir tanık veya bilirkişinin hükmü etkileyecek biçimde hükümlü aleyhine kasıt veya ihmal ile gerçek dışı tanıklıkta bulunduğu veya oy verdiği anlaşılırsa. c) Hükme katılmış olan hâkimlerden biri, hükümlünün neden olduğu kusur dışında, aleyhine ceza kovuşturmasını veya bir ceza ile mahkûmiyetini gerektirecek biçimde görevlerini yapmada kusur etmiş ise. d) Ceza hükmü hukuk mahkemesinin bir hükmüne dayandırılmış olup da bu hüküm kesinleşmiş diğer bir hüküm ile ortadan kaldırılmış ise. e) Yeni olaylar veya yeni deliller ortaya konulup da bunlar yalnız başına veya önceden sunulan delillerle birlikte göz önüne alındıklarında sanığın beraatini veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanması ile mahkûm edilmesini gerektirecek nitelikte olursa.”
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.315 — Yenilemenin kabul edilmeyeceği hâl
“(1) Kanunun aynı maddesinde yer almış sınır içinde olmak üzere cezanın değiştirilmesi amacıyla yargılamanın yenilenmesi kabul edilemez. (2) Hatanın giderilebilmesini sağlayacak başka bir yol varsa, yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilemez.”
Bu madde uygulamada çok sayıda istemin daha ilk aşamada reddedilmesinin gerekçesidir: takdir edilen cezanın yüksek bulunması ya da başka bir kanun yolunun açık olması, yenileme sebebi değildir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.311/1-f ve m.323 — AİHM kararı ve yeniden hüküm
m.311/1-f: “Ceza hükmünün, İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmiş olması veya ceza hükmü aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru hakkında dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyon sonucunda düşme kararı verilmesi. Bu hâlde yargılamanın yenilenmesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde istenebilir.”
m.323: “(1) Yeniden yapılacak duruşma sonucunda mahkeme, önceki hükmü onaylar veya hükmün iptali ile dava hakkında yeniden hüküm verir. (2) Yargılamanın yenilenmesi istemi hükümlünün lehine olarak yapılmışsa, yeniden verilecek hüküm önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır bir cezayı içeremez. (3) Yargılamanın yenilenmesi sonucunda beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararının verilmesi halinde, önceki mahkûmiyet kararının tamamen veya kısmen infaz edilmesi dolayısıyla kişinin uğradığı maddî ve manevî zararlar bu Kanunun 141 ilâ 144 üncü maddeleri hükümlerine göre tazmin edilir.”
| Konu | Yargılamanın yenilenmesi | Kanun yararına bozma |
|---|---|---|
| Dayanak | CMK m.311 ve devamı | CMK m.309 |
| Kim başvurur | Hükümlü, müdafii, Cumhuriyet savcısı; resen olmaz | Adalet Bakanlığı; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı yoluyla |
| Hangi karara karşı | Kesinleşmiş her hükme karşı | İstinaf veya temyizden geçmeksizin kesinleşen karar ve hükümlere |
| Amaç | Adlî hatanın giderilmesi, yeniden kovuşturma | Hukuka aykırılığın giderilmesi, uygulama birliği |
| Sebepler | Kanunda sınırlı sayıda gösterilmiştir | Sayılmamıştır; ancak takdire ilişkin konular kapsam dışıdır |
| Merci | Kural olarak hükmü veren mahkeme | Yargıtayın ilgili ceza dairesi |
| İlk aşama | Kabule değer görme kararı, duruşmasız | Tebliğname üzerine daire incelemesi |
| Sonuç | Önceki hükmün onaylanması veya iptali | Bozma veya istemin reddi |
| Aleyhe sonuç | Lehe yenilemede daha ağır ceza verilemez | Hükümlü aleyhine sonuç doğurmaz |
Kritik nokta
Yargılamanın yenilenmesi bir “ikinci temyiz” değildir. Dosyada zaten tartışılmış, mahkemenin bildiği ve değerlendirdiği bir delil ne kadar güçlü görünürse görünsün yeni sayılmaz. Buna karşılık hükümlünün baştan beri bildiği ama mahkemeye hiç sunulmamış bir belge yenidir. Ölçü, hükümlünün bilgisi değil, hükmü veren mahkemenin bilgisidir.
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Önce hangi CMK maddesine dayandığınızı belirleyin: hükümlü lehine sebepler m.311’de, aleyhe sebepler m.314’tedir. Bu maddelerde yer almayan bir gerekçeyle başvuru baştan reddedilir.
- Elinizdeki belgenin kesinleşen hükümde değerlendirilip değerlendirilmediğini dosya üzerinden kontrol edin; gerekçeli kararda ve varsa istinaf/temyiz ilamında geçiyorsa yeni sayılmaz.
- Delilin yalnızca yeni değil, aynı zamanda önemli olduğunu gösterin: beraat ya da daha hafif bir cezanın uygulanması sonucunu nasıl doğuracağını somut olarak yazın.
- Cezanın miktarına ilişkin memnuniyetsizlikleri gerekçe yapmayın; CMK m.315/1 aynı madde sınırları içinde cezanın değiştirilmesi amacıyla yenilemeyi kabul etmemektedir.
- Hatayı giderecek başka bir yol açıksa (örneğin uyarlama, itiraz veya kanun yararına bozma) önce o yolu değerlendirin; m.315/2 bunu zorunlu kılar.
- AİHM kararına dayanıyorsanız, kararın kesinleştiği tarihten itibaren bir yıllık süreye dikkat edin; bu süre m.311/1-f’de açıkça öngörülmüştür.
- İstemi hükmü veren mahkemeye verin ve CMK m.317/2 uyarınca yasal nedenleri ile dayandığınız delilleri dilekçede birlikte gösterin.
- Dilekçeyi, mahkemenin ilk aşamada yapacağı “kabule değer olup olmadığı” değerlendirmesine göre kurgulayın; bu aşamada duruşma yapılmaz, dosya üzerinden karar verilir.
- Kabule değer görülmeme kararına karşı itiraz yoluna başvurun; CMK m.319/3 ve m.321/3 bu kararlara karşı itirazı açıkça öngörmektedir.
- Kesinleşen hükmü veren hâkimin, aynı dosyada kabule değerlik değerlendirmesini yapıp yapmadığını kontrol edin; yapmışsa bunu ayrı bir hukuka aykırılık olarak ileri sürün.
- Duruşma açıldıktan sonra mahkemenin “talebin reddi” değil, önceki hükmü onaylama ya da iptal edip yeniden hüküm kurma yoluna gitmesi gerektiğini hatırlatın.
- Yenileme sonucunda beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı çıkarsa, infaz edilen süre için CMK m.141-144 uyarınca tazminat yoluna ayrıca başvurun.
Yargıtay ne diyor?
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 15.12.2025 T., 2025/5182 E., 2025/16145 K.
Kabule değer görme aşaması ve izlenecek basamaklar. Resmî belgede sahtecilik suçundan kesinleşen mahkûmiyet sonrasında, katılanın okuma yazma bildiğini gösteren tapu senetleri, vekâletnameler ve nüfus başvuru belgeleri yeni delil olarak sunulmuştu. Daire, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 04.05.2023 tarihli ve 2022/11-574 E., 2023/272 K. sayılı kararına dayanarak ölçütü şöyle aktarmıştır: “Hükmü veren mahkemeye bildirilmemesi sebebiyle, hükümde dikkate alınmamış olan her olay ve delil hükümlü tarafından bilinip bilinmemesi önemli olmaksızın yeni olarak nitelendirilmektedir. Olay ya da delilin yeniliği, olayın kesin hükümden sonra meydana gelmiş olmasıyla değil, kesinleşmiş olan hükmün verilmesi sırasında değerlendirilip değerlendirilmediği ile bağlantılıdır.” Daire, sunulan belgelerin m.311/1-e kapsamında yeni sayılabileceğini, bu nedenle “istem kabule değer görülerek, istemin bir diyeceği varsa iki hafta içinde bildirmek üzere Cumhuriyet Savcısı ve ilgili taraflara tebliğ edilmesi, delillerin toplanması… iddiaların yeterince doğrulanmadığının anlaşılması ya da bunların önceden verilmiş olan hükümlere hiçbir etkisinin olmadığının belirlenmesi hâlinde, yenileme isteminin esassız olması nedeniyle duruşma yapılmaksızın reddedilmesi, aksi hâlde yargılamanın yenilenmesine ve duruşma açılmasına karar verilmesi gerektiği”ni belirtmiştir. Sonuç: kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE, merci kararının oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 20.10.2025 T., 2024/4253 E., 2025/7313 K.
Daha önce tartışılmış hususlar yeni sayılmaz. Taksirle ölüme neden olma suçundan kesinleşen mahkûmiyetin ardından, hukuk mahkemesindeki tazminat davasında alınan ve sanığın kusursuz olduğunu belirten bilirkişi raporlarına dayanılarak yenileme istenmişti. Daire, aynı Ceza Genel Kurulu ölçütünü aktardıktan sonra somut olayı şöyle değerlendirmiştir: “yargılamanın yenilenmesi talebini konu alan dilekçede belirtilen hususların, yargılama sırasında da dile getirilen ve mahkemece kabul edilmeyen hususlara ilişkin olduğu, bu doğrultuda temyiz aşamasında da ileri sürülen, değerlendirilen olaylara ilişkin olarak yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunmanın mümkün olmadığı; yargılamanın yenilenmesi kurumu, kesin hükme karşı öngörülen olağanüstü yasa yolları arasında yer aldığından, bu yola başvurulabilmesi için ortaya konulan gerekçelerin, yeniden yargılamaya başlanmasını gerektirecek nitelik, önem ve ciddiyete sahip olmasının gerektiği, dosya kapsamına ve ileri sürülen hususlara göre 5271 sayılı Kanun’un 311 inci maddesinde sınırlı olarak sayılan sebeplerden herhangi birisinin gerçekleşmediği” anlaşılmıştır. Sonuç: kanun yararına bozma isteminin oy birliğiyle REDDİNE.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 06.12.2022 T., 2020/278 E., 2022/774 K.
Hükmü veren hâkim, kabule değerlik aşamasında görev yapamaz. Ceza Genel Kurulu, hükümlü hakkındaki yenileme istemlerini reddeden mahkeme kararlarını ve bunlara yönelik itirazların reddine ilişkin kararları, hâkimin tarafsızlığı yönünden hukuka aykırı bulmuştur. Kararın hüküm fıkrasında bu aykırılık şöyle ifade edilmiştir: “kesinleşen bir hükümle sonuçlanan davada görev alan hâkimin, bu davaya yönelik yargılamanın yenilenmesi isteminin kabule değer olup olmadığının değerlendirilmesi aşamasında görev yapamayacağının gözetilmemesi nedeniyle… itirazların kabulü yerine reddine karar verilmesi isabetsizliğinden CMK’nın 309. maddesinin 4. fıkrasının (a) bendi uyarınca kanun yararına BOZULMASINA.” Sonuç: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının KABULÜNE, Özel Daire kararının KALDIRILMASINA ve merci kararlarının KANUN YARARINA BOZULMASINA, 06.12.2022 tarihinde oy birliğiyle.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 29.11.2023 T., 2019/199 E., 2023/634 K.
Sınırlı sayı ilkesi ve yeniden yapılan duruşmanın kapsamı. Kurul, kararında ilkeyi şöyle kurmuştur: “Kamu düzeninin sağlanması ve bu bağlamda kesin hüküm otoritesinin korunması amacıyla hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi nedenlerinin CMK’nın 311. maddesinde sınırlı biçimde sayıldığı, bunların dışındaki nedenlerle hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurulmasının mümkün olmadığı.” Kurul, somut olayda yalnızca bir bilirkişi raporunun yeni delil niteliğinde olduğunu, buna istinaden yalnızca ilgili eylem bakımından yenileme talebinin kabul edilmesi ve “yeniden yapılacak duruşmanın yenileme sebebi olarak gösterilen hususla bağlı ve önceki karardaki hukuka aykırılığın ortadan kaldırılması amacıyla sınırlı olarak yapılması gerektiği”ni belirtmiş; geçerli bir yenileme sebebi ileri sürülmeyen suçlar bakımından ise “yargılamanın yenilenmesi nedeni dışında kalan ve ilk yargılama sırasında tartışılıp karara bağlanan hususlara yönelik itirazın bu aşamada Ceza Genel Kurulunca incelenmesinin mümkün olmadığı”nı vurgulamıştır. Sonuç: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının REDDİNE, 29.11.2023 tarihinde oy birliğiyle.
Bu dört karar birlikte okunduğunda ne çıkıyor?
Birinci halka — kapı dar, ama kapalı değil. Ceza Genel Kurulunun 29.11.2023 tarihli kararı, yenileme sebeplerinin kamu düzeni ve kesin hükmün otoritesi gerekçesiyle sınırlı sayıda düzenlendiğini açıkça söyler. Bu, “hükmün yanlış olduğunu düşünüyorum” gerekçesinin tek başına hiçbir zaman yeterli olmayacağı anlamına gelir. Dilekçe, m.311’deki bentlerden hangisine dayandığını en başta ve tereddütsüz göstermelidir.
İkinci halka — “yeni”nin ölçüsü mahkemedir. Ceza Genel Kurulunun 04.05.2023 tarihli kararında formüle edilen ve hem 11. hem 12. Ceza Dairesinin 2025 tarihli kararlarında tekrarlanan ölçüt şudur: delilin yeniliği, kesin hükümden sonra doğmuş olmasıyla değil, hükmün verilmesi sırasında değerlendirilip değerlendirilmediğiyle ilgilidir. Hükümlünün o belgeyi baştan beri biliyor olması sonucu değiştirmez.
Üçüncü halka — aynanın öteki yüzü. Bu ölçüt, 12. Dairenin 20.10.2025 tarihli kararında tersine işlemiştir: hukuk mahkemesinden alınan ve sanığın kusursuz olduğunu söyleyen raporlar, ceza yargılamasında zaten tartışılmış bir kusur meselesine ilişkin olduğu için yenileme sebebi sayılmamıştır. Uygulamada reddedilen istemlerin büyük bölümü bu nedenle reddedilmektedir.
Dördüncü halka — yenilik yetmez, önem de gerekir. Aktarılan Ceza Genel Kurulu ölçütüne göre yeni delil, tek başına ya da önceki delillerle birlikte, mahkemeyi önceki hükmü değiştirmeye yönlendirecek ciddiyette olmalıdır. Şeklî şartların tamam olması, dosyanın delil toplama ya da duruşma aşamasına geçmesini haklı kılmaz. Dilekçedeki asıl emek, delilin sonucu nasıl değiştireceğini göstermeye harcanmalıdır.
Beşinci halka — usul basamakları atlanamaz. 11. Dairenin 15.12.2025 tarihli kararı, sıralamayı adım adım kurar: önce m.318 uyarınca kabule değerlik kararı (duruşmasız), sonra m.319 uyarınca tebliğ ve iki haftalık diyecek süresi, ardından m.320 uyarınca delillerin toplanması ve yeniden iki haftalık görüş süresi, sonra m.321 uyarınca esassızlıktan ret ya da duruşma açılması. Kararda görüldüğü gibi, bu basamakların karıştırılması dosyanın yıllarca kanun yolları arasında gidip gelmesine yol açmaktadır.
Altıncı halka — duruşma açıldıysa “ret” kararı verilemez. Aynı dosyanın geçmişinde, duruşma açıldıktan sonra mahkemenin yeniden “talebin reddine” karar vermesi hukuka aykırı bulunmuştur. CMK m.323 bu aşamada iki seçenek tanır: önceki hükmün onaylanması ya da hükmün iptali ile yeniden hüküm kurulması. Bu ayrım, sonraki kanun yolunun itiraz mı yoksa istinaf/temyiz mi olacağını da belirlediği için pratik değeri yüksektir.
Yedinci halka — hâkimin tarafsızlığı ayrı bir bozma sebebidir. Ceza Genel Kurulunun 06.12.2022 tarihli kararı, kesinleşen hükümde görev alan hâkimin aynı davada yenileme isteminin kabule değerliğini değerlendiremeyeceğini kabul etmiştir. Küçük adliyelerde sık karşılaşılan bu durum, esasa girilmeden dosyanın bozulmasını gerektirmektedir; bu nedenle ek kararı imzalayan hâkimin adı, dilekçe hazırlanırken kontrol edilmesi gereken ilk ayrıntılardandır.
Sekizinci halka — yenileme kazanılırsa tazminat da gündeme gelir. Yenileme sonucunda beraat ya da ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilirse, önceki mahkûmiyetin infaz edilen kısmı nedeniyle uğranılan maddî ve manevî zararlar CMK m.323/3 yollamasıyla m.141-144 hükümlerine göre tazmin edilir. Ayrıca lehe yenilemede yeniden verilecek hüküm önceki cezadan daha ağır olamayacağından, başvurmanın kendisi bir risk taşımaz. Sürecin diğer olağanüstü yollarla ilişkisi için kanun yararına bozma, tazminat aşaması için koruma tedbirleri nedeniyle tazminat, temyiz aşamasının sınırları için temyiz başvurusu başlıkları birlikte okunmalıdır.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Dilekçede m.311’deki bendi göstermemek | İstem kabule değer görülmeden reddedilir | Dayanılan bendi ve karşılığını açıkça yazmak |
| Dosyada tartışılmış bir raporu yeni delil saymak | Ret; olağanüstü yolun amacına aykırı bulunur | Gerekçeli karar ve ilamlarda geçip geçmediğini önceden denetlemek |
| Cezanın yüksekliğinden şikâyet etmek | CMK m.315/1 gereği kabul edilemez | Sonucu değiştirecek nitelikte yeni delile dayanmak |
| Başka bir kanun yolu açıkken yenileme istemek | CMK m.315/2 gereği bu yola gidilemez | Uyarlama, itiraz veya kanun yararına bozma yolunu önce değerlendirmek |
| AİHM kararından sonra bir yıllık süreyi kaçırmak | m.311/1-f’ye dayalı istem süre yönünden reddedilir | Kararın kesinleşme tarihini takvime işlemek |
| Yalnız delili sunup etkisini açıklamamak | Şeklî yeterlilik tek başına kabule yetmez | Beraat ya da daha hafif ceza sonucunu somut olarak göstermek |
| Kabule değer görülmeme kararına itiraz etmemek | Karar kesinleşir, süreç kapanır | m.319/3 ve m.321/3 uyarınca itiraz yoluna başvurmak |
| Ek kararı imzalayan hâkimi kontrol etmemek | Tarafsızlık aykırılığı gözden kaçar | Hükmü veren hâkimin bu aşamada görev alıp almadığını denetlemek |
| Beraatle sonuçlanan yenilemeden sonra tazminat istememek | İnfaz edilen sürenin karşılığı alınamaz | CMK m.323/3 yollamasıyla m.141-144 yoluna başvurmak |
Yargılamanın yenilenmesi hangi kararlara karşı istenebilir?
Kesinleşen bir hükümle sonuçlanmış davalar bakımından istenebilir. Hükmün infaz edilmiş olması ya da hükümlünün ölmüş olması, Ceza Genel Kurulu kararlarında da belirtildiği gibi yenilemeye engel değildir.
Yenileme sebepleri nelerdir?
Hükümlü lehine sebepler CMK m.311’de altı bent hâlinde sayılmıştır: belgenin sahteliği, gerçek dışı tanıklık veya bilirkişilik, hâkimin görevde kusuru, dayanak hukuk mahkemesi hükmünün ortadan kalkması, yeni olay veya yeni delil ve AİHM kararıyla sözleşme ihlâlinin tespiti. Sanık veya hükümlü aleyhine sebepler ise m.314’tedir.
“Yeni delil” ne demektir?
Ceza Genel Kurulunun 04.05.2023 tarihli kararında belirtildiği üzere, hükmü veren mahkemeye bildirilmediği için hükümde dikkate alınmamış olan her olay ve delil, hükümlü tarafından bilinip bilinmemesi önemli olmaksızın yeni sayılır. Yenilik, taraf bakımından değil mahkeme bakımından aranır.
Daha önce sunduğum ama mahkemenin inandırıcı bulmadığı delile dayanabilir miyim?
Hayır. Aynı ölçüte göre, mahkemece değerlendirilerek inandırıcı bulunmadığı için dikkate alınmayan delil ve olgular yeni değildir. Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 20.10.2025 tarihli kararı da bu tür bir isteme dayanan kanun yararına bozma talebini reddetmiştir.
Yeni delilin ayrıca önemli olması gerekir mi?
Evet. Aktarılan Ceza Genel Kurulu ölçütüne göre delil ya da olay, tek başına veya önceki delillerle birlikte değerlendirildiğinde mahkemeyi önceki hükmü değiştirmeye yönlendirecek ciddiyette olmalıdır; şeklî unsurların yeterliliği tek başına kabule yetmez.
Cezamın miktarını düşürmek için yenileme isteyebilir miyim?
Hayır. CMK m.315/1, kanunun aynı maddesinde yer alan sınır içinde olmak üzere cezanın değiştirilmesi amacıyla yargılamanın yenilenmesinin kabul edilemeyeceğini açıkça düzenlemektedir.
Başka bir başvuru yolu varsa yine de yenileme isteyebilir miyim?
CMK m.315/2 uyarınca hatanın giderilebilmesini sağlayacak başka bir yol varsa yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilemez. Bu nedenle uyarlama, itiraz ya da kanun yararına bozma gibi yollar önce değerlendirilmelidir.
İstemi hangi mahkemeye vereceğim?
CMK m.318/1 uyarınca hükmü veren mahkemeye. Yargıtayın CMK m.303 gereğince doğrudan hüküm kurduğu hâllerde de yine hükmü vermiş olan mahkemeye başvurulur.
Mahkeme ilk aşamada ne yapar?
İstemin kabule değer olup olmadığına duruşma yapmaksızın karar verir. İstem kanunda belirlenen şekilde yapılmamış, yasal bir neden gösterilmemiş veya bunu doğrulayacak deliller açıklanmamışsa kabule değer görülmeyerek reddedilir.
Kabule değer görülürse süreç nasıl ilerler?
11. Ceza Dairesinin 15.12.2025 tarihli kararında gösterildiği gibi istem, iki hafta içinde diyeceklerini bildirmek üzere Cumhuriyet savcısına ve ilgili tarafa tebliğ edilir, deliller toplanır, toplama bittikten sonra savcı ve hükümlüden iki hafta içinde görüş istenir; ardından esassızlıktan ret ya da duruşma açılması kararı verilir.
Duruşma açıldıktan sonra mahkeme talebi reddedebilir mi?
CMK m.323/1’e göre yeniden yapılacak duruşma sonucunda mahkeme önceki hükmü onaylar veya hükmün iptali ile dava hakkında yeniden hüküm verir. Duruşma aşamasına geçildikten sonra yeniden “talebin reddi” biçiminde bir karar öngörülmemiştir.
Hükmü veren hâkim yenileme istemimi inceleyebilir mi?
Ceza Genel Kurulunun 06.12.2022 tarihli kararına göre, kesinleşen bir hükümle sonuçlanan davada görev alan hâkim, o davaya yönelik yenileme isteminin kabule değer olup olmadığının değerlendirilmesi aşamasında görev yapamaz.
Yeniden yargılamada daha ağır ceza alabilir miyim?
Hayır. CMK m.323/2 uyarınca istem hükümlünün lehine yapılmışsa, yeniden verilecek hüküm önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır bir cezayı içeremez.
Yeniden yapılan duruşmanın kapsamı nedir?
Ceza Genel Kurulunun 29.11.2023 tarihli kararında, yeniden yapılacak duruşmanın yenileme sebebi olarak gösterilen hususla bağlı ve önceki karardaki hukuka aykırılığın ortadan kaldırılması amacıyla sınırlı olarak yapılması gerektiği belirtilmiştir.
AİHM kararına dayanarak yenileme isteyebilir miyim?
Evet. CMK m.311/1-f bu hâli düzenlemekte ve yenilemenin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde istenebileceğini öngörmektedir. Aynı maddenin ikinci fıkrası bu bendin uygulanacağı kararlar bakımından tarih sınırı getirmiştir.
İlgili mevzuat
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.311 — Hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi nedenleri
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.314 — Hükümlü aleyhine yenileme nedenleri
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.315 — Yenilemenin kabul edilmeyeceği hâller
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.317 — Yenileme isteminin içeriği
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.318 — İstemin mercii ve kabule değerlik kararı
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.319 — İstemin reddi veya tebliği
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.320 — Delillerin toplanması
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.321 — Esassızlıktan ret ve duruşma açılması
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.323 — Yeniden duruşma sonucunda verilecek hüküm
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.141-144 — Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.308 ve m.309 — Olağanüstü itiraz ve kanun yararına bozma
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.22 ve m.23 — Hâkimin davaya bakamayacağı hâller
İlgili yazılar: kanun yararına bozma, koruma tedbirleri nedeniyle tazminat, temyiz başvurusu, istinaf mahkemesi, kaçak sanık ve yargılamanın yenilenmesi.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; dosyanızdaki delillerin niteliği ve gerekçeli kararın içeriği sonucu değiştirebileceğinden hukukî danışmanlık yerine geçmez.