Tarım Arazilerinde Önalım Hakkı, Bölünmezlik ve Hisse Devri (5403 s. K.)
- Belirlenen asgari büyüklüğe erişmiş tarımsal araziler bölünemez eşya niteliği kazanır.
- Asgari tarımsal arazi büyüklüğü; mutlak, marjinal ve özel ürün arazilerinde 2 hektar, dikili arazilerde 0,5 hektar, örtü altında 0,3 hektardır.
- Tarım arazileri bu büyüklüklerin altında ifraz edilemez, hisselendirilemez; pay ve paydaş adedi artırılamaz.
- Yeter gelirli tarımsal arazi büyüklükleri Kanun’a ekli (1) sayılı listede il ve ilçe bazında belirlenmiştir.
- Yargıtay, 2014 değişikliğinden sonra mevcut payın üçüncü kişilere satışının mümkün hâle geldiğini kabul etmiştir.
- Yasak, yeni pay yaratmaya yöneliktir; var olan payın devrine değil.
- Sınırdaş tarımsal arazi malikine tanınan önalım hakkı 15 Mayıs 2014 – 4 Kasım 2020 arasında yürürlükte kalmıştır.
- Bu hak 7255 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle kaldırılmıştır.
- Aile malları ortaklığı kurulmuşsa ortakların önalım hakkı hâlâ devam etmektedir.
- Hukuk Genel Kurulu, yeter gelirli büyüklüğün üzerindeki arazide sınırdaş önalımın kullanılması için haklı sebep bulunmadığını benimsemiştir.
- Paydaşlar arasında fiili taksim varsa önalım hakkının kullanılması dürüstlük kuralına aykırı sayılır.
- Bu yönde verilen kararlar oy çokluğuyla alınmakta ve karşı oylar tartışmayı sürdürmektedir.
- Arazinin sulu, dikili ya da mutlak tarım arazisi olduğu duraksamaya yer bırakmadan belirlenmelidir.
- Bu tespit için il tarım ve orman müdürlüğüne sorulması gerekir.
- Tarım arazilerinde ifraz, hisselendirme, taksim ve vasıf değişikliği işlemleri Bakanlığın iznine tâbidir.
Tarım arazileri, Türk hukukunda ayrı bir mülkiyet rejimine tâbidir. Anayasa Devlete tarım topraklarını koruma ödevi yüklemiş, 5403 sayılı Kanun da bu ödevi arazilerin bölünmesini engelleyen bir sisteme dönüştürmüştür.
Uygulamada en çok karıştırılan üç konu vardır: hangi arazinin bölünemez sayıldığı, hisse devrinin mümkün olup olmadığı ve önalım hakkının kim tarafından hangi dönemde kullanılabileceği. Aşağıda önce bölünmezlik rejimini, sonra devir yasağının sınırlarını, ardından önalım hakkının tarihsel seyrini ve son olarak fiili taksim tartışmasını ele alıyoruz.
Kanunî dayanak
“Asgari tarımsal arazi büyüklüğü, bölge ve yörelerin toplumsal, ekonomik, ekolojik ve teknik özellikleri gözetilerek Bakanlık tarafından belirlenir. Belirlenen asgari büyüklüğe erişmiş tarımsal araziler, bölünemez eşya niteliği kazanmış olur. Asgari tarımsal arazi büyüklüğü; mutlak tarım arazileri, marjinal tarım arazileri ve özel ürün arazilerinde 2 hektar, dikili tarım arazilerinde 0,5 hektar, örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektardan küçük belirlenemez. Bakanlık asgari tarımsal arazi büyüklüklerini günün koşullarına göre artırabilir. Tarım arazileri Bakanlıkça belirlenen büyüklüklerin altında ifraz edilemez, hisselendirilemez, Hazine taşınmazlarının satış işlemleri hariç olmak üzere pay ve paydaş adedi artırılamaz.”
“İl ve ilçelerin yeter gelirli tarımsal arazi büyüklükleri bölge farklılıkları göz önünde bulundurularak bu Kanuna ekli (1) sayılı listede belirlenmiştir. Tarımsal araziler bu Kanuna ekli (1) sayılı listede belirlenen yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin altında ifraz edilemez, bölünemez. Tarımsal arazilerin bu niteliği şerh konulmak üzere Bakanlık tarafından ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir. Yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin hesaplanmasında, aynı kişiye ait ve Bakanlıkça aralarında ekonomik bütünlük bulunduğu tespit edilen tarım arazileri birlikte değerlendirilir.”
Bu alanda kural, işlem tarihine göre tamamen değişebilmektedir. 8. madde 31/1/2007 tarihli ve 5578 sayılı Kanun’un 2. maddesiyle baştan yazılmış; ikinci ve üçüncü fıkraları 30/4/2014 tarihli ve 6537 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle yeniden düzenlenmiş, bir fıkrası ise aynı maddeyle mülga edilmiştir. 6537 sayılı Kanun’un 5. maddesiyle Kanun’a 8/A’dan 8/K’ya kadar yepyeni bir bölüm eklenmiş, mirasa konu tarımsal arazilerde devir sistemi kurulmuştur. En kritik nokta önalım hakkındadır: sınırdaş tarımsal arazi maliklerine önalım hakkı tanıyan 8/İ maddesinin ikinci fıkrası 15 Mayıs 2014 tarihinde yürürlüğe girmiş ve 28/10/2020 tarihli ve 7255 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle 4 Kasım 2020 tarihinde yürürlükten kaldırılmıştır. Dolayısıyla bu hak yalnızca 15/5/2014 ile 4/11/2020 tarihleri arasındaki satışlar bakımından gündeme gelir. Aynı Kanun’la 8/A’daki bir cümle mülga edilmiş (7255/17), 8/B’ye Bakanlık izni fıkrası eklenmiş (7255/18) ve 8/I’ya harç muafiyeti fıkrası getirilmiştir (7255/19). Daha sonra 23/3/2023 tarihli ve 7442 sayılı Kanun’un 37. maddesiyle 8/K’ya işlenmeyen arazilerin kiraya verilmesine ilişkin fıkralar eklenmiş, 19/4/2018 tarihli ve 7139 sayılı Kanun’un 40. maddesiyle kamu yatırımı projelerine ilişkin istisna getirilmiştir. En yeni düzenleme ise 11/6/2026 tarihli ve 7584 sayılı Kanun’un 23. maddesiyle 8. maddeye eklenen fıkradır: 1163 sayılı Kanun’a tâbi kooperatifler, tarımsal niteliği korunacak alanlar ile Kanun kapsamındaki taşınmazlar üzerinde mülkiyet ve sınırlı ayni hak edinemez; tarımsal amaçlı kooperatiflerin edinimi ise Bakanlığın iznine tâbidir. Kanun’a ekli (1) sayılı listede Cumhurbaşkanı kararıyla değişiklik yapılabildiğinden, yeter gelirli büyüklükler de güncel hâliyle kontrol edilmelidir.
| Konu | Asgari tarımsal arazi | Yeter gelirli tarımsal arazi |
|---|---|---|
| Dayanak | 5403 s. K. m.8 | 5403 s. K. m.8/A ve (1) sayılı liste |
| Belirleyen | Bakanlık | Kanun eki liste; Cumhurbaşkanı kararıyla değişebilir |
| Alt sınır | 2 / 0,5 / 0,3 hektar | İl ve ilçeye göre değişir |
| Sonuç | Bölünemez eşya niteliği | Bu büyüklüğün altında ifraz edilemez |
| Tapu | İşlem Bakanlık iznine tâbi | Nitelik tapuya şerh edilir |
| Ekonomik bütünlük | Aynı kişiye ait araziler birlikte değerlendirilir | |
| Mevcut pay devri | 2014 değişikliğinden sonra mümkün | |
| Yeni pay yaratma | Yasak | |
| Sınırdaş önalım | Yalnızca 15/5/2014 – 4/11/2020 arası | |
Bu dosyalarda en sık yapılan hata, bölünmezlik yasağı ile devir yasağını aynı şey sanmaktır. Yargıtay, 2014 değişikliğinden sonra hükmün “ifraz edilemez, hisselendirilemez, pay ve paydaş adedi artırılamaz” biçiminde yazılmasıyla birlikte, asgari büyüklüğün altındaki arazilerde dahi mevcut payın üçüncü kişilere satışının ve devrinin mümkün hâle geldiğini açıkça belirtmiştir. Yasak, yeni pay yaratmaya ve paydaş sayısını artırmaya yöneliktir. İkinci kritik nokta zamandır: sınırdaş malikin önalım hakkı yalnızca 15 Mayıs 2014 ile 4 Kasım 2020 arasındaki satışlar bakımından geçerlidir. Bu tarihler dışındaki bir satışa dayanılarak açılan sınırdaş önalım davası dayanaksız kalır. Üçüncü nokta ise arazinin niteliğidir; sulu, dikili veya mutlak tarım arazisi ayrımı hem asgari büyüklüğü hem sonucu değiştirir.
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Tapu kaydını ve varsa bölünmezlik şerhini çıkarın.
- Satışın tarihini gün olarak belirleyin.
- Sınırdaş önalım iddiası varsa satışın 15/5/2014–4/11/2020 arasında olup olmadığını kontrol edin.
- Arazinin sınıfını il tarım ve orman müdürlüğünden sorun.
- Asgari tarımsal arazi büyüklüğünü arazi sınıfına göre hesaplayın.
- Kanun’a ekli (1) sayılı listeden ilgili il ve ilçenin yeter gelirli büyüklüğünü çıkarın.
- Aynı kişiye ait komşu parseller varsa ekonomik bütünlük değerlendirmesini isteyin.
- Talep yeni pay yaratmaya mı yoksa mevcut payın devrine mi ilişkin, ayrıştırın.
- Paydaş önalımında fiili taksim savunmasını en baştan ileri sürün.
- Fiili taksimi tanık, keşif ve kullanım belgeleriyle somutlaştırın.
- Bilirkişi raporu ile mahkeme gerekçesi arasında çelişki varsa buna işaret edin.
- Mirasa konu arazilerde bir yıllık devir süresini ve harç muafiyetini gözetin.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 01.06.2016 T., 2016/5780 E., 2016/6439 K.
Bu kararla, 2014 değişikliğinden sonra mevcut payın devrinin serbest hâle geldiği ortaya konmuştur. Uyuşmazlıkta, satış vaadi sözleşmesine dayanılarak zeytinli tarla niteliğindeki parsellerdeki payların davacı adına tescili istenmiş; yerel mahkeme, taşınmazların bölünemez büyüklüğün altında olduğu ve payların üçüncü şahıslara satılamayacağı gerekçesiyle davayı reddetmişti. Daire, mevzuattaki dönüşümü göstermiştir: 5578 sayılı Kanun’la değişik metinde bölünemez büyüklükteki tarım arazilerinde payların üçüncü kişilere satılamayacağı ve devredilemeyeceği hükmü bulunmakla birlikte, “5403 sayılı Kanunun 8. maddesinde 30.04.2014 tarihli ve 6537 sayılı Kanunun 4. maddesi ile yapılan değişiklikle ‘Tarım arazileri Bakanlıkça belirlenen büyüklüklerin altında ifraz edilemez, hisselendirilemez, Hazine taşınmazlarının satış işlemleri hariç olmak üzere pay ve paydaş adedi artırılamaz….’ şeklinde düzenleme yapıldığından artık asgari tarımsal arazi büyüklüklerinin altındaki arazilerde de mevcut payın üçüncü şahıslara satışı ve devri mümkün hale gelmiştir.” Somut olayda 15/05/2014’te yürürlüğe giren değişiklikle pay devri konusunda yasal engel kalmadığı saptanmış ve delillerin değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Sonuç: Hükmün BOZULMASINA, 01.06.2016 tarihinde oy birliğiyle ve kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 01.11.2021 T., 2021/737 E., 2021/2544 K.
Bu kararla, tarım arazilerinde de fiili taksimin önalım hakkını engellediği yönündeki uygulama sürdürülmüştür. Uyuşmazlıkta paydaş, yasal önalım hakkına dayanarak tapu iptali ve tescil istemiş; ilk derece mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmişti. Daire kararı denetlemiş ve yerinde bulmuştur: “Yapılan yargılamaya, toplanan delillere, dosya içeriğine, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre yerinde olmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının ONANMASINA” karar verilmiştir. Sonuç: Bölge Adliye Mahkemesi kararının ONANMASINA, 01/11/2021 tarihinde oy çokluğuyla karar verilmiştir. Kararda bir üye karşı oy kullanmış ve tarım arazilerinde ilkesel olarak fiili taksim olgusunun önalım hakkına engel teşkil etmemesi gerektiğini savunmuştur; bu görüş Daire çoğunluğunun kabulü değildir ve karşı oy niteliğindedir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 08.04.2025 T., 2024/1717 E., 2025/1799 K.
Bu kararla, sınırdaş önalım hakkının yürürlük dönemi netleştirilmiş ve arazi niteliğinin tespiti zorunlu kılınmıştır. Uyuşmazlıkta davacı, sınırdaş parselin satılması üzerine 8/i maddesine dayanarak tapu iptali ve tescil istemiş; bölge adliye mahkemesi taşınmazın yeter gelirli büyüklüğün üzerinde olduğu gerekçesiyle davayı reddetmişti. Daire önce hükmün zaman bakımından uygulanmasını saptamıştır: “sınırdaş tarım arazisi maliklerine ön alım hakkı veren 5403 sayılı Kanun’un 8/i maddesinin ikinci fıkra hükmü, 15 Mayıs 2014 ila 4 Kasım 2020 tarihleri arasında yürürlükte kalmıştır.” Kanun koyucunun amacını ise şöyle açıklamıştır: “belirlenen en küçük tarımsal parsel büyüklüğünün altındaki parsellerin satışa konu edilmeleri halinde, satın almada öncelik hakkını komşu parsel malikine tanımak suretiyle, belirlenen miktarın altındaki tarım arazilerinin komşu parsellerle birleştirilmesini ve asgari tarımsal arazi büyüklüğüne kavuşturulmasını hedeflemiştir.” Somut olayda taşınmaz dikili arazi kabul edilmişken bilirkişi raporunda sulu tarım arazisi olduğu belirtildiğinden çelişki saptanmış ve niteliğin müdürlükten sorularak duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç: Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 08.04.2025 tarihinde oy birliğiyle ve kesin olarak karar verilmiştir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 21.01.2026 T., 2025/56 E., 2026/8 K.
Bu kararla, yeter gelirli büyüklüğün üzerindeki arazilerde sınırdaş önalımın kullanılamayacağı görüşü Genel Kurulca benimsenmiştir. Uyuşmazlıkta önalım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davası açılmış; Özel Daire’nin bozma kararına karşı bölge adliye mahkemesi direnmişti. Kurul, önalım hükümlerinin yorumundaki temel ilkeyi hatırlatmıştır: “Taşınmaz mal üzerindeki mülkiyet hakkını kısıtlayan önalım hakkına ilişkin kanun hükümlerinin yorumunda ve uygulamasında, mülkiyet hakkının özüne zarar verilmemesi gerekir.” Somut olayda ise dava konusu taşınmazın “Kanun’un 8. maddesinde belirtilen asgari tarımsal arazi büyüklük miktarı ile hedeflenen miktarın çok üzerinde olduğu hatta 5403 sayılı Kanun’un 8/A maddesinde belirtilen yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğünün de üzerinde olduğu, bu taşınmaz hakkında önalım hakkının kullanılması için haklı bir sebep bulunmadığından Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken önceki hükümde direnilmesi doğru olmamıştır” denilmiştir. Kurul görüşmelerinde direnme kararının yerinde olduğu görüşü ileri sürülmüşse de bu görüş Kurul çoğunluğunca benimsenmemiştir. Sonuç: Direnme kararının Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerden dolayı BOZULMASINA, 21.01.2026 tarihinde oy çokluğuyla ve kesin olarak karar verilmiştir.
İkinci halka, bölünmezliktir. Asgari büyüklüğe erişmiş araziler bölünemez eşya niteliği kazanır; yeter gelirli büyüklükler ise il ve ilçe bazında Kanun ekindeki listede gösterilmiştir. Bu iki eşik birbirinden farklıdır ve ayrı ayrı hesaplanır.
Üçüncü halka, yasağın kapsamıdır. Yasak, yeni pay yaratmaya ve paydaş sayısını artırmaya yöneliktir. Mevcut bir payın üçüncü kişiye satışı ve devri, 2014 değişikliğinden sonra mümkündür; bu ayrım pek çok davada sonucu belirlemektedir.
Dördüncü halka, arazi sınıfıdır. Mutlak, marjinal, özel ürün, dikili ve örtü altı arazilerde asgari büyüklükler farklıdır. Nitelik tespiti çelişkili yapılmışsa karar bozulmakta; bu nedenle il tarım ve orman müdürlüğünden görüş alınması aranmaktadır.
Beşinci halka, sınırdaş önalımın zaman sınırıdır. Bu hak 15 Mayıs 2014’te doğmuş, 4 Kasım 2020’de kaldırılmıştır. Dava, bu aralık dışındaki bir satışa dayanıyorsa hukuki dayanaktan yoksun kalır.
Altıncı halka, haklı sebep denetimidir. Sınırdaş önalımın amacı küçük parselleri komşu parsellerle birleştirmektir. Zaten yeter gelirli büyüklüğün üzerinde olan bir arazide bu amaç gerçekleşmeyeceğinden hakkın kullanılması için haklı sebep bulunmadığı kabul edilmektedir.
Yedinci halka, paydaş önalımı ve fiili taksimdir. Paydaşlar taşınmazı kendi aralarında eylemli olarak bölüşmüş ve bu düzen yerleşmişse, önalım hakkının kullanılması dürüstlük kuralına aykırı görülmektedir; bu savunma hisseli arazilerde rızai taksim delilleriyle kurulur.
Sekizinci halka, tartışmanın sürüyor olmasıdır. Bu yöndeki kararlar oy çokluğuyla alınmakta ve karşı oylarda, Kanun’un birleştirme amacı gerekçe gösterilerek fiili taksimin tarım arazilerinde engel sayılmaması gerektiği savunulmaktadır. Bu nedenle dosya, önalım davasının genel kuralları ile ortaklığın giderilmesi seçeneği birlikte değerlendirilerek kurgulanmalıdır.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Bölünmezliği devir yasağı sanmak | Geçerli satış reddedilir | Yeni pay yaratma ile devir ayrılmalı |
| Satış tarihini gözetmemek | Sınırdaş önalım dayanaksız kalır | 15/5/2014–4/11/2020 aralığı kontrol edilmeli |
| Arazi sınıfını belirlememek | Yanlış eşik uygulanır | Müdürlükten nitelik sorulmalı |
| İki eşiği karıştırmak | Hesap yanlış çıkar | Asgari ve yeter gelirli büyüklük ayrı |
| Ekonomik bütünlüğü atlamak | Büyüklük eksik hesaplanır | Aynı kişiye ait parseller birlikte değerlendirilmeli |
| Fiili taksimi geç ileri sürmek | Delil toplanamaz | Cevap dilekçesinde ileri sürülmeli |
| Bilirkişi çelişkisini görmezden gelmek | Karar bozulur | Rapor ile gerekçe karşılaştırılmalı |
| Bakanlık iznini ihmal etmek | Tapu işlemi yapılamaz | İzin gerektiren işlemler listelenmeli |
| Mirasta bir yıllık süreyi kaçırmak | Harç muafiyeti kaybedilir | Devir bir yıl içinde tamamlanmalı |
Bölünemez eşya niteliği ne demektir?
Kanun’un 8. maddesine göre Bakanlıkça belirlenen asgari büyüklüğe erişmiş tarımsal araziler bölünemez eşya niteliği kazanır; bu nitelikteki araziler belirlenen büyüklüklerin altında ifraz edilemez.
Asgari tarımsal arazi büyüklüğü ne kadardır?
Kanun, alt sınırları belirlemiştir: mutlak tarım arazileri, marjinal tarım arazileri ve özel ürün arazilerinde 2 hektar, dikili tarım arazilerinde 0,5 hektar, örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektardan küçük belirlenemez.
Yeter gelirli tarımsal arazi nedir?
İl ve ilçelerin yeter gelirli tarımsal arazi büyüklükleri, bölge farklılıkları gözetilerek Kanun’a ekli (1) sayılı listede belirlenmiştir; tarımsal araziler bu büyüklüklerin altında ifraz edilemez ve bölünemez.
Bu nitelik tapuya işlenir mi?
İşlenir. Kanun’un 8/A maddesine göre tarımsal arazilerin bu niteliği şerh konulmak üzere Bakanlık tarafından ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir.
Ekonomik bütünlük nasıl hesaplanır?
Yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin hesaplanmasında, aynı kişiye ait ve Bakanlıkça aralarında ekonomik bütünlük bulunduğu tespit edilen tarım arazileri birlikte değerlendirilir.
Küçük bir hisse üçüncü kişiye satılabilir mi?
Yargıtay’a göre satılabilir. 2014 değişikliğinden sonra hükmün “ifraz edilemez, hisselendirilemez, pay ve paydaş adedi artırılamaz” biçimine dönüşmesiyle, asgari büyüklüğün altındaki arazilerde de mevcut payın üçüncü şahıslara satışı ve devri mümkün hâle gelmiştir.
Hangi işlemler Bakanlık iznine tâbidir?
Kanun’un 8/B maddesine 2020’de eklenen fıkraya göre tarım arazilerinde ifraz, hisselendirme, pay temliki, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi, elbirliği mülkiyetinin devri, paylı mülkiyet olarak intikal, taksim ve vasıf değişikliği işlemleri Bakanlığın izniyle yapılır.
Sınırdaş malikin önalım hakkı var mıdır?
Bugün için yoktur. Bu hakkı tanıyan 8/İ maddesinin ikinci fıkrası 15 Mayıs 2014’te yürürlüğe girmiş ve 7255 sayılı Kanun’un 20. maddesiyle 4 Kasım 2020’de yürürlükten kaldırılmıştır.
Kaldırılmadan önceki satışlar ne olur?
Bu hak 15 Mayıs 2014 ile 4 Kasım 2020 tarihleri arasında yürürlükte kalmıştır; bu aralıkta gerçekleşen satışlar bakımından hükmün uygulanabilirliği ayrıca değerlendirilir.
Aile malları ortaklığında önalım var mı?
Vardır. 8/İ maddesinin birinci fıkrasına göre aile malları ortaklığı veya kazanç paylı aile malları ortaklığı kurulduğu takdirde, ortaklardan birinin payını üçüncü kişiye satması hâlinde diğer ortaklar önalım hakkına sahiptir.
Sınırdaş önalımın amacı neydi?
Yargıtay’a göre kanun koyucu, en küçük tarımsal parsel büyüklüğünün altındaki parsellerin satışa konu edilmeleri hâlinde satın almada önceliği komşu parsel malikine tanıyarak, bu arazilerin komşu parsellerle birleştirilmesini ve asgari büyüklüğe kavuşturulmasını hedeflemiştir.
Büyük bir arazide sınırdaş önalım kullanılabilir mi?
Hukuk Genel Kurulu, asgari tarımsal arazi büyüklüğünün ve hatta yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğünün çok üzerindeki bir taşınmaz hakkında önalım hakkının kullanılması için haklı sebep bulunmadığı yönündeki Özel Daire görüşünü benimsemiştir.
Fiili taksim önalıma engel midir?
Yerleşik uygulamada engeldir. Paydaşlar taşınmazı kendi aralarında eylemli olarak bölüşmüş ve her biri belirli bir kısmı kullanıyorsa, sonradan önalım hakkının kullanılması dürüstlük kuralına aykırı görülmektedir. Bu yöndeki kararlar oy çokluğuyla alınmakta, karşı oylarda aksi görüş savunulmaktadır.
Mirasta tarım arazisi nasıl devredilir?
Kanun’un 8/B maddesine göre mirasa konu tarımsal arazilerde mülkiyetin devri esastır ve mirasçılar anlaşırsa devir işlemleri mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde tamamlanır. Anlaşma sağlanamazsa mirasçılardan her biri sulh hukuk mahkemesinde dava açabilir.
Ehil mirasçı nasıl belirlenir?
8/C maddesine göre sulh hukuk hâkimi, kişisel yetenek ve durumları göz önünde tutmak suretiyle ehil mirasçıyı tespit eder ve araziyi tarımsal gelir değeri üzerinden ona devreder; birden çok ehil mirasçı varsa öncelikle asgari geçimini bu arazilerden sağlayan mirasçı tercih edilir.
- 2709 sayılı Anayasa m.44 – Toprak mülkiyeti
- 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu m.1 – Amaç
- 5403 sayılı Kanun m.3 – Tanımlar
- 5403 sayılı Kanun m.8 – Tarım arazilerinin sınıflandırılması ve bölünmezlik
- 5403 sayılı Kanun m.8/A – Yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğü
- 5403 sayılı Kanun m.8/B – Mirasa konu arazilerde devir
- 5403 sayılı Kanun m.8/C – Devrin yapılacağı mirasçı
- 5403 sayılı Kanun m.8/D – Diğer mirasçıların paylarının ödenmesi
- 5403 sayılı Kanun m.8/İ – Önalım hakkı
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.732 – Yasal önalım hakkı
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.734 – Önalım hakkının kullanılması
- 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.2 – Dürüst davranma
İlgili yazılarımız: önalım (şufa) davası, hisseli arazilerde rızai taksim, ortaklığın giderilmesi davası, ifraz ve tevhit ve miras taksim sözleşmesi.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.