Okul Servis Araçlarında Özel İzin Belgesi, Güzergâh İzni ve Plaka İptali

legapro kapak 17027 LegaPro Hukuk Okul Servis Araçlarında Özel İzin Belgesi, Güzergâh İzni ve Plaka İptali
Kısaca
  • Okul servis taşımacılığının temel düzenlemesi Okul Servis Araçları Yönetmeliğidir; ayrıntılar Millî Eğitim Bakanlığının usul ve esaslarıyla belirlenir.
  • Taşımanın tamamı veya bir kısmı belediye sınırları içinde yapılıyorsa taşımacı belediyeden özel izin belgesi almak zorundadır.
  • Bakanlığın taşımalı eğitim ihalesini kazanmak bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz; muafiyet getiren ibare Danıştayca iptal edilmiştir.
  • Belediyeden izin almadan yolcu taşıyan araç için 2918 sayılı Kanun’un ek 2. maddesi uyarınca idari para cezası ve trafikten men uygulanır.
  • İzin hiç yoksa men süresi altmış gün, izindeki faaliyet dışında çalışılıyorsa otuz gün, güzergâh dışına çıkılıyorsa on beş gündür.
  • Büyükşehir sınırları içindeki okul servis taşımacılığında fiyat tarifesini belirleme yetkisi, İDDK’nın onadığı karara göre büyükşehir belediyesine aittir.
  • Belediye sınırları dışına veya dışından yapılan taşımada ayrıca Bakanlıkça verilen karayolu yolcu taşımacılığı yetki belgesi gerekir.
  • Şoförün 26 yaşından gün almış ve 66 yaşından gün almamış olması gerekir.
  • 2024 değişikliğiyle D sınıfı için en az iki yıllık, D1 sınıfı için en az beş yıllık sürücü belgesi aranır.
  • Şoför ve rehber personelden her yıl aile hekiminden rapor istenir; Danıştay bu şartı hukuka uygun bulmuştur.
  • Sayılan suçlardan mahkûmiyet, devam eden kovuşturma veya uzlaşmayla sonuçlanan kovuşturma, hükmün açıklanmasının geri bırakılmış olmasına rağmen engeldir.
  • Şartları kaybeden şoför veya rehber personel nedeniyle özel izin belgesi iptal edilir ve aynı eğitim öğretim yılında yeniden düzenlenemez.
  • Veliler çocuklarını şartları taşıyan başka bir taşımacıyla da taşıtabilir; bu durumda mülki idare amirinin onayı gerekir.
  • Üst üste iki yıl özel izin belgesi alınmaması nedeniyle plaka iptalinde, süre içinde başvurusu olan taşımacının kusuru araştırılmalıdır.
  • Özel izin belgesinin iptali nedeniyle taşınamayan öğrenci için taşımacı geri kalan ayların ücretini iade etmekle yükümlüdür.

Her eğitim öğretim yılının başında aynı tablo tekrarlanır: okul yönetimi taşımacıyı belirler, belediye izin belgesi ister, trafik denetimleri başlar ve bir kısım araç yolda durdurularak trafikten men edilir. Taşımacı çoğu zaman kaymakamlığın ihalesini kazandığını, güzergâhının Millî Eğitim Müdürlüğünce bildirildiğini söyler; idare ise belediyeden alınmamış izin belgesini gösterir.

Okul servis taşımacılığı, çocukların güvenliği nedeniyle sıradan ticari yolcu taşımacılığından çok daha sıkı kurallara bağlanmıştır. Bu kurallar üç ayrı kaynaktan gelir: Karayolları Trafik Kanunu, belediyelerin ulaşım yetkileri ve Millî Eğitim Bakanlığının yönetmelik ile usul ve esasları. Aşağıda bu üç katmanın nerede kesiştiği, hangi hükümlerin yargı kararıyla değiştiği ve taşımacı ile çalışanların hangi durumlarda izin ve plaka hakkını kaybedebileceği Danıştay kararlarıyla ele alınmaktadır.

Kanunî dayanak

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ek m.2: “10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır.” — Aynı maddeye göre işleten veya sahip, sürücünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu fıkraya aykırı kullanılmaması için gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür; araç (a) bendinin ihlalinde “altmış gün”, (b) bendinin ihlalinde “otuz gün”, (c) bendinin ihlalinde “on beş gün” süreyle trafikten menedilir.
Okul Servis Araçları Yönetmeliği m.5/2-c ve m.9/3: Taşımacılar “Taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla” yükümlüdür. Şoför ve rehber personele ilişkin temel şartlara uymayanların “özel izin belgesi, yetkili kurumların mülki idare amirleri vasıtasıyla ilgili belediyesine bildirimi üzerine iptal edilir. İptale konu izin belgesi aynı eğitim öğretim yılında yeniden düzenlenemez.”
Değişiklik uyarısı: Okul Servis Araçları Yönetmeliği 25/10/2017 tarihli ve 30221 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Yönetmeliğin 15. maddesinin üçüncü fıkrasındaki, Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği kapsamındaki taşımalarda belediyeden özel izin belgesi alınmasını gerektirmeyen “ve (c)” ibaresi ile taşımacıların 5362 sayılı Kanun’un 62. maddesine göre belirlenen fiyat tarifesine uymasını öngören 5. maddenin ikinci fıkrasının (d) bendi, Danıştay Sekizinci Dairesinin 19/10/2022 tarihli kararıyla iptal edilmiş, bu karar İDDK’nın 30/11/2023 tarihli kararıyla onanmıştır. Şoförlerde aranan sürücü belgesi kıdemi ve mesleki yeterlilik belgesine ilişkin 9. maddenin birinci fıkrasının (c) ve (f) bentleri 29/11/2024 tarihli ve 32737 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle yeniden düzenlenmiştir. Rehber personel bulundurma yükümlülüğüne ilişkin 5. maddenin ikinci fıkrasının (b) bendi ise mevzuat metninde Danıştay Sekizinci Dairesinin 2/2/2022 tarihli kararıyla yürütmesi durdurulan bent olarak gösterilmektedir. Uyuşmazlık tarihindeki metin mutlaka ayrıca kontrol edilmelidir.
DurumDayanakSonuç
Belediye izni olmadan belediye sınırları içinde öğrenci taşıma2918 ek m.2/3-aİdari para cezası ve altmış gün trafikten men
İzindeki faaliyet konusu dışında taşıma2918 ek m.2/3-bİdari para cezası ve otuz gün trafikten men
İzindeki güzergâh dışına çıkma2918 ek m.2/3-cİdari para cezası ve on beş gün trafikten men
Taşımalı eğitim ihalesini kazanmış taşımacıYönetmelik m.5/2-c, m.15/3 (iptal edilen ibare)Belediyeden özel izin belgesi yine gerekir
Belediye sınırları dışına taşımaYönetmelik m.5/4Ayrıca karayolu yolcu taşımacılığı yetki belgesi aranır
Şoförün yaş ve belge şartlarıYönetmelik m.9/1-a ve c26-66 yaş; D için iki, D1 için beş yıllık belge
Sayılan suçlardan kovuşturma veya mahkûmiyetYönetmelik m.5/1 ve m.9HAGB olsa bile engel
Şoför veya rehberin temel şartları kaybetmesiYönetmelik m.9/3Özel izin belgesi iptal, aynı yıl yeniden verilmez
Üst üste iki yıl izin belgesi alınmamasıBelediye hizmet yönetmelikleriPlaka iptali mümkün; süre içindeki başvuru ve kusur incelenir
Kritik nokta: Okul servis uyuşmazlıklarında en sık yapılan hata, Millî Eğitim Bakanlığı veya kaymakamlık nezdindeki işlemleri belediye izninin yerine koymaktır. İhale sözleşmesi, güzergâh bildirimi ve okul yönetimine verilen araç listesi, taşımacının eğitim idaresi karşısındaki durumunu gösterir; belediye sınırları içinde yolcu taşıma izni ise ayrı bir idari işlemdir ve Danıştay’a göre bu izin olmadan yapılan taşıma trafikten men yaptırımını haklı kılar. Bu nedenle sezona başlamadan önce her araç ve her güzergâh için belediye belgesinin ayrı ayrı alınmış olması gerekir.

Ne yapmalı? Adım adım yol haritası

  1. Taşımanın hangi belediye sınırları içinde kaldığını ve belediye sınırları dışına çıkıp çıkmadığını güzergâh bazında belirleyin.
  2. Her araç için belediyeden veya büyükşehir belediyesinden özel izin belgesini, taşımaya başlamadan önce alın.
  3. Güzergâh belediye sınırları dışına taşıyorsa Bakanlıkça verilen yolcu taşımacılığı yetki belgesini ayrıca edinin.
  4. Taşımalı eğitim ihalesi kazandıysanız, ihale belgelerinin belediye iznini karşılamadığını unutmayın; iki süreci paralel yürütün.
  5. Şoförün yaşını, sürücü belgesi sınıfını ve kıdemini güncel yönetmelik metnine göre kontrol edin.
  6. Şoför ve rehber personel için her yıl aile hekimi raporunu, şoför için beş yılda bir psikoteknik raporunu dosyada bulundurun.
  7. Taşımacı, şoför ve rehber personel için adli sicil ve devam eden kovuşturma durumunu yazılı beyan ve belgeyle takip edin.
  8. Çalışan şoför, rehber personel veya araç plakasındaki her değişikliği aynı gün okul yönetimine bildirin.
  9. Özel izin belgesinin süresini ve yenileme tarihini takvime işleyin; üst üste iki yıl belge alınmaması plaka hakkını tehlikeye sokabilir.
  10. Belediyenin eksik evrak bildirimi üzerine belgeleri tamamlayıp teslim tarihini gösteren alındıyı saklayın.
  11. Trafikten men veya idari para cezası kararına karşı kararın niteliğine göre süresi içinde yargı yoluna başvurun; men kararının dayandığı tutanaktaki tespitleri ayrıca inceleyin.
  12. Belediyenin veya UKOME’nin plaka iptali ya da izin reddi işlemine karşı tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açın.
Danıştay kararları

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 30.11.2023 T., 2023/400 E., 2023/2925 K.
Taşımalı eğitimde de belediye güzergâh izni gerekir; büyükşehirde fiyat tarifesi büyükşehir belediyesinin yetkisindedir. Bir büyükşehir belediyesi, Okul Servis Araçları Yönetmeliği’nin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendi ile 15. maddesinin üçüncü fıkrasındaki “ve (c)” ibaresinin iptalini istemiştir. Danıştay Sekizinci Dairesi her iki hükmü iptal etmiş, dört bakanlığın temyizi üzerine Kurul bu kararı onamıştır. Onanan gerekçeye göre 5216 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca “münhasıran büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde yürütülen okul servis taşımacılığı kapsamında fiyat tarifesini belirleme yetkisinin büyükşehir belediyesine ait olduğu”; ayrıca 9. madde uyarınca ticari araçların güzergâhları ile çalışma şekil ve şartları konusunda tedbir almak UKOME’nin görevi olduğundan “Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği kapsamındaki taşıma faaliyetlerinde büyükşehir belediyesinden güzergah izin belgesi alınmayacağına ilişkin dava konusu düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı” belirtilmiştir. Bakanlıkların, belediyelerin tarife yetkisinin yalnızca toplu taşımayla sınırlı olduğu yönündeki temyiz iddiaları kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Daire kararı onanmış; karar 30/11/2023 tarihinde oybirliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.

Danıştay 8. Daire, 16.10.2024 T., 2021/2581 E., 2024/5366 K.
İhaleyi kazanan kooperatif üyesinin belediye izni olmadan öğrenci taşıması trafikten men sebebidir. İlçe Millî Eğitim Müdürlüğünün taşımalı eğitim ihalesini kazanan kooperatifin üyesi olan davacının aracı, 14 öğrenciyi okula taşırken yapılan denetimde belediyeden izin veya ruhsat alınmadığı gerekçesiyle 2918 sayılı Kanun’un ek 2. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca altmış gün trafikten menedilmiştir. İdare mahkemesi, taşımalı eğitim kapsamında özel izin belgesi alınmasına gerek olmadığı düşüncesiyle işlemi iptal etmiş, bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir. Daire önce muafiyet getiren hükmün iptal edildiğini hatırlatmıştır: “Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği çerçevesindeki taşıma faaliyetlerinde büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi alınmayacağı yönündeki düzenleme Dairemiz kararıyla iptal edildiğinden uyuşmazlık konusu olayda uygulanma imkanı bulunmadığı anlaşılmaktadır.” Ardından şu sonuca ulaşmıştır: “2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapılamayacağı kurala bağlandığından ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde okul servis taşımacılığı yapıldığı gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.” Bölge idare mahkemesi kararı bozulmuş; karar 16/10/2024 tarihinde oybirliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 01.04.2024 T., 2023/1428 E., 2024/740 K.
Şoför için yıllık aile hekimi raporu ve kovuşturma engeli hukuka uygundur. Okul servis aracında şoför olarak çalışan davacı, Millî Eğitim Bakanlığının Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslarında yer alan her yıl aile hekiminden rapor alınması şartı ile belirli suçlardan hüküm giyilmesi, devam eden kovuşturma bulunması veya kovuşturmanın uzlaşmayla sonuçlanması hâlinde sözleşmenin feshini öngören hükümlerin iptalini istemiştir. Danıştay Sekizinci Dairesi davayı reddetmiş, Kurul bu kararın ret kısımlarını onamıştır. Onanan gerekçeye göre “okul servis aracı şoförünün yürütmekte olduğu kamu hizmetinin önemi ve niteliği göz önünde bulundurulduğunda, mesleğini yapmasının uygun olduğuna dair aile hekiminden rapor alınması gerekliliğine yönelik dava konusu düzenlemelerde hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı”; suç ve kovuşturma şartları bakımından da “Diğer bireylere nazaran korunmaya daha çok muhtaç olan çocuklar/öğrenciler için pozitif ayrımcılık yapılarak ve çocuğun üstün yararı gözetilerek, okul servis araçlarına yönelik özel düzenlemelerin getirildiği dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı” belirtilmiştir. Rehber personelin sağlık raporuna ilişkin hüküm yönünden ise şoför olan davacının menfaat ilişkisi bulunmadığından dava ehliyet yönünden reddedilmiştir. Kurulda bir üye, Dairenin yalnızca belirli bentleri incelemesinin eksik inceleme olduğu yönünde usule ilişkin karşı görüş bildirmiştir; bu görüş Kurulun hükmü değildir. Daire kararının ret kısımları onanmış; karar 01/04/2024 tarihinde esasta oybirliği, usulde oyçokluğuyla ve kesin olarak verilmiştir.

Danıştay 8. Daire, 26.05.2025 T., 2023/5105 E., 2025/5042 K.
İki yıllık süre içinde başvurusu olan taşımacının plakası, evrak eksikliği sürerken iptal edilemez. Tekirdağ Büyükşehir Belediyesinin okul servis araçları hizmet yönetmeliğine göre üst üste iki yıl özel izin belgesi almayanların plakaları UKOME kararıyla iptal edilerek boşa çıkarılmaktadır. Davacının son izin belgesi 31/10/2019’a kadar geçerlidir; 2020 ve 2021’de başvurmuş, başvuruları önce araç uygunluk belgesi, sonra mesleki yeterlilik belgesi eksikliği nedeniyle sonuçlandırılmamış, eksik belge 23/03/2022’de teslim edilmiştir. UKOME iki yıllık sürenin 31/10/2021’de dolduğunu belirterek plakayı iptal etmiş, mahkeme ve bölge idare mahkemesi işlemi hukuka uygun bulmuştur. Daire ise davacının “31/10/2021 tarihinde sona erecek olan iki yıllık süre zarfında özel izin belgesinin düzenlenmesi maksadıyla girişimde bulunarak irade ortaya koyduğu anlaşıldığından, sözü geçen eksik evraklar nedeniyle başvurusunun Yönetmelikte öngörülen iki yıllık sürenin sonu olan (31/10/2021 tarihinde) sonuçlandırılmamasında kusurunun olmadığı, netice olarak düzenlemede yer verilen iki yıl üst üste özel izin belgesi alınmadığı koşulunun davacı tarafından izin belgesi düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurular nedeniyle uyuşmazlık konusu olayda gerçekleşmediği” sonucuna varmıştır. Daire ayrıca eksikliği bildirilen mesleki yeterlilik belgesi şartının, ilk izin belgesinin düzenlendiği tarihte henüz uygulamada olmadığına dikkat çekmiştir. Bölge idare mahkemesi kararı bozulmuş; karar 26/05/2025 tarihinde oybirliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.

Okul servis taşımacılığındaki uyuşmazlıkların büyük bölümü, eğitim idaresi ile belediyenin yetkilerinin birbirine karıştırılmasından doğar. Millî Eğitim Bakanlığı öğrencinin kim tarafından ve hangi şartlarla taşınacağını düzenler; belediye ise kendi sınırları içindeki yolların hangi araçlarca, hangi güzergâhta ve hangi ücretle kullanılacağını belirler. Danıştay’ın 2022-2024 arasındaki kararları bu ayrımı netleştirmiştir.

Yönetmeliğin ilk hâli, taşımalı eğitim kapsamındaki taşımalarda belediyeden özel izin belgesi alınmasını gerektirmiyordu. Bu ibare önce yürütmesi durdurularak, ardından 2022’de iptal edilerek hukuk düzeninden çıkarılmış, İDDK 2023’te iptal kararını kesinleştirmiştir. Sonuç olarak bugün taşımalı eğitim ihalesini kazanan taşımacı da belediye sınırları içindeki güzergâh için belediye iznine tabidir.

Bu değişikliğin sahadaki karşılığı 2024 tarihli Daire kararında görülür. İlk derece mahkemesi ve bölge idare mahkemesi, iptal edilen ibareye dayanarak men işlemini hukuka aykırı bulmuştu. Danıştay ise ibarenin iptal edildiğini, 2918 sayılı Kanun’un belediye izni olmadan ticari yolcu taşımacılığını açıkça yasakladığını belirterek kararı bozmuştur. Bu, kaymakamlık ihalesine dayanan savunmanın artık sonuç vermeyeceği anlamına gelir. Men kararına ve idari para cezasına karşı izlenecek yollar için trafik cezasına itiraz yazımıza bakılabilir.

Aynı iptal davasının ikinci ayağı fiyat tarifesidir. Yönetmelik, taşımacıların esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşlarınca belirlenen fiyat tarifesine uymasını öngörüyordu. Daire, büyükşehir sınırları içindeki okul servis taşımacılığında tarife belirleme yetkisinin büyükşehir belediyesine ait olduğunu ve bu yetkiyi gözetmeyen düzenlemenin eksik olduğunu kabul etmiş; Kurul bu kararı onamıştır. Velilerle yapılan sözleşmelerde ücretin hangi tarifeye dayandığı bu nedenle önem taşır.

Çalışanlara ilişkin şartlarda ise Danıştay idareye geniş bir takdir alanı tanımaktadır. 2024 tarihli İDDK kararıyla kesinleşen yaklaşıma göre şoförün her yıl aile hekiminden rapor alması ve kasten öldürme, cinsel suçlar, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, trafik güvenliğini tehlikeye sokma, uyuşturucu, müstehcenlik ve fuhuş gibi suçlardan devam eden bir kovuşturmanın bile sözleşmenin feshine yol açması, çocuğun üstün yararı gözetilerek getirilmiş özel düzenlemelerdir. Daire aşamasında aile hekimi raporuna ilişkin kısım oyçokluğuyla reddedilmiş, karşı oyda bu raporun uzman hekimlerden oluşan kurulca verilmesi gerektiği savunulmuştur; ancak bu görüş kararın hükmü değildir.

Buradaki en sert kural, hükmün açıklanmasının geri bırakılmış olmasının şoför, rehber personel ve taşımacı için engeli kaldırmamasıdır. Ceza yargılamasında sanık lehine sonuç doğuran bu kurum, okul servisinde çalışma bakımından koruma sağlamaz. Kurumun ceza hukukundaki etkileri için hükmün açıklanmasının geri bırakılması yazımız incelenebilir.

Sürücü belgesi kıdemi konusunda ise mevzuat değişmiştir. Usul ve esaslarda bir dönem D sınıfı için beş, D1 sınıfı için yedi yıllık sürücü belgesi aranıyordu. Yönetmelik’in 9. maddesi 29/11/2024’te değiştirilerek D sınıfı için en az iki yıllık, D1 sınıfı için en az beş yıllık belge şartına bağlanmıştır. Mesleki yeterlilik belgesi de artık her yerde değil, büyükşehirlerde UKOME’nin, diğer illerde il trafik komisyonunun kararıyla zorunlu tutulması hâlinde aranmaktadır.

Plaka hakkı meselesi, özellikle büyükşehirlerde sayısı sınırlandırılmış servis plakaları nedeniyle ciddi bir ekonomik değer taşır. Belediyeler, plakaların yatırım aracına dönüşmesini önlemek için belirli süre izin belgesi alınmamasını plaka iptali sebebi olarak düzenlemektedir. 2025 tarihli Daire kararı, bu sürenin mekanik biçimde işletilemeyeceğini, süre içinde başvuru yapıp eksikleri tamamlayan taşımacının kusurunun araştırılması gerektiğini ortaya koymuştur. Ticari plakaların tahsisi ve devrine ilişkin genel çerçeve için ticari taksi plakası tahsisi ve devri yazımız fikir verebilir.

Belediye sınırları dışına taşıyan servislerde ikinci bir belge rejimi devreye girer. Yönetmeliğin 5. maddesinin dördüncü fıkrası, bu taşımalarda Bakanlıkça verilen karayolu yolcu taşımacılığı yetki belgelerinden birinin de bulunmasını ister. Bu belgelere ilişkin uyarma ve iptal yaptırımları için karayolu taşıma yetki belgesinde uyarma ve belge iptali yazımıza bakılmalıdır.

Son olarak, servis taşımacılığında yaşanan kaza ve yaralanmalarda sorumluluk yalnızca taşımacıyla sınırlı kalmayabilir. Okul yönetiminin denetim ve bildirim yükümlülükleri, idarenin hizmet kusuru tartışmasını gündeme getirebilir. Bu konuda okulda öğrencinin yaralanması ve idarenin sorumluluğu yazımız tamamlayıcıdır.

Sık yapılan hatalar

HataNeden sorun çıkarırDoğrusu
İhale sözleşmesini belediye izni sanmakMuafiyet getiren ibare iptal edilmiştirBelediyeden özel izin belgesini ayrıca alın
Güzergâh bildirimini yeterli görmekEğitim idaresinin bildirimi yolcu taşıma izni değildirHer araç ve güzergâh için belediye belgesi edinin
Belediye dışı güzergâhta yalnız belediye iznine güvenmekYönetmelik ayrıca yetki belgesi ararBakanlık yetki belgesini de alın
Eski sürücü belgesi kıdemi şartını uygulamakYönetmelik 2024’te değişmiştirGüncel metne göre iki ve beş yıl kuralını kontrol edin
HAGB kararını engel saymamakYönetmelik HAGB’yi açıkça kapsarÇalışanın ceza kaydını ve kovuşturmasını takip edin
Aile hekimi raporunu yenilememekRapor her yıl aranırEğitim yılı başında raporları yenileyin
Çalışan değişikliğini bildirmemekAynı gün bildirim yükümlülüğü vardırDeğişikliği derhâl okul yönetimine yazılı bildirin
Eksik evrak bildirimine cevap vermemekİki yıllık süre plaka iptaline dönüşebilirBelgeleri tamamlayıp teslim tarihini belgeleyin
Plaka iptalinde dava süresini kaçırmakİptal davası altmış günlük süreye tabidirTebliğden itibaren süreyi takip edin
Okul servis aracı hangi mevzuata tabidir?

Temel düzenleme 25/10/2017 tarihli ve 30221 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Okul Servis Araçları Yönetmeliği’dir. Bunun yanında 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve Millî Eğitim Bakanlığının Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esasları uygulanır.

Özel izin belgesi nedir?

Okul servis aracının belediye veya büyükşehir belediyesi sınırları içinde izleyeceği güzergâhı, işleteni, şoförü, rehber personeli, taşıtın plakasını, cinsini ve taşıma sınırını gösteren, belediye tarafından verilen belgedir. Yönetmeliğe göre taşımanın tamamı veya bir kısmı belediye sınırları içinde gerçekleşiyorsa bu belgenin alınması zorunludur.

Taşımalı eğitim ihalesini kazandım, yine belediye izni gerekir mi?

Evet. Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği kapsamındaki taşımalarda belediye izni aranmayacağını öngören ibare Danıştay Sekizinci Dairesince iptal edilmiş, karar İDDK tarafından onanmıştır. Danıştay 2024 tarihli kararında belediye izni olmadan öğrenci taşıyan ihale yüklenicisi kooperatif üyesinin aracına uygulanan trafikten men işlemini hukuka uygun bulmuştur.

İzinsiz servis taşımacılığının yaptırımı nedir?

2918 sayılı Kanun’un ek 2. maddesine göre belediyeden çalışma izni veya ruhsatı almadan belediye sınırları içinde yolcu taşıyanlara idari para cezası verilir ve araç altmış gün süreyle trafikten menedilir. İzindeki faaliyet konusu dışında çalışılması hâlinde men süresi otuz gün, izindeki güzergâh dışına çıkılması hâlinde on beş gündür. Bir yıl içinde tekrarında para cezaları iki kat uygulanır.

Araç sahibi, şoförün yaptığı ihlalden sorumlu mu?

2918 sayılı Kanun’un ek 2. maddesine göre işleten veya sahip, sürücünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın izin ve güzergâh kurallarına aykırı kullanılmaması için gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Men yaptırımı araca uygulandığından, aracı başkasına kullandıran sahip de sonuçtan etkilenir.

Okul servis ücretini kim belirler?

İDDK’nın onadığı Danıştay Sekizinci Dairesi kararına göre münhasıran büyükşehir belediyesi sınırları içinde yürütülen okul servis taşımacılığında fiyat tarifesini belirleme yetkisi büyükşehir belediyesine aittir. Taşımacıların yalnızca esnaf ve sanatkârlar meslek kuruluşlarınca belirlenen tarifeye uymasını öngören yönetmelik hükmü bu nedenle iptal edilmiştir.

Servis şoföründe hangi şartlar aranır?

Yönetmeliğin 9. maddesine göre şoför 26 yaşından gün almış ve 66 yaşından gün almamış olmalı, D sınıfı için en az iki yıllık veya D1 sınıfı için en az beş yıllık sürücü belgesine sahip olmalı, her yıl aile hekiminden rapor, beş yılda bir psikoteknik rapor almalı, Yurtiçi Yolcu Taşımacılığı Sürücü Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip olmalı ve son beş yılda sayılan trafik ihlallerini gerçekleştirmemiş olmalıdır.

Rehber personelde hangi şartlar aranır?

Yönetmeliğe göre rehber personel 22 yaşını doldurmuş ve 61 yaşından gün almamış olmalı, en az lise mezunu olmalı ya da Bakanlık onaylı kursu tamamlamak şartıyla en az ilkokul mezunu olmalı, sayılan suçlardan mahkûmiyeti veya kovuşturması bulunmamalı, sertifikaya sahip olmalı ve her yıl aile hekiminden uygunluk raporu almalıdır.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması servis şoförlüğüne engel mi?

Yönetmelik, sayılan suçlar bakımından affa uğramış veya hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olsa bile mahkûmiyeti, devam eden kovuşturmayı ve uzlaşmayla sonuçlanan kovuşturmayı engel saymaktadır. Danıştay, çocuğun üstün yararı gözetilerek getirilen bu özel düzenlemenin hukuka aykırı olmadığına karar vermiştir.

Aile hekimi raporu yeterli mi, hastane kurulu raporu gerekir mi?

İDDK’nın onadığı karara göre 5258 sayılı Kanun aile hekimlerine rapor düzenleme görev ve yetkisi verdiğinden, okul servis şoförünün mesleğini yapmasının uygun olduğuna dair aile hekiminden rapor alınması gerekliliğinde hukuka aykırılık yoktur. Daire kararındaki karşı oyda kurul raporu gerektiği savunulmuş olsa da bu görüş hükme esas alınmamıştır.

Özel izin belgesi hangi durumlarda iptal edilir?

Yönetmeliğin 9. maddesine göre şoför ve rehber personelin yaş, adli sicil, sürücü belgesi, rapor ve belge gibi temel şartlarını taşımaması hâlinde izin belgesi mülki idare amiri aracılığıyla yapılan bildirim üzerine belediyece iptal edilir ve aynı eğitim öğretim yılında yeniden düzenlenemez. Araç içi kontrol ve rehberlik gibi yükümlülüklerin bir dönemde üç kez ihlali de iptal sebebidir.

Üst üste iki yıl izin belgesi almazsam plakam iptal edilir mi?

Bazı büyükşehir belediyelerinin hizmet yönetmelikleri bu yönde hüküm içermektedir. Ancak Danıştay 2025 tarihli kararında, iki yıllık süre içinde başvuru yapan ve eksik evrakı tamamlayan taşımacının başvurusunun sonuçlanmamasında kusuru bulunmadığını, bu durumda iki yıl üst üste belge alınmadığı koşulunun gerçekleşmediğini belirterek plaka iptalini onaylayan kararı bozmuştur.

Veli servis şirketini kendisi seçebilir mi?

Yönetmeliğin 8. maddesine göre veliler, istemeleri hâlinde çocuklarını Yönetmelikte belirtilen şartları taşıyan herhangi bir taşımacıyla anlaşarak da taşıtabilirler. Bu durumda taşımacı gerekli belge ve bilgileri okul yönetimine bildirir, belgeler millî eğitim müdürlüğünce incelenir ve taşımaya mülki idare amirinin onayıyla izin verilebilir.

İzin iptal edilirse ödediğim servis ücreti ne olur?

Yönetmeliğin 5. maddesine göre taşımacı, taşınan öğrencinin okulunun veya ikametinin değişmesi, uzun süreli tedavi gerektiren hastalık, okuldan ayrılma ya da özel izin belgesinin iptal edilmesi nedeniyle taşınamaması hâllerinde varsa geri kalan ayların ücretlerini iade etmekle yükümlüdür.

Plaka iptali veya izin reddine karşı ne yapabilirim?

Belediyenin veya UKOME’nin işlemi idari işlem niteliğindedir; tebliğden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Davada başvuru tarihleri, eksik evrak bildirimleri, belgelerin teslim tarihi ve aranan şartın başvuru tarihinde yürürlükte olup olmadığı ayrıntılı biçimde ortaya konulmalıdır.

İlgili mevzuat
  • 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ek m.2 — İzinsiz yolcu taşıma ve trafikten men
  • 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu m.34 — Taşımacılıkla ilgili yönetmelikler
  • 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m.7/1-f — Servis araçları, tarife ve güzergâh yetkisi
  • 5216 sayılı Kanun m.9 — Ulaşım Koordinasyon Merkezi
  • 5393 sayılı Belediye Kanunu m.15/1-p — Belediyenin ulaşım yetkileri
  • Okul Servis Araçları Yönetmeliği m.5 — Taşımacının şartları ve yükümlülükleri
  • Okul Servis Araçları Yönetmeliği m.8 — Okul servis araçlarının çalıştırılması
  • Okul Servis Araçları Yönetmeliği m.9 — Şoför ve rehber personelin şartları, izin belgesinin iptali
  • Okul Servis Araçları Yönetmeliği m.15 — Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği ile ilişki
  • Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar
  • 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu m.5 — Aile hekiminin rapor düzenleme yetkisi
  • 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 — Dava açma süresi

İlgili yazılarımız: Trafik cezasına itiraz · Karayolu taşıma yetki belgesinde uyarma ve belge iptali · Ticari taksi plakası tahsisi ve devri · Hükmün açıklanmasının geri bırakılması · Okulda öğrencinin yaralanması ve idarenin sorumluluğu

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Bu siteyi Google'da tercih edilen kaynak olarak ekleyin Google arama sonuçlarınızda legapro.net yazıları daha sık görünür. Ücretsizdir; Google hesabınızdan istediğiniz zaman geri alabilirsiniz. Google'da ekle

Bu yazıyı paylaş

WhatsApp LinkedIn X

İdare hukuku — ilgili sayfalar

Bu yazıdaki konuyla ilgili rehberler, dilekçe örnekleri ve hesaplama araçları.

Aynı kategoriden diğer yazılar

Makaleler

POLİS OLMA ŞARTLARI NELERDİR? BAŞVURU ŞARTLARI

İçindekilerPolis Olma Yolunda: Kapsamlı RehberTürkiye’de Polis Olmanın Yolları ve POLİS OLMA ŞARTLARIPolislik Başvuru Şartları 2024 (Güncel Bilgiler)POMEM, PAEM…

24.04.2024 Yazıyı oku ›
Makaleler

UYAP VATANDAŞ PORTALI NEDİR?

İçindekilerUYAP Vatandaş Portalı: Adli ve İdari İşlemlerinizi e-Devlet Üzerinden Takip Edin!UYAP Vatandaş Portalı’na Nasıl Giriş Yapılır? Adım Adım…

15.07.2024 Yazıyı oku ›
Makaleler

Sosyal Medya Paylaşımları Nedeniyle Disiplin Cezası

İçindekilerSosyal Medya Paylaşımları ve Disiplin Cezaları: Memurun Paylaşım Özgürlüğünün SınırlarıSosyal Medya Paylaşımları Nedeniyle Disiplin Cezası Verilebilir Mi? İfade…

06.01.2025 Yazıyı oku ›
İdare Hukuku Makale

Vergide Uzlaşma Başvurusu ve Sonuçları: Uzlaşırsam Dava Hakkım Biter mi?

İçindekilerİki tür uzlaşmaUzlaşmanın konusu ve kapsam dışı kalanlarUzlaşma ile dava hakkı arasındaki dengeUzlaşma mı, indirim mi?Ne yapmalı?Sık yapılan…

25.08.2026 Yazıyı oku ›
İdare Hukuku Makale

Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı (KVK m.13)

İçindekilerKanunî dayanakNe yapmalı? Adım adım yol haritasıSık yapılan hatalar Kısaca Kurumlar, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı bedel…

06.09.2026 Yazıyı oku ›
İdare Hukuku Makale

Yeraltı Suyu Kullanma Belgesi ve Ruhsatsız Kuyunun Kapatılması (167 s. K.)

İçindekilerKanunî dayanakNe yapmalı? Adım adım yol haritasıSık yapılan hatalar Kısaca Yeraltı suları umumi sular arasındadır ve Devletin hüküm…

10.09.2026 Yazıyı oku ›
WhatsApp İletişim Ara