Ticari Taksi Plakası Tahsisi, Devri ve Durak Hakkı

Danıştay 8. Daire, 01.04.2021 T., 2020/3376 E., 2021/2030 K.
Bu kararla, ticari plaka ve durak hakkının hukukî niteliği ile ihale zorunluluğu ortaya konmuştur. Bir belediye encümeni kararıyla taksi durağı kurulmuş, durakta çalışacak kişiler tek tek sayılmış; davacı bu kişilerden birinin durak hakkını noter satış sözleşmesiyle devralmıştı. Büyükşehir belediyesi UKOME kararıyla, ihale yapılmaksızın verilen durak hisselerini iptal edip T plaka tahsisi yapılmayacağına karar verince dava açılmıştır. Daire önce niteliği belirlemiştir: “taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına verilecek ticari plakaların sayısı, verilme usul ve esaslarının belediyelerin denetim ve yönetiminde olup; dağıtımının da 2886 Yasa kapsamında ihale yoluyla yapılması gerektiği, bu şekilde elde edilecek plakaların mülkiyetinin, şartları sağlayan ve belediyece uygun görülen üçüncü şahıslara satış yoluyla devrinin mümkün olduğu, (…) bu plakaların mülkiyet hakkı gibi süreklilik arz edemeyeceği, sahipliklerinin dayanak işlemlerinin süresiyle sınırlı olduğu” belirtilmiştir. Somut olayda ise şu sonuca varılmıştır: “kendisine ait olmayan başka bir deyişle mülkiyeti kendisinde bulunmayan hattın satışa konu edilemeyeceği, (…) uyuşmazlık konusu olayda ise, ortada ticari bir plakanın bulunmadığı, (T) plakanın olması durumunda bile plaka verilmesine esas olan işlemlerin hukuka aykırı olması nedeniyle davacıya herhangi bir hak sağlamayacağı, (…) bu durakta kim ya da kimlerin çalışması gerektiğine ancak eşitlik, şeffaflık ve rekabet ilkeleri gözetilerek mer’i mevzuatta öngörülen usul ve esaslara göre ihale yöntemi ile karar verilmesi gerektiği açık olduğundan dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.” Sonuç: Bölge İdare Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 01/04/2021 tarihinde kesin olarak ve oy birliğiyle karar verilmiştir.

Danıştay 8. Daire, 17.04.2023 T., 2021/7401 E., 2023/2252 K.
Bu kararla, mevcut esnaf bakımından geçiş süreci ölçütü getirilmiştir. Aynı uyuşmazlıkta bozmaya uyulmuş ve dava reddedilmişti; davacı temyiz etmiştir. Daire, ulaşımın kamu hizmeti olduğunu ve plakaların süreklilik arz etmediğini yineledikten sonra önemli bir denge kurmuştur: “her ne kadar belediye sınırları içerisinde ulaşıma ilişkin düzenleme ve karar verme yetkisinin belediyelere / büyükşehir belediyelerine ait olduğu açık olsa da, düzenlemenin yapıldığı tarihten önce T plakası olan yani mülkiyet hakkı kapsamında gözetilmesi gereken bir menfaati olan ve aktif olarak taksicilik yapan esnafa, ilgili belediyenin güncelleme çalışmalarından ve yapılan yeniliklerden olumsuz, aşırı ve tek taraflı olarak etkilenmemesi amacıyla makul beklentilerinin karşılanabilmesi için uygun geçiş süreci tanınması gerektiği anlaşılmıştır.” Ancak somut olayda korumadan yararlanılamamıştır: “davacının T plaka sahibi olmadığı, dolayısıyla durak hakkını elde ettiği 2011 yılından başvuru tarihi olan 2019 yılına kadar aktif olarak taksicilik mesleğini icra etmediği, Büyükşehir Belediyesinin güncelleme çalışmalarından ve yapılan yeniliklerden etkilenen korunması gereken bir menfaati bulunmadığı” tespit edilmiştir. Sonuç: Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 17/04/2023 tarihinde kesin olarak ve oy çokluğuyla karar verilmiştir; kararda gerekçeye yönelik bir karşı oy bulunmaktadır ve bu görüş Daire çoğunluğunun kabulü değildir.

Danıştay 13. Daire, 21.11.2022 T., 2022/1879 E., 2022/4295 K.
Bu kararla, UKOME ile belediye meclisi arasındaki yetki sınırı çizilmiştir. Uyuşmazlık, bir büyükşehir belediyesi sınırlarındaki ticari plaka düzenlemesine ilişkindi. Daire, UKOME’nin görev alanını kanun hükümleriyle birlikte yorumlamış ve şu ayrımı yapmıştır: “Toplu taşıma hizmetlerinin belediye tarafından yerine getirilmesinden vazgeçilerek üçüncü kişilere gördürülmesine karar verme yetkisi belediye meclisine ait olduğundan belediye meclisince alınacak bu karara dayanak olmak üzere UKOME tarafından ticarî plakaların verilmesine ilişkin usûl ve esaslar tespit edilebilir. Bu bağlamda, ticarî plaka verilmesi için yapılacak ihaleye ilişkin şartnameye dayanak oluşturacak nitelikte araştırma ve incelemeler yapılarak, görüşler alınması, ihaleye katılacak olanlarda ve araçlarda aranacak şartların ve istenilecek belgelerin ve nihayet ticarî plakaların muhammen bedelinin UKOME tarafından belirlenmesi mümkündür.” Daire ayrıca sürecin nasıl tamamlanacağını göstermiştir: “UKOME kararları kural olarak büyükşehir belediye başkanı onayıyla yürürlüğe gireceğinden, toplu ulaşım hizmetlerine ilişkin olarak büyükşehir belediye başkanınca, UKOME kararı ile belirlenen taşıma ihtiyacının Belediye tarafından mı yoksa üçüncü kişilerce mi karşılanacağı hususunda karar alınmak üzere konunun belediye meclisinin gündemine taşınması gerekmektedir.” Sonuç: Temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 21/11/2022 tarihinde 2577 sayılı Kanun’un 20/A maddesi uyarınca kesin olarak ve oy çokluğuyla karar verilmiştir; kararda bir karşı oy bulunmakta olup Daire çoğunluğunun kabulü değildir.

Danıştay 8. Daire, 27.09.2024 T., 2024/4859 E., 2024/4893 K.
Bu kararla, ihale sürecinde meclis ve encümen arasındaki iş bölümünü esas alan yerel mahkeme kararı onanmıştır. Uyuşmazlıkta, bir belde belediyesine tahsis edilen tahditli ticari taksi plakalarının ihaleye çıkarılması için gerekli prosedürün tamamlanması amacıyla belediye encümenine yetki verilmesine ilişkin meclis kararının iptali istenmişti. İlk derece mahkemesi, önceki bir iptal kararının gereğinin yerine getirildiğini saptamış; işlemin “5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18. maddesi uyarınca belediye adına imtiyaz vermek görev ve yetkisini haiz Belediye Meclisi’nce, İl Trafik Komisyonunun kararı sonucunda belediyeye tahsis edilen ticari taksi plakasının kullanım hakkının (imtiyaz) verilmesine ilişkin olduğu ve 5393 sayılı Yasanın 15. maddesinin (f) ve (p) bentlerinin belediyelere verdiği yetki ve imtiyaz hakkı sınırları içinde alındığı” gerekçesiyle davayı reddetmiş; bölge idare mahkemesi istinaf başvurularını reddetmiştir. Daire temyiz incelemesinde “Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir” demiştir. Sonuç: Temyiz istemlerinin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA, 27/09/2024 tarihinde kesin olarak ve oy birliğiyle karar verilmiştir.