Mecburi Hizmet Yükümlülüğü ve Eğitim Giderlerinin Geri İstenmesi (2547 m.35 ve 1416 sayılı Kanun)
- 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi, yurt içinde veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanlarına bağlı oldukları yükseköğretim kurumunda mecburi hizmet yükler.
- Kanun maddesinde yazan tek yaptırım, yükümlülüğü yerine getirmeyenlere yükseköğretim kurumlarında görev verilmemesidir.
- Para borcu, yönetmelik uyarınca imzalatılan taahhüt ve kefalet senedinden doğar.
- Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, senet alınmasını öngören yönetmelik hükmünü Kanun’a aykırı bulmamıştır.
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesine göre araştırma görevlisine çalışması karşılığı ödenen maaşların geri istenmesi angarya yasağına aykırıdır; senedin bu hükmü geçersizdir.
- Maaş dışındaki gerçek eğitim masrafları ise senet uyarınca istenebilir; ayrımı yapmak dosyanın kaderini belirler.
- Yurt dışına gönderilen bursiyerler için temel düzenleme 1416 sayılı Kanundur.
- 1416 sayılı Kanun’un 19. maddesine göre dönmeyen, teklif edilen görevi kabul etmeyen veya mecburi hizmet içinde istifa edenler tahsil masraflarını faiziyle öder.
- 2021’de eklenen cümleyle faiz başlangıcı olarak taahhüdün ihlal edildiği tarih esas alınır.
- Sağlık kurulu raporuyla öğrenimini sürdüremeyeceği saptananlardan tahsil masrafı istenmez.
- Gerçek kişi kefilin sorumluluğu, sözleşmenin kurulmasından itibaren on yılın geçmesiyle kendiliğinden sona erer.
- Azami miktar ve müteselsil kefil olma beyanı kefilin el yazısıyla yazılmamışsa kefalet hükümsüzdür.
- Doktorasını başarıyla tamamlayanların doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmasını öngören kural, İDDK’ya göre önceden öğretim görevlisi olarak atananlara da uygulanmalıdır.
- Öğrenimini gönderiliş amacına uygun dereceyle tamamlamayanın mecburi hizmet kapsamında atanma hakkı yoktur.
- Borç davaları uygulamada asliye hukuk mahkemesinde, atama ve düzenleyici işlem uyuşmazlıkları ise idari yargıda görülmektedir.
Bir üniversitenin araştırma görevlisi kadrosuyla başka bir üniversitede doktora yapmak ya da devlet bursuyla yurt dışında lisansüstü eğitim görmek, akademik kariyerin en yaygın başlangıç yollarındandır. Bu imkânın bedeli, eğitim bitince belirli bir süre adına yetiştirildiğiniz kurumda çalışmaktır. Sorun, bu süre dolmadan ayrılmak zorunda kalındığında başlar: eşin başka şehirde görevli olması, başka bir üniversiteden gelen teklif, bitirilemeyen tez ya da yurt dışında kalma kararı.
Bu noktada idare, yıllar önce noterde imzalanmış bir senede dayanarak çoğu zaman yüz binlerce liralık, yurt dışı bursiyerlerinde ise dövizle hesaplanmış bir borç çıkarır. Borcun hangi kalemlerden oluştuğu, kefillerin hâlâ sorumlu olup olmadığı ve faizin hangi tarihten işleyeceği, sonucu kökten değiştiren sorulardır. Aşağıda 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi ve 1416 sayılı Kanun kapsamındaki mecburi hizmet borçları, Danıştay ve Yargıtay kararları ışığında ele alınmaktadır.
Kanunî dayanak
| Durum | Dayanak | Sonuç |
|---|---|---|
| Araştırma görevlisi başka üniversitede doktora yapar | 2547 m.35 | Kadrosuyla birlikte kendi üniversitesine döner, mecburi hizmet yapar |
| Mecburi hizmet tamamlanmadan istifa | 2547 m.35, taahhüt ve kefalet senedi | Yükseköğretim kurumlarında görev verilmez; senet uyarınca borç istenir |
| Senette maaşların geri ödenmesi hükmü | Anayasa m.18, Yargıtay 3. HD | Angarya yasağına aykırı, geçersiz |
| Yurt dışı bursiyeri iki ay içinde dönmez | 1416 m.17 ve m.19 | Tahsil masrafları faiziyle istenir |
| Bursiyer doktorasını bitiremez | 1416 m.19 ve m.21 | Masraflar istenir; mecburi hizmet kapsamında atanamaz |
| Sağlık nedeniyle öğrenim sürdürülemez | 1416 m.19 | Rapor şartıyla tahsil masrafı istenmez |
| Kefalet on yıldan eski | TBK m.598/3 | Gerçek kişi kefil kendiliğinden kurtulur |
| Kefalette el yazısı eksik | TBK m.583 | Kefalet hükümsüz |
| Doktoralı bursiyer öğretim görevlisi olarak atanmış | 1416 m.21/6 | Atama kriterlerini sağlıyorsa doktor öğretim üyesi kadrosuna atanması değerlendirilmelidir |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- İmzaladığınız yüklenme, taahhüt ve kefalet senetlerinin noter onaylı örneklerini ve varsa ek taahhütnameleri edinin; tarihlerini bir yere not edin.
- Hangi rejime tabi olduğunuzu belirleyin: yurt içinde 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi, yurt dışında 1416 sayılı Kanun, kamu görevlisi olarak yurt dışına gönderilmişseniz 657 sayılı Kanun’un ek 34. maddesi.
- Mecburi hizmet sürenizi ve fiilen tamamladığınız süreyi gün hesabıyla çıkarın; borç kalan süreyle orantılı hesaplanır.
- İdareden borcun ayrıntılı dökümünü yazılı olarak isteyin; maaş, burs, harç, yolluk ve fazla oran kalemlerini ayrı ayrı görün.
- Maaş ve maaş farklarından oluşan kalemleri işaretleyin; bu kalemlerin angarya yasağı nedeniyle istenemeyeceğini ileri sürün.
- Kefalet senedinin tarihine bakın; gerçek kişi kefil için on yıl dolmuşsa kefilin sorumluluğu kendiliğinden sona ermiştir.
- Kefalet senedinde azami miktarın, kefalet tarihinin ve müteselsil kefillik beyanının kefilin el yazısıyla yazılıp yazılmadığını kontrol edin.
- Ayrılma sebebiniz eş durumu veya sağlık mazeretiyse, mecburi hizmetin başka kurumda yerine getirilmesi ya da devri için başvuruyu ayrılmadan önce yapın.
- Yurt dışı bursiyeriyseniz öğrenimin bitiminden itibaren iki aylık dönüş ve başvuru süresini kaçırmayın; bu süre borcun doğumunda belirleyicidir.
- Sağlık nedeniyle öğrenim sürdürülemiyorsa eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden sağlık kurulu raporu alın.
- İcra takibine süresinde itiraz edin; itirazın iptali davasında maaş kalemleri, kefalet süresi ve faiz başlangıcı ayrı savunma başlıkları olarak ileri sürülmelidir.
- Atama talebiniz reddedilmişse işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açın.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 15.03.2021 T., 2020/1230 E., 2021/501 K.
Taahhüt ve kefalet senedi alınmasını öngören yönetmelik hükmü Kanun’a aykırı değildir. Muğla Üniversitesi adına Anadolu Üniversitesinde doktora yaparken istifa eden araştırma görevlisinden senet uyarınca borç istenmiş; ilgili, borcun dayanağı olan Bir Üniversite Adına Bir Diğer Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma Görevlileri Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin dördüncü fıkrasının iptalini istemiştir. Danıştay Sekizinci Dairesi davayı reddetmiş, Kurul da bu kararı onamıştır. Onanan gerekçeye göre “dava konusu Yönetmelik kuralı ile ilgilisinden istenen taahhütname ve kefalet senedinin de, Kanun’un öngördüğü mecburi hizmet yükümlülüğünün yerine getirilmesini sağlamaya yönelik olduğu; bu yönüyle dava konusu Yönetmelik maddesinde Kanun’a aykırılık bulunmadığı gibi, üniversitelerin sınırlı kaynaklarıyla yetiştirilen öğretim elemanlarının ihtiyaç duyulan kadrolarda değerlendirilmesini sağlamak açısından kamu yararı ve hizmetin gereklerine de uygun olduğu” belirtilmiştir. Karara katılmayan üye ise karşı oyunda, idareye araştırma görevlilerine ödenen maaşları dahi talep etme yetkisi veren düzenlemede hukuka ve hakkaniyete uygunluk bulunmadığını ve Kanun’da mali bir yaptırım düzenlenmediğini ileri sürmüştür; bu görüş Kurulun hükmü değildir. Daire kararı onanmış; karar 15/03/2021 tarihinde oyçokluğuyla ve kesin olarak verilmiştir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 25.09.2024 T., 2023/4505 E., 2024/2547 K.
Çalışmanın karşılığı olan maaşlar geri istenemez; senedin bu hükmü geçersizdir. Ardahan Üniversitesinin araştırma görevlisi, Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı kapsamında ODTÜ’de yüksek lisans ve doktorasını tamamlamış, döndükten birkaç ay sonra eşinin Ankara’da yaşaması nedeniyle istifa etmiştir. Üniversite 479.487 TL’lik mecburi hizmet borcu için icra takibi başlatmış, itiraz üzerine itirazın iptali davası açmıştır. Daire önce Kanun’un sınırını çizmiştir: “Kanun’un 35 inci maddesinde mecburi hizmet yükümlülüğünün ihlali halinde öngörülen tek yaptırım araştırma görevlisine başka bir yüksek öğretim kurumunda görev verilmemesidir. Kanunda yer almamasına rağmen Yönetmelikle araştırma görevlilerinden yüklenme senetleri alınacağı düzenlenmiştir.” Ardından angarya yasağı yönünden şu değerlendirmeyi yapmıştır: “taahhüdün ihlali halinde maaşların geri verilmesi halinde, araştırma görevlisi ücret ödenmeksizin çalışmış olacağından senet maddesinde maaşların geri ödeneceği yönündeki düzenlemenin bu yönüyle de angarya yasağının ihlali olduğu kabul edilmelidir.” Somut olayda takibe konu alacağın davalıya çalışması karşılığı ödenen maaşlardan ibaret olduğu anlaşıldığından davanın reddi yerinde görülmüştür. Bölge adliye mahkemesi kararı onanmış; karar 25.09.2024 tarihinde oy birliğiyle verilmiştir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 21.05.2026 T., 2025/6123 E., 2026/3249 K.
Doktorasını bitiremeyen bursiyer masraflardan sorumludur; kefiller ise on yıl ve el yazısı şartı nedeniyle kurtulmuştur. 1416 sayılı Kanun kapsamında ABD’ye gönderilen bursiyer yüksek lisansını tamamlamış, ancak süre uzatımlarına rağmen doktorasını bitirememiş ve öğrencilikle ilişiği kesilmiştir. Bakanlık 289.071,75 USD ile Türk lirası masrafların bursiyer ve kefillerden tahsilini istemiştir. Daire, bursiyer yönünden kabul kararını, kefiller yönünden ret kararını şu gerekçelerle onamıştır: “taahhüt senedinin tarafların serbest iradesiyle düzenlendiğinden geçerli olmasına, davalı asıl borçlu …’ın süresinde ve taahhüt ettiği şekilde doktora eğitimini tamamlayamadığından adına tahakkuk edilen miktarı ödemekle sorumlu bulunmasına, imzalanan taahhüt senedinde faiz başlangıç tarihine ilişkin bir düzenleme bulunmamasına” ve yüksek lisansa ilişkin 2010 tarihli kefaletnamenin dava tarihinde on yılı doldurmuş olmasına. Doktora için 2014’te imzalanan kefalet bakımından ise “kefillerin sorumlu oldukları azami miktar ile müteselsil kefil olduklarına dair beyanları kefillerin el yazısı ile belirtilmesi şartının somut olayda yer almadığından hükümsüz olmasına” dikkat çekilmiştir. Bölge adliye mahkemesi, temerrüdün dava tarihinden önce ispatlanamadığı gerekçesiyle faizi dava tarihinden başlatmıştır. Bölge adliye mahkemesi kararı onanmış; karar 21.05.2026 tarihinde oy birliğiyle verilmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 12.04.2023 T., 2023/16 E., 2023/13 K.
Doktor öğretim üyesi kadrosuna atama kuralı, daha önce öğretim görevlisi olarak atanmış bursiyerlere de uygulanmalıdır. 1416 sayılı Kanun’la yurt dışında doktorasını tamamlayıp mecburi hizmet için öğretim görevlisi kadrosuna atanan kişilerin, 7326 sayılı Kanun’la eklenen 21. maddenin altıncı fıkrası uyarınca doktor öğretim üyesi kadrosuna atanma başvuruları, fıkranın yalnızca ilk kez atanacaklara uygulanacağı gerekçesiyle reddedilmiş; Ankara ve İzmir bölge idare mahkemeleri bu konuda çelişkili kesin kararlar vermiştir. Kurul, fıkradaki şartları sayarak şu sonuca ulaşmıştır: “yurt dışında doktora öğrenimlerini başarıyla tamamladıktan sonra mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere öğretim görevlisi kadrosuna ataması yapılanlar ile bu fıkranın yürürlüğe girmesinden sonra ilk defa ataması yapılacak olanların doktor öğretim üyesi kadrosuna atanabilmek için Kanun’da aranan şartlar bakımından hukuksal olarak eşit statüde oldukları sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, söz konusu düzenlemenin ilk defa ataması yapılacak olanlara uygulanıp, halihazırda öğretim görevlisi olarak görev yapanlara uygulanmamasının Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesine aykırılık teşkil edeceği açıktır.” Kurul’a göre bu kişilerin atama kriterlerini karşılayıp karşılamadıkları tespit edilerek doktor öğretim üyesi kadrosuna atanıp atanamayacakları değerlendirilmelidir. Aykırılık, işlemi iptal eden İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmiş; karar 12/04/2023 tarihinde oyçokluğuyla ve kesin olarak verilmiştir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin bu yöndeki ilk kararlarından biri 29.04.2021 tarihli ve 2020/3945 E., 2021/4877 K. sayılı karardır. Orada doktorasını bitirip başka bir üniversiteye geçmek için 23.683,16 TL ödeyerek istifa eden araştırma görevlisinin istirdat davası reddedilmiş, Daire ise maaşların geri verileceğine dair senet hükmünün geçersiz olduğunu belirterek kararı bozmuştur. Bu karara karşı yapılan karar düzeltme başvurusu 09.02.2022 tarihinde reddedilmiştir. 2024 tarihli karar, aynı gerekçeyi bu kez idarenin açtığı itirazın iptali davasında uygulamıştır. Takip ve itiraz süreci için itirazın iptali davası yazımıza bakılabilir.
Maaş kaleminin ayrı tutulması, kanun koyucunun kendi tercihiyle de örtüşür. 2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesi, 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi uyarınca yurt içinde görevlendirilenlerin borçlarının başvuru hâlinde yeniden hesaplanmasını düzenlerken “bu kişilerin hizmetleri karşılığında aldıkları yurt içi maaşları ve buna yönelik cezai şart talep edilmez” kuralını koymuştu. Bu yapılandırma üç aylık başvuru süresiyle sınırlı olup bugün için bir başvuru yolu değildir; ancak borç kalemlerinin niteliğine ilişkin tartışmada yol göstericidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 15.03.2023 tarihli ve 2022/133 E., 2023/224 K. sayılı kararında, borcu tümüyle inkâr eden ve yapılandırmadan yararlanma iddiasında bulunmayan davalılar bakımından bu madde uyarınca araştırma yapılmasına gerek olmadığını belirtmiştir.
Yurt dışı bursiyerlerinde tablo farklıdır. Burada devlet, kişinin öğrenimi için doğrudan döviz masrafı yapmıştır ve 1416 sayılı Kanun’un 19. maddesi bu masrafların faiziyle ödeneceğini açıkça öngörür. 2026 tarihli kararda Daire, taahhüt senedinin serbest iradeyle düzenlendiğini ve doktorasını tamamlayamayan bursiyerin sorumlu olduğunu kabul etmiştir. Aynı Daire 09.10.2025 tarihli ve 2025/1309 E., 2025/4739 K. sayılı kararında da, doktorasını bitirmesine rağmen 17. maddedeki iki aylık süre içinde görev talebinde bulunmayan bursiyerin masraflardan sorumlu olduğunu, kefillerin ise on yıllık süre dolduğundan sorumlu olmadığını belirten kararı onamıştır.
Kefiller bakımından bu iki karar uygulamada en çok gözden kaçan savunmayı gösterir. Türk Borçlar Kanunu’nun 598. maddesine göre gerçek kişi tarafından verilen her türlü kefalet, sözleşmenin kurulmasından başlayarak on yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar. Yüksek lisans ve doktora birlikte on yılı aşabildiğinden, ilk senedin kefilleri çoğu zaman dava açıldığında sorumluluktan kurtulmuş olur. Ayrıca 583. maddedeki el yazısı şartına uyulmayan ek kefaletler de hükümsüzdür. Şekil şartlarının ayrıntısı için kefalet sözleşmesinin şekil şartları yazımız incelenebilir.
Faiz, borcun toplamını neredeyse asıl alacak kadar büyütebilen bir kalemdir. 2021’de 19. maddeye eklenen cümle faiz başlangıcı olarak taahhüdün ihlal edildiği tarihi göstermiştir. İncelenen kararlarda ise senette faiz başlangıcına ilişkin düzenleme bulunmadığı tespit edilmiş ve alt derece mahkemeleri somut olayın temerrüt olgusuna göre ihlal tarihini, ihtar tarihini ya da dava tarihini esas almıştır. İdarenin sarf tarihlerinden faiz istemesi bu nedenle her dosyada ayrıca tartışılmalıdır.
Atama tarafında iki yönlü bir çizgi vardır. İDDK’nın 2023 tarihli kararı, doktorasını başarıyla tamamlayan bursiyerlerin daha önce öğretim görevlisi olarak atanmış olmalarının doktor öğretim üyesi kadrosuna atanma değerlendirmesinin önünde engel olmadığını ortaya koymuştur. Buna karşılık Danıştay Sekizinci Dairesi 03.11.2025 tarihli ve 2022/1235 E., 2025/8091 K. sayılı kararında, yüksek lisansını süresinde tamamlayamayan bursiyerin mecburi hizmet kapsamında öğretim elemanı kadrosuna atanmasına hukuken olanak bulunmadığını, önceki idari uygulamanın Kanun’a aykırı olduğundan haklı beklenti oluşturmayacağını belirtmiş; YÖK genel yazısındaki “mahkeme kararlarıyla da olsa” atanma imkânı bulunmadığına ilişkin cümleyi ise iptal etmiştir. Bu karar temyiz yolu açık olarak verilmiştir. Kadro ve yükseltilme koşulları için öğretim üyeliğine atama ve yükseltilme yazımıza bakılabilir.
Mecburi hizmetin devri de ayrıca düşünülmelidir. 1416 sayılı Kanun’un 21. maddesine göre yükseköğretim kurumları adına ve Millî Eğitim Bakanlığı hesabına lisansüstü öğrenim görenlerin mecburi hizmet yükümlülüklerinin başka kurumlara devrine Yükseköğretim Kurulunun uygun görüşü üzerine Millî Eğitim Bakanlığınca karar verilir. Devir, yükümlülüğü sona erdirmez; yalnızca yerine getirileceği kurumu değiştirir. Bu nedenle başka bir kuruma geçmek isteyen kişinin istifa etmeden önce devir yolunu denemesi, borç riskini baştan ortadan kaldırabilir.
Son olarak benzer yükümlülüklerle karıştırılmaması gereken iki alan vardır. Özel sektörde işverenin karşıladığı eğitim masrafları için sözleşmeye konan cezai şart farklı kurallara tabidir; bu konu iş sözleşmesinde cezai şart ve eğitim gideri yazımızda ele alınmıştır. Lisans öğrenimi sırasında alınan kredi ve bursların geri ödenmesi ise öğrenim kredisi ve bursun kesilmesi yazımızdaki rejime bağlıdır.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden sorun çıkarır | Doğrusu |
|---|---|---|
| Borç cetvelini toptan kabul etmek | Maaş kalemleri angarya yasağı nedeniyle istenemez | Kalemleri ayırın, maaşlara ayrıca itiraz edin |
| Senedin bütünüyle geçersiz olduğunu savunmak | Danıştay yönetmelik hükmünü Kanun’a uygun bulmuştur | Savunmayı kalem ve şekil eksiklikleri üzerine kurun |
| Kefalet tarihine bakmamak | Gerçek kişi kefalet on yılda kendiliğinden sona erer | Senet tarihi ile dava tarihini karşılaştırın |
| El yazısı şartını kontrol etmemek | Eksik şekil kefaleti hükümsüz kılar | Azami miktar ve müteselsil kefillik beyanını inceleyin |
| Eş durumu mazeretini ayrıldıktan sonra ileri sürmek | Mecburi hizmetin başka kurumda yerine getirilmesi önceden istenmelidir | Ayrılmadan önce devir veya nakil başvurusu yapın |
| İki aylık dönüş süresini kaçırmak | 1416 m.17 ve m.19 uyarınca borç doğar | Öğrenim biter bitmez kuruma başvurun |
| Sağlık sorununu raporla belgelememek | Muafiyet sağlık kurulu raporuna bağlıdır | Yetkili hastaneden kurul raporu alın |
| Sarf tarihinden faizi sorgulamamak | Faiz başlangıcı ihlal veya temerrüt tarihine göre belirlenir | Faiz başlangıcını ayrı savunma başlığı yapın |
| Başka kuruma geçmek için doğrudan istifa etmek | İstifa borcu doğurur, devir ise yükümlülüğü taşır | Önce mecburi hizmet devri yolunu deneyin |
Mecburi hizmet yükümlülüğü nedir?
Devletin veya bir yükseköğretim kurumunun kaynaklarıyla yetiştirilen kişinin, eğitimin karşılığında belirli bir süre adına yetiştirildiği kurumda çalışma yükümlülüğüdür. 2547 sayılı Kanun’un 35. maddesi yurt içi veya yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanlarının genel hükümlere göre bağlı oldukları yükseköğretim kurumlarında mecburi hizmetlerini yerine getirmek zorunda olduklarını düzenler.
Mecburi hizmeti yapmadan istifa edersem ne olur?
Kanun’da yazan yaptırım, yükümlülüğü yerine getirmeyenlere yükseköğretim kurumlarında görev verilmemesidir. Bunun yanında görevlendirme öncesinde imzalatılan taahhüt ve kefalet senedi uyarınca idare, eksik kalan süreyle orantılı olarak borç çıkarabilir ve bu borcu icra yoluyla isteyebilir.
Taahhüt ve kefalet senedi geçerli mi?
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, senet alınmasını öngören yönetmelik hükmünün Kanun’un öngördüğü mecburi hizmet yükümlülüğünün yerine getirilmesini sağlamaya yönelik olduğunu ve Kanun’a aykırı olmadığını kabul eden daire kararını onamıştır. Yargıtay da yurt dışı bursiyerlerine ilişkin kararında taahhüt senedinin tarafların serbest iradesiyle düzenlendiğini belirtmiştir.
Aldığım maaşları geri ödemek zorunda mıyım?
Yargıtay 3. Hukuk Dairesine göre araştırma görevlisi kadrosunda bulunmanın ve çalışmanın karşılığı olan maaşların geri verileceğine dair senet hükmü geçersizdir. Daire, maaşların geri verilmesi hâlinde araştırma görevlisinin ücret ödenmeksizin çalışmış olacağını ve bunun Anayasa’nın 18. maddesindeki angarya yasağını ihlal edeceğini belirtmiştir.
Eşimin başka şehirde olması mazeret sayılır mı?
2547 sayılı Kanun’un 35. maddesine göre mecburi hizmet, eş durumu ve sağlık mazeretleri hariç olmak üzere başka yükseköğretim kurumlarında ve kamu kurum ve kuruluşlarında yerine getirilemez. Yani eş durumu, hizmetin başka kurumda yapılmasına imkân veren bir istisnadır; istifa için kendiliğinden bir muafiyet değildir. Bu nedenle ayrılmadan önce başvuru yapılması önemlidir.
Yurt dışı bursiyerleri hangi kanuna tabidir?
Yurt dışına lisansüstü öğrenim için gönderilen öğrenciler 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun’a tabidir. Kanun’un 21. maddesine göre mecburi hizmet karşılığı yurt dışına gönderilenler öğrenimlerini başarıyla tamamladıktan sonra adlarına gönderildikleri kurumların ilgili kadrolarına atanır.
Bursiyer hangi durumlarda masrafları öder?
1416 sayılı Kanun’un 19. maddesine göre geri çağrılan, öğrenimini bitirip iki ay içinde dönmeyen, müracaat etmeyen veya teklif edilen hizmeti kabul etmeyen, mecburi hizmet süresi içinde istifa eden ya da memuriyetten ihraç cezası alanlar tahsil masraflarını faizleriyle birlikte ödemek zorundadır. Öğrenimini gönderiliş amacına uygun dereceyle tamamlayamayanlar da masraflardan sorumlu tutulmaktadır.
Faiz hangi tarihten işler?
3/6/2021 tarihli ve 7326 sayılı Kanun’la 19. maddeye eklenen cümleye göre faiz borcunun hesaplanmasında öğrencinin taahhüdünü ihlal ettiği tarih faiz başlangıç tarihi olarak esas alınır. Yargıtay’ın incelediği dosyalarda senette faiz başlangıcına ilişkin düzenleme bulunmadığı tespit edilmiş ve faiz somut olaya göre ihlal, ihtar veya dava tarihinden başlatılmıştır.
Sağlık sorunum nedeniyle öğrenimi bırakırsam borç doğar mı?
1416 sayılı Kanun’un 19. maddesine göre ruh veya beden sağlığının öğrenimini sürdürmesine imkân tanımadığı eğitim ve araştırma hastaneleri veya üniversite hastanelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ve Millî Eğitim Bakanlığınca istenen destekleyici belgelerle tespit edilenlerin öğrencilikle ilişiği kesilir; bu kişilerden tahsil masrafı istenmez ve mecburi hizmetle yükümlü tutulmazlar.
Kefiller ne zamana kadar sorumludur?
Türk Borçlar Kanunu’nun 598. maddesine göre bir gerçek kişi tarafından verilmiş olan her türlü kefalet, sözleşmenin kurulmasından başlayarak on yılın geçmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar. Yargıtay, dava tarihinde on yılı dolduran kefaletnameler bakımından kefillerin borçtan sorumlu olmadığına ilişkin kararları onamıştır.
Kefalet senedinde el yazısı şartı neden önemli?
Türk Borçlar Kanunu’nun 583. maddesine göre kefilin sorumlu olduğu azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda bu sıfatla yükümlülük altına girdiğini kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır. Yargıtay, bu beyanların el yazısıyla yer almadığı doktora kefaletnamesini hükümsüz saymıştır.
Kamu görevlisi olarak yurt dışına gönderildiysem hangi kural uygulanır?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ek 34. maddesine göre öğrenim, yetiştirilme, eğitim veya staj gibi nedenlerle üç ay veya daha fazla süreyle yurt dışına gönderilen kamu personeli yurt dışında bulundukları sürenin iki katı kadar mecburi hizmetle yükümlüdür ve bu personelden yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefalet senedi alınır.
Doktoram varken öğretim görevlisi olarak atandım; doktor öğretim üyesi olabilir miyim?
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 1416 sayılı Kanun’un 21. maddesinin altıncı fıkrası yürürlüğe girmeden önce öğretim görevlisi kadrosuna atananların, atama kriterlerini karşılayıp karşılamadıkları tespit edilerek doktor öğretim üyesi kadrosuna atanıp atanamayacaklarının değerlendirilmesi gerektiğine karar vermiştir. Bu karar kişinin doğrudan atanması anlamına gelmez.
Yüksek lisansını geç bitiren bursiyer atanabilir mi?
Danıştay Sekizinci Dairesinin 03.11.2025 tarihli kararına göre öğrenimini gönderiliş amacına uygun bir dereceyle tamamlayamayan bursiyerin mecburi hizmet kapsamında öğretim elemanı kadrosuna atanmasına hukuken olanak bulunmamaktadır. Daire, aksi yöndeki önceki idari uygulamanın Kanun’a aykırı olduğundan haklı beklenti oluşturmayacağını belirtmiştir. Kararın temyiz yolu açık olarak verildiği unutulmamalıdır.
Bu uyuşmazlıklarda hangi mahkemeye gidilir?
İncelenen kararlarda idarenin senede dayalı alacak ve itirazın iptali davaları ile kişinin istirdat davaları asliye hukuk mahkemelerinde görülmüş ve Yargıtay 3. Hukuk Dairesince incelenmiştir. Atama talebinin reddi, yönetmelik ve genel yazıların iptali gibi idari işlemlere karşı davalar ise idari yargıda açılmıştır. Davanın hangi yolda açılacağı, dava konusunun işlem mi yoksa senetten doğan alacak mı olduğuna göre belirlenmelidir.
- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.35 — Öğretim elemanı yetiştirme ve mecburi hizmet
- 2547 sayılı Kanun m.39 — Yurt içinde ve dışında görevlendirme
- 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun m.17 — Dönüş ve müracaat süresi
- 1416 sayılı Kanun m.19 — Tahsil masraflarının faiziyle ödenmesi
- 1416 sayılı Kanun m.21 — Mecburi hizmet için atama ve devir
- 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ek m.34 — Yurt dışına gönderilen kamu personelinin mecburi hizmeti
- 6552 sayılı Kanun geçici m.1 — Mecburi hizmet borçlarının yeniden hesaplanması
- 7326 sayılı Kanun m.14 ve m.15 — Faiz başlangıcı ve doktor öğretim üyesi kadrosuna atama
- Bir Üniversite Adına Bir Diğer Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma Görevlileri Hakkında Yönetmelik m.4
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.583 — Kefalette şekil
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.598 — Kefaletin sona ermesi
- 2709 sayılı Anayasa m.18 — Zorla çalıştırma ve angarya yasağı
İlgili yazılarımız: Kefalet sözleşmesinin şekil şartları · İtirazın iptali davası · Öğretim üyeliğine atama ve yükseltilme · İş sözleşmesinde cezai şart ve eğitim gideri · Öğrenim kredisi ve bursun kesilmesi
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.