Lisanssız Elektrik Üretimi (GES): Başvuru Reddi, Çağrı Mektubu ve İhtiyaç Fazlası Satış Sınırı (6446 m.14)
- Lisans almadan ve şirket kurmadan elektrik üretimi, Elektrik Piyasası Kanunu’nun 14. maddesinde sayılan tesislerle sınırlıdır.
- Yenilenebilir kaynaklara dayalı tesislerde kurulu güç kural olarak azami bir megavattır; bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücüyle sınırlı tesisler için ayrı bir bent vardır.
- Belediyeler, sanayi tesisleri ve tarımsal sulama tesisleri sözleşme gücünün iki katına, diğer kişiler ise sözleşme gücü kadar tesis kurabilir.
- İhtiyacın üzerinde üretilip şebekeye verilen elektrik, görevli tedarik şirketince on yıl süreyle satın alınır; süre tesisin şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten işler.
- 12/5/2019 tarihinden sonra yapılan başvurular sonucunda çağrı mektubu alan tesislerde satılabilecek ihtiyaç fazlası, ilişkili tüketim tesisinin toplam tüketimini geçemez; fazlası bedelsiz sayılır.
- Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu bu “tüketim kadar sat” düzenlemesini hukuka uygun bulan kararı oyçokluğuyla onamıştır.
- Kurul, gerçek tüketimle uyumsuz sözleşme gücüne dayanarak kurulan yüksek kapasiteli tesisler için haklı beklenti bulunmadığını kabul etmiştir.
- Başvuru 12/5/2019’dan önce yapılmışsa ve sonradan istenen belge yalnızca fotokopi yerine asıl ise, tesis bu sınırlamanın kapsamına alınamaz.
- Başvurular aylık dönemler hâlinde toplu değerlendirilir; esaslı bir belge eksikliğinde başvuru, eksikliğin giderildiği tarihteki başvurularla birlikte ele alınır.
- Bağlanılacak trafo merkezinde yeterli kapasite yoksa başvuru olumsuz sonuçlanır; kapasite tahsisi başvurunun değerlendirilme dönemine göre belirlenir.
- Çağrı mektubu tebliğinden itibaren bir yıl içinde proje onayı ve gerekli belgeler sunulmazsa bağlantı anlaşması imzalama hakkı kaybedilir.
- Rüzgâr ve güneş tesislerinde başvurudan geçici kabule kadar kural olarak pay devri yapılamaz; yapılırsa çağrı mektubu iptal edilir.
- Üretim tesisiyle ilişkili tüketim tesisinde kaçak elektrik kesin olarak tespit edilirse çağrı mektubu, bağlantı anlaşması ve sistem kullanım anlaşması iptal edilir.
- Danıştay, kaçak elektrik yaptırımındaki “nihai tespit” şartının yargısal denetimi de kapsadığını kabul etmiştir.
- EPDK’nın yönetmelik hükümleri ve Kurul kararlarına karşı davalar, incelenen dosyalarda Danıştay 13. Dairesinde ilk derece olarak görülmüştür.
Bir fabrika çatısına güneş paneli kurmak, bir sulama kooperatifinin pompalarını kendi santraliyle beslemek ya da bir arazide küçük ölçekli güneş santrali işletmek isteyenlerin büyük kısmı lisans almadan üretim yoluna başvurur. Bu yol kâğıt üzerinde basittir: dağıtım şirketine başvurulur, teknik değerlendirme olumlu çıkarsa çağrı mektubu verilir, proje onaylanır, bağlantı anlaşması imzalanır ve tesis devreye alınır. Uygulamada ise her aşamada bir ret, iptal ya da hesaplama uyuşmazlığı çıkabilmektedir.
Son yıllarda uyuşmazlıkların merkezine iki konu yerleşti: ihtiyaç fazlası elektriğin ne kadarının satılabileceği ve başvurunun hangi tarihli kurala tabi olduğu. Buna eksik evrak, trafo merkezi kapasitesi ve kaçak elektrik nedeniyle çağrı mektubu iptali eklendi. Aşağıda lisanssız üretimin kanuni çerçevesi ile Danıştay’ın 2022–2025 yılları arasındaki kararlarında bu sorulara verdiği cevaplar kararların kendi ifadeleriyle aktarılmaktadır.
Kanunî dayanak
| Konu | Dayanak | Uygulamadaki sonuç |
|---|---|---|
| Azami kurulu güç | 6446 m.14/1-b | Yenilenebilir kaynaklı tesislerde bir megavat |
| Sözleşme gücüne bağlı tesisler | 6446 m.14/1-g | Belediye, sanayi ve sulama tesislerinde sözleşme gücünün iki katı; diğerlerinde sözleşme gücü kadar |
| İhtiyaç fazlasının alımı | 6446 m.14/3; Yönetmelik m.26/4 | Görevli tedarik şirketince on yıl süreyle satın alma |
| Satılabilecek miktar sınırı | Yönetmelik m.26/16 (2022 eki) | 12/5/2019 sonrası başvurularda tüketim miktarını aşan kısım bedelsiz |
| Kapsam tarihi | 12/5/2019 tarihinden sonra yapılan başvurular | Esaslı olmayan eksiklikle 30/04/2019’da yapılan başvuru kapsam dışı sayıldı |
| Eksik evrak | Başvuru değerlendirme usulü | Esaslı eksiklikte değerlendirme, eksikliğin giderildiği dönemdeki başvurularla birlikte yapılır |
| Trafo merkezi kapasitesi | TEİAŞ kapasite ilanları | Yeterli kapasite yoksa başvuru olumsuz sonuçlanır |
| Çağrı mektubu sonrası süre | Yönetmelik m.17/1 ve 17/4 | Bir yıl içinde proje onayı ve belgeler; aksi hâlde bağlantı anlaşması hakkı kaybı |
| Kaçak elektrik | Yönetmelik m.28/7 | Nihai tespitte çağrı mektubu, bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları iptal |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Tesisin 14. maddenin hangi bendine girdiğini belirleyin; bir megavat sınırlı tesis ile sözleşme gücüne bağlı tesisin şartları farklıdır.
- Tüketim tesisinin bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünü ve son yıllardaki fiili tüketimini çıkarın; kurulu gücü gerçek tüketimle uyumlu planlayın.
- Başvuruyu yapmadan önce yapı ruhsatı, tapu veya kira belgesi, vekâletname ve teknik belgelerin asıllarını ya da onaylı suretlerini hazırlayın.
- Başvuru tarihini ve dağıtım şirketinin evrak kaydını belgeleyin; eksiklik bildirimi gelirse bildirimin ve cevabınızın tarihlerini saklayın.
- Eksiklik bildirimini on iş günü gibi kısa süreler içinde, istenen belgenin tamamını sunarak cevaplayın.
- Bağlanılacak trafo merkezi için ilan edilen lisanssız kapasiteyi önceden kontrol edin; kapasite düşükse talebinizi buna göre değerlendirin.
- Olumsuz teknik değerlendirme gelirse ret gerekçesini ve hangi dönemin başvurularıyla değerlendirildiğinizi yazılı olarak isteyin.
- Çağrı mektubunun tebliğ tarihinden itibaren bir yıllık süreyi takvime işleyin; proje onayını ve gerekli belgeleri süre bitmeden sunun.
- Rüzgâr veya güneş tesisini bir şirket üzerinden kuruyorsanız geçici kabule kadar pay devri yapmayın; zorunluysa Yönetmelikteki istisnayı önceden doğrulayın.
- Tesisiniz 12/5/2019 öncesi başvuruya dayanıyorsa ilk başvuru tarihini ve eksikliğin niteliğini gösteren belgeleri dosyada hazır tutun.
- Kaçak elektrik tahakkuku tebliğ edilirse faturaya süresi içinde itiraz edin ve yargı yolunu kullanın; itirazsız kesinleşen tespit çağrı mektubunun iptaline yol açabilir.
- Dağıtım şirketinin işlemi veya EPDK Kurul kararı hakkında dava açacaksanız tebliğ tarihinden itibaren altmış günlük süreyi kaçırmayın; işlemin dayanağı yönetmelik hükmünü de birlikte dava konusu yapmayı değerlendirin.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 16.09.2024 T., 2024/1231 E., 2024/1590 K.
“Tüketim kadar sat” kuralı hukuka uygun bulundu: gerçek tüketimle uyumsuz kapasiteye dayanan sınırsız satış beklentisi korunmadı. Bir şirket, 11/8/2022 tarihli değişiklikle Yönetmeliğin 26. maddesine eklenen ve 12/5/2019 tarihinden sonraki başvurular sonucunda çağrı mektubu alan tesislerde ihtiyaç fazlası satışını tüketim miktarıyla sınırlayan 16. fıkranın iptalini istemiştir. Danıştay 13. Dairesi 12/12/2023 tarihli ve E:2022/3709, K:2023/5552 sayılı kararıyla davayı reddetmiştir. Kurulun onadığı Daire kararında, Kurum’un Kanun’un 14. maddesinin dördüncü fıkrasıyla satışa ilişkin usul ve esasları düzenleme yetkisine sahip olduğu belirtilmiş ve 12/5/2019 tarihinden sonra kurulan tesisler için şu sonuca varılmıştır: “fiili tüketim ile uyumlu olmayan bağlantı anlaşması sözleşme gücüne dayalı olarak yüksek kapasitede elektrik üretimi yapıp, fiili tüketim miktarının üzerindeki enerjinin tamamının satışa konu edilebilmesi yönünde bir haklı beklentinin mevcut olduğundan söz edilemeyeceği”. Mülkiyet hakkı iddiası yönünden de “bu uygulamanın üretilen elektrik enerjisine bedelsiz el koyma şeklinde yorumlanmasının mümkün olmadığı”, bunun “zorunlu olmadığı halde fazla üretim yapılarak sisteme verilen ve sisteme kabul edilmeme imkanı bulunmayan elektriğin belirlenen miktarın üstündeki kısmı için bedel ödenmeyeceğine ilişkin” bir kural olduğu kabul edilmiştir. Davacının temyiz istemi reddedilerek Daire kararı onanmış; karar 16.09.2024 tarihinde kesin olarak ve oyçokluğuyla verilmiştir. Kararda yer alan iki karşı oy, düzenlemenin hukuki güvenlik ilkesine ve Kanun hükümlerine aykırı olduğu görüşündedir; bu görüşler Kurulun kabul ettiği görüş değildir.
Danıştay 13. Daire, 24.12.2024 T., 2023/1562 E., 2024/5825 K.
30/04/2019 tarihli başvuru, sonradan yalnızca belge asıllarının istenmesi nedeniyle 12/5/2019 sonrası başvuru sayılamaz. Davacının lisanssız üretim tesisi için 2022 Eylül ayından itibaren tüketim kadar satış kuralı uygulanmaya başlanmış; davacı, ilk başvurusunun 30/04/2019 tarihinde yapıldığını belirterek düzenlemenin kapsamı dışında kalması gerektiğini ileri sürmüştür. EPDK ise eksik evrak bildirimi ve çağrı mektubunda tesisin yeni Yönetmelik kapsamında değerlendirildiğini belirterek tesisin sınırlamaya tabi olduğunu tespit etmiştir. Daire, ara kararıyla eksikliğin ne olduğunu sormuş ve dağıtım şirketinin cevabından belgelerin fotokopi olarak sunulduğunun, asıl veya noter onaylı suretlerinin istendiğinin anlaşıldığını belirtmiştir. Buna göre “eksik evrak bildiriminin esaslı bir eksiklik nedeniyle değil evrakların fotokopi olması nedeniyle yapıldığı, bu bakımdan davacının başvurusunun Yönetmeliğin 26. maddesinin 16. fıkrası ile 11098 sayılı Kurul kararında belirtilen 12/05/2019 tarihinden önce yapılmış bir başvuru olduğu ve bu nedenle anılan düzenlemeler kapsamında kabul edilmesinin mümkün olmadığı” sonucuna varılmıştır. Başvurunun yeni Yönetmelik kapsamında sonuçlandırılmış olmasının ise “dava konusu işleme gerekçe teşkil etmeyeceği” kabul edilmiştir. Tesisin sınırlama kapsamında olduğuna ilişkin Kurul kararı esasta oybirliği, gerekçede oyçokluğuyla iptal edilmiş; 11098 sayılı genel Kurul kararına yönelik istem oyçokluğuyla reddedilmiştir. Karar İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere verilmiştir. Kararda yer alan ve 11098 sayılı Kurul kararının da iptali gerektiğini savunan karşı oy Dairenin kabul ettiği görüş değildir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 15.01.2025 T., 2024/2586 E., 2025/43 K.
İlişkili tüketim tesisinde kesinleşmiş kaçak elektrik tespiti, çağrı mektubu ve bağlantı anlaşmasının iptaline yol açabilir. İki şirket, Yönetmeliğin kaçak elektrik kullanımına bağlanan yaptırımı düzenleyen 28. maddesinin 7. fıkrasının iptalini istemiştir. Danıştay 13. Dairesinin 06/06/2024 tarihli ve E:2019/2567, K:2024/2610 sayılı kararında, düzenlemenin içeriği şöyle özetlenmiştir: kaçak tüketim tespit edildiğinde ilgili döneme ait üretimin bedelsiz sayılacağı ve “kaçak elektrik kullanım faturasına ilgili mevzuat kapsamında itiraz edilmemesi ya da yapılan itiraz sonucunda nihai olarak kaçak elektrik tüketiminin tespit edilmesi halinde ilgisine göre bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu, bağlantı anlaşması ve sistem kullanım anlaşmasının iptal edileceği”. Daire, Anayasa Mahkemesi kararlarına dayanarak bu yaptırımın idari tedbir niteliğinde olduğunu, EPDK’nın yasal dayanak bulunması şartıyla ikincil mevzuatla tedbir getirebileceğini kabul etmiş; ölçülülük yönünden kaçak kullanımın bedelinin tarifeler yoluyla bütün tüketicilere yansıdığını ve “kuralda yer verilen “nihai tespit” şartının ise yargısal denetimini de kapsadığının anlaşıldığı” gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Kurul, temyiz istemlerini reddederek Daire kararını onamış; karar 15.01.2025 tarihinde kesin olarak ve oybirliğiyle verilmiştir.
Danıştay 13. Daire, 03.11.2022 T., 2016/4625 E., 2022/3980 K.
Esaslı belge eksikliğinde başvuru, eksikliğin tamamlandığı dönemin başvurularıyla değerlendirilir; trafo kapasitesi yetersizse başvuru reddedilir. Bir şirket 17/03/2016 tarihinde güneş santrali için başvurmuş; ön değerlendirmede başvuru yapılan yapıya ait yapı ruhsatının bulunmadığı tespit edilmiş, eksik belge 11/06/2016 tarihinde sunulmuştur. Başvuru önce sehven Mayıs 2016 başvurularıyla değerlendirilip olumlu sonuçlanmış, ardından Haziran 2016 dönemiyle yeniden değerlendirilmiş ve Nevşehir-2 Trafo Merkezinde bağlanılabilir kapasite 220 kW, talep 570 kW olduğundan olumsuz sonuçlanmıştır. Şirket, 2013 tarihli Yönetmeliğin 8. maddesindeki değerlendirme kuralının ve işlemin iptalini istemiştir. Daire, kuralın başvuruların doğrudan reddini önleyen bir imkân getirdiğini belirterek şu gerekçeye dayanmıştır: “Eksik ya da yanlış belgelerle yapılan ilk başvuru tarihinin ön değerlendirme sürecini başlattığının kabulü durumunda ise, söz konusu başvuru aynı dönemde eksiksiz yapılan diğer başvurulara kıyasla avantaj sağlayacağı gibi, eşitlik ilkesine de aykırı olacaktır.” Kazanılmış hak iddiası da “davacı şirkete çağrı mektubu verilmediği ve başvuru dosyasında başvuru yapılan yapıya ait yapı ruhsatı bulunmadığı” gerekçesiyle kabul edilmemiştir. Dava reddedilmiş; karar İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere 03.11.2022 tarihinde oybirliğiyle verilmiştir. Kararın dayandığı 2013 tarihli Yönetmelik bugün yürürlükte değildir.
“Tüketim kadar sat” kuralına karşı açılan davada ağırlık, haklı beklenti tartışmasındadır. Daire, 12/5/2019 tarihinde yürürlüğe giren Yönetmeliğin tesis kurulu gücünü tüketim tesisinin sözleşme gücüyle sınırladığını, bu nedenle bu tarihten sonra başvuranların gerçek tüketimleriyle uyumlu tesis kurmaları gerektiğini kabul etmiştir. Sınırsız satış beklentisi, gerçek olmayan kapasiteye dayalı tesislerden doğduğu için korunmamıştır. Karşı oylar ise değişiklik öncesinde satılabilecek miktara ilişkin açık bir sınır bulunmadığını ve yatırım kararlarının buna göre verildiğini vurgulamaktadır; bu görüş azınlıkta kalmıştır. Uygulamadaki sonuç, 12/5/2019 sonrası başvurularla kurulan tesislerde gelir planlamasının fiili tüketim üzerinden yapılması gerektiğidir.
Kapsam tarihi ise ayrı bir savunma alanı yaratır. 2024 tarihli 13. Daire kararı, başvuru tarihinin salt bir eksiklik bildirimi nedeniyle ileri kaydırılamayacağını, eksikliğin niteliğine bakılması gerektiğini göstermektedir. Belgelerin fotokopi sunulması esaslı bir eksiklik sayılmamış, başvuru ilk tarihinde yapılmış kabul edilmiştir. İdarenin başvuruyu yeni Yönetmelik kapsamında sonuçlandırmış olması da tek başına kapsam belirleyici görülmemiştir. Bu karar ilk derece kararıdır; temyiz aşamasındaki sonucunu takip etmek gerekir.
2022 tarihli karar ise madalyonun öbür yüzüdür. Yapı ruhsatı gibi esaslı bir belge eksik olduğunda, başvuru eksikliğin giderildiği tarihteki başvurularla birlikte değerlendirilmiş ve bu değerlendirme sonucunda trafo kapasitesi yetersiz kalmıştır. Dairenin gerekçesi eşitliktir: eksik başvurunun ilk tarihini koruması, aynı dönemde eksiksiz başvuran diğerlerine karşı haksız avantaj yaratır. Yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesine ilişkin genel çerçeve için yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi yazımıza bakılabilir. İki karar birlikte okunduğunda ayırt edici ölçüt, eksikliğin başvurunun içeriğini etkileyip etkilemediğidir.
Aynı kararda idarenin sehven verdiği olumlu teknik değerlendirmeyi düzeltmesi de kazanılmış hak ihlali sayılmamıştır; çünkü çağrı mektubu henüz verilmemişti. Bu tespit, olumlu değerlendirme sonucunu gören yatırımcının çağrı mektubu tebliğ edilmeden önce geri dönüşü zor harcamalara girişmemesi gerektiğini de hatırlatır.
Kaçak elektrik kararı, lisanssız üretim tesisinin kaderinin ilişkili tüketim tesisine bağlı olduğunu gösterir. Üretim tesisinde hiçbir kusur olmasa bile, ilişkilendirilen abonelikte kesinleşen kaçak tüketim çağrı mektubu ve bağlantı anlaşmasının iptaline yol açabilir. Danıştay’ın ölçülülük değerlendirmesinde öne çıkan güvence, iptalin ancak itiraz edilmeyen veya itiraz sonucu nihai olarak kesinleşen tespitle mümkün olmasıdır. Bu nedenle kaçak tahakkukuna itiraz, lisanssız üretici için yalnızca bir fatura uyuşmazlığı değildir. Tahakkukun hesaplanması ve itiraz yolları için kaçak elektrik kullanımı ve tahakkuk yazımızı inceleyebilirsiniz.
Usul bakımından incelenen dosyalarda EPDK’nın yönetmelik hükümleri ve Kurul kararları Danıştay 13. Dairesinde ilk derece olarak dava konusu edilmiş, dağıtım şirketinin başvuruya ilişkin işlemi de dayanağı yönetmelik hükmüyle birlikte aynı dosyada incelenmiştir. 2022 tarihli kararda davacı önce dağıtım şirketine ihtarname göndermiş, bu talebin reddi üzerine dava açmış; süre itirazı yerinde görülmemiştir. İdareye başvuru ve cevap verilmemesi hâlinde süre hesabı için idari başvuru ve zımni ret yazımız yol gösterici olacaktır.
Son olarak arazi üzerine kurulacak güneş santrallerinde lisanssız üretim izni, arazinin kullanımına ilişkin diğer izinleri ortadan kaldırmaz. Ormanlık alanlarda güneş santrali kurulmasına ilişkin sınırlar için orman izni talebinin reddi yazımızda ele alınan Danıştay kararına ayrıca bakılmalıdır.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden sorun çıkarır | Doğrusu |
|---|---|---|
| Kurulu gücü fiili tüketimden bağımsız belirlemek | 12/5/2019 sonrası başvurularda tüketimi aşan ihtiyaç fazlasının bedeli ödenmez | Yatırım hesabını son yılların gerçek tüketim verisine göre yapın |
| Başvuruyu eksik veya fotokopi belgelerle yapmak | Eksiklik esaslıysa başvuru sonraki döneme kayar ve kapasite kaçabilir | Belgelerin asıllarını veya onaylı suretlerini ilk başvuruda sunun |
| Eksiklik bildiriminin tarihini ve içeriğini saklamamak | Başvurunun hangi kurala tabi olduğu tartışmasında ispat güçleşir | Bildirim ve cevapları tarih ve evrak numarasıyla arşivleyin |
| Olumlu teknik değerlendirmeyi kesin hak sanmak | Çağrı mektubu verilmeden idare sehven yapılan değerlendirmeyi düzeltebilir | Çağrı mektubu tebliğ edilmeden büyük harcamaya girişmeyin |
| Trafo merkezi kapasitesini kontrol etmemek | Yeterli kapasite yoksa başvuru olumsuz sonuçlanır | Kapasite ilanlarını başvurudan önce inceleyin |
| Çağrı mektubundan sonraki bir yıllık süreyi kaçırmak | Proje onayı ve belgeler süresinde sunulmazsa bağlantı anlaşması hakkı kaybedilir | Süreyi tebliğ tarihinden başlatarak takip edin |
| Geçici kabulden önce şirket paylarını devretmek | Kanun rüzgâr ve güneş tesislerinde çağrı mektubunun iptalini öngörür | Devir gerekiyorsa Yönetmelikteki istisnayı önceden doğrulayın |
| Kaçak elektrik tahakkukuna itiraz etmemek | İtirazsız kesinleşen tespit çağrı mektubu ve bağlantı anlaşmasının iptaline yol açabilir | Tahakkuka süresinde itiraz edip yargı yolunu kullanın |
| Yalnızca bireysel işlemi dava etmek | İşlem yönetmelik hükmüne dayanıyorsa dayanak kural denetlenmeden sonuç alınamayabilir | Gerekirse dayanak düzenleyici işlemi de dava konusu yapın |
Lisans almadan hangi tesislerle elektrik üretilebilir?
6446 sayılı Kanun’un 14. maddesine göre imdat grupları ve şebekeyle bağlantısı olmayan tesisler, kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir enerji tesisleri, belediyelerin atık ve arıtma çamuru tesisleri, belirli kojenerasyon tesisleri, üretimin tamamını şebekeye vermeden kullanan tesisler ile sözleşme gücüne bağlı yenilenebilir enerji tesisleri gibi faaliyetler lisans ve şirket kurma yükümlülüğünden muaftır.
Çatıma veya fabrikama ne kadar güçte güneş paneli kurabilirim?
Kanun’un 14. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine göre belediyeler ve bağlı kuruluşları, sanayi tesisleri ve tarımsal sulama tesisleri bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünün iki katına kadar, diğer kişiler ise sözleşme gücü kadar yenilenebilir enerji tesisi kurabilir. Tesisin hangi bende dayandığı ve Yönetmelikteki ek şartlar ayrıca kontrol edilmelidir.
Ürettiğim fazla elektriği satabilir miyim?
İhtiyacın üzerinde üretilip şebekeye verilen elektrik, görevli tedarik şirketince satın alınır. Yönetmeliğin 26. maddesine göre bu alım, tesisin şebekeye enerji vermeye başladığı tarihten itibaren on yıl süreyle yapılır. On yıllık süre sonrasındaki uygulamanın usul ve esasları Cumhurbaşkanınca belirlenir.
“Tüketim kadar sat” kuralı ne demek?
2022 yılında Yönetmeliğin 26. maddesine eklenen 16. fıkraya göre 12/5/2019 tarihinden sonra yapılan başvurular sonucunda çağrı mektubu almaya hak kazanan tesislerde, satışa konu edilebilecek ihtiyaç fazlası ilişkili tüketim tesisinin toplam tüketimini geçemez. Bu miktarın üzerinde şebekeye verilen elektrik için bedel ödenmez.
Bu sınırlamaya karşı dava açıldı mı, sonuç ne oldu?
Evet. Danıştay 13. Dairesi 12/12/2023 tarihli kararıyla düzenlemenin iptali istemini reddetmiş, İdari Dava Daireleri Kurulu da 16/09/2024 tarihli kararıyla bu kararı oyçokluğuyla onamıştır. Kurulun onadığı gerekçeye göre gerçek tüketimle uyumsuz kapasiteye dayanan sınırsız satış beklentisi haklı beklenti sayılmamıştır.
Başvurum 12/5/2019’dan önce ama bana da sınırlama uygulanıyor, ne yapabilirim?
Danıştay 13. Dairesi 24/12/2024 tarihli kararında, 30/04/2019 tarihinde yapılan ve yalnızca belgelerin asıllarının istenmesi nedeniyle eksiklik bildirimi alınan başvuruyu 12/5/2019 öncesi başvuru kabul etmiş ve tesisin sınırlama kapsamında olduğuna ilişkin Kurul kararını iptal etmiştir. Karar ilk derece kararıdır ve temyiz yolu açıktır. İlk başvuru tarihini ve eksikliğin niteliğini belgeleyerek dava yolunu değerlendirebilirsiniz.
Belgem eksik çıktı, başvurum reddedilir mi?
Eksiklik bildirilen başvuru doğrudan reddedilmez; belirlenen süre içinde tamamlanması istenir. Süresinde tamamlanmazsa başvuru reddedilir. Danıştay 13. Dairesinin 2022 tarihli kararında incelenen 2013 Yönetmeliği uygulamasında, tamamlanan başvuru eksikliğin giderildiği tarihteki başvurularla birlikte değerlendirilmiştir.
Olumlu teknik değerlendirme sonrası başvurum neden geri alındı?
Danıştay 13. Dairesinin 03/11/2022 tarihli kararına konu olayda başvuru sehven önceki dönem başvurularıyla değerlendirilmiş, doğru dönemde yeniden değerlendirildiğinde trafo kapasitesi yetersiz kalmıştır. Daire, davacıya henüz çağrı mektubu verilmediğini belirterek kazanılmış hak ve haklı beklenti iddialarını kabul etmemiştir.
Trafo merkezinde kapasite yoksa ne olur?
Başvurunun bağlanacağı trafo merkezinde yeterli lisanssız kapasite bulunmuyorsa başvuru olumsuz sonuçlanır. İncelenen kararda talep 570 kW, bağlanılabilir kapasite 220 kW olduğu için başvuru reddedilmiş ve Danıştay bu işlemi hukuka uygun bulmuştur.
Çağrı mektubu aldıktan sonra ne kadar sürem var?
Yönetmeliğin 17. maddesine göre çağrı mektubu tebliğ edilenlere tebliğ tarihinden itibaren bir yıl süre verilir. Bu süre içinde üretim tesisi ve varsa bağlantı hattı projesinin onaylatılması ve gerekli belgelerin şebeke işletmecisine sunulması gerekir. Süre içinde sunulmazsa bağlantı anlaşması imzalama hakkı kaybedilir.
Şirketin paylarını devredersem çağrı mektubu iptal edilir mi?
Kanun’un 14. maddesinin altıncı fıkrasına göre bir megavat sınırındaki rüzgâr ve güneş tesisleri için başvuru tarihinden tesislerin tamamının geçici kabulüne kadar, Kurulun yönetmelikle belirlediği istisnalar dışında pay devri yapılamaz. Pay devri hâlinde ilgili tüzel kişinin çağrı mektubu iptal edilir.
Kaçak elektrik tespiti üretim tesisimi etkiler mi?
Yönetmeliğin 28. maddesinin 7. fıkrasına göre üretim tesisiyle ilişkilendirilen tüketim tesisinde kaçak tüketim tespit edilirse ilgili döneme ait üretim bedelsiz sayılır. Faturaya itiraz edilmemesi veya itiraz sonucunda kaçak tüketimin nihai olarak tespit edilmesi hâlinde çağrı mektubu, bağlantı anlaşması ve sistem kullanım anlaşması iptal edilir. Danıştay bu düzenlemeyi hukuka uygun bulmuştur.
Kaçak elektrik iptali ceza mıdır, idari tedbir midir?
Danıştay 13. Dairesinin İdari Dava Daireleri Kurulunca onanan kararında, Anayasa Mahkemesi kararlarına dayanılarak bu yaptırımın idari tedbir niteliğinde olduğu, EPDK’nın yasal dayanak bulunması şartıyla yönetmelikle idari tedbir getirebileceği ve düzenlemenin ölçülülük ilkesine aykırı olmadığı kabul edilmiştir.
EPDK veya dağıtım şirketi işlemine karşı nerede dava açılır?
İncelenen kararlarda EPDK’nın yönetmelik hükümleri ve Kurul kararları Danıştay 13. Dairesinde ilk derece olarak görülmüş, dağıtım şirketinin başvuruya ilişkin işlemi de dayanak yönetmelik hükmüyle birlikte aynı davada incelenmiştir. Dava süresi kural olarak tebliğden itibaren altmış gündür; somut işlemin niteliğine göre görevli yer ayrıca değerlendirilmelidir.
Mekanik kurulu gücü artırabilir miyim?
14/5/2024 tarihli değişiklikle Yönetmeliğin 17. maddesine eklenen fıkraya göre 12/5/2019 tarihinden önce çağrı mektubu almaya hak kazanan tesislerde talep edilen mekanik kurulu güç artışı elektriksel kurulu gücün yüzde yirmisinden fazla olamaz. 12/5/2019 tarihinden sonra çağrı mektubu alanlarda ise mekanik kurulu güç, elektriksel kurulu gücün iki katını aşamaz.
- 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu m.14 — Lisanssız yürütülebilecek faaliyetler
- 6446 sayılı Kanun m.1 — Kanunun amacı
- 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun m.6 — Destekleme mekanizması
- Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği (RG 12/5/2019, 30772)
- Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği m.17 — Çağrı mektubu sonrası süre, proje onayı ve kurulu güç artışı
- Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği m.26/4 ve m.26/16 — İhtiyaç fazlası alımı ve satış sınırı
- Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği m.28/7 — Kaçak elektrik tespitinde yaptırımlar
- 11/8/2022 tarihli ve 31920 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği
- 14/5/2024 tarihli ve 32546 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği
- 04/08/2022 tarihli ve 11098 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararı
- 7257 ve 7381 sayılı Kanunlar — 14. maddenin birinci fıkrasının (g) bendi
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.2, m.7 ve m.27 — İptal davası, dava süresi ve yürütmenin durdurulması
İlgili yazılarımız: Kaçak elektrik kullanımı ve tahakkuk · Orman izni talebinin reddi · ÇED kararı ve iptal davası · Yürütmenin durdurulması · İdari yargıda temyiz kapsamı
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.