Vazife Malullüğü Talebinin Reddi: Görevin Sebep ve Tesiri, Sağlık Kurulu Raporu ve Dava Yolu (5434 m.45 – 5510 m.47)
- Vazife malullüğü için iki şart birlikte aranır: kamu görevlisinin görevini yapamayacak duruma gelmesi ve bu durumun görevin sebep ve tesiriyle ortaya çıkması.
- Yaralanmanın görev sırasında olduğu tartışmasız olsa bile, kişi görevini yapabiliyorsa malul sayılmaz ve vazife malullüğü hükümleri uygulanmaz.
- 1/10/2008’den önce göreve başlayanlar için 5434 sayılı Kanun, sonra ilk kez kamu görevlisi olanlar için 5510 sayılı Kanun’un 47. maddesi uygulanır.
- 5510 m.47 idarece sağlanan taşıtla işe geliş ve dönüşte veya işyerinde meydana gelen kazaları da vazife malullüğü kapsamına alır.
- Keyif verici madde kullanımı, mevzuat ve emir dışında hareket, yasak fiil, intihara teşebbüs ve menfaat sağlama ya da zarar verme amacından doğan malullükte vazife malullüğü hükümleri uygulanmaz.
- Kamu idaresi olayı yetkili mercilere derhal, SGK’ya en geç on beş iş günü içinde bildirmek zorundadır; bildirimi sigortalı veya hak sahipleri de yapabilir.
- Süresinde bildirilmeyen vazife malullüğünde de belgelenmesi ve şartların bulunması hâlinde zamanaşımı hükümleri gözetilerek aylık bağlanır; fark tutarları ilgili kamu idaresine ödettirilir.
- Malullüğün tespitinde kurumun kendi sağlık mevzuatı önemlidir; Danıştay, hizmetin niteliğine göre çıkarılan özel düzenlemenin dikkate alınması gerektiğini kabul eder.
- TSK personelinde “sınıfının kıta komutanlığı olmayan uygun kadro ve görev yerlerinde görev yapar” kararlı rapor, malul olmama sonucunu doğurmuştur.
- Görevle sonuç arasındaki illiyet bağı tıbbi verilerle kurulmalıdır; mahkeme eksik araştırmayla karar verirse karar bozulur, ancak raporla illiyet çürütülürse ret kararı onanır.
- Görev sırasında darp edilen polisin aylar sonra ölümünün hipertansif beyin kanamasından kaynaklandığı raporla belirlenince vazife malullüğü talebinin reddi hukuka uygun bulunmuştur.
- Terörle mücadele bölgesindeki yol kontrol görevinden dönüşte yaşanan araç kazası, 3713 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmiş ve Yargıtay bu kararı onamıştır.
- Askerlik döneminde ortaya çıkan psikiyatrik rahatsızlığın askerliğin sebep ve tesiriyle meydana geldiği Yüksek Sağlık Kurulu ve Adli Tıp raporlarıyla doğrulanmadığında talep reddedilmiştir.
- 5510 kapsamındaki kamu görevlilerinin davaları incelenen Yargıtay kararlarında iş mahkemesinde, 5434’e tabi görevlilerin davaları ise idari yargıda görülmüştür.
- Vazife malullüğü aylığı, göreviyle ilişiğin kesildiği tarihi takip eden aybaşından başlar; harp malullerine ayrıca harp malullüğü zammı ödenir.
Görev başında bir kazaya uğrayan, bir saldırıda yaralanan ya da uzun süre ağır koşullarda çalıştıktan sonra hastalanan kamu görevlisinin ilk sorusu genellikle aynıdır: bu durum “vazife malullüğü” sayılacak mı? Cevap, yalnızca aylığın miktarını değil; harp malullüğü zammı, terörle mücadele kapsamındaki haklar ve ölüm hâlinde hak sahiplerinin durumu gibi pek çok sonucu belirler. Sosyal Güvenlik Kurumunun “malul değildir” ya da “malullük vazifenin sebep ve tesiriyle meydana gelmemiştir” kararı ise çoğu zaman uzun bir yargı sürecinin başlangıcıdır.
Bu uyuşmazlıklarda iki ayrı soru sık sık birbirine karışır. Birincisi kişinin malul olup olmadığı, yani görevini yapamayacak duruma gelip gelmediğidir. İkincisi malullüğün görevden kaynaklanıp kaynaklanmadığıdır. Aşağıda vazife malullüğünün kanuni çerçevesi ve Danıştay ile Yargıtay’ın 2022–2025 yıllarındaki kararlarında bu iki soruya nasıl yaklaştığı kararların kendi ifadeleriyle aktarılmaktadır.
Kanunî dayanak
| Konu | Dayanak | Belirleyici ölçüt |
|---|---|---|
| 1/10/2008 öncesi göreve başlayanlar | 5434 m.44–45; 5510 geçici m.4 | Görevini yapamama ve malullüğün vazifeden doğması |
| 1/10/2008 sonrası ilk kez kamu görevlisi olanlar | 5510 m.47 | Görev sırasında, görevlendirilen işte, idarenin taşıtıyla geliş ve dönüşte veya işyerinde kaza |
| Vazife malullüğünü dışlayan hâller | 5510 m.47 | Keyif verici madde, mevzuat ve emir dışı hareket, yasak fiil, intihara teşebbüs, menfaat veya zarar amacı |
| Bildirim | 5510 m.47 | Yetkili mercilere derhal, SGK’ya en geç on beş iş günü |
| Malullüğün tespiti | 5434 m.50; kurum sağlık yönetmelikleri | Yetkili sağlık kurulu raporu ve SGK Sağlık Kurulu incelemesi |
| Rütbe ve hizmet sınıfı farkı | TSK ve Emniyet sağlık mevzuatı | Aynı rahatsızlık farklı sınıf ve rütbede farklı sonuç doğurabilir |
| Terör olayları ve önleme görevleri | 3713 m.21; 2330 sayılı Kanun | Terör eylemi veya terörü önleme görevine gidiş ve dönüşte kaza |
| Aylığın başlangıcı | 5510 m.47 | Görevle ilişiğin kesildiği tarihi takip eden aybaşı |
| Görevli yargı yeri | 5510 m.101; incelenen kararlar | 5510 kapsamındakilerde iş mahkemesi; 5434 kapsamındakilerde idari yargı |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Olayın hemen ardından kurumunuzun olayı kolluk veya yetkili mercie ve SGK’ya on beş iş günü içinde bildirip bildirmediğini kontrol edin; bildirilmemişse kendiniz de SGK’ya bildirimde bulunun.
- Olay tutanağını, görev emrini, nöbet çizelgesini, varsa idari tahkikat raporunu ve tanık ifadelerini temin edin.
- İlk müdahalede düzenlenen genel adli muayene raporunu, acil servis kayıtlarını, görüntüleme ve tetkik sonuçlarını eksiksiz saklayın.
- Olaydan önce benzer bir rahatsızlığınız bulunmadığını gösteren göreve giriş sağlık raporlarını ve periyodik muayene kayıtlarını dosyaya ekleyin.
- Tedavi sonunda kurumunuzun sağlık mevzuatına uygun, sınıfınızı, branşınızı veya dilimi açıkça gösteren sağlık kurulu raporu alın.
- Rapordaki kararın “görev yapamaz” mı yoksa “uygun kadro ve görev yerlerinde görev yapar” gibi sınırlı bir ifade mi olduğuna dikkat edin; sonuç doğrudan buna bağlıdır.
- SGK Sağlık Kurulu ve Vazife Malullüğü Tespit Kurulu kararlarının tebliğ tarihini not edin ve gerekçelerini yazılı olarak isteyin.
- Olay terör eylemi veya terörü önleme göreviyle bağlantılıysa 3713 sayılı Kanun kapsamında ayrıca başvuru yapın; bu talep genel vazife malullüğü talebinden ayrı değerlendirilebilir.
- Göreve başlama tarihinize göre 5434 mü 5510 mu uygulanacağını belirleyin ve davayı buna göre idare mahkemesinde veya iş mahkemesinde açın.
- İdari yargıda dava süresini tebliğden itibaren altmış gün olarak hesaplayın; başvurunuza cevap verilmemişse zımni ret süresini takip edin.
- Davada olay ile rahatsızlık arasındaki illiyet bağının uzman bilirkişi veya Adli Tıp Kurumu ile incelenmesini, gerekli tıbbi kayıtların getirtilmesini açıkça isteyin.
- Aleyhe rapor alınırsa raporun olayın niteliğini, önceki sağlık durumunu ve tedavi sürecini tartışıp tartışmadığını inceleyerek somut itirazlarınızı bildirin.
Danıştay 12. Daire, 19.04.2022 T., 2018/6102 E., 2022/2125 K.
Görevde yaralanma tartışmasız olsa da sağlık kurulu “görev yapar” dediyse vazife malullüğü reddedilir; kurumun özel sağlık mevzuatı esas alınır. Özel Kuvvetler Komutanlığında jandarma astsubay olarak görev yapan davacı, Fırat Kalkanı Harekâtı sırasında 27/09/2016 tarihinde İHA ile atılan patlayıcıyla yaralanmıştır. Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 11/10/2017 tarihli sağlık kurulu raporunda “sınıfının kıta komutanlığı olmayan uygun kadro ve görev yerlerinde görev yapar” kararı verilmiş, SGK Sağlık Kurulu davacının malul olmadığına karar vermiştir. Davacı, bireysel işlemle birlikte heyete çıkarıldığı tarihteki rütbenin esas alınmasını öngören TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin 49. maddesinin ikinci cümlesinin ve çizelgelerdeki rütbe sütunlarının iptalini istemiştir. Daire, malullüğün tespitine ilişkin şu ilkeyi koymuştur: “Kamu görevlisinin görevini yapamayacak duruma gelip gelmediğinin belirlenmesinde ise yürütülen hizmetin niteliği ve çalışma koşulları önem taşıdığından, bu konuda kamu görevlisinin görev yaptığı kurumca çıkarılan özel bir düzenleme var ise bu düzenlemenin dikkate alınması gerekmektedir.” Somut olayda da “söz konusu raporlarla, davacının sağlık durumu itibarıyla sınıfı ve rütbesinin görevini yapabileceğinin tespit edildiği” belirtilmiştir. Heyete çıkarılma tarihindeki rütbenin esas alınması ve rütbeye göre farklı sağlık ölçütleri de hizmet gereklerine uygun bulunmuştur. Yönetmelik hükümlerinin iptali ve bireysel işleme ilişkin istemler reddedilmiş; karar İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere 19.04.2022 tarihinde oybirliğiyle verilmiştir.
Danıştay 12. Daire, 06.02.2024 T., 2023/6091 E., 2024/366 K.
Görevde darp ile aylar sonraki ölüm arasındaki illiyet bağı tıbbi raporla çürütülünce vazife malullüğü talebinin reddi hukuka uygun bulundu. Polis memuru olan davacının eşi, 21/06/2003 tarihinde görev sırasında bir şahsın çıkardığı olaya müdahale ederken başından darbe almış ve 11/11/2003 tarihinde beyin kanaması sonucu vefat etmiştir. Eşinin vazife malulü sayılması talebinin reddine karşı açılan davada idare mahkemesi davayı reddetmiş; Danıştay 12. Dairesi 09/11/2021 tarihli ve E:2018/5449, K:2021/5534 sayılı kararıyla, vazife malullüğü için “malullüğün, görevin yapıldığı sırada ve ifa edilen görevin tesiriyle meydana gelmiş olması” gerektiğini hatırlatmış, olayla ilgili idari tahkikat, önceki rahatsızlık ve darbenin aylar sonra kanamaya yol açıp açamayacağı araştırılmadan verilen kararı bozmuştur. Bozmaya uyan idare mahkemesi, hastane sağlık kurulu raporunda ölüm sebebinin hipertansif subaraknoid kanama olduğunun, kafa travmasından 5,5–6 ay sonra travmatik kanamanın ortaya çıkmayacağının belirtildiğini tespit etmiş ve davacının eşinin “görevi sırasında başından darp edilmesi olayı ile sonraki bir tarihte beyin kanamasına bağlı olarak vefat etmesi arasında bir illiyet bağı bulunmadığının” anlaşıldığı gerekçesiyle davayı yeniden reddetmiştir. Daire, temyiz istemini reddederek bu kararı 06.02.2024 tarihinde oybirliğiyle onamış; kararda karar düzeltme yolu açık gösterilmiştir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 24.12.2024 T., 2023/8111 E., 2024/13616 K.
Terör bölgesindeki yol kontrol görevinden sevk sırasında yaşanan araç kazası 3713 sayılı Kanun kapsamında kabul edildi. Davacı, 21/09/2017 tarihinde Hakkari Şemdinli’deki yol kontrol noktasında görev yaptıktan sonra görev değişimi nedeniyle sevk edildiği askeri aracın kaza yapması sonucu yaralanmış ve “TSK’da görev yapamaz” raporu almıştır. SGK davacıyı 5510 sayılı Kanun’un 47. maddesi uyarınca vazife malulü kabul ederek 2330 sayılı Kanun kapsamında aylık bağlamış, ancak malullüğün 3713 sayılı Kanun kapsamında olduğu talebini reddetmiştir. Ankara 13. İş Mahkemesi olayın terörle mücadele görevi kapsamında olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş; Ankara Bölge Adliye Mahkemesi ise “davacının terör bölgesinde yaptığı yol kontrol görevinin terör saldırısını önleme mahiyetinde kaldığının ve davacının bu görevi nedeniyle malul kaldığının kabul edilmesi gerektiği” gerekçesiyle ilk derece kararını kaldırarak Kurum işleminin iptaline karar vermiştir. Yargıtay, SGK’nın ölüm ve malullüğün vazife esnasında ve vazifeden kaynaklanması şartlarının birlikte sağlanmadığı yönündeki temyiz itirazlarını yerinde görmemiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı 24.12.2024 tarihinde oybirliğiyle onanmıştır.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 02.06.2025 T., 2023/10371 E., 2025/9289 K.
Askerlik döneminde başlayan psikiyatrik rahatsızlığın görevin sebep ve tesiriyle ortaya çıktığı tıbben kanıtlanamazsa vazife malullüğü talebi reddedilir. 18/03/2013 tarihinde piyade uzman çavuş olarak göreve başlayan davacı, terörle mücadele bölgelerinde görev yaptığını ve çatışmalar nedeniyle ruh sağlığının bozulduğunu ileri sürmüş; kronik psikotik bozukluk tanısıyla görev yapamaz raporu alınınca sözleşmesi feshedilmiştir. Dosyadaki anlatıma göre davacının önce idare mahkemesinde açtığı dava görev yönünden reddedilmiş, ardından iş mahkemesinde dava açılmıştır. Ankara 37. İş Mahkemesi, terör bölgesinde sürekli görev yapıldığı iddiasının görevlendirme belgeleriyle doğrulanmadığını ve raporlarda rahatsızlığın görevden kaynaklandığının söylenemeyeceğini belirterek davayı reddetmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi de Adli Tıp Kurumu raporuna dayanarak “davacıya tanısı konulan Organik Olmayan Psikoz rahatsızlığının askerlik vazifesinin sebep ve tesiriyle meydana gelmediği, bu nedenle 5510 sayılı Kanun’un 47. maddesi gereğince vazife malullüğü hükümlerinden yararlanmasının mümkün olmadığı”, sigortalılık süresi nedeniyle genel malullük aylığına da hak kazanılmadığı sonucuna varmıştır. Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesi kararını 02.06.2025 tarihinde oybirliğiyle onamıştır.
Birinci aşamada 2022 tarihli Danıştay kararı belirleyicidir. Davacının terör saldırısında yaralandığı taraflar arasında ihtilafsızdır; buna rağmen talep reddedilmiştir, çünkü sağlık kurulu raporu davacının sınıfının kıta komutanlığı dışındaki uygun görevlerde çalışabileceğini söylemektedir. Daire’nin koyduğu ilke, malullüğün soyut bir sakatlık oranıyla değil, kişinin görev yaptığı kurumun özel sağlık mevzuatına göre belirleneceğidir. Aynı yaklaşım emniyet teşkilatında da görülür: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 06/03/2025 tarihli kararıyla, emniyet hizmetleri sınıfı dışında görev yapan ve sağlık durumu C diliminde değerlendirilen personelin vazife malulü sayılmamasına ilişkin Daire kararını onamıştır. Sağlık kurulu raporundaki tek bir ifade, bu nedenle bütün davanın sonucunu değiştirebilir.
Aynı dosyada davacıya 684 sayılı KHK ile 3713 sayılı Kanun’a eklenen geçici madde uyarınca görevle ilişiği kesilmeksizin aylık bağlandığı da görülmektedir. Bu, “malul değildir” kararının kişiyi her türlü haktan yoksun bırakmadığını, terör olaylarına ilişkin özel hükümlerin ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini gösterir. Terör zararlarının karşılanmasına ilişkin ayrı yol için terör zararlarının karşılanması yazımıza bakılabilir.
İkinci aşamada polis memurunun ölümüne ilişkin dosya iki yönlü bir ders içerir. Danıştay önce, darp ile ölüm arasındaki bağın tıbben araştırılmadan davanın reddedilmesini eksik inceleme saymış ve kararı bozmuştur. İdari yargıda geçerli resen araştırma ilkesi, mahkemeye tahkikat evrakını, önceki sağlık kayıtlarını ve dayanak raporları getirtme yükü yükler. Ancak bozmadan sonra alınan rapor ölümün hipertansif kanamadan kaynaklandığını ortaya koyunca aynı talep yeniden reddedilmiş ve bu karar onanmıştır. Uygulamadaki sonuç, illiyet bağının varsayımla değil, olayın niteliğini ve kişinin önceki sağlık durumunu tartışan somut bir tıbbi değerlendirmeyle kurulması gerektiğidir.
Psikiyatrik rahatsızlığa ilişkin 2025 tarihli Yargıtay kararı da aynı çizgidedir. Davacının zor koşullarda görev yaptığı iddiası görevlendirme belgeleriyle doğrulanmamış, Yüksek Sağlık Kurulu ve Adli Tıp raporları rahatsızlığın askerlik döneminde başlayabileceğini ancak askerliğin sebep ve tesiriyle ortaya çıktığının söylenemeyeceğini belirtmiştir. Stres, travma veya ağır çalışma koşullarına dayanan taleplerde görev yerini ve süresini gösteren resmi kayıtların dosyaya eksiksiz konulması bu nedenle hayati önemdedir. Genel malullük aylığı şartları için malulen emeklilik rehberi yazımızı inceleyebilirsiniz.
Üçüncü aşamada 2024 tarihli Yargıtay kararı, 3713 sayılı Kanun’un 21. maddesinin kapsamının geniş yorumlanabileceğini göstermektedir. Kanun, terör olaylarının önlenmesi, takibi veya etkisiz hâle getirilmesi amacıyla ifa edilen görevler sırasında veya bu görevlere gidiş ve dönüşte meydana gelen kazaları da kapsama almıştır. Terör bölgesindeki yol kontrol görevi terör saldırısını önleme niteliğinde görülmüş ve görev değişimi sonrası sevk sırasında yaşanan kaza bu kapsamda kabul edilmiştir. Askerlik sırasında yaralanma nedeniyle açılacak tazminat davaları ise ayrı bir yoldur; bunun için askeriyede yaralanma nedeniyle nakdi tazminat davası yazımıza bakılabilir.
Görevli yargı yeri konusunda da dikkatli olmak gerekir. İncelenen Yargıtay kararlarında 2013 ve 2017 yıllarında görevde bulunan ve 5510 sayılı Kanun’un 47. maddesine tabi personelin davaları iş mahkemesinde görülmüş; 2003 yılındaki olay nedeniyle 5434 sayılı Kanun’a göre değerlendirilen polis memurunun davası ise idare mahkemesinde görülmüştür. 2025 tarihli kararın dosyasında davacının önce idare mahkemesine başvurması, uyuşmazlığın çözümünü önemli ölçüde geciktirmiştir. Dava açmadan önce göreve başlama tarihi ve uygulanacak kanun kesin olarak belirlenmelidir. İdareye yapılan başvuruya cevap verilmemesi hâlinde süre hesabı için idari başvuru ve zımni ret yazımız yol gösterici olacaktır.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden sorun çıkarır | Doğrusu |
|---|---|---|
| Olayın görevde yaşandığını ispatlamayı yeterli saymak | Kişi görevini yapabiliyorsa malul sayılmaz ve talep reddedilir | Malullüğü kurumun sağlık mevzuatına uygun raporla ayrıca ortaya koyun |
| Sağlık kurulu raporundaki sonuç ifadesini incelememek | “Uygun kadro ve görev yerlerinde görev yapar” gibi ifadeler malul olmama sonucunu doğurur | Rapora süresinde itiraz edin ve yeniden değerlendirme isteyin |
| İlk müdahale ve tahkikat belgelerini toplamamak | Olay ile rahatsızlık arasındaki illiyet bağı sonradan kurulamaz | Adli muayene raporu, tutanak ve tahkikat evrakını olaydan hemen sonra temin edin |
| Önceki sağlık durumunu belgelememek | Rahatsızlığın görevden önce var olduğu veya başka sebepten doğduğu kabul edilebilir | Göreve giriş ve periyodik muayene raporlarını dosyaya ekleyin |
| Olayın SGK’ya süresinde bildirilmesini takip etmemek | Aylık başlangıcı ve fark ödemeleri tartışmalı hâle gelir | On beş iş günlük bildirimi kontrol edin; gerekirse kendiniz bildirin |
| Davayı yanlış yargı yerinde açmak | Görev yönünden ret kararı süreci yıllarca uzatabilir | Göreve başlama tarihine göre 5434 veya 5510 kapsamını önce belirleyin |
| 3713 sayılı Kanun kapsamını ayrıca talep etmemek | Genel vazife malullüğü kabul edilse bile terörle mücadele kapsamındaki haklar kendiliğinden doğmaz | Terörü önleme göreviyle bağlantılı olaylarda ayrı başvuru yapın |
| Görev yeri ve süresine ilişkin iddiayı belgelememek | Zor koşullarda çalışıldığı iddiası görevlendirme kayıtlarıyla doğrulanmazsa itibar görmez | Görevlendirme emirleri ve personel kayıtlarını mahkemeden isteyin |
| Aleyhe tıbbi rapora somut itiraz etmemek | Mahkeme tek rapora dayanarak karar verebilir | Raporun eksik yönlerini belirterek Adli Tıp veya uzman bilirkişi incelemesi isteyin |
Vazife malullüğü nedir?
Kamu görevlisinin vücudunda meydana gelen arıza veya tedavisi imkânsız hastalık nedeniyle görevini yapamayacak duruma gelmesi ve bu durumun görevin yapıldığı sırada ve görevin sebep ve tesiriyle ortaya çıkmasıdır. 5434 sayılı Kanun’un 45. maddesi ile 5510 sayılı Kanun’un 47. maddesi hangi hâllerin vazife malullüğü sayılacağını ayrıntılı olarak düzenler.
Adi malullük ile vazife malullüğü arasındaki fark nedir?
Her iki durumda da kişinin görevini yapamayacak duruma gelmesi aranır. Malullük görevin sebep ve tesiriyle meydana gelmişse vazife malullüğü, başka bir sebepten doğmuşsa adi malullük söz konusu olur. Vazife malullüğünde aylık hesabı, zam oranları ve prim gün sayısı şartı bakımından ilgililer lehine farklı kurallar uygulanır.
Hangi kanun bana uygulanır?
5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 1/10/2008 tarihinden önce 5434 sayılı Kanun’a tabi olarak göreve başlayanlar hakkında geçici 4. madde uyarınca 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır. Bu tarihten sonra ilk defa kamu görevlisi olarak sigortalı olanlara 5510 sayılı Kanun’un 47. maddesi uygulanır.
İşe gelirken veya dönerken geçirdiğim kaza vazife malullüğü sayılır mı?
5510 sayılı Kanun’un 47. maddesi, idarelerince sağlanan bir taşıtla işe geliş ve dönüş sırasında meydana gelen kazaları vazife malullüğü kapsamında sayar. Kendi aracıyla gidiş ve dönüşte yaşanan kazalarda olayın özelliklerine göre ayrı değerlendirme yapılır. Terörle mücadele görevlerine gidiş ve dönüşteki kazalar ayrıca 3713 sayılı Kanun kapsamına girebilir.
Görevde yaralandım ama rapor “görev yapar” diyor, vazife malulü sayılır mıyım?
Danıştay 12. Dairesi 19/04/2022 tarihli kararında, terör saldırısında yaralanan astsubay hakkında düzenlenen “sınıfının kıta komutanlığı olmayan uygun kadro ve görev yerlerinde görev yapar” kararlı raporu, davacının sınıf ve rütbesinin görevini yapabileceği yönünde kabul etmiş ve vazife malullüğü talebinin reddini hukuka uygun bulmuştur. Bu durumda rapora itiraz yolu değerlendirilmelidir.
Rütbem terfi ettikten sonra sağlık kuruluna çıktım, bu sonucu etkiler mi?
Aynı Danıştay kararında TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nin, sağlık durumu hakkında karar verilirken heyete çıkarılma tarihindeki sınıf veya branş ve rütbenin esas alınacağını öngören hükmü hukuka uygun bulunmuştur. Daire, tedavi sürecinin uzunluğu ve kişinin terfi ettiği rütbenin görevlerini yapacak olması nedeniyle bu kuralı hizmet gereklerine uygun görmüştür.
Olayın vazifeden kaynaklandığını nasıl ispat ederim?
Olay tutanağı, görev emri, idari tahkikat evrakı, ilk müdahale raporları, tedavi kayıtları ve önceki sağlık durumunuzu gösteren belgelerle birlikte illiyet bağını tartışan tıbbi rapor gerekir. Danıştay, mahkemenin bu belgeleri resen araştırmadan karar vermesini eksik inceleme saymaktadır.
Olaydan aylar sonra ortaya çıkan rahatsızlık vazife malullüğü sayılır mı?
Süre tek başına belirleyici değildir; belirleyici olan tıbbi illiyet bağıdır. Danıştay 12. Dairesinin 06/02/2024 tarihli kararında onanan idare mahkemesi kararında, görevde darp edilen polisin yaklaşık beş ay sonraki ölümünün hipertansif beyin kanamasından kaynaklandığı ve travmadan bu kadar süre sonra travmatik kanamanın ortaya çıkmayacağı raporla belirlenince illiyet bağı kurulamamıştır.
Psikolojik rahatsızlıklar vazife malullüğüne konu olabilir mi?
Olabilir; ancak rahatsızlığın görevin sebep ve tesiriyle ortaya çıktığı tıbben ortaya konulmalıdır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 02/06/2025 tarihli kararında onanan Bölge Adliye Mahkemesi kararında, Adli Tıp raporu psikotik bozukluğun askerliğin sebep ve tesiriyle meydana geldiğinin söylenemeyeceğini belirttiği için talep reddedilmiştir.
Terör olayında yaralanan kamu görevlisinin hakları farklı mı?
Evet. 3713 sayılı Kanun’un 21. maddesine göre görevleri sırasında veya görevleri nedeniyle terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, engelli hâle gelen veya ölen kamu görevlileri hakkında 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanır ve maddede sayılan ek haklar tanınır. Terör olaylarını önleme görevlerine gidiş ve dönüşteki kazalar da madde kapsamına alınmıştır.
Terör bölgesindeki görev dönüşünde trafik kazası geçirdim, 3713 kapsamına girer mi?
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 24/12/2024 tarihli kararında, Hakkari Şemdinli’deki yol kontrol noktasındaki görevin terör saldırısını önleme niteliğinde olduğunu kabul eden ve görev değişimi sonrası sevk sırasında yaşanan kazayı 3713 sayılı Kanun kapsamında sayan Bölge Adliye Mahkemesi kararını onamıştır. Görevin niteliği ve kazanın bu görevle bağlantısı somut olarak ortaya konulmalıdır.
Vazife malullüğü aylığı ne zaman başlar?
5510 sayılı Kanun’un 47. maddesine göre süresinde bildirilen vazife malullüğü aylıkları, sigortalının ölüm veya malullüğü sebebiyle göreviyle ilişiğinin kesildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren bağlanır. Sınıf veya görev değiştirerek çalışmaya devam eden belirli malullere, görevden ayrılmaları gerekmeksizin sınıf veya görev değiştirdikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır.
Olay SGK’ya süresinde bildirilmediyse hakkımı kaybeder miyim?
Hayır. 5510 sayılı Kanun’un 47. maddesine göre süresinde bildirilmeyen vazife malullüğünde, sonradan yapılacak bildirim üzerine malullüğün belgelenmesi ve şartların bulunması hâlinde zamanaşımı hükümleri dikkate alınarak aylık bağlanır veya bağlanmış aylık düzeltilir. Bildirim tarihine kadar olan aylık veya farkların toplamı ilgili kamu idaresine ödettirilir.
Vazife malullüğü talebimin reddine karşı hangi mahkemede dava açarım?
5510 sayılı Kanun’un 101. maddesine göre bu Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar kural olarak iş mahkemelerinde görülür. İncelenen Yargıtay kararlarında 5510 kapsamındaki personelin davaları iş mahkemesinde görülmüştür. 5434 sayılı Kanun’a göre değerlendirilen görevlilerin davaları ise incelenen Danıştay kararlarında idari yargıda görülmüştür.
Harp malulü kimdir?
5510 sayılı Kanun’un 47. maddesine göre TSK, Jandarma ve Sahil Güvenlik mensupları ile TSK’ca görevlendirilen kamu görevlilerinden harpte fiilen ateş altında, harp bölgelerindeki harekât sırasında, düşman silahlarının etkisiyle, iç tedip ve sınır hareketlerinde, emirle yapılan uçuş ve dalışlarda veya yurt dışı görevlerde vazife malulü olanlar harp malulü sayılır ve kendilerine ayrıca harp malullüğü zammı ödenir.
- 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu m.44 — Malullük tanımı
- 5434 sayılı Kanun m.45 ve m.46 — Vazife malullüğü ve adi malullük
- 5434 sayılı Kanun m.50 — Malullüğün sağlık kurulu raporuyla belirlenmesi
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.47 — Vazife malullüğü ve harp malullüğü
- 5510 sayılı Kanun geçici m.4 — 5434 sayılı Kanun’a tabi olanlar hakkında geçiş hükümleri
- 5510 sayılı Kanun m.101 — Uyuşmazlıklarda görevli mahkeme
- 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu m.21 — Terör eylemleri nedeniyle malul olan veya ölen kamu görevlileri
- 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun
- 7594 sayılı Kanun m.3 — 3713 sayılı Kanun’un 21. maddesinde 2026 değişikliği
- Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği m.47 ve m.49
- Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, m.10 ve m.20 — Dava süresi, zımni ret ve resen araştırma
İlgili yazılarımız: Malulen emeklilik rehberi · Askeriyede yaralanma nedeniyle nakdi tazminat · Terör zararlarının karşılanması · Sürekli iş göremezlik ve maluliyet oranı · İdari yargıda temyiz kapsamı
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.