Zımni Ret Kaç Gündür? İdari Başvuru ve Dava Açma Süresi (İYUK m.10-11)
- İYUK m.10: idari makamlara başvuruda otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
- Otuz gün içinde verilen cevap kesin değilse, ilgili kesin cevabı bekleyebilir; bu takdirde süre işlemez — bekleme süresi dört ayı geçemez.
- Dava açılmamış ya da süreden reddedilmişse, otuz günün bitiminden sonra verilen cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabilir.
- İYUK m.11: üst makama başvuru, işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur.
- Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.
- Ret veya reddedilmiş sayılma hâlinde süre yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.
- Süre bildirilmemişse yargı, genel zımni ret süresi olan 60 günü uygulamaktadır.
Kısa cevap: İYUK m.10’a göre idari makamlara başvuruda otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İYUK m.11 uyarınca üst makama başvuru, işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur.
İdari davalarda en çok hak kaybı, esastan değil süreden doğar.
Bu sürelerin merkezinde zımni ret vardır — ve süresi 2021’de değişti.
İki ayrı başvuru yolu
| m.10 | m.11 | |
|---|---|---|
| Konu | Yeni bir işlem veya eylem yapılması | Mevcut işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi |
| Merci | İdari makam | Üst makam, yoksa işlemi yapan makam |
| Ne zaman | Her zaman | Dava açma süresi içinde |
| Süreye etkisi | Süre başlatır | İşleyen süreyi durdurur |
| Zımni ret | 30 gün | 30 gün |
Değişiklik: 60 gün → 30 gün
Zımni ret süresi, 08.07.2021 tarihli 7331 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle belirlenmiştir; maddenin değişiklikten önceki hâlinde zımni ret süresi altmış gün olarak gösterilmişti. Bu nedenle işlem tarihi, hangi sürenin uygulanacağını belirler.
m.11’in hesabı
İYUK m.11/3: isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması hâlinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.
Yani m.11 başvurusu süreyi sıfırlamaz, yalnızca durdurur. Tebliğden başvuruya kadar geçen günler, kalan süreden düşülür.
Bildirim yükümlülüğü
Anayasa m.40/2 uyarınca, işlemlere karşı hangi idari birime, hangi sürede başvurulacağının idarelerce işlemlerde ya da yargı organlarınca kararlarda belirtilmesi hukuki güvenlik ilkesinin gereğidir.
Bu nedenle, örneğin imar planı askı tutanaklarında zımni ret süresinin 30 gün olduğu açıkça belirtilmemişse, yargı bu süreyi ilgililerce de bilindiğinin kabulü gereken genel zımni ret süresi olan 60 gün olarak uygulamaktadır.
Ne yapmalı?
- İşlemin size tebliğ tarihini kesin olarak belirleyin.
- İşlemde başvuru mercii ve süresi gösterilmiş mi, kontrol edin.
- m.11 başvurusunu dava açma süresi içinde yapın; sonra yapılan başvuru süreyi durdurmaz.
- Başvuruya kadar geçen günleri not edin; kalan süreden düşülecektir.
- Zımni ret gününü takvime işleyin; sessizlik cevap sayılır.
- Kesin olmayan cevapta bekleme süresinin dört ayı aşmamasına dikkat edin.
- Süre geçtikten sonra gelen ret cevabını saklayın; m.10’da yeni süre doğurabilir.
- Danıştay 6. Dairesi, E.2023/7466, K.2023/9574, 18.12.2023 Süre bildirilmemişse 30 değil 60 gün uygulanır. Davacı, imar planına askı süresi içinde itiraz ettiğinden dava açma süresinin İYUK m.11‘e göre belirlenmesi gerekiyordu. Daire, zımni ret süresinin askı tutanağında açıkça belirtilmemesi hâlinde bu sürenin “ilgililerce de bilindiğinin kabulü gereken genel zımni ret süresi olan 60 gün olarak uygulanması gerektiği” sonucuna vardı. Hesap şöyle yapıldı: son askı tarihi 30.06.2022, bunu takip eden 60 günün sonu olan 29.08.2022 tarihinde itiraz zımnen reddedilmiş sayılacak, bu tarihi izleyen 60 gün içinde dava açılması gerekecekti; dava açma süresinin son günü 28.10.2022 idi ve dava 06.10.2022 tarihinde açılmıştı. Bu nedenle davanın süresinde açıldığı belirlenerek, süre aşımından ret kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair bölge idare mahkemesi kararı oybirliğiyle bozuldu.
- Danıştay 6. Dairesi, E.2024/4476, K.2024/6643, 18.11.2024 Aynı ölçütün 2024 tarihli teyidi. Daire, Anayasa’nın 40. maddesi hükmü uyarınca zımni ret süresinin askı tutanağında açıklanmaması hâlinde, “ilgililerce de bilindiğinin kabulü gereken genel zımni ret süresi olan 60 gün olarak uygulanması gerektiği” sonucunu yineledi. Somut olayda davacı askı süresi içinde itiraz ettiğinden süre İYUK m.11‘e göre hesaplandı: askı tutanaklarında zımni ret süresinin 30 gün olduğu açıkça belirtilmediğinden süre 60 gün kabul edildi; son askı tarihi 06.12.2022‘yi takip eden 60 günün sonunda itiraz zımnen reddedilmiş sayılacak, bunu izleyen 60 gün içinde dava açılacaktı. Dava açma süresinin son günü 05.04.2023 olarak belirlendi ve 16.03.2023‘te açılan davanın süresinde olduğu saptandı; süre aşımı gerekçesiyle verilen ret kararı oybirliğiyle bozuldu.
- Danıştay 4. Dairesi, E.2023/10184, K.2023/5199, 02.10.2023 Başvuruya kadar geçen süre hesaba katılır. İşlemler 06.11.2018 ve 11.11.2018 tarihlerinde tebliğ edilmiş, davacı 07.12.2018 tarihinde İYUK m.11 kapsamında başvuruda bulunmuştu; bu başvuru işlemeye başlayan dava açma süresini durdurdu. Zımni ret süresi 05.02.2019‘da doldu ve bu tarihten itibaren süre yeniden işlemeye başladı. Daire, kritik hesabı yaptı: tebliğ ile başvuru arasında 31 gün ve 26 gün geçmişti; bu nedenle zımni ret üzerine kalan 29 ve 34 günlük sürede, yani en geç 06.03.2019 ve 11.03.2019 tarihlerinde dava açılması gerekirdi. Davacı ise itirazın reddine ilişkin işlemin 18.10.2019‘da tebliği üzerine 21.10.2019‘da dava açmıştı; bu nedenle davanın esasının süre aşımı nedeniyle incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varıldı.
- Danıştay 8. Dairesi, E.2024/5749, K.2025/7099, 23.09.2025 Süre, ilk incelemeden sonra da her aşamada denetlenir. İdareye yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle zımnen reddi üzerine açılan davada Daire, çerçeveyi hatırlattı: İYUK m.7 uyarınca dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış gündür ve idari uyuşmazlıklarda bu süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. m.10 uyarınca başvuruya cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve ilgililer bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde dava açabilirler; cevap kesin değilse ilgili bunu ret sayarak dava açabileceği gibi kesin cevabı da bekleyebilir — bu takdirde dava açma süresi işlemez. Daire ayrıca usuli denetimin kapsamını vurguladı: m.14/3-(e) uyarınca dilekçe süre aşımı yönünden incelenir; maddenin son fıkrası uyarınca ilk incelemeden sonra tespit edilmesi hâlinde de davanın her safhasında m.15 uygulanır ve m.15/1-(b) uyarınca davanın süresinde açılmadığı belirlenirse dava reddedilir.
Zımni ret süresi kaç gün?
Yürürlükteki İYUK m.10 ve m.11 uyarınca otuz gündür. Bu süre 08.07.2021 tarihli 7331 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle belirlenmiş olup, maddelerin değişiklikten önceki hâlinde zımni ret süresi altmış gün olarak gösterilmişti. Bu nedenle dosyanızdaki işlem ve başvuru tarihlerine göre hangi sürenin uygulanacağı ayrıca belirlenmelidir.
Üst makama başvurmak süreyi sıfırlar mı?
Hayır, yalnızca durdurur. İYUK m.11/3 uyarınca isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması hâlinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır. Bir dosyada tebliğ ile başvuru arasında 31 ve 26 gün geçtiğinden, zımni ret sonrası yalnızca 29 ve 34 günlük süre kaldığı kabul edilmiştir.
İşlemde süre yazmıyorsa ne olur?
Yargı, Anayasa m.40 uyarınca lehe yorum yapmaktadır. Danıştay, zımni ret süresinin askı tutanağında açıklanmaması hâlinde bu sürenin ilgililerce de bilindiğinin kabulü gereken genel zımni ret süresi olan 60 gün olarak uygulanması gerektiğini belirtmiş; buna göre süresinde sayılan davaların süre aşımından reddine ilişkin kararları bozmuştur.
İdare “araştırılıyor” diye cevap verdi; dava açmalı mıyım?
Seçim sizindir. İYUK m.10 uyarınca otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi kesin cevabı da bekleyebilir; bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Bu nedenle beklemeyi seçseniz bile dört aylık sınırı takvime işlemek gerekir.
Süre geçtikten sonra idare cevap verirse?
İYUK m.10 bir imkân tanır: dava açılmaması veya davanın süreden reddi hâllerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabilir. Danıştay kararlarında bu düzenlemenin, idareye duyduğu güvenle cevap bekleyen kişiye dava hakkı tanıması bakımından hak arama özgürlüğünün gereği olduğu vurgulanmaktadır.
m.10 ile m.11 arasındaki fark ne?
m.10, ortada bir işlem yokken yeni bir işlem veya eylem yapılması için yapılan başvuruyu düzenler ve süreyi başlatır. m.11 ise mevcut bir işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi için üst makama — üst makam yoksa işlemi yapan makama — dava açma süresi içinde yapılan başvurudur ve işlemeye başlamış süreyi durdurur. m.11 başvurusunun dava açma süresi içinde yapılması zorunludur.
Süre aşımı sonradan da fark edilebilir mi?
Evet. İYUK m.14/3-(e) uyarınca dava dilekçesi süre aşımı yönünden ilk incelemeye tabidir; aynı maddenin son fıkrası uyarınca ilk incelemeden sonra tespit edilmesi hâlinde de davanın her safhasında m.15 hükmü uygulanır. m.15/1-(b) uyarınca davanın süresinde açılmadığının belirlenmesi durumunda dava reddedilir. Bu nedenle süre, esasa girilmiş olsa bile denetlenmeye devam eder.
İmar planına itiraz sürelerinde özel bir durum var mı?
Evet. İmar planlarına karşı İYUK m.11 kapsamında yapılacak başvurular için 3194 sayılı Kanun m.8/1-(b) ile özel bir itiraz süresi getirilmiştir. Bir aylık askı süresi içinde itiraz edilmişse dava açma süresi m.11’e göre hesaplanır. Askı süresi içinde itiraz edilmemişse dava, İYUK m.7 uyarınca son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde açılmalıdır.
- 2577 sayılı İYUK m.7 — Dava açma süresi
- 2577 sayılı İYUK m.10 — İdari makamların sükutu
- 2577 sayılı İYUK m.11 — Üst makamlara başvurma
- 2577 sayılı İYUK m.13 — İdari eylemlerden doğan zararlar
- 2577 sayılı İYUK m.14-15 — İlk inceleme ve ret kararı
- 7331 sayılı Kanun (08.07.2021) — Zımni ret süresi değişikliği
- Anayasa m.40 — Başvuru yolu, mercii ve sürenin bildirilmesi
Bağlantılı başlıklar için memur disiplin cezası iptal davası, tam yargı davası ve imar planının iptali davası yazılarımıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayın koşulları farklı sonuçlar doğurabilir.
Mevzuat değişebildiğinden, işlem yapmadan önce yürürlükteki metin doğrulanmalıdır.