Hakaret Davası Nasıl Açılır?

Kısa cevap: Hakaret suçu TCK m.125’te düzenlenir; temel hâli üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Suçun soruşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır (kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret hariç; TCK m.131). Şikâyet süresi altı aydır ve 7531 sayılı Kanunla eklenen hükme göre fiilin işlendiği tarihten itibaren her hâlde iki yılı geçemez (TCK m.73/2). Güncel CMK m.253/3 uyarınca hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemez; bunun yerine, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hariç, önödeme uygulanır (TCK m.75/6).

Hakaret suçu nedir?

TCK m.125/1’e göre bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden ya da sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. Mağdurun gıyabında hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek işlenmesi gerekir. Fiil, mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle işlenirse aynı ceza uygulanır (TCK m.125/2). Mağdurun ismi açıkça belirtilmemiş veya isnat üstü kapalı geçiştirilmiş olsa bile, mağdurun şahsına yönelik bulunduğunda duraksanmayacak bir durum varsa hakaret açıklanmış sayılır (TCK m.126).

Suçun iki seçimlik hareketi vardır: somut bir fiil veya olgu isnat etmek (ör. “hırsızsın” gibi belirli bir davranışı yükleme) ve sövmek (belirli bir olgu yüklemeden onur, şeref ve saygınlığa saldırmak).

Cezalar ve nitelikli hâller

Adli para cezasında gün sayısı ve bir gün karşılığı miktar mahkemece belirlenir; ödeme için mehil veya en az dört taksit verilebilir (TCK m.52). Bir gün karşılığı tutarlar değiştiğinden bu yazıda sabit bir tutar verilmemiştir. Seçimlik cezalarda hapis cezasına hükmedilmişse bu ceza artık adli para cezasına çevrilemez (TCK m.50/2). Kamu davası zamanaşımı beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıldır; seçimlik cezalarda hapis cezası esas alınır (TCK m.66/1-e, 66/4).

Şikâyet: nereye, ne zamana kadar?

• Şikâyet zorunluluğu: kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hariç, hakaretin soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlıdır (TCK m.131/1).
• Yer: şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluk makamlarına yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılabilir (CMK m.158). Bursa için Bursa’da suç duyurusu nereye yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
• Süre: altı ay; süre, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden başlar. Ancak şikâyete bağlı hakaret suçunda şikâyet süresi, her ne suretle olursa olsun fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (TCK m.73/1-2, 7531 sayılı Kanun). Ayrıntı: şikâyete bağlı suçlar ve şikâyet süresi.
• Vazgeçme: şikâyete bağlı suçlarda suçtan zarar gören vazgeçerse davanın düşmesine karar verilir (TCK m.73/4); kanunda aksi yazılı değilse vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m.73/6).

Uzlaştırma, önödeme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması

CMK m.253/3’e göre soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda (TCK m.123/A) ve hakaret suçunda (TCK m.125) uzlaştırma yoluna gidilemez. Bunun yerine hakaret suçu, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen (TCK m.125/3-a) hariç, önödeme kapsamına alınmıştır (TCK m.75/6-a-2; 7531 sayılı Kanunla eklenmiş, 7571 sayılı Kanunla değiştirilmiştir). Önödemede Cumhuriyet savcılığının tebliği üzerine soruşturma giderleriyle birlikte on gün içinde ödeme yapılırsa kamu davası açılmaz; fail on gün içinde talep ederse miktar birer ay arayla üç eşit taksitte ödenebilir, taksitler süresinde ödenmezse soruşturmaya devam edilir. Önödeme kişisel hakkın istenmesine engel değildir; kayıtlar adli sicile değil, bunlara mahsus bir sisteme işlenir; beş yıl içinde aynı suçun tekrarı hâlinde önödeme uygulanmaz (TCK m.75/1, 75/5, 75/6, 75/7). Uzlaştırma kapsamı için uzlaştırma (CMK m.253-255) yazımıza bakınız.

Mahkûm olunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise mahkeme, CMK m.231 koşullarının varlığında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir. Bunun için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varılması ve suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın tamamen giderilmesi gerekir. Karar hâlinde sanık beş yıl denetim süresine tâbi tutulur; bu sürede kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa dava düşer. Karar özel bir sisteme kaydedilir (CMK m.231/5-6, 8, 10, 13). Ayrıntı: HAGB nedir.

Dava süreci kısaca

1. Mağdur Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa şikâyette bulunur; delilleri (mesaj, ekran görüntüsü, tanık, kayıt) sunar.
2. Savcılık soruşturma yapar; yeterli şüphe varsa iddianame düzenler (CMK m.170), aksi hâlde kovuşturmaya yer olmadığına karar verir (CMK m.172); bu karara itiraz edilebilir.
3. Yargılama genellikle asliye ceza mahkemesinde yapılır.
4. Karara karşı istinaf ve temyiz yolları açıktır; hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı da kanun yoluna başvurulabilir (CMK m.231/12).

Adım adım başvuru rehberi için hakaret davası nasıl açılır yazımıza, savunma için hakkımda hakaret davası açılmış ne yapmalıyım ve hakaret savunma dilekçesi örneği yazılarımıza bakabilirsiniz.

Savunma ve ceza indirimi imkânları

• İsnadın ispatı: isnat edilen ve suç oluşturan fiilin ispat edilmesi hâlinde kişiye ceza verilmez; ispat isteminin kabulü kamu yararına veya şikâyetçinin razı olmasına bağlıdır (TCK m.127).
• İddia ve savunma dokunulmazlığı: yargı mercileri veya idari makamlar nezdindeki başvuru, iddia ve savunmalarda gerçek ve somut vakıalara dayanan, uyuşmazlıkla bağlantılı isnat ve değerlendirmeler için ceza verilmez (TCK m.128).
• Haksız fiile tepki ve karşılıklı hakaret: haksız bir fiile tepki olarak işlenmişse ceza üçte birine kadar indirilebilir veya ceza vermekten vazgeçilebilir; kasten yaralamaya tepki olarak işlenmişse kişiye ceza verilmez; karşılıklı hakarette de aynı imkân vardır (TCK m.129).
• Unsurların oluşmaması: kaba söz, nezaket dışı hitap veya ağır eleştiri hakaret sayılmayabilir (aşağıdaki kararlar).

Manevi tazminat

Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebilir; hâkim ayrıca saldırıyı kınayan bir karar verip bunun yayımlanmasına hükmedebilir (TBK m.58). Kişilik haklarına saldırıda davacı kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir (TMK m.25). Malvarlığı haklarına ilişkin davalarda genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2). Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar; tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa bu zamanaşımı uygulanır (TBK m.72). Ayrıntı: hakaret nedeniyle manevi tazminat davası ve manevi tazminatın belirlenmesi ölçütleri.

Deliller

Yüklenen suç, hukuka uygun bir şekilde elde edilmiş her türlü delille ispat edilebilir (CMK m.217/2); kanuna aykırı olarak elde edilen delil ceza yargılamasında reddolunur (CMK m.206/2-a). Tanık beyanı, mesaj ve e-postaların çıktısı, sosyal medya ekran görüntüleri ve bağlantıları, ses ve görüntü kayıtları delil olabilir. Sosyal medya için sosyal medyada hakaret suçu ve mesajla hakaret suçu yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Hakaret suçunun cezası nedir?
Üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (TCK m.125/1). Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenirse alt sınır bir yıldan az olamaz; alenen işlenirse ceza altıda biri oranında artırılır.

Şikâyet süresi ne kadardır?
Altı aydır; ancak şikâyete bağlı hakaret suçunda şikâyet süresi fiilin işlendiği tarihten itibaren her hâlde iki yılı geçemez (TCK m.73).

Hakaret suçunda uzlaştırma yapılır mı?
Hayır. CMK m.253/3 hakaret suçunda (TCK m.125) uzlaştırma yoluna gidilemeyeceğini düzenler. Bunun yerine, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hariç, hakaret önödeme kapsamındadır (TCK m.75/6-a-2).

Hakaret davası hangi mahkemede görülür?
Genellikle asliye ceza mahkemesinde; manevi tazminat davası ise hukuk mahkemesinde ayrıca açılabilir.

Karşılıklı hakaret edilmişse ne olur?
Hâkim olayın mahiyetine göre taraflardan her ikisi veya biri hakkında cezayı üçte birine kadar indirebilir ya da ceza vermekten vazgeçebilir (TCK m.129/3).

Hakaret davası adli sicile işler mi?
Mahkûmiyet hâlinde hüküm sonuç doğurur; hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ise özel bir sisteme kaydedilir ve denetim süresi başarıyla geçirilirse dava düşer (CMK m.231). Dosyanıza özgü sonuç için hukuki destek alın.

Kaynak ve kontrol: TCK m.50, 52, 66, 73, 75, 125-131; CMK m.158, 206, 217, 231, 253; TBK m.58, 72; TMK m.24-25; HMK m.2; Yargıtay 18. CD 2018/14490, 2019/4500, 2016/14289, 2018/7239 ve 2. CD 2013/4876. Madde ve karar metinleri 19.10.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.