Gerçeğe Aykırı Bilirkişilik Suçu (TCK 276): Hatalı Rapor ile Kasıtlı Rapor Farkı, Görevlendiren Merci ve Yargıtay Kararları

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 24.09.2025 T., 2022/391 E., 2025/357 K.
Gerçeğe aykırı bilirkişilik suçu ancak kasten işlenebilir; bilirkişinin kendi bilgi ve değerlendirmesine göre verdiği mütalaanın yalnızca hatalı olması suç oluşturmaz ve kast konusundaki makul şüphe sanık lehine değerlendirilmelidir. Bir bono üzerinde tahrifat yapıldığı şikâyetiyle yürütülen soruşturmada kriminal polis laboratuvarında görevli iki sanık, senetteki bir rakamın sonradan eklenip eklenmediğini incelemiş ve optik cihazlarla yapılan incelemede tahrifat yapıldığını gösteren bulgu tespit edilemediğini bildirmiştir. Adli Tıp Kurumu ise önce dosyanın tamamını istemiş, ardından senedin rakam ve yazı bölümlerindeki ifadelerin sonradan eklendiği sonucuna varmıştır. İlk derece mahkemesi sanıkları beraat ettirmiş, 8. Ceza Dairesi oyçokluğuyla bozmuş, bozmaya uyularak kurulan mahkûmiyet de Dairece oyçokluğuyla onanmıştır; her iki Daire kararında karşı oy yazan üyeler kastın ispatlanmadığı görüşündedir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı üzerine Genel Kurul, suçun kanuni gerekçesine de dayanarak “bilirkişinin kendi bilgi ve değerlendirmesine göre verdiği mütalaanın sadece hatalı olması, failin mütalaasının gerçeğe aykırı olduğu bilinç ve iradesi ile hareket etmemiş bulunması hâlinde kast unsuru gerçekleşmediğinden suç oluşmayacaktır” açıklamasını yapmıştır. Sanıkların kesin kanaat bildirmekten kaçındığını, Adli Tıp Kurumunun da ancak dosyanın bütünüyle birlikte sonuca ulaştığını, tahrifatın ilk bakışta anlaşılabileceği iddiasına katılmanın mümkün olmadığını ve sanıkların taraflarla irtibatına dair emare bulunmadığını belirtmiştir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı kabul edilmiş, Özel Dairenin onama kararı kaldırılmış ve mahkûmiyet hükümleri sanıkların suç işleme kastının bulunmadığı gözetilmediği gerekçesiyle 24.09.2025 tarihinde oybirliğiyle bozulmuştur.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 11.06.2014 T., 2013/13377 E., 2014/7161 K.
TCK 276’nın uygulanabilmesi için bilirkişinin yargı mercii veya suçtan dolayı soruşturma yapmaya ya da yemin altında tanık dinlemeye yetkili kişi veya kurul tarafından görevlendirilmesi gerekir; bu merciler dışında görevlendirilen bilirkişinin gerçeğe aykırı mütalaası görevi kötüye kullanma yönünden değerlendirilebilir. Asliye ceza mahkemesi, icra müdürlüğü tarafından bilirkişi olarak görevlendirilip mütalaada bulunan sanığı gerçeğe aykırı bilirkişilik suçundan mahkûm etmiştir. Daire çoğunluğu, bu merciler dışındaki görevlendirmelerde TCK m.6/1-c kapsamında kamu görevlisi sayılan bilirkişinin eyleminin TCK m.257/1’deki suçu oluşturabileceğini belirterek, somut olayda “Bodrum 1. İcra Müdürlüğünün TCK’nın 276/1. maddesinde sayılan yargı merci veya suçtan dolayı kanunen soruşturma yapma veya yemin altında tanık dinleme yetkisine sahip kişi veya kurul olarak değerlendirilemeyeceğinden” suç vasfında yanılgıya düşüldüğünü açıklamıştır. Kabule göre de hapis cezası adli para cezasına çevrilirken bir gün karşılığı miktarın dayanağı olan kanun maddesinin gösterilmemesini hukuka aykırı bulmuştur. Karşı oy yazan üye, olayın kuyumcu olan sanığın haciz sırasında pırlanta yüzüklere gerçek değerinin çok üzerinde değer biçmesinden ibaret olduğunu aktararak TCK 276’nın oluşmadığı konusunda çoğunlukla aynı görüşte olduğunu, ancak alacağın faiziyle tahsil edilmesi karşısında görevi kötüye kullanma suçunun unsuru olan mağduriyetin de gerçekleşmediğini ileri sürmüştür. Mahkûmiyet hükmü 11.06.2014 tarihinde sanık müdafiinin temyizi üzerine oyçokluğuyla bozulmuştur.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 13.03.2023 T., 2021/1934 E., 2023/1263 K.
Gerçeğe aykırı bilirkişilik suçunun oluşması için mütalaanın hükme etkili olması ya da zararlı bir netice doğması gerekmez; ancak birlikte imzalanan raporda her bilirkişinin sorumluluğu kendi görüş bildirdiği alanla sınırlıdır. Muris muvazaası nedeniyle açılan bir davada dava konusu dairenin değerini belirlemek üzere keşfe giden inşaat bilirkişisi, ilk raporunda odaların ahşap marley, banyo ve mutfağın seramik kaplı olduğunu ve ısınmanın doğal gazlı kombiyle sağlandığını yazmıştır. Taşınmaz malikinin itirazı üzerine verilen ek raporda ise zeminlerin rabıtalı ahşap ve mozaik olduğu, ısınmanın sobayla yapıldığı ve bazı iyileştirmelerin tapu devrinden sonra yaptırıldığı belirtilerek değer düşürülmüştür. İnşaat bilirkişisi dairenin kullanımda olduğunu ve farklılıkları ek raporla düzelttiğini, keşif yerinin dava konusu taşınmaz olup olmadığını belirlemekle görevli diğer bilirkişi ise değer konusunda görüş bildirmediğini savunmuş; asliye ceza mahkemesi ikisini de beraat ettirmiştir. Daire, “Suçun oluşması için bilirkişi mütalaasının hükme etkili olması ya da fiil nedeniyle zararlı bir neticenin meydana gelmesi gerekli olmayıp gerçeğin, bilirkişinin (sanığın) görüşünden farklı olduğunun ispatlanması yeterlidir.” diyerek inşaat bilirkişisinin ilk raporda taşınmazın iç özellikleri ve değerine ilişkin gerçeğinden farklı mütalaada bulunduğunu kabul etmiştir. Taşınmazın iç özellikleri ve değerinin belirlenmesine katkısı bulunmayan diğer bilirkişi yönünden ise beraat kararını yerinde görmüştür. İnşaat bilirkişisi hakkındaki beraat hükmü mahkûmiyet gerektiği gerekçesiyle bozulmuş, diğer sanık hakkındaki beraat hükmü kast yokluğu gerekçesi eklenerek düzeltilmiş ve 13.03.2023 tarihinde katılanın temyizi üzerine oybirliğiyle onanmıştır.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 01.03.2023 T., 2020/18944 E., 2023/933 K.
Gerçeğe aykırı mütalaa, yalnızca yanlış bilgi vermekle değil gerçeğin tümüyle veya kısmen gizlenmesiyle de gerçekleşebilir; kendisine verilen incelemeyi yapmayarak eksik rapor sunan bilirkişinin eylemi bu kapsamda değerlendirilmiştir. Sulh hukuk mahkemesinde görülen bir değişik iş dosyasında bilirkişi olarak atanan sanığa, keşif tutanağıyla bir kişiye ait hesap dökümlerini ve nakit kasa kayıtlarını inceleme yetkisi verilmiştir. Sanık mahkemeye sunduğu raporda nakit kasa kayıtlarına ve iç muhasebe nakit akışına ilişkin görüşe yer vermemiş, ceza yargılamasında alınan bilirkişi heyeti raporu da bu raporun eksik incelemeye dayandığını belirlemiştir. Asliye ceza mahkemesi suçun sabit olmadığı gerekçesiyle beraat kararı vermiştir. Daire, “Gerçeğe aykırı mütalaa verilmesi fiili, gerçeğin tümüyle gizlenip açıklanmaması, gerçeğin kısmen açıklanması veya gerçeğin kısmen veya tamamen değiştirilerek açıklanması suretiyle oluşmaktadır.” açıklamasını yapmıştır. Sanığın kendisine tevdi edilen işle ilgili gerekli incelemeyi yapmamak suretiyle gerçeğe aykırı rapor düzenlediğinin sonraki bilirkişi raporuyla da teyit edildiğini belirterek beraat gerekçesini yasal ve yerinde bulmamıştır. Beraat hükmü 01.03.2023 tarihinde katılan vekilinin temyizi üzerine mahkûmiyet gerektiği gerekçesiyle tebliğnameye uygun olarak oybirliğiyle bozulmuştur.