Kaçırılan Süre Geri Alınabilir mi? Eski Hâle Getirme ve İki Haftalık Süre (HMK m.95-101)
- Eski hâle getirme, elde olmayan bir sebeple kaçırılan sürenin sonuçlarını ortadan kaldırmaya yarayan istisnaî bir usul kurumudur (HMK m. 95-101).
- Yalnız iki tür süre için işler: kanunda belirtilen süreler ve hâkimin kesin olarak belirlediği süreler.
- Şart, engelin “elde olmayan” bir sebep olmasıdır; kişinin veya vekilinin isteği dışında o işlemi yapmaktan âciz kaldığı kanıtlanmalıdır.
- Aynı sonuca başka bir hukukî yoldan ulaşılabiliyorsa eski hâle getirme talep edilemez (m. 95/2). Bu, uygulamada en sık ret sebebidir.
- Talep, engelin ortadan kalkmasından itibaren iki hafta içinde yapılmalıdır (m. 96/1).
- İlk derece ve istinafta en geç nihai karar verilinceye kadar talep edilebilir; nihai karar bir tarafın yokluğunda verilmişse tahkikatta kaçırılan süreler için sonradan da istenebilir (m. 96/2).
- Dilekçede sebepler ile delil veya emareleri gösterilmelidir; ayrıca kaçırılan işlemin de aynı süre içinde yapılması zorunludur (m. 97).
- Merci ayrımı hayatîdir: istinaf hakkı düşmüşse bölge adliye mahkemesinden, temyiz hakkı düşmüşse Yargıtaydan talep edilir (m. 98).
- Talep, yargılamayı kendiliğinden ertelemez ve hükmün icrasına engel olmaz (m. 99).
- Talep kabul edilirse mahkeme hangi işlemlerin geçersiz hâle geldiğini kararında belirtir; ıslahla geçersiz kılınamayan işlemler bundan da etkilenmez (m. 100/2).
- Giderler kural olarak talepte bulunan tarafa yükletilir (m. 101).
- Uygulamada kabul oranı düşüktür; sıradan hastalık, yoğunluk, elektronik tebligat gecikmesi iddiası ve belgesiz mazeretler kabul edilmemektedir.
Kısa cevap: Eski hâle getirme, elde olmayan bir sebeple kaçırılan sürenin sonuçlarını ortadan kaldırmaya yarayan istisnaî bir usul kurumudur ve yalnız kanunda belirtilen süreler ile hâkimin kesin olarak belirlediği süreler için işler. Talep, engelin ortadan kalkmasından itibaren iki hafta içinde yapılmalıdır (HMK m.96/1); aynı sonuca başka bir hukukî yoldan ulaşılabiliyorsa talep edilemez (m.95/2).
Usul hukukunda süreler acımasızdır. İki haftalık temyiz süresi geçtiğinde hakkınız ne kadar güçlü olursa olsun kapı kapanır. Ancak kanun koyucu, insanın elinde olmayan durumları da görmüştür: ağır bir kaza, tutukluluk, doğal afet, iletişimi tümüyle kesen bir olay. Bu gibi hâllerde kaçırılan sürenin sonuçlarını ortadan kaldırmaya yarayan kurum, eski hâle getirmedir.
Kurumun adı bazen yanlış anlaşılıyor. Eski hâle getirme, “mazeret bildirme” ya da “süre uzatımı” değildir. Düşmüş bir hakkın canlandırılmasıdır ve tam da bu yüzden şartları dardır, uygulaması ise oldukça katıdır. Aşağıda maddeyi, uygulamayı ve Yargıtayın hangi mazeretleri kabul edip hangilerini reddettiğini birlikte ele alıyoruz.
Kanunî dayanak
“(1) Elde olmayan sebeplerle, kanunda belirtilen veya hâkimin kesin olarak belirlediği süre içinde bir işlemi yapamayan kimse, eski hâle getirme talebinde bulunabilir.
(2) Süresinde yapılamayan işlemle ulaşılmak istenen aynı sonuca, eski hâle getirme dışında, başka bir hukuki yoldan ulaşılabiliyorsa, eski hâle getirme talebinde bulunulamaz.”
“(1) Eski hâle getirme, işlemin süresinde yapılamamasına sebep olan engelin ortadan kalkmasından itibaren iki hafta içinde talep edilmelidir.
(2) İlk derece ve istinaf yargılamalarında, en geç nihai karar verilinceye kadar eski hâle getirme talebinde bulunmak mümkündür. Ancak, nihai karar bir tarafın yokluğunda verilmişse, tahkikat aşamasında kaçırılan süreler için kararın verilmesinden sonra da eski hâle getirme talebinde bulunulabilir.”
“(1) Eski hâle getirme, dilekçeyle talep edilir. Dilekçede, talebin dayandığı sebepler ile bunların delil veya emareleri gösterilir. Süresinde yapılamayan işlemin de eski hâle getirme talebinde bulunmak için öngörülen süre içinde yapılması zorunludur.”
“(1) Yapılamayan işlem için eski hâle getirme, bu işlem hakkında hangi mahkemede inceleme yapılacak idiyse, o mahkemeden talep edilir.
(2) Eski hâle getirme, istinaf yoluna başvuru hakkının düşmesi hâlinde, bölge adliye mahkemesinden; temyiz yoluna başvuru hakkının düşmesi hâlinde ise Yargıtaydan talep edilir.”
“(1) Eski hâle getirme talebi, yargılamanın ertelenmesini gerektirmez ve hükmün icrasına engel olmaz. Ancak, talebi inceleyen mahkeme, talebi haklı görürse, teminat gösterilmek şartıyla, yargılamanın ertelenmesine veya hükmün icrasının geri bırakılmasına karar verebilir. Mahkeme, gerektiğinde teminat gösterilmeden de yargılamanın ertelenmesine veya icranın geri bırakılmasına karar verebilir.”
“(2) Mahkeme, eski hâle getirme talebinin kabulü hâlinde, hangi işlemlerin geçersiz hâle geldiğini kararında belirtir. Islahla geçersiz kılınamayan işlemler, eski hâle getirme talebinden de etkilenmez.”
Eski hâle getirmenin beş şartı
| Şart | Ne anlama gelir? | Uygulamadaki karşılığı |
|---|---|---|
| Kaçırılan süre kanunî ya da kesin süre olmalı | Düzenleyici (kesin olmayan) süreler için eski hâle getirmeye gerek yoktur | Kesin sürenin sonuçları ihtar edilmiş olmalıdır |
| Engel “elde olmayan sebep” olmalı | Kişinin veya vekilinin iradesi dışında, o işlemi yapmaktan âciz bırakan bir hâl | Hastalık tek başına yetmez; kişiyi işten alıkoyacak ağırlıkta olmalıdır |
| Başka hukukî yol bulunmamalı | Aynı sonuca başka yoldan ulaşılabiliyorsa talep dinlenmez (m. 95/2) | İkinci bir vekilin bulunması, UYAP’tan işlem yapılabilmesi bu kapsamdadır |
| İki haftalık süre içinde talep edilmeli | Süre, engelin kalktığı andan işler; kaçırılan işlem de bu süre içinde yapılmalıdır | Engelin ne zaman kalktığı belgelenmelidir |
| Delil veya emare gösterilmeli | Sebebin somut olarak kanıtlanması gerekir (m. 97) | Belgesiz, sadece beyana dayanan talepler reddedilmektedir |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Önce kaçırdığınız sürenin niteliğini belirleyin: kanunî süre mi, hâkimin verdiği kesin süre mi, yoksa düzenleyici bir süre mi? Düzenleyici sürede eski hâle getirmeye gerek yoktur.
- Engelin başladığı ve bittiği tarihleri net biçimde tespit edin. İki haftalık süre, engelin ortadan kalktığı günden işlemeye başlar; kaçırma tarihinden değil.
- Aynı sonuca başka bir yoldan ulaşıp ulaşamayacağınızı dürüstçe değerlendirin. Örneğin usulsüz tebligat iddianız varsa, doğru yol eski hâle getirme değil, öğrenme tarihine dayalı itirazdır.
- Dilekçenizi iki hafta içinde verin ve mutlaka aynı dilekçeyle (ya da eş zamanlı olarak) kaçırdığınız işlemi de yapın: temyiz dilekçenizi, cevap dilekçenizi, delil listenizi birlikte sunun.
- Doğru mercie başvurun. İstinaf hakkı düşmüşse bölge adliye mahkemesi, temyiz hakkı düşmüşse Yargıtay yetkilidir. Yanlış mercie yapılan başvuru zaman kaybettirir.
- Delil ve emareleri dilekçeye ekleyin: hastane yatış belgesi, ameliyat raporu, tutukluluk belgesi, afet kaydı, kaza tutanağı, resmî yazışma. Salt beyan yeterli değildir.
- Sağlık mazereti ileri sürüyorsanız raporun tarihini ve içeriğini kontrol edin. Rapor, sizi yapmanız gereken işlerden alıkoyacak ağırlıkta bir durumu göstermelidir; “istirahat” ibaresi tek başına belirleyici değildir.
- Vekil olarak başvuruyorsanız dosyada başka vekil bulunup bulunmadığına bakın. Birden fazla vekil varsa talebiniz m. 95/2 gerekçesiyle reddedilecektir.
- Elektronik tebligat (UETS) kaynaklı bir gecikme ileri sürüyorsanız, teknik arızayı kanıtlayan sistem kaydı, hata ekranı veya kurumsal yazışma sunun. Sadece “sistemde gecikme oldu” beyanı kabul edilmemektedir.
- Hükmün icrasından endişeliyseniz, talebinizle birlikte HMK m. 99 uyarınca icranın geri bırakılmasını da isteyin. Aksi hâlde talep, icrayı kendiliğinden durdurmaz.
- Talebiniz kabul edilirse, kararda hangi işlemlerin geçersiz hâle geldiğinin açıkça yazılmasını isteyin; ıslahla geçersiz kılınamayan işlemler bundan etkilenmez.
- Reddedilme ihtimaline karşı paralel bir savunma kurgulayın: usulsüz tebligat, kesin sürenin sonuçlarının ihtar edilmemiş olması veya sürenin hiç işlememiş olması gibi doğrudan itirazlar çoğu zaman eski hâle getirmeden daha güçlüdür.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/3226, K. 2023/2937, 26.10.2023
Hastalık, kişiyi yapması gereken işlerden alıkoyacak derecede âcze düşürmedikçe eski hâle getirme sebebi değildir. Davacı vekili, yaşadığı ağır sıkıntılar nedeniyle ruhen çöktüğünü ve iki hekimin raporuyla bunu belgelediğini ileri sürerek temyiz süresinin kaçırılması bakımından eski hâle getirme talep etmiştir. Daire önce kuralı ortaya koymuştur: “Düşen bir hakkın eski hale getirilebilmesine karar verilebilmesi için belli bir süre içinde işlem yapmaya mecbur olan kimsenin veya vekilin arzu ve isteği dışında o işlemi yapmaktan aciz olduğunu kanıtlamasının gerekmesine göre, somut olayda, rapor tarihi ve doktor raporuna konu hastalığın niteliği dikkate alındığında, mevcut rahatsızlığın kişiyi yapması gereken işlerden alıkoyacak derecede acze düşürmediği gibi, temyiz dilekçesinin UYAP üzerinden de verilebilmesinin mümkün bulunması karşısında… eski hale getirme isteminde bulunma koşulları” oluşmamıştır. Kararın ikinci yarısı ayrıca önemlidir: UYAP üzerinden işlem yapılabilmesi, m. 95/2 anlamında “başka bir hukukî yol” sayılmıştır. Sonuç: eski hâle getirme talebinin HMK m. 98 gereği REDDİNE ve temyiz dilekçesinin süreden reddine ilişkin ek kararın ONANMASINA, 26.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/6399, K. 2025/7140, 01.12.2025
Elektronik tebligatta “sistemde gecikme oldu” beyanı, kanıtlanmadıkça eski hâle getirme sebebi olmaz. Bölge adliye mahkemesi kararı davalı vekiline 20.10.2025 tarihinde UETS üzerinden tebliğ edilmiş, temyiz dilekçesi ise iki haftalık süre geçtikten sonra 08.11.2025 tarihinde verilmiştir. Vekil, tebligatın kurumsal kullanıcı panelinde teknik gecikme nedeniyle zamanında görüntülenemediğini ileri sürmüştür. Daire, önce genel ölçütü tekrarlamış — “belli süre içerisinde işlem yapmaya mecbur olan kimsenin veya vekilinin arzu ve isteği dışında o işlemi yapmaktan aciz olduğu kanıtlanmış bulunmalıdır” — ardından somut olayda şu değerlendirmeyi yapmıştır: “Aynı tarihte olabilecek saat farkı aksamaları hariç temyiz süresi geçtikten beş gün sonra dilekçenin verilmesi ve durumun kanıtlanabilir olmaması karşısında, HMK’nın 95/2. maddesi uyarınca eski hale getirme isteminde bulunulamayacağından yerinde görülmeyen bu yoldaki istemin reddine karar vermek gerekmiştir.” Sonuç: eski hâle getirme isteminin REDDİNE ve temyiz isteminin süreden REDDİNE, 01.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2022/1418, K. 2022/1817, 14.03.2022
Dosyada birden fazla vekil varsa, bir vekilin engeli eski hâle getirme sebebi sayılmaz. Temyiz süresi kaçırıldıktan sonra eski hâle getirme talep eden vekilin yanında, davacının aynı dosyada başka avukatlarla da temsil edildiği anlaşılmıştır. Daire bunu doğrudan m. 95/2 kapsamında değerlendirmiştir: “Dosyanın tetkikinde davacının davada eski hale getirme isteyen Av. … dışında Av. … ve Av. … tarafından da temsil edildiği görülmektedir. Diğer vekiller tarafından da temyiz ile ilgili işlemlerin yapılabilecek olması karşısında, HMK’nın 95/2. maddesi uyarınca eski hale getirme isteminde bulunulamayacağından yerinde görülmeyen bu yoldaki istemin reddine karar vermek gerekmiştir.” Karar, “başka bir hukukî yol” ölçütünün somut ve pratik biçimde uygulandığını göstermesi bakımından öğreticidir. Sonuç: eski hâle getirme isteminin REDDİNE ve temyiz isteminin süreden REDDİNE, 14.03.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2024/4935, K. 2024/8320, 09.10.2024
Dilekçede hiçbir bilgi veya belgeye dayanılmamışsa talebin şartları hiç oluşmaz. Üçüncü kişinin istihkak davasında mahkeme, ön inceleme tutanağı gereğince eksikliklerin tamamlanması için iki haftalık kesin süre vermiş; dava değeri belirlenip eksik harç tamamlanmadığı için dava dilekçesinin reddine karar verilmiştir. Davacı, karara karşı eski hâle getirme istemiyle birlikte temyiz yoluna başvurmuştur. Daire, kuralı hatırlattıktan sonra sonuca ulaşmıştır: “Dilekçe içeriği ve eski hale getirme talebine ilişkin olarak herhangi bir bilgi veya belgeye dayanılmaması nedeniyle 6100 sayılı HMK’nın 95. ve devamı maddelerinde düzenlenen eski hale getirme koşullarının oluşmadığının anlaşılmasına göre eski hale getirme talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.” Karar ayrıca kesin süre ile eski hâle getirmenin kesişme noktasını göstermektedir: kesin süreye uyulmaması eski hâle getirmeye konu olabilir, ama ancak belgelenmiş bir engel varsa. Sonuç: eski hâle getirme talebinin reddi ile temyiz talebinin reddine ilişkin son kararın ONANMASINA, 09.10.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.
Birinci halka: kurumun kendisi istisnaîdir. Dört kararın dördünde de talep reddedilmiştir. Bu bir tesadüf değil, kurumun mantığının doğal sonucudur. Süreler, yargılamanın öngörülebilirliğini ve karşı tarafın kesinleşme beklentisini korur. Eski hâle getirme bu korumayı delen bir istisnadır; istisnalar da dar yorumlanır. Dolayısıyla “nasılsa eski hâle getirme isterim” düşüncesiyle süre kaçırmak, pratikte hakkı kaybetmekle aynı anlama gelir.
İkinci halka: âcz ölçütü, mazeret ölçütünden çok daha ağırdır. Duruşmaya katılamamak için sunulan mazeret ile süreyi kaçırdıktan sonra sunulan eski hâle getirme sebebi aynı şey değildir. 3. Hukuk Dairesinin kararı bunu açıkça gösteriyor: doktor raporu vardır, rahatsızlık gerçektir; ancak rahatsızlığın niteliği kişiyi “yapması gereken işlerden alıkoyacak derecede âcze düşürmemiştir”. Aranan şey rahatsızlık değil, işlem yapma imkânsızlığıdır.
Üçüncü halka: m. 95/2 sessiz ama en ölümcül şarttır. Kararların üçünde ret gerekçesi doğrudan ya da dolaylı olarak bu fıkraya dayanıyor. Dosyada ikinci bir vekil varsa (11. HD, 2022), ya da işlem UYAP üzerinden yapılabiliyorsa (3. HD, 2023), “başka bir hukukî yol” mevcut sayılıyor. Elektronik dosya sisteminin yaygınlaşmasıyla bu şartın kapsamı fiilen genişlemiştir: fiziksel olarak adliyeye gidememek, artık tek başına imkânsızlık anlamına gelmiyor.
Dördüncü halka: ispat yükü tamamen talep edende ve belgeye dayanmalı. HMK m. 97 dilekçede sebeplerin yanı sıra “delil veya emarelerinin” gösterilmesini arıyor. 12. Hukuk Dairesinin kararında talep, hiçbir bilgi veya belgeye dayanılmadığı için daha ilk aşamada elenmiştir. 11. Hukuk Dairesinin 2025 tarihli kararında da UETS gecikmesi iddiası “durumun kanıtlanabilir olmaması” nedeniyle reddedilmiştir. Bu, dijital mazeretler bakımından önemli bir uyarıdır: teknik arıza iddiası, sistem kaydıyla desteklenmedikçe sonuç doğurmaz.
Beşinci halka: merci ve zamanlama hataları esasa hiç girilmeden talebi bitirir. HMK m. 98’e göre temyiz hakkı düşmüşse talep Yargıtaya yapılır; ilk derece mahkemesinin bu konuda verdiği kararlar hukukî değerden yoksundur. Aynı şekilde m. 96’daki iki haftalık süre hak düşürücü niteliktedir ve m. 97 gereği kaçırılan işlemin de bu süre içinde yapılması zorunludur. Yani sadece “eski hâle getirme istiyorum” demek yetmez; temyiz dilekçesini de aynı anda vermek gerekir.
Altıncı halka: eski hâle getirme çoğu zaman ikinci en iyi yoldur. Süre kaçırıldığında ilk bakılması gereken, sürenin gerçekten işleyip işlemediğidir. Tebligat usulsüz mü yapıldı, kesin sürenin sonuçları ihtar edildi mi, karar yokluğunuzda mı verildi? Bu itirazlar başarılı olduğunda süre hiç işlememiş sayılır ve eski hâle getirmeye gerek kalmaz. Nitekim m. 95/2’nin mantığı da tam budur: başka bir yol varsa, o yol denenmelidir.
Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru |
|---|---|
| “Mazeret bildiririm, süre uzar.” | Eski hâle getirme süre uzatımı değildir; düşmüş bir hakkın canlandırılmasıdır ve şartları çok dardır. |
| “Doktor raporu aldım, yeter.” | Rapor, kişiyi işlem yapmaktan âciz bırakacak ağırlıkta bir durumu göstermelidir. İstirahat raporu tek başına yetmez. |
| “Sadece eski hâle getirme dilekçesi veririm, kabul edilirse temyiz ederim.” | HMK m. 97 gereği kaçırılan işlemin de aynı süre içinde yapılması zorunludur. Temyiz dilekçesini birlikte verin. |
| “İki haftalık süre, süreyi kaçırdığım günden başlar.” | Süre, engelin ortadan kalktığı tarihten işler. Engelin bitiş tarihini belgeleyin. |
| “Talebi ilk derece mahkemesine veririm, o gönderir.” | Temyiz hakkı düşmüşse merci Yargıtaydır (m. 98/2). Yanlış mercie başvuru sonuç doğurmaz. |
| “Vekilim hastaydı, başka çare yoktu.” | Dosyada başka vekil varsa veya işlem UYAP’tan yapılabiliyorsa m. 95/2 gereği talep reddedilir. |
| “UETS’te gecikme oldu demem yeterli.” | Teknik arıza, sistem kaydı veya kurumsal yazışmayla kanıtlanmalıdır; beyan yeterli görülmemektedir. |
| “Talep verince icra durur.” | Talep, hükmün icrasına engel değildir (m. 99). İcranın geri bırakılmasını ayrıca istemeniz gerekir. |
| “Talep kabul edilirse dava baştan başlar.” | Mahkeme yalnızca hangi işlemlerin geçersiz hâle geldiğini belirtir; ıslahla geçersiz kılınamayan işlemler etkilenmez (m. 100/2). |
Eski hâle getirme tam olarak nedir?
Elde olmayan bir sebeple, kanunda belirtilen veya hâkimin kesin olarak belirlediği süre içinde bir işlemi yapamayan kişinin, kaçırdığı sürenin sonuçlarını ortadan kaldırmasına imkân veren istisnaî bir usul kurumudur. HMK m. 95-101 arasında düzenlenmiştir.
Her süre için eski hâle getirme istenebilir mi?
Hayır. Yalnızca kanunda belirtilen süreler ile hâkimin kesin olarak belirlediği süreler için istenebilir. Düzenleyici (kesin olmayan) sürelerde işlem sonradan da yapılabildiğinden eski hâle getirmeye gerek yoktur.
“Elde olmayan sebep” ne demektir?
Kişinin veya vekilinin arzu ve isteği dışında, o işlemi yapmaktan âciz kalmasına yol açan bir hâldir. Yargıtay bunu dar yorumlar: aranan şey rahatsızlık veya zorluk değil, işlemi yapma imkânsızlığıdır ve bu imkânsızlığın kanıtlanması gerekir.
Avukatımın hastalanması eski hâle getirme sebebi midir?
Kendiliğinden değildir. Hastalığın vekili işlem yapmaktan alıkoyacak ağırlıkta olması ve belgelenmesi gerekir. Ayrıca dosyada başka bir vekil varsa ya da işlem UYAP üzerinden yapılabiliyorsa, HMK m. 95/2 gereği talep reddedilir.
Talebi ne kadar süre içinde yapmalıyım?
Engelin ortadan kalkmasından itibaren iki hafta içinde (m. 96/1). Bu süre, süreyi kaçırdığınız tarihten değil, engelin bittiği tarihten işler. Ayrıca kaçırdığınız işlemin de aynı iki hafta içinde yapılması zorunludur (m. 97).
Talebi hangi mahkemeye yapacağım?
Kural olarak, yapılamayan işlem hangi mahkemede incelenecek idiyse o mahkemeye. İstinaf yoluna başvuru hakkı düşmüşse bölge adliye mahkemesine, temyiz yoluna başvuru hakkı düşmüşse doğrudan Yargıtaya başvurulur (m. 98).
İlk derece mahkemesi temyiz süresine ilişkin eski hâle getirme talebimi karara bağlayabilir mi?
Temyiz yoluna başvuru hakkının düşmesi hâlinde inceleme mercii Yargıtaydır. Bu nedenle ilk derece mahkemesinin bu konuda vereceği kararlar isabetli olmaz; talep, hükmü temyizen incelemekle görevli daire tarafından değerlendirilir.
Dilekçemde neler bulunmalı?
Talebin dayandığı sebepler ile bunların delil veya emareleri (m. 97). Somut belge sunmayan, yalnız beyana dayanan talepler reddedilmektedir. Hastane kaydı, tutukluluk belgesi, afet kaydı, sistem hata kaydı gibi delilleri dilekçeye ekleyin.
Eski hâle getirme talebi icrayı durdurur mu?
Kendiliğinden durdurmaz. HMK m. 99 uyarınca talep, yargılamanın ertelenmesini gerektirmez ve hükmün icrasına engel olmaz. Ancak talebi inceleyen mahkeme, talebi haklı görürse teminat karşılığında (gerektiğinde teminatsız da) icranın geri bırakılmasına karar verebilir.
Talep kabul edilirse ne olur?
Mahkeme, kabul kararında hangi işlemlerin geçersiz hâle geldiğini açıkça belirtir (m. 100/2). Yani yargılama bütünüyle baştan başlamaz; yalnızca kararda gösterilen işlemler geçersiz sayılır. Ayrıca ıslahla geçersiz kılınamayan işlemler eski hâle getirmeden de etkilenmez.
Nihai karar verildikten sonra da talep edebilir miyim?
İlk derece ve istinaf yargılamalarında kural olarak en geç nihai karar verilinceye kadar talep edilebilir. Ancak nihai karar bir tarafın yokluğunda verilmişse, tahkikat aşamasında kaçırılan süreler için kararın verilmesinden sonra da talepte bulunmak mümkündür (m. 96/2).
Elektronik tebligat gecikmesi geçerli bir sebep midir?
Yalnızca kanıtlanabilirse. Yargıtay, UETS’te teknik bildirim gecikmesi yaşandığı yönündeki beyanı, durum kanıtlanabilir olmadığı için HMK m. 95/2 kapsamında reddetmiştir. Sistem kaydı, hata görüntüsü veya kurumsal yazışma sunulması gerekir.
Kesin süreye uymadım, eski hâle getirme çözüm olur mu?
Olabilir, ama ancak belgelenmiş bir engel varsa. Hiçbir bilgi veya belgeye dayanılmayan taleplerde şartların hiç oluşmadığı kabul edilmektedir. Ayrıca kesin sürenin sonuçlarının usulüne uygun biçimde ihtar edilip edilmediğini de kontrol edin.
Eski hâle getirme giderlerini kim öder?
Kural olarak talepte bulunan taraf (m. 101). Ancak karşı taraf asılsız itirazlar ileri sürerek giderlerin artmasına sebep olmuşsa, hâkim giderlerin tümünü veya bir kısmını karşı tarafa yükletebilir.
Ceza yargılamasındaki eski hâle getirme ile aynı mı?
Hayır, ayrı düzenlemelerdir. Hukuk yargılamasında HMK m. 95-101, ceza yargılamasında ise CMK m. 40 vd. hükümleri uygulanır. Şartlar ve merciler farklıdır; ceza dosyanız için CMK hükümlerine göre değerlendirme yapılmalıdır.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 95 — Eski hâle getirme talebi
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 96 — Süre
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 97 — Talebin şekli ve kapsamı
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 98 — Talep ve inceleme mercii
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 99 — Yargılamaya ve icraya etkisi
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 100 — İnceleme ve karar
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 101 — Giderler
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 94 — Kesin süre
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 90-93 — Sürelerin belirlenmesi, başlaması ve hesaplanması
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 361 — Temyiz süresi
- 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 32 — Usulsüz tebliğ ve öğrenme tarihi
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 40-42 — Ceza yargılamasında eski hâle getirme
Konuyla bağlantılı diğer yazılarımız: Kesin süre (HMK m. 94), Ceza yargılamasında eski hâle getirme (CMK m. 40), Ön inceleme duruşması, Dava şartları, Davanın ıslahı, Dava konusunun devri.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukukî görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Süre hesabı ve eski hâle getirme şartları her dosyada tebligat tarihine, engelin niteliğine ve belgelere göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir.