Deniz İş Kanunu ve Gemi Adamının Hakları: Kapsam, Kıdem Tazminatı ve Fazla Çalışma
- 4857 sayılı İş Kanunu m.4/1-a uyarınca deniz ve hava taşıma işlerinde çalışanlar hakkında İş Kanunu hükümleri uygulanmaz.
- Deniz taşıma işlerinde çalışan gemi adamları 854 sayılı Deniz İş Kanunu’na tabidir.
- Kanun’un uygulanabilmesi için geminin Türk Bayrağı taşıması ve yüz ya da daha yukarı grostonilatoluk olması gerekir.
- Aynı işverene ait gemilerin grostonilato toplamı yüz veya daha fazlaysa ya da işveren beş veya daha fazla gemi adamı çalıştırıyorsa Kanun yine uygulanır.
- Gemi yabancı bayrak taşıyorsa, Kanun’daki tonaj ve sayı ölçütleri de sağlanmıyorsa Deniz İş Kanunu uygulanmaz.
- Bu hâlde çalışan İş Kanunu kapsamında da olmadığından uyuşmazlığa Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır ve görevli mahkeme değişir.
- Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemece resen araştırılması gerekir.
- Deniz İş Kanunu’nda alt işverenlik kurumu düzenlenmemiştir; 4857 m.2’deki asıl işveren-alt işveren hükmü buraya uygulanamaz.
- Buna karşılık hizmet alım sözleşmesi görünüşte yapılmışsa Türk Borçlar Kanunu m.19 uyarınca muvazaa denetimi yapılır ve gerçek irade esas alınır.
- Muvazaa varsa gemi adamı alacaklarını hem görünüşteki hem gerçek işverenden isteyebilir.
- Gemi adamlarıyla objektif neden aranmaksızın belirli süreli iş sözleşmesi yapılabilir; 4857 m.11’deki sınırlama burada geçerli değildir.
- Geminin devri iş sözleşmesini sona erdirmez; kıdem, hizmet sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanır ve her iki işveren sorumlu olur.
- Geminin Türk Bayrağı’ndan ayrılması hâlinde sözleşme kendiliğinden bozulur; gemi adamı kıdem tazminatına hak kazanır, ihbar tazminatı isteyemez.
- İş süresi günde sekiz, haftada kırk sekiz saattir ve gemi adamının işbaşında çalıştığı ya da vardiya tuttuğu süreyi ifade eder.
- Fazla çalışma ücreti normal saat ücretinin en az yüzde yirmi beş artırılmasıyla bulunur; sadece göreve hazır beklenen süre fazla çalışma sayılmaz.
Bir gemide çalışan kişinin hangi kanuna tabi olduğu, o dosyada nelerin istenebileceğini baştan belirler. Kıdem tazminatının hesabı, ihbar öneli, yıllık izin süresi, fazla çalışmanın karşılığı, uygulanacak faiz türü ve hatta görevli mahkeme bu tek soruya bağlıdır. Buna rağmen uygulamada dosyaların önemli bir bölümü, geminin tonajı ve bayrağı hiç araştırılmadan doğrudan İş Kanunu’na göre hesaplanarak açılır ve Yargıtay’dan döner.
Bu yazıda 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun kapsamına hangi gemilerin ve hangi çalışanların girdiği, Kanun kapsamında kalınmadığında ne olacağı, alt işverenlik ve muvazaa denetiminin nasıl işlediği, kıdem tazminatı ile fazla çalışma ve faiz konularında hangi özel kuralların geçerli olduğu Yargıtay kararlarıyla ele alınmaktadır.
Kanunî dayanak
| Konu | 854 sayılı Deniz İş Kanunu | 4857 sayılı İş Kanunu |
|---|---|---|
| Kapsam ölçütü | Türk Bayrağı, yüz grostonilato, tonaj toplamı veya beş gemi adamı | Genel kural; deniz ve hava taşıma işleri dışlanmıştır |
| Belirli süreli sözleşme | Objektif neden aranmaz | İlk kurulmada ve yenilemede objektif ve esaslı neden aranır |
| Alt işverenlik | Düzenlenmemiştir; kurum uygulanamaz | m.2/7’de düzenlenmiştir, birlikte sorumluluk doğar |
| Haftalık iş süresi | Kırk sekiz saat, günde sekiz saat | Kırk beş saat |
| Fazla çalışma zammı | En az yüzde yirmi beş | Yüzde elli |
| Yıllık izin | Altı ay-bir yıl için en az on beş gün, bir yıl ve üzeri için en az bir ay | Kıdeme göre on dört, yirmi ve yirmi altı gün |
| Bildirim önelleri | İki, dört, altı ve sekiz hafta | İki, dört, altı ve sekiz hafta |
| Kötüniyet tazminatı | Önel ücretlerinin üç katı (m.16/D) | Bildirim süresinin üç katı (m.17) |
| Uygulanacak faiz | Kanunda en yüksek mevduat faizi öngörülmemiştir | Kıdem tazminatında mevduata uygulanan en yüksek faiz |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Geminin bayrağını, gemi tasdiknamesinden ve sicil kaydından belgeleyin; yabancı bayraklı gemide Deniz İş Kanunu uygulanmaz.
- Geminin grostonilatosunu tasdiknameden tespit edin; yüz grostonilatonun altındaysa diğer iki ölçütü araştırın.
- İşverene ait başka gemi bulunup bulunmadığını sorun ve tüm gemilerin toplam tonajının yüz grostonilatoyu aşıp aşmadığını ortaya koyun.
- İşverenin çalıştırdığı gemi adamı sayısını araştırın; beş veya daha fazlaysa tonaja bakılmaksızın Kanun uygulanır.
- Yapılan işin gerçekten deniz taşıma işi olup olmadığını belgeleyin; kıyıda ve iskelede yükleme boşaltma işleri İş Kanunu kapsamındadır.
- Dava dilekçenizde görev konusunu baştan tartışın; kapsam dışı kalınması ihtimaline karşı talebinizi Borçlar Kanunu hükümlerine göre de gerekçelendirin.
- İşveren sıfatını gemi malikiyle sınırlı görmeyin; gemiyi kendi ad ve hesabına işleten kimse de işverendir.
- Araya bir hizmet alım sözleşmesi konulmuşsa alt işverenlik değil muvazaa denetimi isteyin ve gerçek işvereni gösterin.
- Kıdem hesabında geminin devir ve intikallerini toplayın; devreden işverenin sorumluluğunun kendi dönemi ve o günkü ücretle sınırlı olduğunu gözetin.
- Gemi Türk Bayrağı’ndan ayrılmışsa sözleşmenin kendiliğinden bozulduğunu, kıdem tazminatının doğduğunu ancak ihbar tazminatı istenemeyeceğini hesaba katın.
- Fazla çalışmada sadece göreve hazır beklenen süreyi değil, fiilen çalışılan ya da vardiya tutulan süreyi hesaplatın; noter tasdikli fazla çalışma defterini talep edin.
- Faiz talebinizi Deniz İş Kanunu’na göre kurun; kıdem tazminatı, fazla çalışma ve tatil ücretlerinde en yüksek mevduat faizi istemeyin.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 01.07.2013 T., 2013/6100 E., 2013/15934 K.
Deniz İş Kanunu kapsamında olmanın ön koşulları belirlenmeden hesaplama yapılamaz. Daire, kapsamı şöyle özetlemiştir: “Deniz İş Kanunu kapsamında olmanın ön koşulu hizmet sözleşmesi ile çalışılan geminin Türk Bayrağı taşıması ve yüz veya daha yukarı grostonilatoluk gemi olması ve/veya aynı işverene ait gemilerin grostonilato toplamı yüz veya daha fazla olması ve yahut işverenin çalıştığı gemi adamı sayısı 5 veya daha fazla olması gerekir. Gemi Türk bayrağı taşımıyor ise bu gemi de çalışanlar hakkında Deniz İş Kanunu uygulanmayacaktır.” Somut olayda bilirkişi raporunda doğrudan Deniz İş Kanunu’na göre yıllık izin hesaplanmış, ancak davacının bu Kanun kapsamında gemi adamı olup olmadığı açıklığa kavuşturulmamıştır. Daire, bu hususun kuşkuya yer vermeyecek şekilde ortaya konulmasını, gemi adamı olmadığı tespit edilirse işyerinde geçerli toplu iş sözleşmelerine göre izin sürelerinin belirlenmesini gerekli görmüştür. Sonuç: hüküm 01.07.2013 tarihinde oy birliğiyle BOZULMUŞTUR.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 13.02.2012 T., 2009/31285 E., 2012/3117 K.
Kapsam dışı kalındığında Borçlar Kanunu uygulanır ve iş mahkemesi görevsizdir; görev resen araştırılır. Daire şu sonuca varmıştır: “Gemi yabancı ülke bayrağı taşıyor veya gemi Türk bayraklı olsa dahi yüz grostonalitonluk değilse yada diğer belirtilen istisnai şartları taşımıyor ise bu gemide çalışanlar hakkında Deniz İş Kanunu uygulanamaz. Taşıma işinde çalışan bu gemideki işçiler de 4857 sayılı İş Kanunu kapsamı dışında kaldığından, haklarında Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.” Somut olayda geminin 78,68 gros hacimli olduğu, ancak tanık beyanlarında işverene ait başka gemilerden söz edildiği belirlenmiştir. Daire, “Görev kamu düzenine ait olduğundan resen dikkate alınmalıdır” diyerek işverenin tüm gemilerinin toplam tonajının ve çalıştırdığı gemi adamı sayısının araştırılmasını, kapsam içinde kalınıyorsa alacakların Deniz İş Kanunu’nun 14, 16, 20, 28, 40 ve 43. maddelerine göre hesaplanmasını gerekli görmüştür. Sonuç: hüküm oy birliğiyle BOZULMUŞTUR.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 29.04.2013 T., 2011/7792 E., 2013/12652 K.
Geminin devri sözleşmeyi sona erdirmez; Türk Bayrağı’ndan ayrılma ise sözleşmeyi kendiliğinden bozar. Daire, işveren tanımından başlamıştır: “işveren niteliğini kazanmak için mutlaka geminin maliki olmak zorunlu değildir. Kanunda açıkça gemi sahibinden başka kendisinin olmayan bir gemiyi kendi ad ve hesabına işleten kimsenin de işveren olacağı belirtilmiştir.” Kıdem bakımından şu kural aktarılmıştır: “Geminin devir veya intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka bir yere nakli halinde gemiadamının kıdemi, işyeri veya işyerlerindeki hizmet akitleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanır.” Daire ayrıca “Geminin yabancı bir şirkete satılarak Türk Bayrağını kaybetmesi halinde iş sözleşmesi kendiliğinden bozulacağından, gemiadamı ihbar tazminatına hak kazanamaz” demiş ve belirli süreli sözleşme bakımından “Kısaca gemiadamları ile herhangi bir neden olmaksızın belirli süreli iş sözleşmesi yapılabilir” tespitini yapmıştır. Somut olayda birden fazla yenilenen sözleşmenin belirsiz süreliye dönüştüğü kabul edilerek bakiye süre ücreti talebinin reddi gerektiği belirtilmiştir. Sonuç: karar 29.04.2013 tarihinde oy birliğiyle BOZULMUŞTUR.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 04.10.2022 T., 2022/7875 E., 2022/11093 K.
Alt işverenlik Deniz İş Kanunu’na uygulanamaz; denetim muvazaa üzerinden yapılır. Göreve hazır beklenen süre fazla çalışma değildir ve en yüksek mevduat faizi uygulanmaz. Daire, iki kanun arasındaki ilişkiyi netleştirmiştir: “iş hukukumuzda 854 sayılı Deniz İş Kanunu ile 4857 sayılı İş Kanunu arasında özel kanun-genel kanun ilişkisinin bulunmadığı, bu kanunların tümü için sadece 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun genel kanun niteliğinde olduğu ifade edilmelidir.” Buradan şu sonuca varılmıştır: “4857 sayılı İş Kanunu’nun 2 nci maddesinde düzenlenen asıl işveren-alt işverenlik kurumu 854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında bulunan iş ilişkilerine uygulanamaz…” Buna karşılık muvazaa denetimi açık tutulmuştur: “854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında bir hizmet alım sözleşmesi yapılsa da, hizmet alım amacı olmaksızın ve sadece görünüşte hizmet alım sözleşmesi akdedilmiş ise gerçek irade esas alınmalıdır. Bu anlamda muvazaa söz konusu olması durumunda gemiadamları işçilik alacaklarını hem görünüşteki işverenden hem de gerçek işverenden talep edebilir.” Daire ayrıca usta gemicinin günün yirmi dört saati hazır bulunmasının gerekmesine rağmen “fiilen çalışmadığı sürenin, iş süresinden sayılması mümkün olmadığından” fazla çalışma talebinin reddi gerektiğini ve Deniz İş Kanunu’nda öngörülmediği için kıdem tazminatı, fazla çalışma, genel tatil ve hafta tatili ücretlerine en yüksek mevduat faizi değil yasal faiz uygulanacağını belirtmiştir. Sonuç: bölge adliye mahkemesi kararı 04.10.2022 tarihinde oy birliğiyle BOZULMUŞTUR.
İkinci halka kapsam dışı kalmanın sonucu. Ölçütlerin hiçbiri sağlanmıyorsa çalışan ne İş Kanunu’na ne Deniz İş Kanunu’na tabidir. Böyle bir dosyada Borçlar Kanunu uygulanır ve iş mahkemesi görevsiz hâle gelir. Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan bu, taraflar ileri sürmese de resen araştırılır.
Üçüncü halka işveren sıfatı. Kanun, gemi malikiyle birlikte gemiyi kendi ad ve hesabına işleteni de işveren sayıyor. Bu, malik ile işleten farklı olduğunda husumetin kime yöneltileceğini doğrudan belirliyor.
Dördüncü halka araya konulan sözleşmeler. Kamu kurumlarıyla yapılan hizmet alım sözleşmelerinde alt işverenlik hükümlerine dayanılamıyor; çünkü bu kurum Deniz İş Kanunu’nda yok. Ancak kapı tamamen kapanmış değil: sözleşme görünüşte yapılmışsa muvazaa denetimi devreye giriyor.
Beşinci halka muvazaanın sonucu. Gerçek irade esas alındığında gemi adamı alacaklarını hem görünüşteki hem gerçek işverenden isteyebiliyor. Dolayısıyla dilekçede alt işverenlik yerine muvazaa iddiası kurulmalı ve buna uygun delil toplanmalıdır. Bu noktada alt işveren muvazaası bakımından geliştirilen ölçütler yol gösterici olsa da doğrudan uygulanmıyor.
Altıncı halka devir. Geminin el değiştirmesi sözleşmeyi sona erdirmiyor, kıdem süreleri toplanıyor ve her iki işveren sorumlu tutuluyor; devreden işverenin sorumluluğu ise kendi dönemi ve o günkü ücret seviyesiyle sınırlı. Kara tarafındaki karşılığı için işyeri devrinde işçi hakları karşılaştırmalı olarak okunabilir.
Yedinci halka sona erme biçimi. Geminin Türk Bayrağı’nı yitirmesi sözleşmeyi kendiliğinden bozuyor: kıdem tazminatı doğuyor ama ihbar tazminatı doğmuyor. Bu ayrım, talep sonucunu doğrudan etkiliyor.
Son halka hesap ve faiz. Fazla çalışmada ölçüt fiilen çalışılan ya da vardiya tutulan süre; göreve hazır beklemek tek başına yeterli değil. Faizde ise Deniz İş Kanunu’nda en yüksek mevduat faizi öngörülmediğinden yasal faiz uygulanıyor; ayrıntı için işçi alacaklarında faiz türü ve başlangıcı karşılaştırılmalıdır.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Gemi adamı sıfatını kapsam için yeterli saymak | Eksik inceleme nedeniyle bozma | Bayrak, tonaj ve gemi adamı sayısı ayrıca araştırılmalıdır |
| Alacakları doğrudan İş Kanunu’na göre hesaplatmak | Hesaplama dayanağı hatalı olur | Deniz İş Kanunu m.14, 16, 20, 28, 40 ve 43 esas alınmalıdır |
| Görev sorununu taraflar ileri sürmedikçe incelememek | Kamu düzenine aykırılık doğar | Görev resen araştırılmalıdır |
| Husumeti yalnızca gemi malikine yöneltmek | Gerçek işveren dava dışı kalır | Gemiyi kendi ad ve hesabına işleten de işverendir |
| Hizmet alımında alt işverenlik hükümlerine dayanmak | Kurum bu Kanun’a uygulanamaz | Muvazaa denetimi ve TBK m.19 ileri sürülmelidir |
| Belirli süreli sözleşme için objektif neden aramak | Geçersizlik iddiası sonuçsuz kalır | Deniz İş Kanunu’nda böyle bir sınırlama yoktur |
| Geminin devrini fesih saymak | Kıdem süresi eksik hesaplanır | Süreler toplanır, her iki işveren sorumludur |
| Bayraktan ayrılmada ihbar tazminatı istemek | Talep reddedilir | Sözleşme kendiliğinden bozulur, yalnızca kıdem doğar |
| Yirmi dört saat hazır bulunmayı fazla çalışma saymak | Fazla çalışma talebi reddedilir | Fiilen çalışılan veya vardiya tutulan süre esas alınır |
Gemide çalışan herkes Deniz İş Kanunu’na mı tabidir?
Hayır. Kanun’un 1. maddesine göre geminin Türk Bayrağı taşıması ve yüz ya da daha yukarı grostonilatoluk olması gerekir. Bu sağlanmıyorsa, aynı işverene ait gemilerin tonaj toplamının yüz veya daha fazla olması ya da işverenin beş veya daha fazla gemi adamı çalıştırması aranır. Bu ölçütlerin hiçbiri sağlanmıyorsa Deniz İş Kanunu uygulanmaz.
Kapsam dışında kalırsam hangi kanun uygulanır?
Deniz taşıma işlerinde çalışanlar 4857 sayılı İş Kanunu m.4/1-a uyarınca İş Kanunu kapsamı dışındadır. Deniz İş Kanunu’nun kapsam koşulları da sağlanmıyorsa, Yargıtay kararlarında belirtildiği üzere bu kişiler hakkında Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır. Bu durumda iş mahkemesi görevsiz olur ve genel hukuk mahkemeleri görevli hâle gelir.
Tonaj eşiği tutmuyorsa başka çare var mı?
Evet. Aynı işverene ait gemilerin grostonilato toplamı yüz veya daha fazlaysa Kanun uygulanır. Ayrıca işverenin çalıştırdığı gemi adamı sayısı beş veya daha fazlaysa geminin tonajına hiç bakılmaz. Bu nedenle dosyaya işverenin sahip olduğu tüm gemilerin listesi ile çalıştırdığı gemi adamı sayısına ilişkin kayıtlar getirtilmelidir.
Kıyıda yükleme boşaltma yapan işçi hangi kanuna tabidir?
4857 sayılı Kanun’un 4. maddesi, deniz ve hava taşıma işlerini kapsam dışı bıraktıktan sonra istisnalar getirmiştir. Kıyılarda veya liman ve iskelelerde gemilerden karaya ve karadan gemilere yapılan yükleme ve boşaltma işleri ile Deniz İş Kanunu kapsamına girmeyen ve tarım işlerinden sayılmayan, denizlerde çalışan su ürünleri üreticileriyle ilgili işler İş Kanunu hükümlerine tabidir.
Deniz İş Kanunu’nda işveren kimdir?
Kanun’un 2. maddesi işvereni “gemi sahibi veya kendisinin olmayan bir gemiyi kendi adına ve hesabına işleten kimse” olarak tanımlar. Yargıtay, işveren niteliği kazanmak için mutlaka geminin maliki olmanın zorunlu olmadığını vurgulamıştır. Bu nedenle malik ile işleten farklı kişilerse husumetin doğru yöneltilmesi gerekir.
Gemi adamıyla belirli süreli sözleşme yapılabilir mi?
Evet. 4857 sayılı Kanun m.11 belirli süreli iş sözleşmesinin hem kuruluşunda hem yenilenmesinde objektif ve esaslı neden ararken, Deniz İş Kanunu’nda böyle bir sınırlama yoktur. Yargıtay, gemi adamlarıyla herhangi bir neden olmaksızın belirli süreli iş sözleşmesi yapılabileceğini belirtmiştir. Ancak sözleşmenin birden fazla yenilenmesi hâlinde belirsiz süreliye dönüştüğü kabul edilebilmektedir.
Gemi satılırsa iş sözleşmem sona erer mi?
Kural olarak hayır. Kanun’un 19. maddesine göre geminin Türk Bayrağı’nı taşıma hakkı bulunduğu sürece mülkiyetin kısmen veya tamamen başka bir kişiye geçmesi hizmet akdinin feshini gerektirmez. Kıdem ise 20. madde uyarınca hizmet akitleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanır ve işlemiş kıdem tazminatlarından her iki işveren sorumlu olur.
Gemi yabancıya satılıp bayraktan çıkarsa ne olur?
Kanun’un 14. maddesinin dördüncü bendine göre geminin Türk Bayrağı’ndan ayrılması hâlinde hizmet akdi kendiliğinden bozulur. 20. madde uyarınca bu hâlde gemi adamı kıdem tazminatına hak kazanır. Ancak Yargıtay, sözleşme kendiliğinden bozulduğu için gemi adamının ihbar tazminatına hak kazanamayacağını belirtmiştir.
Bildirim önelleri ne kadardır?
Kanun’un 16. maddesine göre süresi belirsiz hizmet akdi, işi altı ay sürmüş gemi adamı için bildirimden iki hafta, altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş olan için dört hafta, bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan için altı hafta, üç yıldan fazla sürmüş olan için sekiz hafta sonra bozulmuş olur. Bu öneller asgaridir ve sözleşmeyle artırılabilir.
Sendikaya üye olduğum için çıkarıldım. Ne isteyebilirim?
Kanun’un 16. maddesinin (D) bendi, gemi adamının sendikaya üye olması, şikâyete başvurması gibi sebeplerle işinden çıkarılması hâllerinde ve genel olarak fesih hakkının kötüye kullanıldığını gösteren durumlarda, önellere ait ücretlerin üç katı tutarında tazminat ödeneceğini düzenler. Maddede tarafların ayrıca tazminat isteme hakkının saklı olduğu da belirtilmiştir.
Haftalık iş sürem kaç saat?
Kanun’un 26. maddesine göre genel bakımdan iş süresi günde sekiz ve haftada kırk sekiz saattir; bu süre haftanın iş günlerine eşit olarak bölünür. İş süresi, gemi adamının işbaşında çalıştığı veya vardiya tuttuğu süredir. İşveren, vardiyaları ile yemek ve dinlenme zamanlarını bir çizelgeyle belirtip gemi adamlarının görebileceği bir yere asmak zorundadır.
Gemide sürekli hazır bulunmam fazla çalışma sayılır mı?
Hayır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, usta gemicinin günün yirmi dört saatinde her an çalışmaya hazır olması gerekse de fiilen çalışmadığı sürenin iş süresinden sayılmasının mümkün olmadığını, bu nedenle fazla çalışma alacağı talep hakkı bulunmadığını belirtmiştir. Ölçüt, fiilen çalışılan ya da vardiya tutulan süredir.
Fazla çalışma ücreti nasıl hesaplanır ve nasıl ispatlanır?
Kanun’un 28. maddesine göre fazla çalışmanın her saatine ödenecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmi beş artırılmasıyla bulunacak miktardan az olamaz. Aynı madde, işverene fazla çalışmaları belgelemek üzere noterden tasdikli ayrı bir defter tutma zorunluluğu getirmiştir. Geminin selameti için kaptanın zorunlu gördüğü işler, sıhhi formaliteler nedeniyle yapılan ilave işler ve gemide yapılan talimler fazla çalışma sayılmaz.
Yıllık izin süresi ne kadardır?
Kanun’un 40. maddesine göre aynı işveren emrinde veya aynı gemide bir takvim yılı içinde en az altı ay çalışmış gemi adamı yıllık ücretli izne hak kazanır. İzin süresi, altı aydan bir yıla kadar hizmeti olanlar için on beş günden, bir yıl ve daha fazla hizmeti olanlar için yılda bir aydan az olamaz. Bu haktan feragat edilemez ve gemi adamı yabancı bir liman ya da sözleşmenin yapıldığı yer dışında izin kullanmaya zorlanamaz.
Alacaklarıma hangi faiz uygulanır?
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Deniz İş Kanunu’nda bankalarca uygulanan en yüksek mevduat faizi oranının öngörülmediğini belirtmiştir. Bu nedenle kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, genel tatil ve hafta tatili ücreti alacaklarına 4857 sayılı Kanun’daki en yüksek mevduat faizi uygulanamaz; dava ve ıslah tarihlerinden itibaren yasal faiz işletilmesi gerekir.
- 854 sayılı Deniz İş Kanunu m.1 — Kanun’un kapsamı ve tonaj ile gemi adamı sayısı ölçütleri
- 854 sayılı Kanun m.2 — gemi adamı, kaptan, işveren ve işveren vekili tanımları
- 854 sayılı Kanun m.14 — derhâl fesih sebepleri ve sözleşmenin kendiliğinden bozulması
- 854 sayılı Kanun m.16 — bildirim önelleri ve kötüniyet tazminatı
- 854 sayılı Kanun m.19 — mülkiyetin geçmesinin sözleşmeye etkisi
- 854 sayılı Kanun m.20 — kıdem tazminatı, devir hâlinde sorumluluk ve tavan
- 854 sayılı Kanun m.26 ve m.28 — iş süresi ve fazla saatlerle çalışma
- 854 sayılı Kanun m.40 — yıllık ücretli izin
- 854 sayılı Kanun m.46 ve m.48 — görevli mahkeme ve daha elverişli hakların saklılığı
- 4857 sayılı İş Kanunu m.4 — deniz ve hava taşıma işlerinde istisna ve ayrık hâller
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.19 — muvazaa ve gerçek iradenin esas alınması
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.5 — iş mahkemelerinin görevi
İlgili yazılarımız: kıdem tazminatı hesaplama · ihbar tazminatı hesaplama · yıllık izin ücreti hesaplama · belirli süreli iş sözleşmesi · asıl işveren-alt işveren ilişkisi ve muvazaa
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.