Grev Hangi İşlerde Yasaktır, Ne Zaman Ertelenir? 6356 Sayılı Kanun m.62 ve m.63
- Grev, işçilerin topluca çalışmamak suretiyle işyerinde faaliyeti durdurmak veya önemli ölçüde aksatmak amacıyla işi bırakmalarıdır.
- Lokavt ise işyerinde faaliyetin tamamen durmasına neden olacak tarzda işçilerin topluca işten uzaklaştırılmasıdır.
- Kanuni lokavt, ancak işçi sendikasının grev kararı almış olması hâlinde mümkündür; lokavt greve bağlı olarak kullanılır.
- Kanun m.62, can ve mal kurtarma, cenaze ve mezarlık, şehir şebeke suyu, elektrik, doğal gaz, petrol ve petrokimya işleri gibi alanlarda kesin grev ve lokavt yasağı öngörür.
- Millî Savunma Bakanlığı ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Komutanlıklarınca doğrudan işletilen işyerlerinde, kamu kuruluşlarınca yürütülen itfaiye ve hastanelerde de grev ve lokavt yapılamaz.
- Başladığı yolculuğu yurt içindeki varış yerinde bitirmemiş deniz, hava, demir ve kara ulaştırma araçlarında da grev ve lokavt yasaktır.
- Cumhurbaşkanı, genel hayatı önemli ölçüde etkileyen doğa olaylarının gerçekleştiği yerlerde grev ve lokavtı yasaklayabilir.
- Kanuni bir grev veya lokavt genel sağlığı ya da millî güvenliği bozucu nitelikteyse altmış gün süreyle ertelenebilir.
- Erteleme süresi kararın yayımı tarihinde başlar ve bu süre içinde arabulucu uyuşmazlığın çözümü için çaba gösterir.
- Erteleme süresinin sonunda anlaşma sağlanamazsa altı iş günü içinde başvurulmazsa işçi sendikasının yetkisi düşer.
- Danıştay, millî güvenlik ölçütünün somut belgeyle ortaya konması gerektiğini kabul etmekte, ara kararıyla kurum görüşlerini getirtmektedir.
- İdari işlem metninde gerekçenin ayrıntılı gösterilmesi zorunluluğu bulunmadığı, gerekçenin yargılama sırasında ortaya konabileceği kabul edilmiştir.
- Bir işin ya da işyerinin grev yasağı kapsamında olup olmadığını belirleme görevi Yüksek Hakem Kuruluna değil mahkemelere aittir.
- Yüksek Hakem Kurulu kararlarının kesin olması, bu tespit davasının açılmasına engel değildir.
- Buna karşılık Hukuk Genel Kurulu, işverenin bu tespiti istemekte hukuki yararı bulunmadığına karar vermiştir.
Kısa cevap: 6356 sayılı Kanun m.62, can ve mal kurtarma, cenaze ve mezarlık, şehir şebeke suyu, elektrik, doğal gaz, petrol ve petrokimya işleri gibi alanlarda kesin grev ve lokavt yasağı öngörür. Millî Savunma Bakanlığı ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Komutanlıklarınca doğrudan işletilen işyerlerinde, kamu kuruluşlarınca yürütülen itfaiye ve hastanelerde de grev ve lokavt yapılamaz.
Toplu iş sözleşmesi süreci anlaşmazlıkla sonuçlandığında işçi sendikasının elindeki en güçlü araç grevdir. Ancak bu araç iki ayrı mekanizmayla sınırlanabiliyor: bazı iş ve işyerlerinde grev doğrudan yasak, bazı hâllerde ise kanuni bir grev altmış gün süreyle ertelenebiliyor. Uygulamada erteleme kararı çoğu kez sendikanın elinde Yüksek Hakem Kuruluna başvurmaktan başka seçenek bırakmadığı için, bu kararların hukuka uygunluğu ayrı bir uyuşmazlık alanı oluşturuyor.
Bu yazıda grev ve lokavtın tanımları, kesin yasak kapsamındaki iş ve işyerleri, erteleme kararının şartları ve süresi, millî güvenlik ölçütünün nasıl denetlendiği, erteleme sonrası Yüksek Hakem Kurulu aşaması ve bir işyerinin yasak kapsamında olup olmadığını kimin belirleyeceği Danıştay ve Yargıtay kararlarıyla ele alınmaktadır.
Kanunî dayanak
| Konu | Grev ve lokavt yasağı (m.62) | Erteleme (m.63) |
|---|---|---|
| Niteliği | Kanundan doğan kesin yasak | Kanuni bir grev veya lokavtın geçici olarak durdurulması |
| Karar mercii | Kanun; doğa olaylarında Cumhurbaşkanı | Cumhurbaşkanı |
| Sebep | İş veya işyerinin listede yer alması | Genel sağlığı veya millî güvenliği bozucu nitelik |
| Süre | Süresizdir; doğa olaylarında durum devam ettiği sürece | Altmış gün |
| Sürenin başlangıcı | — | Kararın yayımı tarihi |
| Erteleme süresinde ne olur | — | Arabulucu çaba gösterir; taraflar özel hakeme gidebilir |
| Süre sonunda | Uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulunca çözülür | Altı iş günü içinde başvurulmazsa sendikanın yetkisi düşer |
| Kapsam uyuşmazlığı | İş mahkemesinde tespit davası | Erteleme kararına karşı Danıştay’da iptal davası |
| Yargı denetimi | Adli yargı | İdari yargı |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Toplu iş sözleşmesi sürecinde yetki tespitinin kesinleştiğini ve arabuluculuk aşamasının tamamlandığını belgeleyin; grev kararı ancak bu aşamadan sonra alınabilir.
- Grev kararı almadan önce işyerlerinizin ve orada görülen işlerin m.62’deki kesin yasak listesine girip girmediğini kontrol edin.
- İşletme toplu iş sözleşmesi söz konusuysa, işletmeye bağlı işyerlerinden birinde yasak kapsamında iş bulunmasının tüm işletmeyi etkileyip etkilemediğini değerlendirin.
- Kapsam tartışmalıysa iş mahkemesinde tespit davası açmayı düşünün; ancak bu davayı açmakta hukuki yararınızın bulunup bulunmadığını önceden tartın.
- Erteleme kararı Resmî Gazete’de yayımlandığında altmış günlük sürenin yayım tarihinde başladığını takvime işleyin.
- Erteleme kararına karşı Danıştay’da iptal davası açın ve yürütmenin durdurulması talebini erteleme süresine dikkat çekerek ayrıca gerekçelendirin.
- Dilekçenizde, kararda yalnızca kanundaki soyut ifadenin tekrarlandığını ve millî güvenlik bağlantısının somut verilerle gösterilmediğini ileri sürün.
- Mahkemeden ara kararıyla, erteleme sebebine ilişkin kurum görüşlerinin ve dayanak belgelerin getirtilmesini talep edin.
- İdare savunmasında savunma sanayii bağlantısına dayanıyorsa, aynı ürünün başka kaynaktan tedarik imkânını ve mevcut stok durumunu sorgulatın.
- Erteleme süresi içinde arabuluculuk sürecini işletin; taraflar anlaşarak uyuşmazlığı özel hakeme de götürebilir.
- Süre sonunda anlaşma sağlanamazsa altı iş günü içinde Yüksek Hakem Kuruluna başvurun; aksi hâlde işçi sendikasının yetkisi düşer.
- Yüksek Hakem Kurulu, kapsam dışı bir konuda karar vermişse bu kararın geçersizliğinin tespiti için iş mahkemesine başvurma imkânını değerlendirin.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 08.03.2021 T., 2020/244 E., 2021/429 K.
Grev kapsamındaki işyerlerinde savunma sanayii üretimi yapıldığı ara kararla belgelendiğinde erteleme kararı hukuka uygun bulunmuştur. Daire kararında millî güvenlik kavramı hem dar hem geniş anlamıyla tanımlanmış, ardından ara kararıyla getirtilen kurum görüşleri değerlendirilmiştir. Varılan sonuç şudur: “İç ve dış tehditlere karşı uzun yıllardır yoğun bir mücadele içinde bulunan bir devletin bu mücadelede kullanılan askeri araç ve ekipmanları kendisinin üretmesi ve bu konuda dışa bağımlılığını azaltmasının, milli güvenliğin unsurları arasında yer aldığı; bu üretimin durmasına veya yavaşlamasına neden olacak müdahalelerin ise, ülkenin iç ve dış tehditlere karşı koyabilme gücünü azaltacağından milli güvenliği bozucu nitelikte olduğu”. Kararda ayrıca idari işlemin gerekçesi bakımından şu kabule yer verilmiştir: “işlem metninde bu sebebin açıklanması veya gösterilmesine dair genel bir yükümlülük bulunmadığı” ve resen inceleme ilkesi uyarınca yargı mercilerinin işlemin sebebini araştırabileceği. Sonuç: davanın reddine ilişkin Danıştay Onuncu Dairesi kararı 08/03/2021 tarihinde oyçokluğuyla ve KESİN olarak ONANMIŞTIR. Kararda yer alan karşı oy, millî güvenlik bağlantısının açık ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde ortaya konulmadığı görüşündedir ve Kurul çoğunluğunun kabulü değildir; kararda aktarılan Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru gerekçeleri de Kurulun kendi gerekçesi değildir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 08.03.2021 T., 2020/252 E., 2021/430 K.
Erteleme kararının gerekçesi işlem metninde yer almasa da yargılama sırasında ara kararla ortaya konabilir. Daire kararında, grev kararı alınan şirketten Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna tank ve havan namlusu üretiminde kullanılan malzemelerin tedarik edildiği, bu ürünlerin “başta Fırat Kalkanı harekatı olmak üzere, ülke güvenliği ve savunmasında” kullanıldığı saptanmıştır. Gerekçe eksikliği iddiası şöyle karşılanmıştır: “dava konusu işlemin gerekçelerinin karar metninde yer almamakla birlikte Dairelerinin 07/02/2017 tarihli ara kararı uyarınca sunulmuş olması nedeniyle davacı sendikanın, dava konusu Bakanlar Kurulu kararında, grevin ertelenmesine dair hiç bir sebep gösterilmediği … yönündeki iddiasının da yerinde görülmediği”. Sonuç: Daire kararı 08/03/2021 tarihinde oyçokluğuyla ve KESİN olarak ONANMIŞTIR. Karşı oyda, idarece aynı vasıftaki çeliğin başka yerden temin imkânı ile mevcut stok durumunun açıklıkla ortaya konulmadığı belirtilmiştir; bu görüş Kurul çoğunluğunun kabulü değildir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 22.11.2017 T., 2015/2170 E., 2017/1426 K.
Bir iş veya işyerinin grev yasağı kapsamında olup olmadığını belirlemek Yüksek Hakem Kurulunun değil mahkemenin görevidir; ancak işverenin bu tespiti istemekte hukuki yararı yoktur. Kurul önce Yüksek Hakem Kurulunun yetkisinin sınırını çizmiştir: “Yüksek Hakem Kuruluna verilen görevler arasında iş yerinin grev ve lokavt yasakları kapsamında olup olmadığının tespitine ilişkin bir görev yoktur. Hukuki nitelikteki bu uyuşmazlığın yargı yetkisine sahip mahkemeler tarafından çözümlenmesi gerekir.” Buna göre mahkemenin davayı Yüksek Hakem Kurulu kararının kesinliğine dayanarak reddetmesi doğru görülmemiştir. Ne var ki Kurul, grevin niteliğinden hareketle şu sonuca varmıştır: “grev hakkı işçilere tanınan, toplu iş uyuşmazlığının anlaşmazlık ile sonuçlanması üzerine kanunda belirtilen prosedüre uygun biçimde işçi sendikası tarafından alınan karara istinaden toplu olarak kullanılan ve özünde karşı tarafa (işverene) zarar verme potansiyelini barındıran bir hak olup, işverenlere tanınan lokavt ise grev kararına bağlı olarak kullanılabilir. Bu durumda toplu iş sözleşmesi kapsamındaki iş yerlerinin veya bu iş yerlerinde görülen işlerin grev ve lokavt yasağı kapsamında olmadığının tespitinde davacı işverenin hukuki yararı yoktur.” Sonuç: direnme kararı 22.11.2017 tarihinde oy birliğiyle, değişik gerekçe ile ONANMIŞTIR; karar düzeltme yolu kapalıdır.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 31.10.2012 T., 2012/25202 E., 2012/23824 K.
Kapsam tespitinde yazı cevabıyla yetinilemez; keşif yapılıp kayıtlar incelenerek işçilerin fiilen hangi işlerde çalıştığı belirlenmelidir. Karar, mülga 2822 sayılı Kanun döneminde verilmiş olmakla birlikte yöntem bakımından yol göstericidir. Daire, belediyeler bakımından şu tespiti yapmıştır: “belediyelerin özellikle su, itfaiye, defin işlerinin grev yasağı kapsamında yer aldığı, belediye işyerlerinden ise mezarlıkların yine grev yasağı kapsamında bulunduğu anlaşılmaktadır.” Yapılması gereken araştırma da şöyle gösterilmiştir: “mahkemece yapılacak iş, davacı belediyeden gelen yazı cevabına göre değil, keşif yapıp belediye kayıtlarını da inceleyerek TİS kapsamındaki işyerlerinde hangi işlerin yapıldığı, işçilerin fiilen hangi işlerde çalıştırıldığı, belediyelerin görevleri arasında sayılıp da grev ve lokavt kanuni kapsamında yer alan defin, itfaiye ve su işleri gibi işlerin ne şekilde kim tarafından yerine getirildiğinin açık bir şekilde ortaya koymaktır.” Daire ayrıca, belediyenin grev yasağına girmeyen işlerinin de bulunduğunun açık olduğunu, bu yönde bir tespit hükmü kurulmasına gerek bulunmadığını belirtmiştir. Sonuç: hüküm 31.10.2012 tarihinde oy birliğiyle BOZULMUŞTUR.
İkinci halka Yüksek Hakem Kurulunun konumu. Kurul bir yargı organı değildir; kararlarının kesin ve toplu iş sözleşmesi hükmünde olması, kapsam tespiti gibi hukukî bir meselede yetkili olduğu anlamına gelmez. Kurul bu konuda karar vermişse geçersizliğinin tespiti istenebilir.
Üçüncü halka hukuki yarar. Hukuk Genel Kurulu, kapsam tespitini isteyenin işveren olması hâlinde hukuki yarar bulunmadığını kabul ediyor; çünkü grev işçilere tanınmış bir hak, lokavt ise ancak grev kararına bağlı olarak kullanılabilen bir karşı araçtır. Bu, davayı kimin açtığının sonucu değiştirdiği anlamına geliyor.
Dördüncü halka ispat yöntemi. Kapsam tartışmasında idarenin ya da işverenin yazısıyla yetinilmiyor; keşif yapılması, kayıtların incelenmesi ve işçilerin fiilen hangi işlerde çalıştığının belirlenmesi isteniyor. Bu, yetki tespiti ve itiraz aşamasında toplanan belgelerin sonradan da işe yarayacağını gösteriyor.
Beşinci halka erteleme kararının denetimi. Danıştay, millî güvenlik bağlantısını soyut bırakmıyor; ara kararıyla kurum görüşlerini ve üretim listelerini getirtip somut olarak değerlendiriyor. Savunma sanayii üretimiyle bağlantı kurulabildiği dosyalarda erteleme hukuka uygun bulunuyor.
Altıncı halka gerekçe sorunu. Kurul, idari işlem metninde gerekçenin ayrıntılı gösterilmesine dair genel bir yükümlülük bulunmadığını, resen inceleme ilkesi uyarınca gerekçenin yargılama sırasında ortaya konabileceğini kabul ediyor. Bu, “kararda sadece kanun metni tekrarlanmış” itirazının tek başına yeterli olmadığı anlamına geliyor.
Yedinci halka zamanlama. Erteleme süresi altmış gün ve yayım tarihinde başlıyor. Yürütmenin durdurulması istemi bu süre içinde karara bağlanmazsa sendika, yetkisini kaybetmemek için Yüksek Hakem Kuruluna başvurmak zorunda kalıyor ve sendika yetkisinin düşmesi riski gündeme geliyor.
Son halka sonucun kalıcılığı. Yüksek Hakem Kurulu toplu iş sözleşmesini bağıtladıktan sonra grev fiilen anlamsız hâle geliyor. Bu nedenle savunma stratejisi iptal davasının esasına değil, öncelikle yürütmenin durdurulması aşamasına yoğunlaştırılmalıdır; grev hakkının genel çerçevesi bu bağlamda yeniden okunmalıdır.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Yasak listesini 2822 sayılı Kanun’a göre okumak | Kapsam olduğundan geniş sanılır | 6356 m.62 listesi daha dardır |
| Erteleme süresini kararın tebliğinden başlatmak | Süre yanlış hesaplanır | Süre, kararın yayımı tarihinde başlar |
| Yürütmenin durdurulması talebini gerekçesiz sunmak | Talep reddedilir, süre dolar | Erteleme süresine ve somut verilere dayanılmalıdır |
| Yalnızca “kararda gerekçe yok” itirazına dayanmak | İtiraz tek başına sonuç doğurmaz | Ara kararla getirtilen belgeler de çürütülmelidir |
| Kapsam tespitini Yüksek Hakem Kurulundan istemek | Kurul bu konuda yetkili değildir | İş mahkemesinde tespit davası açılmalıdır |
| İşveren sıfatıyla kapsam dışı tespiti istemek | Hukuki yarar yokluğundan ret | Davanın kim tarafından açıldığı değerlendirilmelidir |
| Kapsam araştırmasını yazı cevabıyla sınırlamak | Eksik inceleme nedeniyle bozma | Keşif yapılıp kayıtlar incelenmelidir |
| Erteleme sonrası altı iş günlük süreyi kaçırmak | İşçi sendikasının yetkisi düşer | Süresinde Yüksek Hakem Kuruluna başvurulmalıdır |
| Lokavtı grevden bağımsız bir araç saymak | Kanun dışı lokavt sonucu doğar | Kanuni lokavt, grev kararına bağlı olarak kullanılır |
Grev ve lokavt nasıl tanımlanır?
Kanun m.58’e göre grev, işçilerin topluca çalışmamak suretiyle işyerinde faaliyeti durdurmak veya işin niteliğine göre önemli ölçüde aksatmak amacıyla, aralarında anlaşarak ya da bir kuruluşun kararına uyarak işi bırakmalarıdır. m.59’a göre lokavt ise işyerinde faaliyetin tamamen durmasına neden olacak tarzda, işveren veya işveren vekilinin kendi kararıyla ya da bir kuruluşun kararına uyarak işçileri topluca işten uzaklaştırmasıdır.
Kanuni lokavt için grev kararı şart mı?
Evet. Kanun m.59/2, kanuni lokavtı, toplu iş sözleşmesinin yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması ve işçi sendikası tarafından grev kararı alınması hâline bağlamıştır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da lokavtın greve bağlı olarak kullanılabileceğini açıkça belirtmiştir. Grev kararı olmaksızın yapılan lokavt kanun dışıdır.
Hangi işlerde grev ve lokavt yasaktır?
Kanun m.62’ye göre can ve mal kurtarma işlerinde; cenaze işlerinde ve mezarlıklarda; şehir şebeke suyu, elektrik, doğal gaz, petrol üretimi, tasfiyesi ve dağıtımı ile nafta veya doğal gazdan başlayan petrokimya işlerinde; Millî Savunma Bakanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca doğrudan işletilen işyerlerinde; kamu kuruluşlarınca yürütülen itfaiye ve hastanelerde grev ve lokavt yapılamaz.
Eski kanuna göre yasak olan yerler hâlâ yasak mı?
Hayır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 6356 sayılı Kanun’un yürürlükten kaldırdığı 2822 sayılı Kanun’a göre grev ve lokavtın yasak olduğu işlerin ve işyerlerinin sayısını azalttığını belirtmiştir. Banka ve noterlik hizmetleri, eğitim ve öğretim kurumları, çocuk bakım yerleri, huzurevleri ile eczane ve benzeri sağlık işyerleri bugünkü kesin yasak listesinde yer almamaktadır.
Yolculuk hâlindeki araçlarda grev yapılabilir mi?
Hayır. Kanun m.62/3, başladığı yolculuğu yurt içindeki varış yerlerinde bitirmemiş deniz, hava, demir ve kara ulaştırma araçlarında grev ve lokavt yapılamayacağını düzenlemiştir. Bu, süreklilik arz eden bir yasak değil, o yolculukla sınırlı bir kısıtlamadır.
Doğa olayları nedeniyle grev yasaklanabilir mi?
Evet. Kanun m.62/2’ye göre Cumhurbaşkanı, genel hayatı önemli ölçüde etkileyen doğa olaylarının gerçekleştiği yerlerde bu durumun devamı süresince yürürlükte kalmak kaydıyla gerekli gördüğü işyerlerinde grev ve lokavtı yasaklayabilir. Yasağın kalkmasından itibaren altmış gün içinde, altı iş günü önce karşı tarafa bildirilmek kaydıyla grev ve lokavt uygulamasına devam edilir.
Grev hangi sebeplerle ertelenebilir?
Kanun m.63/1’e göre karar verilmiş veya başlanmış olan kanuni bir grev ya da lokavt, genel sağlığı veya millî güvenliği bozucu nitelikteyse Cumhurbaşkanı bu uyuşmazlıkta grev ve lokavtı altmış gün süreyle erteleyebilir. Erteleme süresi kararın yayımı tarihinde başlar. Maddede sayılmayan sebeplere dayanılarak erteleme kararı verilemez.
Millî güvenlik ölçütü nasıl denetlenir?
Danıştay, millî güvenlik kavramını dar ve geniş anlamıyla tanımladıktan sonra somut belgeler üzerinden değerlendirme yapmaktadır. Kararlara konu dosyalarda Daire, ara kararıyla davalı idareden erteleme konusu grevin millî güvenliği bozucu niteliğinin nasıl belirlendiğini sormuş; sunulan kurum görüşleri ve üretim listeleri üzerinden savunma sanayii bağlantısını değerlendirmiştir.
Erteleme kararında gerekçe gösterilmesi zorunlu mu?
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, idari işlemin gerekçesinin işlem metninden anlaşılmasının önemine dikkat çekmekle birlikte, işlem metninde bu sebebin açıklanması veya gösterilmesine dair genel bir yükümlülük bulunmadığını belirtmiştir. Resen inceleme ilkesi uyarınca yargı mercileri işlemin sebebini araştırabilmektedir. Bu nedenle gerekçe, yargılama sırasında ara kararla ortaya konabilmektedir.
Erteleme süresi içinde ne yapılabilir?
Kanun m.63/2’ye göre erteleme kararının yürürlüğe girmesi üzerine, m.60/7’ye göre belirlenen arabulucu uyuşmazlığın çözümü için erteleme süresince her türlü çabayı gösterir. Ayrıca taraflar erteleme süresi içinde aralarında anlaşarak uyuşmazlığı özel hakeme de götürebilirler. Bu iki yol, süre dolmadan çözüm üretmek bakımından önemlidir.
Erteleme süresi dolarsa ne olur?
Kanun m.63/3’e göre erteleme süresinin sonunda anlaşma sağlanamazsa, altı iş günü içinde taraflardan birinin başvurusu üzerine uyuşmazlık Yüksek Hakem Kurulunca çözülür. Bu süre içinde başvurulmazsa işçi sendikasının yetkisi düşer. Danıştay kararlarına konu olaylarda sendikalar, yetkilerini kaybetmemek için Kurula başvurmuş ve toplu iş sözleşmesi Kurul kararıyla bağıtlanmıştır.
Yüksek Hakem Kurulu kararına itiraz edilebilir mi?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Kurul kararlarının kesin olmasından kastın, kararlar aleyhine herhangi bir mercie başvurmanın mümkün olmaması, yani kararların temyiz edilememesi olduğunu belirtmiştir. Ancak bu kesinlik, Kurulun yetkisine girmeyen bir konuda verdiği kararın geçersizliğinin iş mahkemesinde tespit edilmesine engel değildir.
İşyerimin grev yasağı kapsamında olup olmadığını kim belirler?
Hukuk Genel Kurulu, Yüksek Hakem Kuruluna verilen görevler arasında işyerinin grev ve lokavt yasakları kapsamında olup olmadığının tespitine ilişkin bir görev bulunmadığını, bu hukukî nitelikteki uyuşmazlığın yargı yetkisine sahip mahkemelerce çözümlenmesi gerektiğini belirtmiştir. Görevli mahkeme iş mahkemesidir.
İşveren kapsam dışı tespiti isteyebilir mi?
Hukuk Genel Kurulu bu soruya olumsuz yanıt vermiştir. Kurul, grevin işçilere tanınmış ve özünde işverene zarar verme potansiyeli taşıyan bir hak olduğunu, lokavtın ise ancak grev kararına bağlı olarak kullanılabileceğini belirterek, toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işyerlerinin grev ve lokavt yasağı kapsamında olmadığının tespitinde davacı işverenin hukuki yararı bulunmadığı sonucuna varmıştır.
Kapsam araştırması nasıl yapılmalıdır?
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, idarenin yazı cevabıyla yetinilemeyeceğini belirtmiştir. Mahkemece mahallinde keşif yapılması, işyeri kayıtlarının incelenmesi, toplu iş sözleşmesi kapsamındaki işyerlerinde hangi işlerin yapıldığının ve işçilerin fiilen hangi işlerde çalıştırıldığının tespit edilmesi, yasak kapsamındaki işlerin kim tarafından ve ne şekilde yerine getirildiğinin açıkça ortaya konulması gerekir.
- 2709 sayılı Anayasa m.54 — grev hakkı ve lokavt
- 6356 sayılı Kanun m.50 ve m.51 — Yüksek Hakem Kuruluna başvurma ve kararların niteliği
- 6356 sayılı Kanun m.54-57 — Yüksek Hakem Kurulunun kuruluşu ve çalışma esasları
- 6356 sayılı Kanun m.58 — grevin ve kanuni grevin tanımı
- 6356 sayılı Kanun m.59 — lokavtın ve kanuni lokavtın tanımı
- 6356 sayılı Kanun m.60 — kanuni grev ve lokavt kararının alınması ve uygulamaya konulması
- 6356 sayılı Kanun m.61 — grev oylaması
- 6356 sayılı Kanun m.62 — grev ve lokavt yasakları
- 6356 sayılı Kanun m.63 — grev ve lokavtın ertelenmesi
- 6356 sayılı Kanun m.34 — işletme toplu iş sözleşmesi
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.27 — yürütmenin durdurulması
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.114 — dava şartı olarak hukuki yarar
İlgili yazılarımız: grev hakkı · grev kararı ve sendika yetkisinin düşmesi · toplu iş sözleşmesi yetki tespiti ve itiraz · toplu iş sözleşmesinden yararlanma · sendikal tazminat davası
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.