Çocukların Cinsel İstismarı Nedir? Sarkıntılık ile İstismar Ayrımı ve Cezaları (TCK m.103)
- TCK m.103/1’e göre çocuğu cinsel yönden istismar eden kişi sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- Cinsel istismar sarkıntılık düzeyinde kalırsa üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası verilir.
- Mağdur on iki yaşını tamamlamamışsa ceza istismarda on yıldan, sarkıntılıkta beş yıldan az olamaz.
- On beş yaşını tamamlamamış çocuklara karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranış, rızaya bakılmaksızın istismar sayılır.
- Diğer çocuklar bakımından istismar için cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir neden aranır.
- Vücuda organ veya sair bir cisim sokulması halinde on altı yıldan, mağdur on iki yaşından küçükse on sekiz yıldan az olmamak üzere hapis verilir.
- Akrabalık, vasilik, eğitici veya bakıcılık, kamu görevinin nüfuzu ve birden fazla kişiyle işleme gibi hallerde ceza yarı oranında artırılır.
- Sarkıntılık düzeyindeki suçun faili çocuksa soruşturma ve kovuşturma mağdurun, velisinin veya vasisinin şikâyetine bağlıdır.
- Ceza Genel Kurulu sarkıntılığı devamlılık göstermeyen, ani ve kesintili davranış veya davranışlar olarak tanımlamıştır.
- Birbirini takiben vücudun birçok değişik bölgesine dokunma eylemleri ani ve kesintili sayılmaz.
- Okula yürüyen çocuğa arkadan sarılıp yol boyunca ve sınıfa kadar defalarca öpen sanığın eylemi istismar olarak kabul edilmiştir.
- Markette çocuğa ani ve kesintili bir dokunma sarkıntılık düzeyinde kalmış sayılmıştır.
- Bedensel temas içermeyen davranışlar, örneğin laf veya öpücük atma, TCK m.105’teki cinsel taciz kapsamında değerlendirilir.
- Sarkıntılık ile istismar ayrımında Yargıtay dairelerinde karşı oylar sıkça görülmektedir.
- Dava ağır ceza mahkemesinde görülür.
Kısa cevap: Çocuğu cinsel yönden istismar eden kişi sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis cezası alır; istismar sarkıntılık düzeyinde kalırsa ceza üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir (TCK m.103/1). On beş yaşını tamamlamamış çocuklara karşı gerçekleştirilen her türlü cinsel davranış, rızaya bakılmaksızın istismar sayılır.
Çocuklara yönelik cinsel suçlarda uygulamanın en çok zorlandığı soru, eylemin sarkıntılık düzeyinde mi kaldığı yoksa bu düzeyi aşıp aşmadığıdır. İki hal arasındaki ceza farkı çok büyüktür ve aynı olay farklı yargı mercilerince farklı nitelendirilebilmektedir.
Bu yazıda TCK 103’ün güncel cezaları, sarkıntılığın Ceza Genel Kurulunca belirlenen ölçütleri ve bu ölçütlerin somut olaylarda nasıl uygulandığı Yargıtay kararları üzerinden açıklanmaktadır. Yazı, mağdur çocuğun ve ailesinin haklarını ve yargılamanın işleyişini tarafsız biçimde anlatmayı amaçlar.
Kanunî dayanak
| Konu | Dayanak | Yargıtay yaklaşımı |
|---|---|---|
| Temel hal | TCK m.103/1 | Sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis |
| Sarkıntılık | TCK m.103/1 | Üç yıldan sekiz yıla kadar hapis |
| On iki yaş altı mağdur | TCK m.103/1 | İstismarda 10, sarkıntılıkta 5 yıl alt sınır |
| Organ veya cisim sokma | TCK m.103/2 | 16 yıldan, 12 yaş altında 18 yıldan az olamaz |
| Sarkıntılığın ölçütü | YCGK 24.05.2023 | Ani, kesintili, devamlılık göstermeyen |
| Yol boyunca ısrarla öpme | YCGK 24.05.2023 | Sarkıntılığı aşan istismar |
| Ani ve kesintili dokunma | Y9CD 18.10.2023 | Sarkıntılık, bozma |
| Kısa aralıklarla birden fazla dokunma | Y9CD 13.03.2024 | Çoğunluk: istismar; karşı oy: sarkıntılık |
| Temas içermeyen davranış | TCK m.105 | Cinsel taciz |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Olayı öğrenir öğrenmez Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa bildirimde bulunun; suç şikâyete bağlı olmaksızın soruşturulur.
- Çocuğun ifadesinin mümkün olduğunca uzman eşliğinde ve adli görüşme odasında alınmasını talep edin.
- Çocuğun aynı olayı tekrar tekrar anlatmak zorunda kalmaması için ifade kayıtlarının dosyada kullanılmasını isteyin.
- Olay yerindeki kamera kayıtlarının silinmeden önce dosyaya alınmasını sağlayın.
- Olayın başlangıç ve bitiş zamanını, dokunulan bölgeleri ve eylemin kesintili olup olmadığını gösteren delilleri belirleyin.
- Gerekirse çocuğun ruh sağlığına ilişkin rapor alınması için başvurun.
- Failin çocuk olması halinde sarkıntılık düzeyindeki eylem için şikâyet süresini kaçırmayın.
- Failin mağdurla akrabalık, bakıcılık, eğitici veya kamu görevi gibi bir ilişkisi varsa nitelikli hal yönünden bu bağı belgeleyin.
- Davaya katılma talebinde bulunarak yargılamanın her aşamasından haberdar olun.
- İlk derece, istinaf ve temyiz kararlarında sarkıntılık ile istismar nitelendirmesinin gerekçesini dikkatle inceleyin.
- Olay tarihine göre 6545 ve 6763 sayılı Kanun değişikliklerinden hangisinin uygulanacağını kontrol edin.
- Maddi ve manevi zararlar için ayrıca hukuk mahkemesinde tazminat hakkınızı değerlendirin.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 24.05.2023 T., 2021/109 E., 2023/301 K.
Okula yürüyen çocuğa arkadan sarılıp yol, okul bahçesi, koridor ve sınıf boyunca defalarca öpen sanığın süreklilik gösteren eylemi sarkıntılık düzeyini aşan çocuğun cinsel istismarıdır. Olay tarihinde 12 yaş 4 aylık olan mağdure okuluna yürürken, daha önce tanımadığı 28 yaşındaki sanık aniden arkasından sarılmış, ardından omzuna elini atarak onunla birlikte yürümüş ve yol boyunca, okul bahçesinde, koridorda ve sınıfta birden fazla kez yüzünden öpmüş; dudağına hamle yapması üzerine mağdure sınıftan hızla ayrılmıştır. Ağır ceza mahkemesi sanığı TCK 103/1’in birinci cümlesi uyarınca 6 yıl 8 ay hapis cezasına mahkûm etmiş, istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir. 14. Ceza Dairesi eylemin sarkıntılık düzeyinde kaldığı gerekçesiyle hükmü oyçokluğuyla bozmuş, yerel mahkeme bozmaya direnmiştir. Genel Kurul sarkıntılığı tanımladıktan sonra “Birbirini takiben yapılıp mağdurun vücudunun birçok değişik bölgesine dokunma eylemlerinin ani ve kesintili sayılayamayacağı da göz önüne alınmalıdır” demiş, somut olayda “sanığın ani bir hareket niteliğinde olmayıp süreklilik gösteren cinsel davranışlarını, mağdurenin vücuduna dokunmak ve yüzünün çeşitli yerlerinden öpmek suretiyle ısrarlı bir şekilde sürdürmesi” nedeniyle eylemin sarkıntılığı aştığını kabul etmiştir. Direnme gerekçesi isabetli bulunmuş ve mahkûmiyet hükmü 24.05.2023 tarihinde oybirliğiyle onanmıştır.
Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 18.10.2023 T., 2021/13872 E., 2023/6497 K.
Suça sürüklenen çocuğun markette mağdureye ani ve kesintili biçimde dokunması sarkıntılık düzeyinde kalır; bunu istismar sayan hüküm bozulur. Babalarının işlettiği markette çalışan iki kardeş suça sürüklenen çocuk hakkında, alışverişe gelen küçük yaştaki mağdureye yönelik eylemleri nedeniyle dava açılmıştır. Ağır ceza mahkemesi kamera kayıtlarına dayanarak eylemlerin ısrarlı ve devamlı olduğunu kabul etmiş ve her iki çocuğu da çocuğun cinsel istismarı suçundan cezalandırmıştır. Suça sürüklenen çocuk müdafii ile Cumhuriyet savcısı eylemlerin sarkıntılık düzeyinde kaldığını ileri sürmüştür. Daire, çocuklardan biri hakkındaki davayı olağan zamanaşımı dolduğu için düşürmüştür. Diğer çocuk yönünden ise “Suça sürüklenen çocuğun mağdurenin poposuna dokunması şeklindeki eyleminin ani ve kesintili şekilde gerçekleşip, süreklilik arz etmemesi nedeniyle sarkıntılık düzeyinde kaldığı gözetilerek” hüküm kurulması gerektiğini belirtmiştir. Hüküm 18.10.2023 tarihinde bu çocuk yönünden tebliğnameye uygun olarak oybirliğiyle bozulmuştur.
Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 13.03.2024 T., 2021/8155 E., 2024/2183 K.
Daire çoğunluğu, sanığın mağdureye yönelik eylemlerini çocuğun cinsel istismarı olarak kabul eden hükmü onamış; karşı oy yazısı her bir eylemin ayrı sarkıntılık olduğunu savunmuştur. Ağır ceza mahkemesi sanığı çocuğun cinsel istismarı suçundan TCK 103/1’in birinci cümlesi uyarınca 6 yıl 8 ay hapis cezasına mahkûm etmiştir. Daire çoğunluğu, eyleme uyan suç vasfının doğru belirlendiğini kabul ederek temyiz itirazlarını reddetmiştir. Karşı oy yazısında aktarılan olaya göre, badana boya işi için bulunduğu evde sanık, temizlik yapan 12 yıl 7 aylık mağdurenin önce yanağından makas almış, sonra farklı zamanlarda yüzüne, saçlarına, dudaklarına, boynuna ve kalçasına dokunmuştur. Karşı oy yazısında oda kapılarının açık olduğu, evde mağdurenin annesi ve ablasının da bulunduğu, eylemlerin her birinin ani ve kesintili olduğu belirtilmiş ve “aynı mağdura karşı birbirinden bağımsız olarak gerçekleşen birden fazla sarkıntılık eyleminin toplamının cinsel saldırı veya cinsel istismar suçunu oluşturmayacağı” görüşü savunulmuştur. Bu görüş Dairenin değil, karşı oy kullanan üyenin görüşüdür. Hüküm 13.03.2024 tarihinde bir üyenin karşı oyuyla, oyçokluğuyla onanmıştır.
Yargıtay 14. Ceza Dairesi, 04.02.2019 T., 2018/7387 E., 2019/642 K.
Daire çoğunluğu, kabul edilen eylemin ani ve kesintili gerçekleştiğini belirterek sarkıntılık hükmünün uygulanması gerektiğine karar vermiş; iki üye eylemin devamlılık gösterdiği görüşüyle karşı oy kullanmıştır. Ağır ceza mahkemesi sanığı çocuğun basit cinsel istismarı suçundan cezalandırmış, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire çoğunluğu, “Sanığın gerçekleştirdiği kabul edilen eylemin ani ve kesintili şekilde gerçekleşip, süreklilik arz etmemesi nedeniyle sarkıntılık düzeyinde kaldığı gözetilerek” sarkıntılığa ilişkin hükme göre karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Karşı oy yazısında aktarılan olaya göre on beş yaşını tamamlamamış mağdure ödevinin çıktısını almak için sanığın iş yerine gelmiş, sanık mağdurenin boyun ve göğüs bölgesine dokunmuş, onu iş yerinin başka bir bölümüne götürerek yanaklarını sıkıp öpmüştür. Karşı oy yazısında, mağduru hakimiyet alanına alan ve cinsel arzuları tatmine yönelik birden fazla eylemin art arda gerçekleşmesi halinde davranışın sarkıntılık boyutunu aşacağı savunulmuştur. İstinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin hüküm 04.02.2019 tarihinde iki üyenin karşı oyuyla, oyçokluğuyla bozulmuştur.
Ceza Genel Kurulunun 2023 tarihli kararı bu alandaki temel ölçütleri ortaya koymuştur. Sarkıntılık ani, kesintili ve devamlılık göstermeyen bir davranıştır; birbirini takip eden ve vücudun farklı bölgelerine yönelen eylemler ise bu kapsamda değerlendirilmez. Aynı kararda bedensel temas içermeyen davranışların cinsel taciz suçunu oluşturacağı belirtilmiştir. Yetişkinlere yönelik benzer eylemler için cinsel saldırı yazımıza bakılabilir.
Daire kararları ise uygulamanın ne kadar tartışmalı olduğunu göstermektedir. 9. Ceza Dairesinin 2023 tarihli kararında markette gerçekleşen tek bir dokunma sarkıntılık sayılırken, 2024 tarihli kararında kısa aralıklarla gerçekleşen birden fazla dokunma çoğunlukça istismar kabul edilmiş, karşı oy ise bunların ayrı sarkıntılıklar olduğunu ve gerekirse zincirleme suç hükümlerinin uygulanabileceğini savunmuştur. 14. Ceza Dairesinin 2019 tarihli kararında da çoğunluk ile karşı oy aynı olayı farklı nitelendirmiştir.
Suça sürüklenen çocuklar bakımından ceza sorumluluğu ve indirim için yaş küçüklüğü hükümleri gözetilir. On beş yaşından büyük çocuklarla rızaya dayalı ilişkiler ise ayrıca reşit olmayanla cinsel ilişki suçu yönünden değerlendirilebilir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden sorun çıkarır | Doğrusu |
|---|---|---|
| Olayı geç bildirmek | Kamera kayıtları ve deliller kaybolabilir | Derhal savcılığa veya kolluğa başvurun |
| Çocuğu tekrar tekrar ifade vermeye zorlamak | İfadeler arasında çelişki ve travma oluşabilir | Adli görüşme odasında kayıtlı ifade isteyin |
| Zaman akışını belgelememek | Sarkıntılık ayrımı süreye bağlıdır | Olayın başlangıç ve bitişini gösteren delilleri toplayın |
| Tek dokunmayı her halde istismar saymak | Ani ve kesintili eylem sarkıntılık olabilir | Eylemin sürekliliğini ayrıca değerlendirin |
| Her sarkıntılığı hafif görmek | Birbirini izleyen eylemler istismar sayılabilir | Vücudun kaç bölgesine yöneldiğini inceleyin |
| Temas yoksa suç yok sanmak | Cinsel taciz suçu oluşabilir | TCK 105 yönünden şikâyette bulunun |
| Failin çocuk olduğu hallerde şikâyet şartını unutmak | Sarkıntılıkta şikâyet aranır | Şikâyet süresini takip edin |
| Nitelikli halleri ileri sürmemek | Ceza yarı oranında artmayabilir | Fail ile mağdur arasındaki ilişkiyi belgeleyin |
| Eski fıkra numaralarını güncel sanmak | Kanun 2014 ve 2016’da değişti | Olay tarihindeki metni esas alın |
Çocukların cinsel istismarının cezası nedir?
TCK m.103/1’e göre sekiz yıldan on beş yıla kadar hapistir. Mağdur on iki yaşını tamamlamamışsa ceza on yıldan az olamaz.
Sarkıntılık nedir?
Ceza Genel Kuruluna göre cinsel arzuları tatmin amacıyla işlenen, vücut dokunulmazlığını ihlal eden, istismar yoğunluğuna ulaşmayan, devamlılık göstermeyen ani ve kesintili davranış veya davranışlardır.
Sarkıntılığın cezası nedir?
Üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir. Mağdur on iki yaşını tamamlamamışsa ceza beş yıldan az olamaz.
Sarkıntılık ile istismar nasıl ayrılır?
Eylemin ani ve kesintili olup olmadığına, süresine ve vücudun farklı bölgelerine yönelip yönelmediğine bakılır. Ceza Genel Kurulu, birbirini takiben vücudun birçok bölgesine dokunmanın ani ve kesintili sayılamayacağını belirtmiştir.
Çocuğu öpmek hangi suçu oluşturur?
Olayın koşullarına göre değişir. Ceza Genel Kurulu, yol boyunca ve okulda defalarca öpme şeklindeki süreklilik gösteren eylemi sarkıntılığı aşan istismar olarak kabul etmiştir.
Dokunma olmadan suç oluşur mu?
Bedensel temas içermeyen laf atma, öpücük atma veya cinsel organ gösterme gibi davranışlar TCK m.105’teki cinsel taciz suçunu oluşturur.
Çocuğun rızası önemli mi?
On beş yaşını tamamlamamış veya fiilin anlamını algılama yeteneği gelişmemiş çocuklara karşı her türlü cinsel davranış istismar sayılır. Diğer çocuklar için cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir neden aranır.
Hangi hallerde ceza artırılır?
Birden fazla kişiyle birlikte işlenmesi, üçüncü derece dahil akrabalık, vasi, eğitici, öğretici, bakıcı veya sağlık hizmeti veren kişilerce işlenmesi ve kamu görevinin nüfuzunun kötüye kullanılması gibi hallerde ceza yarı oranında artırılır.
Organ veya cisim sokulması halinde ceza nedir?
TCK m.103/2’ye göre on altı yıldan az olmamak üzere hapis verilir; mağdur on iki yaşını tamamlamamışsa ceza on sekiz yıldan az olamaz.
Suç şikâyete bağlı mı?
Kural olarak hayır. Ancak sarkıntılık düzeyinde kalan suçun faili çocuksa soruşturma ve kovuşturma mağdurun, velisinin veya vasisinin şikâyetine bağlıdır.
Fail de çocuksa ne olur?
Suça sürüklenen çocuk hakkında yaş küçüklüğü hükümleri uygulanır. 9. Ceza Dairesinin incelediği bir dosyada çocuklardan biri hakkındaki dava zamanaşımı nedeniyle düşürülmüştür.
Aynı çocuğa birden fazla sarkıntılık istismar sayılır mı?
9. Ceza Dairesinin 2024 tarihli kararında çoğunluk eylemleri istismar kabul etmiş, karşı oy yazısında ise bağımsız sarkıntılıkların toplamının istismar sayılamayacağı savunulmuştur. Konu somut olaya göre değerlendirilir.
Kamera kaydı delil olur mu?
Evet. Kararlara konu olaylarda kamera görüntüleri eylemin süresini ve niteliğini belirlemede önemli rol oynamıştır.
Aile davaya katılabilir mi?
Mağdur çocuk veli veya vasisi aracılığıyla davaya katılabilir. Kararlarda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının da katılan sıfatıyla hükmü temyiz ettiği görülmektedir.
Hangi mahkeme görevlidir?
Çocukların cinsel istismarı davaları ağır ceza mahkemesinde görülür.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.103 — Çocukların cinsel istismarı
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.102 — Cinsel saldırı
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.104 — Reşit olmayanla cinsel ilişki
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.105 — Cinsel taciz
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.6 — Tanımlar (çocuk)
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.31 — Yaş küçüklüğü
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.43 — Zincirleme suç
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.61 — Cezanın belirlenmesi
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66 — Dava zamanaşımı
- 6545 sayılı Kanun m.59 — TCK m.103 değişikliği
- 6763 sayılı Kanun m.13 — TCK m.103 değişikliği
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.237 — Katılma
İlgili yazılarımız: Cinsel saldırı · Cinsel taciz · Reşit olmayanla cinsel ilişki · Zincirleme suç · Yaş küçüklüğü
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.