Çocuk Teslimi ve Kişisel İlişki Kararının İcrası

Velayet ya da kişisel ilişki kararı verildi, ama çocuk teslim edilmiyor. Bu noktada bilinmesi gereken en önemli değişiklik şudur: çocuk teslimi artık icra dairesinin işi değildir. 7343 sayılı Kanun ile İcra ve İflas Kanunu’ndaki çocuk teslimine ilişkin hükümler yürürlükten kaldırılmış, konu 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’na aktarılmıştır.

Yetkili birim: adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü

Çocuk teslimine ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair ilam ve tedbir kararları, Adalet Bakanlığı bünyesindeki adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerince yerine getirilir. Müdürlüğün bulunmadığı yerlerde görev, Bakanlıkça belirlenen müdürlüğe verilir.

Bu değişikliğin amacı, çocuğu icra takibinin tarafı olmaktan çıkarmak ve teslimi pedagog, psikolog ve sosyal çalışmacı eşliğinde, çocuğun örselenmesini önleyecek biçimde gerçekleştirmektir.

Harç ve masraf alınmaz

Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair işlemlerden harç ve masraf alınmaz. Eski usulde her teslim için ayrı icra dosyası açılması ve masraf yatırılması gerekiyordu; bu yük kaldırılmıştır.

Süreç nasıl işler?

1. Başvuru. Hak sahibi, elindeki ilam veya tedbir kararıyla müdürlüğe başvurur.
2. Teslim emri. Müdürlük, çocuğu elinde bulunduran tarafa teslim emri gönderir; kararın gereğini yerine getirmesi için uygun süre verilir.
3. Uzman eşliğinde teslim. Teslim, mümkün olduğunca çocuğun alışık olduğu ortamda ve uzman eşliğinde yapılır. Gerekirse teslim yeri olarak müdürlükçe belirlenen yer kullanılır.
4. Kolluk desteği. Gerektiğinde kolluktan yardım istenebilir; ancak çocuğa karşı zor kullanılmaz.

Karara uyulmazsa: disiplin hapsi

Çocuk teslimine veya kişisel ilişki kurulmasına dair kararın gereğini yerine getirmeyen ya da yerine getirilmesini engelleyen kişi hakkında, üç aya kadar disiplin hapsi uygulanabilir. Karar, çocuğun bulunduğu yer aile mahkemesince verilir.

Fiilin tekrarı hâlinde ceza artırılabilir. Disiplin hapsi, kararın gereği yerine getirilince kendiliğinden düşer — amacı cezalandırmak değil, kararın uygulanmasını sağlamaktır.

Çocuğun teslimden kaçınması

Uygulamada en zor durum, çocuğun gitmek istememesidir. Bu hâlde:

• Uzman, çocuğun beyanının kendi iradesi mi yoksa yönlendirme sonucu mu olduğunu değerlendirir.
• Israrlı reddin arkasında ebeveyn yabancılaştırması bulunduğu tespit edilirse, bu durum velayetin değiştirilmesi davasında önemli bir olgu hâline gelir.
• Çocuğa fiziki zor kullanılamaz; teslim ertelenerek uzman desteğiyle kademeli program uygulanabilir.

Kişisel ilişkinin engellenmesi ve velayetin değiştirilmesi

Kararın sürekli olarak engellenmesi, TMK m.183 uyarınca velayetin değiştirilmesi sebebi oluşturabilir. Velayet kendisinde olan tarafın, çocuğun diğer ebeveynle ilişkisini sistematik biçimde baltalaması, çocuğun üstün yararına aykırı kabul edilir.

Talep, çocuğun yerleşim yeri aile mahkemesinde açılır; mahkeme sosyal inceleme raporu aldırır ve idrak çağındaki çocuğu dinler.

Çocuğun yurt dışına çıkarılması riski

Teslim uyuşmazlığına yurt dışına çıkarma riski eklenmişse, ayrıca çocuğun yurt dışına çıkışının yasaklanması için tedbir talep edilmelidir. Ayrıntı için çocuğun yurt dışına çıkışının engellenmesi yazımıza bakın.

Ne yapılmalı?

1. Kararın kesinleşmiş suretini ve varsa tedbir kararını hazır bulundurun.
2. Teslimin gerçekleşmediği her olayı tarih ve saatle kayda geçirin; müdürlük tutanakları ileride velayet davasının temel delilidir.
3. Görüşme günlerini kararda yazan biçimde talep edin; karar dışına çıkan uygulamalar sonradan aleyhinize yorumlanabilir.
4. Çocuğun okul, sağlık ve psikolojik durumuna ilişkin belgeleri dosyaya sunun.
5. Hakaret, tehdit ve çocuğu araç hâline getiren yazışmalardan kaçının; bunlar karşı tarafça delil olarak kullanılır.

Velayet talebinin esasına ilişkin ölçütler için velayet davası dilekçesi örneğimize, nafaka boyutu için nafaka kaldırma ve azaltma yazımıza bakabilirsiniz. Alan bilgisi: Aile Hukuku.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.