Nakliyat Sigortası Nedir, Hasarda Tazminat Nasıl Alınır? TTK m.1472 ve Yargıtay Kararları
- Türk Ticaret Kanunu’nda nakliyat sigortasına özel bir bölüm yoktur; mal ve zarar sigortalarına ilişkin genel hükümler (TTK m.1459-1469) uygulanır, asıl kapsamı poliçe, genel ve özel şartlar ile klozlar belirler.
- Sigortacı, sigortalının uğradığı zararı tazmin eder (TTK m.1459); sorumluluğu sigorta bedeli ile sınırlıdır (m.1461).
- Sigorta bedeli sigorta değerinden azsa eksik sigorta (m.1462), değerin üstündeyse aşan kısım geçersizdir (m.1463); taraflar değeri önceden belirlemişse takse esastır (m.1464).
- Sigorta ettiren üçüncü kişinin menfaatini de sigorta ettirebilir (TTK m.1454); alıcı ve satıcı arasındaki satış şekli bu nedenle önem taşır.
- Sigorta, koruma sözleşmeden önceki bir tarihten itibaren sağlanacak biçimde yapılabilir; ancak riziko önceden gerçekleşmiş ve bilinmişse sözleşme geçersizdir (m.1458).
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2014 tarihli dosyasında, sevkiyat bilgileri bir önceki akşam sigortacıya faksla bildirilmiş, poliçe ertesi sabah kazadan sonra düzenlenmişti; mahkeme ödemeyi hatır ödemesi saymamış, karar yalnızca bilirkişi eksikliğiyle bozulmuştur.
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2024 tarihli kararında, poliçede vasıta türleri arasında kamyon da bulunduğu için yurt içi karayolu taşımasındaki hasar ödemesini “ex gratia” sayan bölge adliye mahkemesi kararını bozmuştur.
- Poliçede özel şartlar bulunabilir (örneğin taşıyıcının tüzel kişi olması, yazılı taşıma sözleşmesi); Yargıtay 11. HD 2023 dosyasında alt derece mahkemeleri bu şartı red gerekçesi yapmıştır.
- Genel şartlarda sigortalının taşımayı kendisinin veya adamlarının yapması hâlinde sürücü hatasından doğan hasarların kapsam dışı bırakılması söz konusu olabilir (Y11HD 2018).
- Sigortalı mal rehinliyse (örneğin tescil belgesinde banka rehni varsa), rehin hakkı sahibinin muvafakati aranır (TTK m.1456; Y11HD 11.10.2018, oyçokluğu).
- Sigortacı tazminatı ödediğinde hukuken sigortalının yerine geçer ve taşıyıcıya rücu edebilir (TTK m.1472).
- Taşıyıcı, eşyanın teslim alınmasından teslim edilmesine kadar zıya, hasar ve gecikmeden sorumludur (TTK m.875); sorumluluğu sınırlıdır (m.882: gönderinin her kg’ı için 8,33 Özel Çekme Hakkı).
- Sigorta sözleşmesinden doğan istemler muacceliyetten itibaren iki yıl, sigorta bedeline ilişkin istemler rizikodan itibaren en geç altı yıl sonra zamanaşımına uğrar (m.1420).
- Hasar tespit edilir edilmez sigortacıya yazılı bildirin, taşıyıcıyı yazılı ihtarla sorumlu tutun, eksper ve hasar belgelerini saklayın.
- Sigortacı olarak taşıyıcıya rücu davasında, ödemenin poliçe kapsamı içinde yapıldığını ve sigortalının temlik veya yetki belgelerini hazır bulundurmak gerekir.
Kısa cevap: Nakliyat sigortası, taşınan malın taşıma sırasında uğrayacağı zıya ve hasarı teminat altına alan bir mal sigortasıdır; kanunda ayrı bir düzenleme yoktur, genel mal sigortası hükümleri ile poliçe, genel ve özel şartlar uygulanır. Hasar olduğunda sigortalı poliçe kapsamındaki tazminatı sigortacıdan alır; sigortacı ödemeyi yaptıktan sonra TTK m.1472 uyarınca sigortalının haklarına halef olur ve sorumlu taşıyıcıya rücu edebilir. Taşıyıcının sorumluluğu kanunda belirlenen limitlerle sınırlı olabilir.
Bir ihracatçının, ithalatçının ya da nakliye firmasının sevkiyatı hasarlandığında en çok karıştırılan nokta, kimin kime ne kadar ödeyeceğidir: sigortacı sigortalıya ödüyor, taşıyıcı sigortacıya veya sigortalıya ödüyor, ayrıca taşıyıcının kendi sorumluluk sigortası da devreye girebiliyor. Bu zincirde poliçenin kapsamı, ödemenin poliçeye dayanıp dayanmadığı ve halefiyet şartları çoğu zaman dava konusu olur.
Bu yazıda nakliyat sigortasına uygulanan genel mal sigortası hükümleri, halefiyet ve taşıyıcının sorumluluğu ile Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin poliçe kapsamı, özel şartlar, rehin hakkı ve hasar tespiti konularındaki kararları ele alınmaktadır. Sigortacının taşıyıcıya rücu hakkının genel çerçevesi için sigortacının rücu hakkı, karayolu taşımasındaki sorumluluk için karayolu taşıma sözleşmesinde taşıyıcının sorumluluğu yazılarına bakılabilir.
Kanunî dayanak
| Konu | Dayanak | Kural |
|---|---|---|
| Tazminat ilkesi | TTK m.1459, 1461 | Sigortacı zararı tazmin eder; sorumluluğu sigorta bedeli ile sınırlıdır. |
| Eksik sigorta, aşkın sigorta, takse | TTK m.1462-1464 | Eksik sigortada oran, aşkın sigortada geçersizlik, takseli sigortada belirlenen değer esastır. |
| Geçmişe etkili sigorta | TTK m.1458; Y11HD 24.03.2014 | Koruma önceki tarihten başlatılabilir; poliçe kazadan sonra düzenlendiği dosyada ödeme hatır ödemesi sayılmamıştır. |
| Poliçe kapsamı | Y11HD 16.01.2024 | Vasıta türleri arasında kamyon bulunan poliçede yurt içi taşıma hasarı ödemesi poliçe teminatı kapsamında değerlendirilmelidir. |
| Özel şart ve temlik | Y11HD 16.05.2023 | Alt derece mahkemeleri tüzel kişi taşıyıcı ve yazılı sözleşme şartını red gerekçesi yapmış; Yargıtay temlik yetkisinin araştırılmasını istemiştir. |
| Rehinli mal | TTK m.1456; Y11HD 11.10.2018 | Rehin hakkı sahibinin muvafakati aranır; şartlı muvafakat talep hakkı sağlamaz (oyçokluğu). |
| Halefiyet | TTK m.1472 | Ödeme sonrası sigortacı sigortalının yerine geçer ve sorumlu taşıyıcıya rücu eder. |
| Taşıyıcı sorumluluğu | TTK m.875, 879, 882 | Teslim alma-teslim arası zıya ve hasardan sorumlu; adamlarının fiilinden sorumlu; kilogram başına sınırlı. |
| Zamanaşımı | TTK m.1420 | Muacceliyetten iki yıl; bedel istemleri rizikodan en geç altı yıl. |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Poliçeyi, abonman veya blok sözleşmeyi, genel ve özel şartları ile klozları edinin; sigorta bedelini, vasıta türlerini, başlangıç ve bitiş yerlerini ve teminat dışı hâlleri not edin.
- Satış şeklini kontrol edin (örneğin CIF veya FOB): sigorta menfaatinin kimde olduğu, poliçenin kimin lehine yapıldığı ve hasar riskinin kime ait olduğu poliçe ve satış sözleşmesine bağlıdır (TTK m.1454).
- Sevkiyatı poliçeye bildirin: abonman sözleşmelerinde sevkiyat bilgilerini zamanında sigortacıya iletin ve ihbarın yapıldığını belgeleyin (faks, e-posta, yazı).
- Hasar olduğunda tutanak tutturun: kaza tespit tutanağı, teslim tutanağı veya hasar şerhi; mümkünse taşıyıcının yetkilisine imzalatın ve fotoğraf çekin.
- Sigortacıya hasarı derhal yazılı bildirin; sigortacının eksper görevlendirmesine ve hasarlı malın saklanmasına izin verin, malı kendiliğinden imha etmeyin.
- Taşıyıcıya yazılı ihtarla hasarı bildirin ve sorumluluğunu ileri sürün; taşıma sözleşmesi, irsaliye ve fatura gibi belgeleri saklayın.
- Poliçede rehin, ipotek veya başka bir ayni hak kaydı olup olmadığını (özellikle tescilli araç ve makine sevkiyatlarında) kontrol edin; varsa ayni hak sahibinin muvafakatini yazılı alın (TTK m.1456).
- Tazminat ödemesi poliçe teminatı kapsamında yapılıyorsa ödeme belgesini ve eksper raporunu tutun; poliçe dışı bir iyi niyet ödemesi yapılıyorsa sigortalıdan yazılı temlikname ve ibraname alın.
- Sigortacı olarak taşıyıcıya rücu etmeden önce halefiyet şartlarını doğrulayın: geçerli poliçe, poliçe kapsamında yapılmış ödeme ve sigortalının taşıyıcıya karşı dava hakkı (TTK m.1472).
- Taşıyıcının sınırlı sorumluluğunu hesaplayın: kilogram başına Özel Çekme Hakkı tutarını ve gönderinin ağırlığını belirleyin (TTK m.882); taşıyıcının kendi sorumluluk sigortası varsa sigortacısını da muhatap alın.
- Hasar miktarı tartışmalıysa bilirkişi incelemesinde ilgili alan uzmanını (örneğin gıda mühendisi veya makine mühendisi) ve sigorta hukuku uzmanını birlikte isteyin.
- Zamanaşımını takip edin: muacceliyetten iki yıl ve rizikodan itibaren en geç altı yıl (TTK m.1420); yazışmaların süreyi kendiliğinden durdurmadığını unutmayın.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 16.01.2024 T., 2022/5893 E., 2024/336 K.
Poliçede vasıta türleri arasında kamyon bulunduğu için yurt içi taşıma hasarına ilişkin ödeme “ex gratia” sayılamaz; bölge adliye mahkemesi kararı bozulmuştur. Davacı sigortacı, Tayvan’dan alınan enjeksiyon makinelerinin varma limanından Çankırı’daki sigortalı tesise karayoluyla nakli sırasında aracın tek taraflı kaza yapması nedeniyle sigortalısına 451.318,47 TL ödediğini, bunun 180.000 TL’sinin taşıyıcının sigortacısınca karşılandığını belirterek kalan 271.318,47 TL için başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi, sürücünün tam kusurlu olduğunu, taşıyıcının TTK m.879 uyarınca adamlarının kusurundan sorumlu olduğunu ve ödemenin sınırlı sorumluluk limitleri içinde kaldığını belirterek davayı kabul etmiştir. Bölge adliye mahkemesi ise yurt içi taşımanın poliçe kapsamına alındığı gösterilmediğini, ödemenin “ex gratia” olduğunu ve temlikname sunulmadığını belirterek aktif husumet yokluğundan davayı reddetmiştir. Yargıtay, poliçede taşımanın başlangıç ülkesinin Tayvan, bitiş ülkesinin Türkiye, varış yerinin Çankırı olduğunu, poliçe ön yüzünde nakil vasıtası olarak gemi yazılı olsa da arka yüzde vasıta türü olarak gemi, kamyon, uçak ve tren belirlendiğini göz önüne almış ve “ödemenin ex gratia ödeme olduğu yönündeki gerekçe isabetli olmayıp” davacının sigortalısına ödemesinin poliçe teminat kapsamı içinde yapıldığının kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Karar 16.01.2024 tarihinde oybirliğiyle bozulmuştur.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 16.05.2023 T., 2021/8731 E., 2023/3007 K.
Nakliyat emtia poliçesine dayalı rücu davasında, alt derece mahkemelerinin farklı gerekçelerle verdiği aktif husumet yokluğu kararı bozulmuş; temlikname verenin yetkisinin araştırılması istenmiştir. Davacı sigortacı, Ankara’dan Antalya’ya taşınan emtianın nakliye aracının devrilmesi sonucu hasarlandığını ve sigortalısına 18.10.2017’de 302.904 TL ödediğini belirterek taşıyıcıya karşı başlattığı takibe yapılan itirazın iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi, poliçenin özel şartında teminatın “taşımayı yapan nakliyecinin bir tüzel kişilik olması ve sevkiyatın hukuken geçerli yazılı bir taşıma sözleşmesine bağlı olarak yapılması kaydı ile geçerli” olduğunun düzenlendiğini, taşıyıcının tüzel kişi olmadığını, yazılı sözleşme bulunmadığını ve temlikname sunulmadığını belirterek davayı dava şartı yokluğundan usulden reddetmiştir (bu, ilk derece mahkemesinin gerekçesidir). Bölge adliye mahkemesi ise temlikname-ibranameyi imzalayan kişinin sigortalı şirketi tek başına temsile yetkili olmadığını belirterek istinafı esastan reddetmiştir. Yargıtay, bölge adliye mahkemesinin farklı bir gerekçeye dayanıp yargılamada eksiklik görürken istinafı “esastan reddetmesini” çelişkili bulmuş ve ayrıca davacının temyizde vekalet ilişkisi uyarınca ödeme ve temlikname düzenlendiğini ileri sürdüğüne göre sigortalı şirketin muvafakatinin ve ilgili kişinin vekaletnamesinin araştırılması gerektiğini belirtmiştir; poliçenin özel şartı hakkında kendi değerlendirmesini yazmamıştır. Karar 16.05.2023 tarihinde oybirliğiyle bozulmuş, 28.11.2023 tarihli maddi hata düzeltme kararıyla dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilmesi biçiminde düzeltilmiştir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 11.10.2018 T., 2017/1017 E., 2018/6230 K.
Nakliyat emtia poliçesiyle sigortalı rehinli iş makinesi için, rehin hakkı sahibinin açık muvafakati olmadan açılan tazminat davasında mahkemenin davacıya muvafakat belgesi için süre vermesi gerektiği kabul edilerek karar oyçokluğuyla bozulmuştur. Davacı, nakliyat emtia poliçesiyle sigortalı iş makinesinin 13.06.2011’deki maddi hasarlı trafik kazasında hasarlandığını, sigortacının teminat kapsamında olmadığı gerekçesiyle ödeme yapmadığını belirterek başlattığı takibe yapılan itirazın iptalini ve icra inkâr tazminatını istemiştir. Davalı sigortacı, genel şartların 5. maddesi uyarınca taşımanın sigortalının kendisi veya adamlarınca yapılmasında sürücünün hile, hata, ihtiyatsızlık veya ehliyetsizliğinden doğan hasarın kapsam dışında olduğunu savunmuş; ilk derece mahkemesi bu gerekçeyle davayı reddetmiştir. Yargıtay, tescil belgesinde makinenin bir banka lehine rehinli olduğunu, bu durumda sigortadan tazminat isteme hakkının öncelikle rehin hakkı sahibine ait olduğunu, sigortalının ancak lehine rehin verilen alacaklının açık muvafakatini alırsa tazminat isteyebileceğini belirtmiş; bankanın yazısında dava açılmasına muvafakat edilmekle birlikte ödemenin bankaya yapılması istendiğinden “böyle bir şartlı muvafakatın davacıya talep hakkı sağlamayacağı” sonucuna varmıştır. Mahkemece davacıya muvafakat veya icazet belgesi sunması için süre verilmesi, eksiklik tamamlanırsa esasa girilmesi gerektiği belirtilmiştir. Karar 11.10.2018 tarihinde oyçokluğuyla bozulmuştur; karşı oy yazısı, rehin hakkı sahibinin muvafakatinin yokluğunun yalnızca ödemeye engel olduğunu, davanın kabulü hâlinde tazminatın sigortalıya ödenmesine ve ödeme sırasında muvafakat alınmasına karar verilebileceğini savunmuştur.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 24.03.2014 T., 2013/16878 E., 2014/5695 K.
Poliçenin kazadan birkaç saat sonra düzenlendiği dosyada ödeme hatır ödemesi sayılmamış; hasar tespiti için ilgili alan uzmanı ve sigorta hukuku uzmanının birlikte rapor vermesi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur. Davacı sigortacı, nakliyat poliçesiyle sigortalı süt ürünleri emtiasının davalıya ait kamyonla taşınması sırasında kamyonun devrildiğini, sigortalısına hasar bedelini ödediğini belirterek 56.227 TL’yi rücuen istemiştir. Davalı, ödemenin hatır ödemesi olduğunu, poliçenin 18.03.2011 saat 09.35’te, kazanın ise 06.45’te yani poliçeden önce gerçekleştiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi, sevkiyat bilgilerinin 17.03.2011 saat 17.43’te faksla sigortacıya iletildiğini, poliçenin ertesi sabah düzenlendiğini ve sigortacının sorumluluğunun bu şekilde başladığını belirterek ödemeyi hatır ödemesi saymamış; mülga TTK m.1301 kapsamında halefiyet hakkının doğduğunu kabul etmiştir. Yargıtay, taşınan peynirlerin ambalajından çıkmamış kısmının tamamen imha edilemeyeceği ve değerinin düşülmesi gerektiği yönündeki savunmanın gıda mühendisi görüşünü gerektirdiğini, mahkemenin bu savunma üzerinde durmadan yalnızca sigorta hukuku uzmanının raporuna göre karar verdiğini belirtmiş; “gıda mühendisi bilirkişi ile birlikte rapor sunan sigorta hukuku uzmanı bilirkişiden birlikte rapor alınması” gerektiğine hükmetmiştir. Karar 24.03.2014 tarihinde oybirliğiyle davalı yararına bozulmuştur.
2023 tarihli karar ise usul ve belge yönünden ders vericidir: alt derece mahkemeleri poliçenin özel şartı ve temlikname verenin yetkisi üzerinden davayı reddetmiş, Yargıtay ise kendi değerlendirmesinde özel şartın geçerliliği hakkında bir şey söylemeden, temlik ve muvafakat yetkisinin araştırılmasını istemiştir. Bu nedenle sigortacı, ödeme yaparken sigortalının yetkili temsilcisinden usulüne uygun temlikname ve ibraname almalı, imza yetkisini ticaret sicil kayıtlarıyla doğrulamalıdır. Sigorta tazminatı ödemesi ve eksper raporuna itiraz için sigorta eksper raporuna itiraz ve hasar ödemesi yazımıza bakılabilir.
2018 tarihli karar, rehinli mallarda tazminat hakkının kimde olduğunu gösterir. Yargıtay, banka lehine rehinli iş makinesi için sigortalının tek başına dava açamayacağını, rehin hakkı sahibinin açık muvafakatini sunması gerektiğini belirtmiştir; karar oyçokluğuyla verilmiştir ve karşı oy farklı bir çözüm önermiştir. Bu nedenle tescilli araç ve makine sevkiyatlarında tescil belgesindeki kayıtlar kontrol edilmelidir. Taşıyıcı sorumluluğu için karayolu taşıma sözleşmesinde taşıyıcının sorumluluğu, deniz taşımaları için deniz yoluyla yük taşımada taşıyanın sorumluluğu yazılarımıza bakılabilir.
2014 tarihli karar, hasarın ve zararın tespitinde bilirkişi seçiminin önemini gösterir: ürünün niteliğine göre ilgili mühendis ve sigorta hukuku uzmanı birlikte inceleme yapmalıdır. Aynı karar, abonman poliçelerde sevkiyat bildiriminin zamanlamasının sigortacının sorumluluğunu başlatmada etkili olabileceğini de göstermiştir; ancak karar eski kanun döneminde verildiğinden, güncel dosyalarda TTK m.1458 ve m.1472 ayrıca değerlendirilmelidir. Sigortada beyan ve bildirim yükümlülükleri için sigortada beyan yükümlülüğü ve yanlış beyan yazımıza bakılabilir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden sorun çıkarır | Doğrusu |
|---|---|---|
| Poliçenin yalnızca ön yüzüne bakmak | Y11HD 2024’te arka yüzdeki vasıta listesi kapsam bakımından belirleyici olmuştur | Ön yüz, arka yüz, genel ve özel şartlar ile klozları birlikte okumak |
| Özel şartları gözden kaçırmak | Taşıyıcının tüzel kişi olması veya yazılı sözleşme gibi şartlar alt derece mahkemelerince red gerekçesi yapılmıştır | Taşıyıcı seçiminde ve sözleşmede poliçe şartlarına uymak |
| Poliçe dışı ödeme yapıp belge almamak | Ödemenin poliçe kapsamında olmadığı iddiasında temlik veya ibraname gerekir | Ödemeyle birlikte yazılı temlikname ve ibraname almak |
| Temlik verenin yetkisini kontrol etmemek | Y11HD 2023: imza yetkisi ve vekalet ilişkisi tartışma konusu olmuştur | Ticaret sicil kayıtlarını ve yetki belgelerini doğrulamak |
| Rehinli sevkiyatı kontrol etmemek | Y11HD 2018: rehin hakkı sahibinin muvafakati aranmıştır | Tescil kaydını incelemek ve muvafakat yazısını koşulsuz almak |
| Hasarlı malı kendiliğinden imha etmek | Hasar miktarını ispat zorlaşır; bilirkişi incelemesi gerekebilir | Eksper incelemesinden önce malı saklamak |
| Taşıyıcıya yazılı ihtar çekmemek | Rücu davasında sorumluluğun ve hasarın bildirimi tartışılır | Hasarı taşıyıcıya hemen yazılı bildirmek |
| Taşıyıcının sınırlı sorumluluğunu hesaba katmamak | TTK m.882 kilogram başına limit koyar; talep bu limiti aşabilir | Ağırlık ve Özel Çekme Hakkı tutarına göre talebi belirlemek |
| Zamanaşımını izlememek | TTK m.1420’de iki ve en geç altı yıllık süreler vardır | Muacceliyet ve rizikonun gerçekleşme tarihini not etmek |
Nakliyat sigortası nedir?
Taşınan malın taşıma sırasında uğrayacağı zıya ve hasarı teminat altına alan bir mal sigortasıdır. Kanunda özel bir bölümü yoktur; mal ve zarar sigortalarına ilişkin genel hükümler (TTK m.1459 ve devamı) ile poliçe şartları uygulanır.
Nakliyat sigortası hangi taşımaları kapsar?
Poliçeye göre belirlenir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2024 tarihli dosyasında poliçede taşımanın başlangıç ülkesi, bitiş ülkesi ve varış yeri ile vasıta türleri (gemi, kamyon, uçak, tren) yazılıydı. Poliçenin ön ve arka yüzü birlikte okunmalıdır.
Abonman veya blok poliçe nedir?
Karar metinlerinde “nakliyat abonman” ve “blok” sigorta poliçelerinden söz edilir; bu poliçelerin kapsamı ve sevkiyat bildirimi usulü her poliçenin kendi şartlarına göre değişir. Abonman sözleşmelerde sevkiyat bilgilerinin zamanında ve belgeli olarak sigortacıya iletilmesi önem taşır.
Poliçe kazadan sonra düzenlenirse sigorta geçerli midir?
TTK m.1458’e göre sigorta, koruma sözleşmeden önceki bir tarihten itibaren sağlanacak şekilde yapılabilir; ancak riziko gerçekleşmişse ve bu durum sigortacı ile sigorta ettirence biliniyorsa sözleşme geçersizdir. Yargıtay 11. HD 2014 dosyasında sevkiyat bilgileri bir önceki akşam sigortacıya bildirildiği için ödeme hatır ödemesi sayılmamıştır.
Sigortacı tazminatı ödedikten sonra ne yapabilir?
TTK m.1472’ye göre sigortacı tazminatı ödediğinde hukuken sigortalının yerine geçer; sigortalının sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak tazmin ettiği bedel kadar sigortacıya intikal eder. Böylece taşıyıcıya rücu edebilir.
Taşıyıcı ne kadar sorumludur?
TTK m.875’e göre taşıyıcı, eşyanın teslim alınmasından teslim edilmesine kadar zıya, hasar ve gecikmeden sorumludur; m.879’a göre adamlarının fiillerinden de sorumludur. Tazminat kilogram başına 8,33 Özel Çekme Hakkına karşılık gelen tutarla sınırlıdır (m.882); sınırlamanın uygulanıp uygulanmayacağı somut olayda taşıma sözleşmesine ve kusur durumuna göre değerlendirilir.
“Ex gratia” ödeme ne demektir?
Yargıtay kararlarında poliçe teminatı kapsamında olmayan, iyi niyet veya ticari ilişki nedeniyle yapılan ödeme olarak geçer. 2024 tarihli Yargıtay 11. HD kararında bölge adliye mahkemesi ödemeyi ex gratia saymış, Yargıtay ise poliçedeki vasıta listesine göre ödemenin poliçe kapsamında yapıldığını kabul etmiştir. Ex gratia ödemede alacağın temliki belgeleri önem kazanır.
Sigortalı mal rehinliyse tazminatı kim ister?
TTK m.1456’ya göre sigortacıya ayni hak bildirildiğinde ayni hak sahiplerinin izni bulunmadıkça tazminat sigortalıya ödenemez. Yargıtay 11. HD 2018 kararında rehinli makine bakımından rehin alacaklısının açık muvafakati aranmış ve şartlı muvafakat yeterli bulunmamıştır; karar oyçokluğuyla verilmiştir.
Sürücü hatası nedeniyle oluşan hasar teminat dışı mıdır?
Poliçenin genel şartlarına bağlıdır. Yargıtay 11. HD 2018 dosyasında sigortacı, sigortalının taşımayı kendisinin veya adamlarının yaptığı durumda sürücü hatasından doğan hasarın genel şartlarla kapsam dışı bırakıldığını savunmuş, ilk derece mahkemesi bu gerekçeyle davayı reddetmiştir. Yargıtay bu konuya girmeden rehin hakkı sorunu nedeniyle bozmuştur.
Hasarlı mal için bilirkişi seçimi nasıl olmalı?
Yargıtay 11. HD 2014 kararında ürünün niteliği ve hasarın boyutu gıda mühendisliği bilgisini gerektirdiği hâlde yalnızca sigorta hukuku uzmanının raporuna göre karar verilmesi eksik inceleme sayılmıştır. Malın niteliğine göre ilgili mühendis ve sigorta hukuku uzmanı birlikte görevlendirilmelidir.
Temlikname almak zorunlu mudur?
Poliçe kapsamındaki ödemede halefiyet kanundan doğar (TTK m.1472). Ödeme poliçe dışında yapılıyorsa temlikname ve ibraname önem kazanır; Yargıtay 11. HD 2023 dosyasında temlikname verenin yetkisi tartışılmış ve araştırılması istenmiştir.
Zamanaşımı süresi nedir?
TTK m.1420’ye göre sigorta sözleşmesinden doğan istemler alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yılda, sigorta bedeline ilişkin istemler rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren en geç altı yılda zamanaşımına uğrar.
Aşkın veya eksik sigorta ne demektir?
Sigorta bedeli menfaatin değerinden fazlaysa aşan kısım geçersizdir (m.1463); azsa menfaatin bir kısmının zarara uğraması hâlinde aksine sözleşme yoksa tazminat sigorta bedelinin sigorta değerine oranına göre ödenir (m.1462).
Alıcı mı satıcı mı sigorta yaptırmalı?
Satış şekline bağlıdır; sigorta ettiren, üçüncü kişinin menfaatini sigorta ettirebilir (TTK m.1454). Satış sözleşmesindeki teslim şekli (örneğin CIF) ve hasar riskinin kimde olduğu, poliçenin kimin lehine yapıldığını etkiler; her somut olayda satış sözleşmesi ve poliçe birlikte incelenmelidir.
Hangi belgeleri saklamalıyım?
Poliçe ve ekleri, sevkiyat bildirimleri, taşıma sözleşmesi ve irsaliye, fatura, teslim ve hasar tutanakları, eksper raporu, ödeme dekontları, temlikname ve ibraname, taşıyıcıya gönderilen ihtarname ile tescil belgesi gibi ayni hak kayıtlarını saklayın.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1459 — Tazminat ilkesi
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1461 — Sigorta bedeli
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1462 — Eksik sigorta
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1454 — Üçüncü kişi lehine sigorta
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1456 — Sınırlı ayni hak
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1458 — Geçmişe etkili sigorta
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1472 — Halefiyet
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1420 — Zamanaşımı
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.1439 — Beyan yükümlülüğünün ihlali
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.875 — Taşıyıcının sorumluluğu
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.879 — Adamlarının fiillerinden sorumluluk
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.882 — Sınırlı sorumluluk
İlgili yazılarımız: Sigortacının rücu hakkı · Karayolu taşıma sözleşmesinde taşıyıcının sorumluluğu · Deniz yoluyla yük taşımada taşıyanın sorumluluğu · Sigorta eksper raporuna itiraz · Sigortada beyan yükümlülüğü
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.