Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları: İzin, Yükümlülükler ve Yaptırımlar
Kısaca
- 26.06.2024 tarihli 7518 sayılı Kanun, kripto varlık hizmet sağlayıcılarını (KVHS) 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamına almış ve alanı ilk kez kapsamlı biçimde düzenlemiştir.
- KVHS’nin kurulabilmesi ve faaliyete başlaması için SPK’dan izin alınması zorunludur; bilgi sistemleri ve teknolojik altyapı için TÜBİTAK kriterlerine uygunluk aranır (m.35/B).
- İzinsiz faaliyet suçtur: izin almaksızın KVHS olarak faaliyet yürüten gerçek kişiler ve tüzel kişi yetkilileri 3-5 yıl hapis ve 5.000-10.000 gün adli para cezası ile cezalandırılır (m.109/A).
- Müşteri varlıkları ayrıdır: müşterilere ait nakit ve kripto varlıklar KVHS’nin malvarlığından ayrı olup, KVHS’nin borçları nedeniyle kamu alacakları için dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dâhil edilemez (m.35/C-7).
- Müşterilerin kripto varlıklarını kendi cüzdanlarında bulundurması esastır; saklama hizmeti yalnızca yetkilendirilmiş bankalar veya kuruluşlarca verilebilir; nakitler bankalarda tutulur (m.35/C-6).
- Zimmet ağır cezalandırılır: KVHS’nin yöneticileri ve mensupları için 8-14 yıl, hileli davranışla işlenmesi hâlinde 14-20 yıl hapis öngörülmüştür (m.110/A).
- SPK izni, işlemlerin kamunun güvencesi altında olduğu anlamına gelmez; kripto varlıklar yatırımcı tazmin hükümlerine tabi değildir ve mevduat sigortası kapsamında değildir.
Kripto varlık piyasası Türkiye’de uzun süre “düzenlenmemiş alan” olarak anıldı. Bu dönem, 02.07.2024 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan 7518 sayılı Kanun ile sona erdi: kripto varlık hizmet sağlayıcıları Sermaye Piyasası Kurulu’nun izin, gözetim ve denetimine tabi kılındı; izinsiz faaliyet suç hâline getirildi; müşteri varlıklarına özel bir koruma rejimi tanındı.
Bu yazıda, KVHS’lerin tabi olduğu izin ve yükümlülük rejimini, öngörülen ceza hükümlerini ve — kullanıcılar açısından en az bunlar kadar önemli olan — uyuşmazlık çıktığında hangi mahkemeye ve hangi usule başvurulacağını mahkeme kararlarıyla birlikte ele alıyoruz.
Kim KVHS sayılır?
6362 sayılı Kanun’un 3. maddesine 7518 sayılı Kanun’la eklenen tanıma göre kripto varlık hizmet sağlayıcı; platformları, kripto varlık saklama hizmeti sağlayan kuruluşları ve bu Kanuna dayanılarak yapılacak düzenlemelerde kripto varlıkların ilk satış ya da dağıtımı dâhil olmak üzere kripto varlıklarla ilgili hizmet sağlamak üzere belirlenmiş diğer kuruluşları ifade eder.
Kripto varlık ise; dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak elektronik olarak oluşturulup saklanabilen, dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan ve değer veya hak ifade edebilen gayri maddi varlıklardır.
İzin rejimi: SPK ve TÜBİTAK
6362 sayılı Kanun m.35/B/1: “Kripto varlık hizmet sağlayıcıların kurulabilmesi ve faaliyete başlaması için Kuruldan izin alınması zorunlu olup, bunlar münhasıran Kurulca belirlenecek faaliyetleri yerine getirir.” Kuruluş, ortaklar, yöneticiler, personel, organizasyon, sermaye ve sermaye yeterliliği, yükümlülükler, bilgi sistemleri ve teknolojik altyapı, pay devirleri ve faaliyetlerin durdurulmasına ilişkin esaslar Kurul tarafından belirlenir. Pay devirlerinde de Kurul izni zorunludur; buna aykırı devirler pay defterine kaydolunmaz ve kaydedilmişse hükümsüzdür.
| Şart | İçerik |
|---|---|
| Teknik altyapı | Kuruluş ve/veya faaliyete başlama izni için bilgi sistemleri ve teknolojik altyapı konularında TÜBİTAK’ın belirleyeceği kriterlere uygunluk aranır (m.35/B-2) |
| İç kontrol | Sistemlerin güvenli yönetimi için gerekli düzenlemeleri yapmak, önlemleri almak ve iç kontrol birim ve sistemlerini oluşturmak zorunludur |
| Ortaklarda aranan nitelikler | Müflis olmama, konkordato ilan etmemiş olma; belirli finansal kuruluşlarda %10+ pay veya kontrol sahibi olmama; zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, bilişim sistemini engelleme/bozma, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, aklama, terörizmin finansmanı gibi suçlardan hükümlü olmama; işlem yasaklı olmama; mali güç ile dürüstlük ve itibar; ortaklık yapısının şeffaf ve açık olması (m.35/B-3-a) |
| Yöneticiler | Yönetim kurulu üyeleri ve temsile yetkili kişiler, mali güç şartı hariç, ortaklar için öngörülen şartları taşımak zorundadır |
| Nitelik kaybı | %10+ pay sahipleri veya imtiyazlı pay sahipleri nitelikleri kaybederse paylarını altı ay içinde şartları sağlayan kişilere devretmek zorundadır |
| Meslek kuruluşu | KVHS’ler Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğine üye olmak için başvurmak zorundadır (m.74) |
Faaliyet yükümlülükleri (m.35/C)
1. Sözleşme ve şikâyet mekanizması
KVHS ile müşteri arasındaki sözleşmeler yazılı şekilde, mesafeli olarak ya da Kurulun yazılı şeklin yerine geçebileceğini belirlediği ve müşteri kimliğinin doğrulanmasına imkân veren yöntemlerle kurulabilir. Kritik hüküm şudur: KVHS’nin müşterilerine karşı sorumluluğunu ortadan kaldıran veya sınırlandıran her türlü sözleşme şartı geçersizdir. Platformlar ayrıca müşteri itiraz ve şikâyetlerini etkin şekilde çözecek dâhili mekanizmalar kurmakla yükümlüdür.
2. Kimlik tespiti ve MASAK yükümlülükleri
KVHS’ler müşterilerin kimliklerini 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında tespit etmekle yükümlüdür. Transfer işlemlerinde Kurul ve MASAK düzenlemelerine uyulur; transfer mesajlarında gönderici ve alıcıya ilişkin öngörülen bilgi ve veriler belirlenen sürelerde güvenli biçimde gönderilir.
3. Listeleme ve piyasa gözetimi
- Platformlar, nezdlerinde işlem görecek kripto varlıkların belirlenmesine ve işlem görmesinin sonlandırılmasına ilişkin yazılı listeleme prosedürü oluşturmak zorundadır. Bir kripto varlığın listelenmiş olması kamuca tekeffülü anlamına gelmez.
- Fiyatlar serbestçe oluşur; ancak makul ve ekonomik gerekçeyle açıklanamayan ve işlemlerin güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikteki eylem ve işlemlere piyasa dolandırıcılığına ilişkin m.104 hükümleri uygulanır.
- Platformlar gözetim sistemi kurmak, piyasa bozucu eylemleri tespit etmek, hesapların kısıtlanması, durdurulması ve kapatılması dâhil gerekli tedbirleri almak ve tespitleri rapora bağlayarak Kurula bildirmekle yükümlüdür.
4. Müşteri varlıklarının korunması
m.35/C-7: “Müşterilere ait nakit ve kripto varlıklar, kripto varlık hizmet sağlayıcıların mal varlığından ayrı olup, kayıtlar da bu hükme uygun olarak tutulur. Müşterilerin her ne suretle olursa olsun kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan nakit ve kripto varlıkları, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının borçları nedeniyle, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının mal varlığı ise müşterilerin borçları nedeniyle kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dâhil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz.”
Ayrıca m.35/C-6 uyarınca müşterilere ait kripto varlıkların müşterilerin kendi cüzdanlarında bulundurulması esastır. Müşterinin kendi cüzdanında tutmayı tercih etmediği varlıklar için saklama hizmeti, yalnızca Kurul düzenlemesi uyarınca yetkilendirilmiş ve BDDK tarafından uygun görülen bankalarca ya da Kurulca yetkilendirilmiş diğer kuruluşlarca sunulabilir; nakitlerin bankalarda tutulması zorunludur.
Dikkat — güvence sınırları: Bankalar nezdinde saklanan kripto varlıklar ile bu kapsamdaki nakitler, 5411 sayılı Kanun’un 63. maddesindeki mevduat ve katılım fonunun sigortalanması hükümlerine tabi değildir. Ayrıca m.35/C-4 uyarınca “Platformlara Kurul tarafından faaliyet izni verilmiş olması, işlemlerin kamunun güvencesi altında olduğu anlamına gelmez. Kripto varlıklar bu Kanunun 82 nci maddesinde düzenlenen yatırımcı tazmin hükümlerine tabi değildir.”
Ceza hükümleri
| Madde | Fiil | Yaptırım |
|---|---|---|
| m.109/A | İzin almaksızın KVHS olarak faaliyet yürütmek (gerçek kişiler ve tüzel kişi yetkilileri) | 3-5 yıl hapis + 5.000-10.000 gün adli para cezası |
| m.110/A-1 | KVHS yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile diğer mensuplarının, görevi nedeniyle kendisine tevdi edilen veya saklamakla yükümlü olduğu para, evrak, mal veya kripto varlıkları zimmetine geçirmesi | 8-14 yıl hapis + 5.000 güne kadar adli para cezası + zararın tazmini |
| m.110/A-2 | Zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi | 14-20 yıl hapis + 20.000 güne kadar adli para cezası (zararın üç katından az olamaz) |
| m.110/A-3 | Faaliyet izni kaldırılan KVHS’nin yönetim veya kontrolünü elinde bulundurmuş gerçek kişi ortaklarının kaynakları kendilerinin veya başkalarının menfaatine kullandırması | 12-22 yıl hapis + 20.000 güne kadar adli para cezası + müteselsil ödettirme |
| m.110/B | Zimmet sayılan karar ve işlemleri gerçekleştirenler bakımından şahsi sorumluluk | Kurulun talebiyle mahkemece şahsen iflas kararı verilebilir; aktiflerden öncelikle müşteri zararları ödenir |
m.110/A-4 ve 5 uyarınca zimmete geçirilen değerlerin soruşturma başlamadan önce aynen iadesi veya zararın tamamen tazmini hâlinde ceza üçte iki, kovuşturma başlamadan önce yarı, hükümden önce üçte bir oranında indirilir.
Uyuşmazlık çıkarsa: görev, tahkim ve sınırlar
Kullanıcılar açısından en sık karşılaşılan sorunlar; hesabın askıya alınması, işlemin iptal edilmesi, çekim taleplerinin karşılanmaması ve platform kaynaklı sistem hatalarıdır. Bu uyuşmazlıklarda üç eşik vardır:
- Sözleşmedeki tahkim kaydı. Kullanıcı sözleşmelerinin çoğunda uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözüleceğine ilişkin bir madde bulunur. Böyle bir kayıt varsa mahkemeye açılan dava, tahkim ilk itirazı üzerine usulden reddedilebilir.
- Görevli mahkeme. Tahkim kaydı yoksa, kripto varlıklar finansal varlık niteliğinde olduğundan ve 7518 sayılı Kanun’la SPK kapsamına alındığından, uyuşmazlık TTK m.4/1-f uyarınca mutlak ticari dava sayılmakta ve asliye ticaret mahkemesi görevli kabul edilmektedir.
- Esasa ilişkin sınırlar. m.35/C-4 uyarınca platformlar ile müşteriler arasındaki ilişkiler genel hükümlere tabidir; faaliyet izni işlemleri kamu güvencesi altına almaz ve yatırımcı tazmin hükümleri uygulanmaz.
Ne yapmalı? Adım adım
- Platformun SPK izni olup olmadığını doğrulayın. İzinsiz faaliyet 6362 s.K. m.109/A uyarınca suçtur; izinsiz bir platformda tutulan varlıklar bakımından kanunun getirdiği koruma rejimi de tartışmalı hâle gelir.
- Kullanıcı sözleşmesini baştan okuyun. Özellikle uyuşmazlıkların çözümü, tahkim, yetki ve sorumluluk maddelerini işaretleyin. Sorumluluğu kaldıran veya sınırlandıran şartların m.35/C-1 uyarınca geçersiz olduğunu unutmayın.
- Varlıklarınızı kendi cüzdanınızda tutmayı değerlendirin. Kanun bunu esas olarak benimsemiştir; platformda bırakılan varlıklar mevduat sigortası ve yatırımcı tazmin kapsamında değildir.
- Hesabınız askıya alınırsa yazılı gerekçe isteyin. Platformun dâhili şikâyet mekanizmasına başvurun; cevabı ve tarihini saklayın.
- Ekran görüntüleri ve işlem kayıtlarını arşivleyin. İşlem numaraları, zaman damgaları, cüzdan adresleri ve yazışmalar dosyanın omurgasını oluşturur.
- SPK’ya ve gerekiyorsa MASAK’a bildirimde bulunun. Piyasa bozucu eylem veya izinsiz faaliyet iddiaları için Kurul’a başvuru yolu açıktır.
- Tahkim kaydı varsa önce tahkime gidin. Aksi hâlde mahkemeye açılan dava tahkim ilk itirazı üzerine usulden reddedilebilir ve süre ile masraf kaybı yaşanır.
- Tahkim kaydı yoksa asliye ticaret mahkemesinde dava açın. Görevsizlik riskini azaltmak için dilekçede kripto varlıkların finansal varlık niteliği ve TTK m.4/1-f açıkça tartışılmalıdır.
- Zimmet şüphesi varsa ayrıca suç duyurusunda bulunun. m.110/A’daki cezalar ağırdır ve m.110/B şahsi sorumluluk yolu, müşteri zararlarının öncelikli karşılanmasını hedefler.
Mahkemeler ne diyor?
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/1603, K. 2025/6256, 15.10.2025
Kullanıcı sözleşmesindeki tahkim kaydı geçerlidir; tarafın tacir olup olmaması sonucu değiştirmez. Kripto varlık platformunda taraftar tokeni işlemleri yapan davacı, swap işleminin iptal edilmesi ve hesabının askıya alınması nedeniyle zarara uğradığını ileri sürerek alacak davası açmış; platform ise kullanıcı sözleşmesinin “Uyuşmazlıkların Çözümü” başlıklı maddesi uyarınca uyuşmazlıkların “İstanbul Tahkim Merkezi Kuralları uyarınca nihai olarak tahkim yoluyla çözümleneceğini” savunmuştur. İlk derece mahkemesi, sözleşmede tahkim düzenlemesi bulunduğu ve “tahkim düzenlemesinin geçerliliğinde tarafların tacir olup olmadığının bir öneminin bulunmadığı” gerekçesiyle tahkim ilk itirazının kabulüne ve davanın usulden reddine karar vermiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, ilk derece mahkemesi kararında isabetsizlik bulunmadığını belirterek Bölge Adliye Mahkemesi kararının oybirliğiyle ve kesin olarak onanmasına karar vermiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi, E. 2024/1788, K. 2025/140, 30.01.2025
Kripto varlık uyuşmazlıkları mutlak ticari davadır; görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Platform, kullanıcının sistemsel bir hata sonucu haksız zenginleştiğini ileri sürerek itirazın iptali davası açmış; ilk derece mahkemesi gerekçesinde tüketici mahkemesinin, hükmünde ise asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğunu belirterek görevsizlik kararı vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, kripto varlıkların “26.06.2024 tarihli 7518 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile SPK kapsamına alındığını”; “TTK’nın 4/1.f bendi uyarınca, finansal kurumlara ilişkin uyuşmazlıklardan doğan davalar, mutlak ticari davalardandır” tespitiyle asliye ticaret mahkemesinin görevli olduğunu belirlemiştir. Karar ayrıca, ilk derece mahkemesinin gerekçesi ile hükmü arasındaki çelişkiye de işaret etmiştir. Görevsizlik kararı kaldırılarak dosya oybirliğiyle ve kesin olarak ilk derece mahkemesine iade edilmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, E. 2024/1832, K. 2024/1854, 12.12.2024
Kripto varlıklar finansal varlıktır; yatırım amacıyla açılan hesap tüketici işlemi sayılmaz. Platformda meydana geldiği ileri sürülen sistemsel gecikme nedeniyle zarara uğradığını iddia eden kullanıcı tazminat davası açmış; ilk derece mahkemesi, dava tarihinde kripto varlıkların yasal olarak tanımlanmamış olduğu ve davanın mutlak ya da nispi ticari dava sayılamayacağı gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, TTK m.4’teki üç ölçütü ayrıntılı biçimde ortaya koyduktan sonra “Öncelikle, kripto varlıklar finansal varlık niteliğindedir. Bu konudaki hukuki boşluk 26.06.2024 tarihli 7518 sayılı … Kanun ile SPK kapsamına alınmıştır. TTK’nın 4/1.f bendi uyarınca, finansal kurumlara ilişkin uyuşmazlıklardan doğan davalar, mutlak ticari davalardandır” sonucuna varmıştır. Karar ayrıca kullanıcının platformda yatırım yapmak amacıyla hesap açtığını tespit ederek tüketici mahkemesi görüşünü de dışlamıştır. Görevsizlik kararı kaldırılmış ve dosya oybirliğiyle, kesin olarak ilk derece mahkemesine gönderilmiştir.
Danıştay 10. Daire, E. 2021/2771, K. 2025/2778, 28.05.2025
Kripto varlıkların ödemelerde kullanılmasının yasaklanması mülkiyet hakkını ihlal etmez. Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmeliğin iptali istemiyle açılan davada Danıştay 10. Dairesi, Anayasa’nın 35. maddesindeki mülkiyet hakkı ile 48. maddesindeki sözleşme hürriyetini değerlendirmiştir. Karara göre, dava konusu Yönetmelik ile “kripto varlıkların ödemelerde kullanılmaması düzenlenmiş olup, kripto varlıklara yasak getirilmemiştir. Kripto varlıklar yatırım aracı olarak kullanılmaya devam edilmektedir. Kripto varlıkların alım, satımına herhangi bir yasak getirilmemiştir.” Bu nedenle kullanıcıların yatırım aracı olarak tasarrufta bulunma haklarına dokunulmadığı, dolayısıyla mülkiyet hakkı ve sözleşme özgürlüğü ihlalinden söz edilemeyeceği belirtilmiştir. Daire ayrıca ödeme ve elektronik para kuruluşlarının kripto varlık platformlarına fon aktarımına aracılık edememesine ilişkin düzenlemeyi de hukuka uygun bulmuş; kripto varlıkların merkeze bağlı olmaması, kontrol mekanizmasının bulunmaması, siber saldırılara ve dolandırıcılığa açık olması gibi sakıncaları gerekçe göstererek davanın reddine karar vermiştir.
Bu dört karar, kripto varlık uyuşmazlıklarında kullanıcının karşılaşacağı yolu baştan sona haritalandırır.
Birinci eşik: tahkim. 15.10.2025 tarihli Yargıtay kararı, uygulamada en çok sürpriz yaratan noktayı teyit eder. Platformların kullanıcı sözleşmelerine koyduğu tahkim kaydı geçerlidir ve tüketici sıfatı iddiası bu kaydı kendiliğinden geçersiz kılmaz; ilk derece mahkemesinin ifadesiyle tahkim düzenlemesinin geçerliliğinde tarafların tacir olup olmadığının önemi yoktur. Bunun pratik sonucu şudur: sözleşmede tahkim kaydı bulunan bir platforma karşı doğrudan mahkemeye gidilmesi, çoğu zaman aylar sonra usulden ret ile sonuçlanır. Dava açmadan önce sözleşmenin “uyuşmazlıkların çözümü” maddesini okumak, dosyanın kaderini belirler.
İkinci eşik: görev. İki Bölge Adliye Mahkemesi kararı aynı sonuçta buluşur: kripto varlıklar finansal varlık niteliğindedir, 7518 sayılı Kanun’la SPK kapsamına alınmıştır ve TTK m.4/1-f uyarınca bu uyuşmazlıklar mutlak ticari davadır. Bu, iki yönlü bir sonuç doğurur. Bir yandan tüketici mahkemesinin görevli olmadığı, dolayısıyla tüketici hukukunun sağladığı bazı kolaylıkların devreye girmediği anlamına gelir. Öte yandan uyuşmazlığın asliye hukuk mahkemesine gönderilmesi de doğru değildir; görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. 12.12.2024 tarihli karar, kullanıcının platformda yatırım amacıyla hesap açmış olmasını da ayrıca vurgulayarak tüketici tartışmasını kapatır.
Üçüncü eşik: esas. Danıştay kararı ise arka plandaki düzenleyici mantığı gösterir: kripto varlıklar yasak değildir, ancak ödeme aracı da değildir; devletin yaklaşımı, alanı yasaklamak yerine sınırlandırarak düzenlemek yönündedir. Bu yaklaşım 7518 sayılı Kanun’un mimarisiyle de örtüşür: izin, denetim ve ağır ceza hükümleri getirilmiş; buna karşılık faaliyet izninin kamu güvencesi anlamına gelmediği, kripto varlıkların yatırımcı tazmin ve mevduat sigortası kapsamında olmadığı açıkça belirtilmiştir.
Bütün olarak bakıldığında kullanıcı için tablo şudur: kanun, müşteri varlıklarını platformun malvarlığından ayırarak ve zimmete ağır cezalar öngörerek güçlü bir koruma kurmuştur; ancak bu koruma, yatırımın değer kaybına veya platformun ticari kararlarına karşı bir garanti değildir. Uyuşmazlık çıktığında ise önce sözleşmedeki tahkim kaydı, sonra görevli mahkeme, en sonda esas tartışılır. Bu sıra atlandığında dosya, esasa hiç girilmeden kaybedilebilmektedir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Kullanıcı sözleşmesindeki tahkim kaydını fark etmemek | Mahkemeye açılan dava usulden reddedilir | Sözleşmenin uyuşmazlık çözümü maddesi baştan okunmalı, gerekiyorsa tahkime başvurulmalıdır |
| Davayı tüketici veya asliye hukuk mahkemesinde açmak | Görevsizlik nedeniyle zaman ve masraf kaybı | Kripto varlık uyuşmazlıkları mutlak ticari dava sayılmakta, asliye ticaret mahkemesi görevli kabul edilmektedir |
| Platformun SPK iznini kontrol etmemek | İzinsiz faaliyet yürüten bir yapıya varlık emanet edilir | İzinsiz KVHS faaliyeti 6362 s.K. m.109/A uyarınca suçtur; izin durumu doğrulanmalıdır |
| “SPK izinli, o hâlde güvence altında” varsayımı | Kayıp hâlinde beklenmedik sonuçla karşılaşılır | m.35/C-4 uyarınca faaliyet izni kamu güvencesi anlamına gelmez; yatırımcı tazmin ve mevduat sigortası uygulanmaz |
| Sorumsuzluk kayıtlarını geçerli saymak | Haklı talepten vazgeçilir | m.35/C-1 uyarınca KVHS’nin sorumluluğunu kaldıran veya sınırlandıran her türlü sözleşme şartı geçersizdir |
| Varlıkların tamamını platformda bırakmak | Platform kaynaklı risklere tümüyle maruz kalınır | Kanun, varlıkların müşterinin kendi cüzdanında bulundurulmasını esas almıştır |
Kripto varlık hizmet sağlayıcı kimdir?
6362 sayılı Kanun m.3 uyarınca; platformları, kripto varlık saklama hizmeti sağlayan kuruluşları ve bu Kanuna dayanılarak yapılacak düzenlemelerde kripto varlıkların ilk satış ya da dağıtımı dâhil olmak üzere kripto varlıklarla ilgili hizmet sağlamak üzere belirlenmiş diğer kuruluşları ifade eder. Halk arasında “kripto para borsası” denilen platformlar bu kapsamdadır.
Kripto borsası kurmak için izin gerekiyor mu?
Evet. 6362 sayılı Kanun m.35/B uyarınca kripto varlık hizmet sağlayıcıların kurulabilmesi ve faaliyete başlaması için Sermaye Piyasası Kurulundan izin alınması zorunludur. Ayrıca bilgi sistemleri ve teknolojik altyapı konularında TÜBİTAK’ın belirleyeceği kriterlere uygunluk aranır. Pay devirlerinde de Kurul izni zorunludur.
İzinsiz kripto borsası işletmenin cezası nedir?
6362 sayılı Kanun’a 7518 sayılı Kanun’la eklenen m.109/A uyarınca, izin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek kişiler ve tüzel kişilerin yetkilileri üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
Platform batarsa varlıklarım masaya girer mi?
Hayır. m.35/C-7 uyarınca müşterilere ait nakit ve kripto varlıklar, kripto varlık hizmet sağlayıcının malvarlığından ayrıdır. Müşterilerin bu varlıkları, hizmet sağlayıcının borçları nedeniyle kamu alacakları için dahi haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dâhil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz.
Kripto varlıklarım mevduat gibi sigortalı mı?
Hayır. Bankalar nezdinde saklanan kripto varlıklar ile bu kapsamdaki müşteri nakitleri, 5411 sayılı Kanun’un 63. maddesinde düzenlenen mevduat ve katılım fonunun sigortalanması hükümlerine tabi değildir. Ayrıca kripto varlıklar, 6362 sayılı Kanun’un 82. maddesindeki yatırımcı tazmin hükümlerine de tabi değildir.
Platform sorumluluğunu sözleşmeyle sınırlayabilir mi?
Hayır. m.35/C-1’in açık hükmüne göre kripto varlık hizmet sağlayıcıların müşterilerine karşı sorumluluğunu ortadan kaldıran veya sınırlandıran her türlü sözleşme şartı geçersizdir. Ayrıca platformlar, müşteri itiraz ve şikâyetlerini etkin şekilde çözecek dâhili mekanizmalar kurmakla yükümlüdür.
Hesabım askıya alındı; platform bunu yapabilir mi?
m.35/C-3 uyarınca platformlar, piyasa bozucu nitelikte eylem ve işlemlerin tespit edilmesi, önlenmesi ve tekrarlanmaması amacıyla gerekli gözetim sistemini kurmak ve hesapların kısıtlanması, durdurulması ve kapatılması dâhil gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür; tespitlerini rapora bağlayarak Kurula bildirir. Ancak bu yetki sınırsız değildir; tedbirin dayanağı ve gerekçesi talep edilmeli, haksızsa genel hükümlere göre dava yoluna gidilmelidir.
Platformla uyuşmazlıkta hangi mahkeme görevli?
Bölge Adliye Mahkemesi kararlarında, kripto varlıkların finansal varlık niteliğinde olduğu ve 7518 sayılı Kanun’la SPK kapsamına alındığı gözetilerek, TTK m.4/1-f uyarınca finansal kurumlara ilişkin uyuşmazlıklardan doğan davaların mutlak ticari dava olduğu ve asliye ticaret mahkemesinin görevli bulunduğu kabul edilmektedir. Ancak sözleşmede geçerli bir tahkim kaydı varsa önce tahkim yoluna gidilmesi gerekir.
Kullanıcı sözleşmesindeki tahkim şartı beni bağlar mı?
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, kripto varlık platformu kullanıcı sözleşmesindeki tahkim kaydına dayanılarak verilen “tahkim ilk itirazının kabulü ve davanın usulden reddi” kararını onamıştır. İlk derece mahkemesinin kabulünde, tahkim düzenlemesinin geçerliliğinde tarafların tacir olup olmadığının bir öneminin bulunmadığı belirtilmiştir.
Platform yöneticisi müşteri varlıklarını zimmetine geçirirse ne olur?
6362 sayılı Kanun m.110/A uyarınca kripto varlık hizmet sağlayıcı yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile diğer mensupları için sekiz yıldan on dört yıla kadar hapis öngörülmüştür; zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi hâlinde ceza on dört yıldan yirmi yıla kadar hapistir. Ayrıca m.110/B uyarınca Kurulun talebi üzerine ilgililerin şahsen iflasına karar verilebilir ve aktiflerden öncelikle müşteri zararları ödenir.
İlgili mevzuat
- 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.3 (tanımlar), m.13, m.35/B (kripto varlık hizmet sağlayıcıları), m.35/C (faaliyet, transfer ve saklama esasları), m.74 (TSPB üyeliği), m.99 ve 99/B (izinsiz faaliyette tedbirler), m.104 (piyasa dolandırıcılığı), m.109/A (izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyeti), m.110/A (kripto varlık hizmet sağlayıcılarda zimmet), m.110/B (şahsi sorumluluk), geçici m.11 (geçiş hükümleri)
- 7518 sayılı Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG 02.07.2024)
- 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun (kimlik tespiti ve şüpheli işlem bildirimi)
- 5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.63 (mevduat ve katılım fonunun sigortalanması)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4 (ticari davalar), m.19
- Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik
İlgili diğer yazılarımız için MASAK blokesi ve banka hesabına elkoyma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama ve oltalama (phishing) dolandırıcılığı başlıklarına bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Kripto varlık uyuşmazlıklarında sonuç, kullanıcı sözleşmesinin içeriğine, işlemin gerçekleşme biçimine ve platformun hukuki durumuna göre değişir. Somut durumunuz için dosyanızın bir avukat tarafından incelenmesi gerekir.