İşyerinin Devri (İş K. m.6): Devreden ve Devralan İşverenin Sorumluluğu, Kıdem ve İki Yıllık Süre
Kısaca
- İşyeri veya bir bölümü hukukî bir işleme dayalı olarak devredildiğinde, devir tarihinde mevcut iş sözleşmeleri bütün hak ve borçlarıyla devralana geçer.
- Devralan işveren, hizmet süresinin esas alındığı haklarda işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür.
- Devirden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan birlikte sorumludur.
- Ancak devreden işverenin bu sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır.
- Tüzel kişiliğin birleşme, katılma ya da tür değişikliğiyle sona ermesi hâlinde birlikte sorumluluk hükümleri uygulanmaz.
- Devreden veya devralan, iş sözleşmesini sırf devir sebebiyle feshedemez; devir işçi yönünden de haklı fesih sebebi oluşturmaz.
- Ekonomik ve teknolojik sebeplerin ya da iş organizasyonu değişikliğinin gerekli kıldığı fesih hakları ile tarafların haklı sebeple derhâl fesih hakları saklıdır.
- İflas dolayısıyla malvarlığının tasfiyesi sonucu yapılan devirlerde m.6 hükümleri uygulanmaz.
- Kıdem tazminatında iki yıllık sınır işlemez; devreden işveren kendi dönemi ve devir tarihindeki ücretle sınırlı olarak sorumludur.
- Kıdem tazminatı devir öncesi ve sonrasındaki sürenin tamamı üzerinden hesaplanır; sorumluluk paylaştırılır.
- İhbar tazminatı ve kullanılmayan yıllık izin ücretinden yalnızca son işveren sorumludur.
- Ücret, fazla çalışma, hafta tatili ve bayram ücretlerinde devreden işveren iki yıllık süreyle, devralan ise tümüyle sorumludur.
- Devir tarihinden sonraki çalışmalardan doğan alacaklardan devreden işverenin sorumluluğu yoktur.
- İş sözleşmesi devirden veya birleşmeden önce sona ermişse m.6 değil, TBK m.202 veya TTK m.134 ve devamı hükümleri uygulanır.
- Alt işverenin değişmesi de işyeri devri sayılabilir; bu hâlde yeni alt işveren doğmuş işçilik haklarını da devralmış olur.
Bir işyerinin el değiştirmesi, orada çalışan işçiler bakımından kendiliğinden bir son değildir. Aksine kanun, iş sözleşmelerinin kesintisiz sürmesini esas alır. Uyuşmazlık genellikle sözleşmenin devam edip etmediğinde değil, geçmişe ait alacaklardan kimin, ne kadar ve ne zamana kadar sorumlu olduğunda çıkar.
Bu yazıda işyeri devrinin şartlarını, iş sözleşmelerine etkisini, devreden ve devralan işverenin sorumluluk sınırlarını, kıdem tazminatındaki özel rejimi ve şirket birleşmelerinde ortaya çıkan farkı Yargıtay kararlarıyla birlikte inceliyoruz.
Kanunî dayanak
4857 sayılı İş Kanunu m.6 (İşyerinin veya bir bölümünün devri)
“İşyeri veya işyerinin bir bölümü hukukî bir işleme dayalı olarak başka birine devredildiğinde, devir tarihinde işyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçer.
Devralan işveren, işçinin hizmet süresinin esas alındığı haklarda, işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür.
Yukarıdaki hükümlere göre devir halinde, devirden önce doğmuş olan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan işveren birlikte sorumludurlar. Ancak bu yükümlülüklerden devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yıl ile sınırlıdır.
Tüzel kişiliğin birleşme veya katılma ya da türünün değişmesiyle sona erme halinde birlikte sorumluluk hükümleri uygulanmaz.
Devreden veya devralan işveren iş sözleşmesini sırf işyerinin veya işyerinin bir bölümünün devrinden dolayı feshedemez ve devir işçi yönünden fesih için haklı sebep oluşturmaz. Devreden veya devralan işverenin ekonomik ve teknolojik sebeplerin yahut iş organizasyonu değişikliğinin gerekli kıldığı fesih hakları veya işçi ve işverenlerin haklı sebeplerden derhal fesih hakları saklıdır.
Yukarıdaki hükümler, iflas dolayısıyla malvarlığının tasfiyesi sonucu işyerinin veya bir bölümünün başkasına devri halinde uygulanmaz.”
Kıdem tazminatında iki yıllık sınırın işlememesi
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, kıdem tazminatı bakımından m.6’daki iki yıllık sınırın uygulanmayacağını şu gerekçeyle kabul etmektedir: “1475 sayılı Kanun’un 14/2. maddesinde devreden işverenin sorumluluğu bakımından bir süre öngörülmediğinden, 4857 sayılı kanun’un maddesinde sözü edilen devreden işveren için iki yıllık süre sınırlaması, kıdem tazminatı bakımından söz konusu olmaz. O halde kıdem tazminatı işyeri devri öncesi ve sonrasında geçen sürenin tamamı için hesaplanmalı, ancak devreden işveren veya işverenler bakımından kendi dönemleri ve devir tarihindeki ücret ile sınırlı sorumluluk belirlenmelidir.”
Değişiklik uyarısı – şirket birleşmelerinde TTK hükümleri önceliklidir
İş sözleşmesi devir veya birleşme anında devam ediyorsa İş K. m.6 uygulanır. Buna karşılık sözleşme daha önce sona ermişse başka rejimler devreye girer. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.178, tam veya kısmî bölünmede iş sözleşmelerinin, işçi itiraz etmediği takdirde devir gününe kadar doğan bütün hak ve borçlarla devralana geçeceğini düzenler; aynı Kanun’un birleşmeye ilişkin m.158’inin son fıkrası da iş ilişkilerinin geçişi bakımından m.178’e yollama yapar. Bu hükmün 4857 sayılı Kanun m.6’dan sonra yürürlüğe girmiş özel nitelikte bir düzenleme olduğu kabul edilmektedir.
İş sözleşmesi sona erdikten sonra işletme devri gerçekleşmişse 6098 sayılı Kanun m.202 uygulanır; devralanın sorumlu olabilmesi için devrin alacaklılara bildirilmesi veya ilanla duyurulması gerekir. Sözleşme sona erdikten sonra tüzel kişi işveren devir suretiyle birleşerek sona ermişse TTK m.134 ve devamı ile m.153 ve devamı hükümlerine göre değerlendirme yapılır.
| Alacak kalemi | Devreden işverenin sorumluluğu | Devralan işverenin sorumluluğu |
|---|---|---|
| Kıdem tazminatı | Kendi dönemi ve devir tarihindeki ücretle sınırlı | Sürenin tamamı üzerinden |
| İhbar tazminatı | Sorumluluğu yoktur | Tek başına sorumludur |
| Kullanılmayan yıllık izin ücreti | Sorumluluğu yoktur | Tek başına sorumludur |
| Devir öncesi ücret alacağı | İki yıllık süreyle sınırlı birlikte sorumluluk | Sorumludur |
| Devir öncesi fazla çalışma | İki yıllık süreyle sınırlı birlikte sorumluluk | Sorumludur |
| Devir öncesi hafta tatili ve bayram ücreti | İki yıllık süreyle sınırlı birlikte sorumluluk | Sorumludur |
| Devir sonrası doğan alacaklar | Sorumluluğu yoktur | Tek başına sorumludur |
| Birleşmeyle sona eren tüzel kişide | Birlikte sorumluluk uygulanmaz | TTK hükümlerine göre külli halef |
| İflasta tasfiye yoluyla devirde | m.6 uygulanmaz | m.6 uygulanmaz |
Kritik nokta
İki yıllık süre bir zamanaşımı değil, devreden işverenin sorumluluğunun kendisini sınırlayan bir süredir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, işyeri devri bulunan ve işçinin çalışmasının devam ettiği bir olayda, dava tarihi itibarıyla devir tarihinden itibaren iki yıllık sürenin geçmiş olması nedeniyle devreden işverenin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını kabul etmiştir. Bu nedenle devreden işverene yöneltilecek davada devir tarihinin tespiti ilk yapılacak iştir.
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Devrin varlığını ve tarihini belgeleyin. Ticaret sicil kayıtları, SGK işyeri sicil değişiklikleri, ruhsat devirleri ve devir sözleşmesi birlikte incelenmelidir; devir tarihi tüm hesabın çıkış noktasıdır.
- Devrin hukukî bir işleme dayandığını gösterin. m.6, işyerinin hukukî bir işleme dayalı olarak devredilmesini arar; fiilî el değiştirmeler ayrıca değerlendirilir.
- Sözleşmenin devir anında mevcut olup olmadığını belirleyin. Devir tarihinde sona ermiş bir iş sözleşmesi m.6 kapsamına girmez; bu durumda TBK m.202 veya TTK hükümleri uygulanır.
- Hizmet süresini baştan hesaplayın. Devralan işveren, hizmet süresinin esas alındığı haklarda işçinin devreden yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmak zorundadır.
- Alacakları kalem kalem ayırın. Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, izin ücreti ve devir öncesi ücret alacakları farklı sorumluluk rejimlerine tâbidir.
- İki yıllık süreyi hesaplayın. Devir öncesi doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlarda devreden işverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yılla sınırlıdır.
- Kıdemde farklı hesap yapın. Kıdem tazminatı tüm süre üzerinden hesaplanır; devreden işveren kendi dönemi ve devir tarihindeki ücretle sınırlı olarak sorumlu tutulur.
- Feshe bağlı hakları son işverene yöneltin. İhbar tazminatı ve kullanılmayan izin ücretinden devreden işveren sorumlu değildir.
- Devrin fesih sebebi yapılmadığını denetleyin. Sözleşme sırf devir sebebiyle feshedilemez; devir işçi bakımından da haklı fesih sebebi oluşturmaz.
- Alt işveren değişikliğini gözden kaçırmayın. Aynı işyerinde alt işverenin değişmesi işyeri devri sayılabilir; bu hâlde yeni alt işveren doğmuş işçilik haklarını da devralmış olur.
- Şirket birleşmesi varsa TTK’ya bakın. Tüzel kişilik birleşme, katılma veya tür değiştirmeyle sona ermişse birlikte sorumluluk uygulanmaz; devralan şirket TTK hükümleri uyarınca külli halef olarak sorumludur.
- Davalıları ve sorumluluk sınırlarını dilekçede ayrı ayrı gösterin. Hangi davalının hangi alacaktan hangi gerekçeyle ve ne miktarda sorumlu tutulduğunun belirtilmemesi bozma sebebidir.
Yargı kararları
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 01.02.2023 T., 2022/27 E., 2023/16 K.
İki yıllık süre geçmişse devreden işverenin hiçbir sorumluluğu kalmaz. Elektrik üretim tesisinde çalışan işçi, işçilik alacaklarını devreden kamu şirketinden istemiş; ilk derece mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinafı reddetmiş, Özel Daire bozmuş, mahkeme direnmiştir. Kurul, önce m.6/1’in amacını ortaya koymuştur: “İş Kanunu’nun 6 ncı maddesinin birinci fıkrası uyarınca, iş sözleşmesinin yeni işverenle aynen devam etmesini sağlayacak şekilde işyeri devrinin koşullarının belirlenmesi gerekir.” Somut olayda ise sonucu şöyle bağlamıştır: “davalı EÜAŞ ile dava dışı … Elektrik Üretim A.Ş arasında işyeri devri bulunduğundan ve davacının da işyeri devri kapsamında çalışması devam ettiğinden devreden işveren konumundaki davalı EÜAŞ’ın devir tarihinden önce doğmuş ve ödemesi gereken işçilik alacaklarından devir tarihinden itibaren 2 yıllık süre ile sınırlı olarak sorumlu olduğunu öngören İş Kanunu’nun 6 ncı maddesindeki düzenleme uyarınca dava tarihi dikkate alındığında devir tarihinden itibaren 2 yıllık süre geçtiğinden herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığı açıktır.” Sonuç: Direnme kararının ONANMASINA, 01.02.2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 18.01.2023 T., 2022/15123 E., 2023/844 K.
Her alacak kalemi için sorumluluk ayrı ayrı belirlenmelidir. Şahıs işletmesi olarak faaliyete başlayan, sonra unvan ve tür değiştirerek şirkete dönüşen bir işyerinde uzun süre çalışan işçinin alacakları, mahkemece tüm dönem üzerinden hesaplanmış ve her iki davalı müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmuştur. Daire, işyeri devri ilkelerini ayrıntılı biçimde sıralamıştır: kıdem tazminatı devir öncesi ve sonrasındaki sürenin tamamı için hesaplanır, ancak devreden işveren kendi dönemi ve devir tarihindeki ücretle sınırlı olarak sorumludur; “Feshe bağlı diğer haklar olan ihbar tazminatı ve kullanılmayan izin ücretlerinden sorumluluk ise son işverene ait olmakla devreden işverenin bu işçilik alacaklarından sorumluluğu bulunmamaktadır.” Ücret, fazla çalışma, hafta tatili ve bayram ücretlerinde ise devreden açısından iki yıllık sınır işler. Somut olayda Daire şu sonuca varmıştır: yıllık izin, ihbar tazminatı ve iki yıllık süre geçtiğinden fazla çalışma ile bayram ve genel tatil ücretinden yalnızca devralan şirket, kıdem tazminatından ise devreden işveren kendi dönemindeki ücret ve süre üzerinden sorumludur. Sonuç: Mahkeme kararının BOZULMASINA, 18.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 04.11.2019 T., 2016/22664 E., 2019/20084 K.
Alt işverenin değişmesine rağmen işçinin çalışmayı sürdürmesi işyeri devridir. Kamu hastanesinde değişen alt işverenler nezdinde çalışan işçi, askerlik nedeniyle iş sözleşmesini sona erdirerek kıdem tazminatı ve ücret alacağını istemiş; mahkeme yalnızca asıl işveren ile son alt işvereni sorumlu tutmuştur. Daire, önce nitelendirmeyi yapmıştır: “alt işverence asıl işverenden alınan iş kapsamında faaliyetini yürüttüğü işyerinin tamamen başka bir işverene devri 4857 sayılı İş Kanunu’nun 6. maddesi kapsamında işyeri devri niteliğindedir.” Ardından fiilî durumu değerlendirmiştir: “alt işveren işçilerinin alt işverenin işyerinden ayrılmasına rağmen yeni alt işveren yanında aynı şekilde çalışmayı sürdürmeleri alt işverenler arasında 4857 sayılı İş Kanunu’nun 6. maddesi anlamında bir işyeri devrinin kabulünü gerektirir.” Daire ayrıca kıdem tazminatı bakımından mülga 1475 sayılı Kanun m.14/2’nin m.6’dan daha geniş olduğunu belirterek şu ölçütü koymuştur: “kıdem tazminatı açısından asıl işveren alt işveren ilişkisinin sona ermesinin ardından işyerinden ayrılan alt işveren ile daha sonra aynı işi alan alt işveren arasında hukuki veya fiili bir bağlantı olsun ya da olmasın kıdem tazminatı açısından önceki işverenin devir tarihindeki ücret ve kendi dönemi ile sınırlı sorumluluğu, son alt işverenin ise tüm dönemden sorumluluğu kabul edilmelidir.” Somut olayda diğer alt işverenler hakkında olumlu ya da olumsuz hüküm kurulmaması bozma sebebi sayılmıştır. Sonuç: Kararın BOZULMASINA, 04.11.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 05.06.2023 T., 2023/9999 E., 2023/8540 K.
Tek araçlık bir işletmenin el değiştirmesi de işyeri devridir. Minibüste şoför olarak çalışan davacı, aracın belirli bir tarihte diğer davalıya devredildiğini belirterek alacaklarını istemiş; davalılar aralarındaki ilişkinin iş ilişkisi değil adi ortaklık olduğunu savunmuştur. Bozma üzerine yapılan araştırmada aracın kaza, ceza ve vergi kayıtları getirtilmiş, ekonomik riskin kimin üzerinde olduğu incelenmiş ve davacının günlük belirli bir hasılatı araç sahibine ödediği, ücret ve zaman bakımından bağımlılık ilişkisinin bulunduğu, iş ve talimat verme yetkisinin davalıda olduğu belirlenerek iş ilişkisinin varlığı kabul edilmiştir. Mahkeme, işyeri devri kurallarını uygulayarak “devir nedeniyle feshe bağlı alacaklar olan ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti alacağından davalı …’in sorumlu olmadığı”, devralan işverenin ise kabul edilen tüm işçilik alacaklarından sorumlu olduğu sonucuna varmıştır. Daire bu değerlendirmeyi yerinde bulmuş; yalnızca vefat eden davalının mirasçılarının sorumluluğunun hüküm fıkrasında gösterilmemesini eksiklik saymıştır. Sonuç: İlk Derece Mahkemesi kararının DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 05.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verilmiştir.
Bu dört karar birlikte okunduğunda, işyeri devri uyuşmazlıklarında dosyanın kaderini belirleyen üç tarihin öne çıktığı görülür: devir tarihi, fesih tarihi ve dava tarihi. Bu üç tarih arasındaki ilişki, hangi kanunun uygulanacağını ve kimin ne kadar sorumlu olacağını belirler.
Birinci halka, devrin sözleşmeye etkisidir. m.6/1 uyarınca devir tarihinde mevcut iş sözleşmeleri bütün hak ve borçlarıyla devralana geçer. Bu, işçi bakımından bir güvencedir: sözleşme sona ermez, hizmet süresi kesilmez ve devralan, işçinin devreden yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmak zorundadır.
İkinci halka, devrin fesih sebebi olmamasıdır. Ne devreden ne devralan, sözleşmeyi sırf devir sebebiyle feshedebilir; devir işçi bakımından da haklı fesih sebebi oluşturmaz. Buna karşılık ekonomik ve teknolojik sebeplerin ya da iş organizasyonu değişikliğinin gerekli kıldığı fesih hakları ile tarafların haklı sebeple derhâl fesih hakları saklıdır. Bu ayrım, devir sonrası fesihlerin geçerliliğinde belirleyicidir.
Üçüncü halka, birlikte sorumluluk ve iki yıllık sınırdır. Devirden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan birlikte sorumludur; ancak devredenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren iki yılla sınırlıdır. Hukuk Genel Kurulu, bu sürenin geçmesi hâlinde devreden işverenin hiçbir sorumluluğunun kalmadığını açıkça belirtmiştir.
Dördüncü halka, kıdem tazminatının ayrı rejimidir. Kıdem tazminatı bakımından iki yıllık sınır işlemez; çünkü mülga 1475 sayılı Kanun m.14/2’de devreden işverenin sorumluluğu için bir süre öngörülmemiştir. Bu nedenle kıdem tazminatı tüm süre üzerinden hesaplanır, ancak devreden işveren kendi dönemi ve devir tarihindeki ücretle sınırlı olarak sorumlu tutulur.
Beşinci halka, feshe bağlı haklardır. İhbar tazminatı ve kullanılmayan yıllık izin ücretinden yalnızca son işveren sorumludur; devreden işverenin bu kalemlerden sorumluluğu yoktur. Devir sonrasındaki çalışmalardan doğan ücret, fazla çalışma ve tatil ücretlerinden de yalnızca devralan sorumludur.
Altıncı halka, dilekçe ve hüküm tekniğidir. Yargıtay, birden fazla davalının bulunduğu dosyalarda hangi davalının hangi alacaktan hangi gerekçeyle ve ne miktarda sorumlu tutulduğunun açıkça gösterilmemesini bozma sebebi saymaktadır. Bu nedenle dava dilekçesinde de talepler davalı bazında ayrıştırılmalıdır.
Yedinci halka, şirket birleşmeleridir. Tüzel kişilik birleşme, katılma veya tür değiştirmeyle sona ermişse m.6/4 uyarınca birlikte sorumluluk uygulanmaz; ancak maddenin diğer hükümleri uygulanmaya devam eder. Fesihten sonra gerçekleşen bir birleşmede ise sorumluluk İş Kanunu üzerinden değil, TTK’nın birleşmeye ilişkin hükümleri üzerinden kurulur; devralan şirket tescil anında devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifini kendiliğinden devralır.
Sekizinci halka, alt işveren değişiklikleridir. Aynı işyerinde alt işverenin değişmesi de işyeri devri sayılabilmekte, bu hâlde yeni alt işveren işçinin iş sözleşmesini ve doğmuş işçilik haklarını da devralmış olmaktadır. Bu ilişkinin muvazaalı olup olmadığı ayrıca tartışılır; ayrıntılar için asıl işveren-alt işveren ilişkisi ve muvazaa yazımıza, alacakların süre yönünden sınırı için işçilik alacaklarında zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden yanlış | Doğrusu |
|---|---|---|
| Devri iş sözleşmesinin sonu saymak | Sözleşmeler bütün hak ve borçlarıyla devralana geçer | Sözleşmenin devam ettiği kabul edilir |
| Hizmet süresini devirden başlatmak | Devralan, devreden yanında işe başlama tarihine göre işlem yapar | Süre baştan hesaplanır |
| Devri gerekçe göstererek fesih yapmak | Sırf devir sebebiyle fesih yasaktır | Geçerli veya haklı sebep ayrıca gösterilir |
| İki yıllık sınırı kıdem tazminatına uygulamak | Kıdemde bu süre sınırlaması işlemez | Devreden kendi dönemi ve ücretiyle sorumludur |
| İhbar ve izin ücretini devredenden istemek | Feshe bağlı haklardan son işveren sorumludur | Talep devralana yöneltilir |
| Devir sonrası alacakları devredenden istemek | Devirden sonraki dönemden devreden sorumlu değildir | Devir tarihi esas alınarak ayrıştırılır |
| Birleşmeyi işyeri devri gibi değerlendirmek | Tüzel kişilik sona ermişse birlikte sorumluluk uygulanmaz | TTK’nın birleşme hükümleri uygulanır |
| Fesih sonrası devirde m.6’ya dayanmak | Sözleşme sona ermişse m.6 uygulanmaz | TBK m.202 veya TTK hükümleri işletilir |
| Davalı bazında sorumluluğu ayırmamak | Hangi davalının neyden sorumlu olduğu gösterilmelidir | Talepler davalı ve kalem bazında ayrıştırılır |
İşyeri devrinde iş sözleşmem sona erer mi?
Hayır. 4857 sayılı Kanun m.6/1 uyarınca işyeri veya bir bölümü hukukî bir işleme dayalı olarak devredildiğinde, devir tarihinde mevcut olan iş sözleşmeleri bütün hak ve borçlarıyla birlikte devralana geçer.
Kıdemim sıfırlanır mı?
Hayır. m.6/2 uyarınca devralan işveren, işçinin hizmet süresinin esas alındığı haklarda, işçinin devreden işveren yanında işe başladığı tarihe göre işlem yapmakla yükümlüdür.
Devreden işveren hangi alacaklardan sorumludur?
Devirden önce doğmuş ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devralanla birlikte sorumludur. Ancak bu sorumluluk devir tarihinden itibaren iki yılla sınırlıdır. Kıdem tazminatında ise iki yıllık sınır işlemez; devreden kendi dönemi ve devir tarihindeki ücretle sınırlı olarak sorumlu olur.
İki yıllık süre geçtikten sonra devredene dava açabilir miyim?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, dava tarihi itibarıyla devir tarihinden itibaren iki yıllık sürenin geçmiş olması hâlinde devreden işverenin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını kabul etmiştir. Kıdem tazminatı bakımından ise durum farklıdır.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Kıdem tazminatı işyeri devri öncesi ve sonrasında geçen sürenin tamamı için hesaplanır. Ancak devreden işveren veya işverenler bakımından kendi dönemleri ve devir tarihindeki ücretle sınırlı bir sorumluluk belirlenir; kalan kısımdan devralan işveren sorumludur.
İhbar tazminatı ve izin ücretini kimden isterim?
Son işverenden. Yargıtay’a göre feshe bağlı haklar olan ihbar tazminatı ve kullanılmayan izin ücretlerinden sorumluluk son işverene ait olup, devreden işverenin bu işçilik alacaklarından sorumluluğu bulunmamaktadır.
İşveren beni devir sebebiyle işten çıkarabilir mi?
Hayır. m.6/5 uyarınca devreden veya devralan işveren iş sözleşmesini sırf işyerinin veya bir bölümünün devrinden dolayı feshedemez. Ancak ekonomik ve teknolojik sebeplerin yahut iş organizasyonu değişikliğinin gerekli kıldığı fesih hakları ile tarafların haklı sebeple derhâl fesih hakları saklıdır.
Devir nedeniyle ben iş sözleşmemi feshedip kıdem alabilir miyim?
Sırf devre dayanarak alamazsınız. Kanun, devrin işçi yönünden de fesih için haklı sebep oluşturmayacağını açıkça belirtmiştir. Haklı fesih için ayrı bir sebep gösterilmelidir.
Şirket birleşmesi de işyeri devri sayılır mı?
Tüzel kişiliğin birleşme veya katılma ya da türünün değişmesiyle sona ermesi hâlinde m.6/4 uyarınca birlikte sorumluluk hükümleri uygulanmaz. Maddenin diğer hükümleri uygulanmaya devam eder; ayrıca 6102 sayılı Kanun’un iş ilişkilerinin geçişini düzenleyen m.178 hükmü devreye girer.
İş sözleşmem bittikten sonra şirket devredilirse ne olur?
Bu hâlde m.6 uygulanmaz; çünkü madde, devir anında mevcut olan iş sözleşmelerini kapsar. Sözleşme sona erdikten sonra işletme devri gerçekleşmişse 6098 sayılı Kanun m.202’ye göre; tüzel kişi işveren devir suretiyle birleşerek sona ermişse 6102 sayılı Kanun’un m.134 ve devamı ile m.153 ve devamı hükümlerine göre değerlendirme yapılır.
Birleşmede devralan şirket eski borçlardan sorumlu olur mu?
TTK m.153 uyarınca birleşme ticaret siciline tescil ile geçerlilik kazanır ve tescil anında devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifi kendiliğinden devralan şirkete geçer. Malvarlığının bir bütün olarak geçmesinin sonucu olarak devralan şirket, devrolunanın mal ve haklarının sahibi olduğu gibi borçlarından da sorumludur. TTK m.157’deki teminat isteme ve ilan hükümleri ise alacaklıları koruyan tamamlayıcı kurallardır.
Alt işverenin değişmesi işyeri devri midir?
Olabilir. Yargıtay uygulamasında, aynı işyerinde alt işverenin değişmesi işyeri devri olarak değerlendirilebilmekte ve değişen alt işverenlerin işçinin iş sözleşmesini ve doğmuş bulunan işçilik haklarını da devralmış sayılacağı kabul edilmektedir.
İflas hâlindeki devirde de bu kurallar uygulanır mı?
Hayır. m.6’nın son fıkrası uyarınca, iflas dolayısıyla malvarlığının tasfiyesi sonucu işyerinin veya bir bölümünün başkasına devri hâlinde maddedeki hükümler uygulanmaz.
Tek araçlı bir işletmenin el değiştirmesi işyeri devri sayılır mı?
Sayılabilir. Yargıtay tarafından incelenen bir dosyada, şoför olarak çalışılan minibüsün başka birine devredilmesi işyeri devri olarak değerlendirilmiş; devreden işverenin ihbar tazminatı ve yıllık izin ücretinden sorumlu olmadığı, devralan işverenin ise kabul edilen tüm işçilik alacaklarından sorumlu olduğu kabul edilmiştir.
Dava dilekçesinde nelere dikkat etmeliyim?
Devir tarihini, her davalının hangi dönemin işvereni olduğunu ve hangi alacaktan hangi gerekçeyle sorumlu tutulduğunu ayrı ayrı göstermelisiniz. Yargıtay, hangi davalının hangi alacak kaleminden ne miktarda sorumlu tutulduğu belirtilmeden kurulan hükmü bozmuştur.
İlgili mevzuat
- 4857 sayılı İş Kanunu m.2 – İşyeri, işveren ve alt işveren
- 4857 sayılı İş Kanunu m.6 – İşyerinin veya bir bölümünün devri
- 4857 sayılı İş Kanunu m.17 – Süreli fesih ve ihbar tazminatı
- 4857 sayılı İş Kanunu m.53 vd. – Yıllık ücretli izin
- 4857 sayılı İş Kanunu m.120 – Kıdem tazminatına ilişkin yollama
- Mülga 1475 sayılı İş Kanunu m.14 – Kıdem tazminatı
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.202 – Malvarlığının veya işletmenin devralınması
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.134 vd. – Birleşme, bölünme ve tür değiştirme
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.153 – Birleşmenin hukukî sonuçları
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.157 – Alacaklıların korunması
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.178 – İş ilişkilerinin geçmesi
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.297 – Hükmün kapsamı
Konuyla bağlantılı diğer yazılarımız: asıl işveren-alt işveren ilişkisi ve muvazaa, işçilik alacaklarında zamanaşımı geçiş rejimi, iş davalarında arabuluculuk, işe iade davası, tüzel kişilik perdesinin kaldırılması.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukukî görüş yerine geçmez.