Göçmen Kaçakçılığı Suçu (TCK 79): Maddi Menfaat Kastı, Şoförün Sorumluluğu, Geçici Koruma ve Araç Müsaderesi

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 05.03.2025 T., 2022/206 E., 2025/106 K.
32 Suriyeliyi gece Ezine’de denize yürüme mesafesindeki ormanlık alana bırakan şoförlerin mahkûmiyeti ve minibüslerin müsaderesi onaylandı. İki sanık, bir günlük iş karşılığında iki minibüsle aralarında kadınların ve bir çocuğun bulunduğu 32 Suriyeliyi İstanbul’dan alarak Çanakkale Ezine’de sahile yaklaşık 7,3 km mesafedeki ormanlık alana bırakmış; dönüşte akaryakıt istasyonunda jandarmayı görünce biri kaçmaya çalışmış, telefon ve para ayakkabılara saklanmıştır. Göçmenler bulunamamıştır. Kurul, suçun manevi unsurunu şöyle açıklamıştır: “Sanığın göçmen kaçakçılığı suçunu işlemiş kabul edilebilmesi için doğrudan doğruya veya dolaylı olarak menfaat elde etmek amacıyla hareket etmiş olması gerekmektedir.” Menfaatin haksız olmasının gerekmediğini öğretiden aktardığı örneklerle belirtmiş, icra hareketleri bakımından da “göçmenlerin sınırdan geçirilmek için ülke içerisinde sınıra kadar taşınma aşaması, bu suç bakımından bir icra hareketidir” tespitini yapmıştır. Somut olayda sanıkların, tarım işçisi veya turist olmaları genel hayat tecrübelerine aykırı 32 kişinin yasal olmayan yollardan yurt dışına çıkmak isteyen Suriyeliler olduğunu bilerek hareket ettikleri kabul edilmiştir. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazı 05.03.2025 tarihinde ikinci müzakerede oyçokluğuyla reddedilmiştir. Kararda yer alan ve geçici koruma nedeniyle eylemin hazırlık hareketi sayılması gerektiğini savunan Kurul Başkanının karşı oyu, itirazın kabulü yönündeki diğer karşı oylar ve araç maliklerinin iyi niyetli üçüncü kişi olup olmadığının araştırılmadığına ilişkin müsadereye yönelik karşı oylar Kurulun kabul ettiği görüş değildir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 01.02.2023 T., 2020/209 E., 2023/50 K.
Geçici koruma kapsamındaki Suriyelileri taşıma olayında, yurt dışına çıkış amacı ortaya konulamadığı için suçun unsurları oluşmadı. Sanığa ait minibüsün şoför ve muavini, aracı park ettikten sonra kaçmış; araçtaki Suriye uyruklu kişiler etrafa dağılmıştır. Kişilerin yanında can yeleği ve şambrel gibi eşya bulunmuştur. İfadesi alınan yedi kişi, yaklaşık dört gün önce Türkiye’ye geldiklerini ve başka bir şehre gitmek için rastgele buldukları minibüse bindiklerini söylemiştir. Yerel mahkeme beraat vermiş, kapatılan 18. Ceza Dairesi geçici koruma statüsünün araştırılması gerektiği gerekçesiyle bozmuş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itiraz etmiştir. Kurul, göçmenlerin yurt dışına hukuka aykırı şekilde çıkarılacaklarına ilişkin beyan bulunmadığını ve resmî makamlarca haklarında işlem yapılmadığını vurgulamış; “Türkiye’de bulundukları dört günlük kısa süre içerisinde mağdurların geçici koruma statülerinin kaldırılmış olmasının, hayatın olağan akışına uygun olmaması nedenleriyle” ayrıca araştırma yapılmasına gerek olmaksızın “geçici koruma kapsamında bulunan mağdurlara yönelik sanığa yüklenen göçmen kaçakçılığı suçunun unsurlarının oluşmadığı kabul edilmelidir” sonucuna varmıştır. İtiraz kabul edilmiş, Daire bozması kaldırılmış ve beraat hükmü “suçun unsurlarının oluşmaması” gerekçesiyle düzeltilerek 01.02.2023 tarihinde oyçokluğuyla onanmıştır. Geçici koruma statüsünün araştırılması gerektiğini savunan beş üyenin karşı oyu Kurulun görüşü değildir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 19.03.2013 T., 2012/1085 E., 2013/96 K.
Yurt dışına çıkarılmak üzere göçmenleri işyerinde barındırmak “ülkede kalmaya imkân sağlama” değil, “yurt dışına çıkmaya imkân sağlama” hareketidir. Yasa dışı yollarla Türkiye’ye gelen ve Yunanistan’a gitmek isteyen göçmenler sanıklardan birinin işyerinde barındırılmış, ihtiyaçları sanıklarca karşılanmıştır. Yerel mahkeme, sanıkların göçmenlerin ülkede kalmasına imkân sağladığını ve suçun tamamlandığını kabul ederek direnmiştir. Kurul, 6008 sayılı Kanun’dan önce işlenen suçta teşebbüs hükümlerinin uygulanabileceğini belirttikten sonra şu ayrımı yapmıştır: “Yasal olmayan yollardan ülke dışına çıkarılmak istenen göçmen ya da göçmenlerin, bu amacın gerçekleştirilebilmesi için geçici bir süre ile ev, otel ya da benzeri yerlerde saklanması fiili, ‘yasal olmayan yollardan ülkede kalmaya imkân sağlama’ biçimindeki hareketin değil, ‘göçmenin yurt dışına çıkmasına imkân sağlama’ şeklindeki seçimlik hareketin kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.” Kurula göre “‘Ülkede kalmaya imkân sağlama’ ise, başka bir ülkeye gitme amacı bulunmayan ve ülkemizde sürekli kalmak isteyen göçmenin yasal olmayan yollardan ülkede kalmasına imkân sağlamaya yöneliktir.” Göçmenler yurt dışına çıkarılamadan yakalandığından eylemin teşebbüs aşamasında kaldığı kabul edilmiştir. Direnme hükmü 19.03.2013 tarihinde oybirliğiyle bozulmuştur.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 12.10.2022 T., 2021/41620 E., 2022/19521 K.
Suriyelilerin çiftliklerde çalışmasına aracılık eden sanığın mahkûmiyeti onandı; geçici koruma tartışması yalnızca karşı oyda yer aldı. Bozma üzerine kurulan mahkûmiyet hükmünü inceleyen Daire çoğunluğu, eylemin sanık tarafından işlendiğinin saptandığını, “Eylemin doğru olarak nitelendirildiği ve Kanunda öngörülen suç tipine uyduğu” ve cezanın kanuni bağlamda uygulandığını belirterek hükmü onamıştır. Çoğunluk kararı olayın ayrıntılarına ve geçici koruma meselesine ilişkin ayrı bir değerlendirme içermemektedir. Hüküm 12.10.2022 tarihinde oyçokluğuyla onanmıştır. Kararda yer alan iki üyenin karşı oyu ise olayı, sanığın Suriye vatandaşı altı kişinin çiftliklerde çalışmasına aracılık etmesi olarak aktarmış; geçici korumanın bu kişilere ülkede ikamet etme, çalışma ve barınma hakkı verdiğini ve “Ülkede kalmasına imkan sağlanan yabancının ülkede kalması yasalara uygun ise artık göçmen kaçakçılığı suçundan söz edilemez” görüşüyle beraat gerektiğini savunmuştur. Bu görüş Dairenin kabul ettiği görüş değildir; ancak aynı yaklaşımın bir yıl sonra farklı bir olayda Ceza Genel Kurulunun 2023 tarihli kararına yansıdığı görülmektedir.