İşçinin Ölümü Hâlinde Kıdem Tazminatı ve Mirasçıların Hakları

İşçi vefat ettiğinde iş sözleşmesi kendiliğinden sona erer. Bu, geride kalanların hiçbir alacağı olmadığı anlamına gelmez — tam tersine, kıdem tazminatı dâhil birçok hak mirasçılara geçer. Uygulamada bu haklar çoğu zaman ya hiç talep edilmez ya da eksik ödenir.

Kıdem tazminatı mirasçılara ödenir

1475 sayılı Kanun’un yürürlükteki m.14 hükmü, işçinin ölümü hâlinde kıdem tazminatının kanuni mirasçılarına ödeneceğini açıkça düzenler. Burada dikkat edilecek noktalar şunlardır:

• Ölümün sebebi önemli değildir. İş kazası, hastalık, trafik kazası ya da doğal sebep — hepsinde kıdem tazminatı doğar.
• Bir yıllık kıdem şartı aranır. İşçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması gerekir.
• Miras payları oranında ödenir. Tazminat tek bir kişiye değil, mirasçılık belgesindeki paylara göre hak sahiplerine dağıtılır.
• Mirasın reddi ayrı bir konudur. Kıdem tazminatı terekeye dâhil bir alacaktır; mirası reddeden mirasçı bu alacağı da talep edemez. Bu nedenle red kararı verilmeden önce terekedeki alacaklar hesaplanmalıdır.

İhbar tazminatı ödenmez

İhbar tazminatı, bildirim şartına uymadan fesih yapan tarafın karşı tarafa ödediği tazminattır. Ölüm hâlinde ortada bir fesih iradesi yoktur; sözleşme kendiliğinden sona erer. Bu nedenle ihbar tazminatı doğmaz. Bu ayrım, işverenle yapılan görüşmelerde sıkça karıştırılır.

TBK m.440: ölüm tazminatı

Kıdem tazminatından ayrı ve ona ek olarak, Türk Borçlar Kanunu m.440 özel bir ödeme öngörür. İşçinin ölümü hâlinde işveren;

• Sağ kalan eşine ve ergin olmayan çocuklarına, yoksa bakmakla yükümlü olduğu kişilere,
• Bir aylık; hizmet ilişkisi beş yıldan uzun sürmüşse iki aylık ücret tutarında

bir ödeme yapmakla yükümlüdür. Bu ödemenin hak sahipleri çemberi mirasçılardan farklıdır — miras payına değil, kanunda sayılan sıfata bağlıdır.

Mirasçılara geçen diğer alacaklar

1. Kullandırılmayan yıllık izin ücreti. Sözleşme sona erdiğine göre birikmiş izinlerin ücreti muaccel olur.
2. Son ay ücreti ve ödenmemiş ücretler.
3. Fazla mesai, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil alacakları. Zamanaşımı süresi içinde kalan dönem için istenebilir.
4. Prim, ikramiye ve sözleşmeden doğan diğer ödemeler.
5. İş kazası hâlinde maddi ve manevi tazminat. Bu, mirasçı sıfatıyla değil, destekten yoksun kalma nedeniyle hak sahiplerinin kendi şahsi talebidir; mirasın reddedilmiş olması bu davayı engellemez.

SGK tarafındaki haklar

İşverene karşı ileri sürülen alacaklardan bağımsız olarak, hak sahipleri SGK’dan ölüm aylığı (dul ve yetim aylığı), cenaze yardımı ve koşulları varsa evlenme yardımı talep edebilir. Bu haklar mirastan bağımsızdır; mirası reddeden hak sahibi de ölüm aylığı alabilir. Ayrıntı için ölüm aylığı yazımıza bakın.

Ölüm iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanıyorsa SGK ayrıca sürekli iş göremezlik geliri bağlar ve kusurlu işverene rücu eder.

Ne yapılmalı?

1. Mirasçılık belgesi alın. Noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır; ödemenin dayanağıdır.
2. Çalışma kayıtlarını toplayın. SGK hizmet dökümü, bordrolar, iş sözleşmesi ve varsa puantaj kayıtları.
3. İşverene yazılı başvurun. Talebi noter ihtarnamesiyle iletmek, hem faizin başlangıcı hem de temerrüt açısından önemlidir.
4. Arabuluculuğa başvurun. İşçilik alacakları için dava öncesi arabuluculuk dava şartıdır; ölüm hâlinde başvuruyu mirasçılar birlikte yapar.
5. Zamanaşımını gözetin. Kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti için sözleşmenin sona ermesinden itibaren, ücret nitelikli alacaklar için ise daha kısa süreler işler; gecikme hak kaybına yol açar.

Tutar hesabı için kıdem tazminatı hesaplama aracımızı kullanabilir, dava dilekçesi biçimi için işçilik alacakları dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz. Miras tarafındaki işlemler için Miras Hukuku, iş uyuşmazlıkları için İş Hukuku sayfalarımızı inceleyin.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.