Haciz İsteme Süresi (İİK m.78): Bir Yıllık Süre, Dosyanın İşlemden Kaldırılması ve Yenileme

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 08.11.2017 T., 2017/1147 E., 2017/1304 K.
Bir yıllık süre içinde haciz talebinde bulunulmuşsa, malların haczedilememiş olması haciz isteme hakkını düşürmez ve yenileme harcı gerekmez. Alacaklı vekili, 2009 yılında başlattığı ilamsız takipte ödeme emirlerinin tebliğinden sonra yasal süre içinde borçluların menkullerinin ve bir borçlunun maaşının haczini talep ettiğini, buna rağmen icra dairesinin dosyayı işlemden kaldırıp yenileme için harç istediğini ileri sürerek memur işleminin iptalini istemiştir. İcra mahkemesi, araçların haczedildiği tarihten sonra işlem yapılmadığı ve haczin düştüğü gerekçesiyle şikayeti reddetmiş, Özel Dairenin bozma kararına direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, bir yıllık süre içinde haciz talebinde bulunulmaması hâlinde dosyanın yalnızca işlemden kaldırılacağını, takibin düşmeyip derdest kalmaya devam edeceğini açıkladıktan sonra “Buna karşılık alacaklı bir yıllık süresi içinde haciz talebinde bulunmuş ise aynı bir yıllık süre içinde (hatta daha sonra) borçlunun mallarının haczedilememiş olması haciz isteme hakkının düşmesini ve dolayısıyla takip dosyasının işlemden kaldırılmasını gerektirmez.” demiştir. Kararda, bu hâlde alacaklının sonradan haciz istemesinin İİK m.78/5 anlamında yenileme talebi niteliğinde olmadığı, yeniden harç ödenmesine ve talebin borçluya tebliğine gerek bulunmadığı vurgulanmıştır. Direnme kararı 08.11.2017 tarihinde oy birliğiyle bozulmuştur.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 18.04.2017 T., 2016/13813 E., 2017/5938 K.
Bir yıl içinde haciz istenmemişse, yenileme emri tebliğ edilmeden ve harç yatırılmadan konulan haciz usulsüzdür. İhtiyati haciz kararına dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla başlatılan takipte şikayetçi borçluya ait araç üzerine 2008 yılında ihtiyaten haciz konulmuş, ödeme emri aynı yıl tebliğ edilmiş ve takip kesinleşmiştir. Alacaklı, bu borçlu bakımından ancak 2012 yılında yeniden haciz istemiş ve araç üzerine tekrar haciz konulmuştur. Daire, haciz isteme hakkının bir yıl geçmekle düşeceğini, sürenin geçirilmesi hâlinde yeniden haciz isteyebilmek için yenileme talebinde bulunulması ve bu talebin borçluya tebliğ edilmesi gerektiğini, ilama dayanmayan takiplerde yenileme talebi üzerine harç alınacağını hatırlatmıştır. Somut olayda alacaklının bir yıllık süre içinde bu borçlu yönünden haciz talebinde bulunmadığını saptayan Daire, “Bu nedenle borçluya yenileme emri tebliğ edilmeden ve yenileme harcı yatırılmadan borçlunun menkul ve gayrimenkullerine konulan haciz usulsüzdür.” demiştir. Kararda ayrıca, şikayetten sonra takipten feragat edilmiş olmasının sonucu değiştirmeyeceği, her davanın açıldığı tarihteki koşullara göre hükme bağlanacağı belirtilmiştir. Şikayetin reddine ilişkin karar 18.04.2017 tarihinde oy birliğiyle bozulmuştur.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 03.02.2021 T., 2020/5440 E., 2021/971 K.
Süresinde yapılan itirazla duran takipte, itirazın iptali veya kaldırılması kararı olmadan yenileme emri dahi gönderilemez. Genel haciz yoluyla ilamsız takipte ödeme emri 2016 yılında tebliğ edilmiş, borçlunun süresindeki itirazı üzerine icra müdürlüğü takibi durdurmuştur. Aradan geçen sürede dosyada işlem yapılmadığı gerekçesiyle dosya işlemden kaldırılmış, ardından dosya yenilenerek borçluya yenileme emri gönderilmiştir. Borçlu, yenileme emrinin iptalini istemiş; ilk derece mahkemesi, işlemden kaldırılan dosyanın yenilenmesine engel bulunmadığı gerekçesiyle şikayeti reddetmiş, bölge adliye mahkemesi de istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, İİK m.62 ve m.66 hükümlerini aktardıktan sonra “alacaklının yapmış olduğu takibe karşı borçlu süresinde ve usule uygun olarak itiraz etmiş olmakla İİK’nun 66. maddesi gereğince anılan takip duracağından, durma kararı sonrası itirazın iptali veya itirazın kaldırılmasına karar verilmeden takip dosyasında hiçbir işlem yapılamaz.” demiş ve itirazla duran takipte borçluya yenileme emri gönderilemeyeceği sonucuna varmıştır. İlk derece mahkemesi kararı 03.02.2021 tarihinde oy birliğiyle bozulmuştur.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 20.01.2014 T., 2013/35517 E., 2014/1163 K.
Süre geçirilmişse verilecek karar takibin düşürülmesi değil, dosyanın işlemden kaldırılmasıdır. Genel haciz yoluyla başlatılan ilamsız takipte borçlu, dosyada yıllardır işlem yapılmadığını ileri sürerek takibin düşürülmesine ve işlemden kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir. İcra mahkemesi şikayeti kabul ederek takibin düşürülmesine hükmetmiştir. Daire, borçlunun başvurusunun İİK m.78 uyarınca dosyanın işlemden kaldırılması istemine ilişkin olduğunu belirlemiş; haciz isteme hakkının ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşeceğini, haciz talebi kanuni süre içinde yapılmaz veya geri alındıktan sonra bu süre içinde yenilenmezse dosyanın işlemden kaldırılacağını, haciz isteme hakkının düşmesi durumunda alacaklının yeniden haciz isteyebilmek için yenileme talebinde bulunması ve bu talebin borçluya tebliğ edilmesi gerektiğini açıklamıştır. Somut olayda bir yıl geçmesine rağmen haciz istenmediğini saptayan Daire, “O halde mahkemece, dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi yerine takibin düşürülmesi yönünde hüküm tesisi isabetsizdir.” demiştir. Takibin düşürülmesine ilişkin karar 20.01.2014 tarihinde oy birliğiyle bozulmuştur.