Satış İsteme Süresi ve Haczin Kalkması (İİK m.106-110): Bir Yıllık Süre, Giderlerin Peşin Yatırılması
- İİK m.106’nın güncel metnine göre alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir.
- Madde 24/11/2021 tarihli 7343 sayılı Kanunla başlığıyla birlikte değiştirilmiş; önceki metindeki taşınır için altı ay, taşınmaz için bir yıl ayrımı kaldırılmıştır.
- Borçlunun üçüncü kişilerdeki alacağı da aynı hükme tabidir.
- Bir yıl içinde satışı istenip de artırma sonucu satışı gerçekleştirilemeyen mal bakımından süre, satış isteyen alacaklı için bir yıl daha uzar.
- Satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin yatırılması zorunludur.
- Sicile kayıtlı motorlu kara araçlarında muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebinin birlikte yapılması ve giderlerin birlikte peşin yatırılması gerekir.
- Giderler peşin yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır.
- Yatırılan miktar sonradan yetersiz kalırsa icra müdürü on beş günlük süre verir; bu sürede tamamlanmazsa talep yapılmamış sayılır.
- İİK m.110’a göre bir malın satılması kanuni süre içinde istenmez veya talep geri alınıp süresinde yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar.
- Satış talebi yalnızca bir defa geri alınabilir.
- Haczin kalkmasına sebebiyet veren alacaklı, o mala yönelik haczin konulması ve muhafazası gibi tüm giderlerden sorumlu olur.
- Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna göre yalnızca satış avansı yatırmak satış talebi sayılmaz; hacizli malın satılmasına yönelik açık bir irade aranır.
- Süresinde satış istense bile avans süresinde yatırılmazsa satış istenmemiş sayılır ve haciz düşer.
- Haczedilmezlik şikayetinde mahkeme, önce haczin düşüp düşmediğini belirlemek zorundadır.
- 7343 sayılı Kanunun geçiş hükümleri nedeniyle, 24/11/2021 öncesi hacizlerde değişiklikten önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur.
İcra takibinde haciz koydurmak yolun yarısıdır. Haczedilen mal satılıp bedeli paylaştırılmadıkça alacak tahsil edilmiş olmaz ve kanun, bu ikinci adım için de kesin bir süre öngörür. Süre kaçırıldığında yaptırım ağırdır: mal üzerindeki haciz kendiliğinden kalkar, alacaklı sıra cetvelinde yerini kaybeder ve çoğu zaman alacağın tahsil edilebilirliği fiilen ortadan kalkar.
Bu alanda 2021 yılında yapılan değişiklik uygulamayı köklü biçimde etkilemiştir. Süreler yeknesaklaştırılmış, buna karşılık satış talebinin geçerliliği giderlerin tamamının peşin yatırılması şartına bağlanmıştır. Bu yazıda satış isteme süresinin başlangıcı ve uzaması, giderlerin yatırılmasına ilişkin yeni rejim, geçiş hükümlerinin hangi dosyalara uygulandığı, avans yatırmanın tek başına satış talebi sayılıp sayılmayacağı ve haczin düşmesinin sonuçları Yargıtay kararları üzerinden ele alınmaktadır.
Kanunî dayanak
| Konu | Dayanak | Yargıtay yaklaşımı |
|---|---|---|
| Satış isteme süresi | İİK m.106/1 | Hacizden itibaren bir yıldır; güncel metinde taşınır-taşınmaz ayrımı yoktur. |
| Sürenin uzaması | İİK m.106/3 | Süresinde satışı istenip artırmada satılamayan mal için süre, satış isteyen alacaklı bakımından bir yıl daha uzar. |
| Giderlerin yatırılması | İİK m.106/4-6, m.59 | Kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamı peşin yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır. |
| Eksik kalan gider | İİK m.106/7 | İcra müdürü on beş günlük süre verir; tamamlanmazsa talep yapılmamış sayılır. |
| Avansın niteliği | İİK m.106 | Hukuk Genel Kuruluna göre tek başına avans yatırmak satış talebi yerine geçmez; açık irade aranır. |
| Haczin kalkması | İİK m.110/1 | Süresinde satış istenmez veya talep geri alınıp yenilenmezse haciz kendiliğinden kalkar. |
| Talebin geri alınması | İİK m.110/1 | Satış talebi yalnızca bir defa geri alınabilir. |
| Haczedilmezlik şikayeti | İİK m.82, m.106, m.110 | Şikayetin incelenmesinden önce haczin düşüp düşmediği belirlenmelidir. |
| Geçiş hükümleri | 7343 s. K. geçici m.18 | Geçiş tarihinden önce haczedilen mallar hakkında değişiklikten önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur. |
Ne yapmalı? Adım adım yol haritası
- Her haciz için ayrı bir takvim tutun; süre, o mal üzerine haczin konulduğu tarihten işler.
- Dosyanızdaki hacizlerin tarihini 24/11/2021 ile karşılaştırın; bu tarihten önceki hacizlerde değişiklikten önceki hükümlerin uygulandığını gözetin.
- Satış talebinizi dilekçeyle ve açık ifadeyle yapın; “satış avansı yatırılmıştır” demekle yetinmeyin.
- Talep ile birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamını peşin yatırın; güncel tarifeyi esas alın.
- Sicile kayıtlı motorlu kara aracı söz konusuysa muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebini birlikte yapın ve giderleri birlikte yatırın.
- İcra müdürlüğünce eksik gider için süre verilirse on beş günlük süreyi kaçırmayın.
- Artırmada satış gerçekleşmezse sürenin bir yıl daha uzadığını, ancak bu uzamanın satış isteyen alacaklı bakımından olduğunu gözetin.
- Satış talebini geri almak zorunda kalırsanız bunun yalnızca bir defa mümkün olduğunu unutmayın.
- Aynı mal başka bir dosyadan satılmışsa, süresinde haczi bulunan alacaklının ayrıca talepte bulunmasına gerek kalmayabileceğini değerlendirin.
- Sıra cetveli düzenlendiğinde hacizlerinizin ayakta olup olmadığını kontrol edin; düşmüş hacizle cetvelde yer alınamaz.
- Sıra cetveline karşı süresinde şikayet veya itiraz yoluna başvurun.
- Haczin düştüğünü düşünüyorsanız, üçüncü kişi ya da borçlu olarak haczin kaldırılması için icra mahkemesine başvurun.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 03.12.2025 T., 2024/699 E., 2025/764 K.
Satış avansının yatırılması tek başına satış talebi sayılmaz; alacaklının hacizli malın satılmasına yönelik açık bir iradesi bulunmalıdır. Sıra cetvelinin iptali istenen uyuşmazlıkta şikayetçi, ilk sırada gösterilen alacaklının dosyasında satış istenmediğini ve haczin düştüğünü ileri sürmüştür. Şikayet olunan ise haciz tarihinden sonra süresi içinde satış avansı yatırdığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi, açık bir satış talebi olmadan alacaklının kendi belirlediği bir miktarı avans adı altında yatırmasının satış talebi sayılamayacağı gerekçesiyle sıra cetvelini iptal etmiş; Özel Daire, az da olsa satış avansı yatıranın satış talebinde bulunmuş sayılacağı gerekçesiyle kararı bozmuş, mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, satış talebinin bir icra takip işlemi değil taraf işlemi olduğunu, icra müdürlüğünün ancak talep hâlinde işlem yapabileceğini belirterek “Şikâyet olunan alacaklı açıkça satış talebinde bulunmadan bir miktar satış avansını dosyaya yatırmış ise de bu durumda alacaklının usulüne uygun şekilde satış talebinde bulunduğu kabul edilemez.” demiştir. Kararda ayrıca süresi içinde satış istenmesine rağmen avansların süresinde yatırılmaması hâlinde de satış istenmemiş sayılacağı ve haczin düşeceği vurgulanmıştır. Karşı oy yazısında, satış avansının yatırılmasının satış talebinden başka bir anlama gelmeyeceği, İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.02.2018 tarihli ve 2016/4 E., 2018/1 K. sayılı kararının içeriği karşısında haczin ayakta sayılması gerektiği ileri sürülmüştür. Direnme kararı 03.12.2025 tarihinde oyçokluğuyla onanmıştır.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 14.10.2024 T., 2024/2963 E., 2024/8508 K.
Tarifenin yürürlüğünden önce satış talep edilmiş olsa bile, giderlerin tamamı tanınan sürede yatırılmazsa haciz düşer. Üçüncü kişi, taşınmaz üzerindeki haczin İİK m.106 ve m.110 uyarınca düştüğünü ileri sürerek kaldırılmasını istemiştir. Haciz 11.01.2017 tarihinde konulmuş, 13.11.2017’de satış talep edilmiş ve 100,00 TL satış avansı yatırılmıştır. İlk derece mahkemesi, az da olsa avans yattığı için haczin düşmediği gerekçesiyle şikayeti reddetmiş, bölge adliye mahkemesi de aynı gerekçeyle başvuruyu esastan reddetmiştir. Daire, 7343 sayılı Kanunla yapılan değişiklikleri ve geçici 18 inci maddeyi ayrıntılı biçimde değerlendirmiş; yönetmelik ile tarifenin 08.03.2022 tarihinde yürürlüğe girdiğini, tarifenin yürürlüğünden önce satış talep edilmiş ancak giderlerin tamamı yatırılmamışsa bunların 08.03.2023 tarihine kadar yatırılması gerektiğini saptamıştır. Somut olayda bu süre içinde tarifeye uygun bir ödeme yapılmadığını belirleyen Daire, “satış avansı adı altında tarifeye uygun bir paranın icra dosyasına yatmadığı, böylelikle taşınmaz üzerindeki haczin düştüğü anlaşılmıştır” demiştir. İlk derece mahkemesi kararı 14.10.2024 tarihinde oy birliğiyle bozulmuştur.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 07.11.2024 T., 2024/2856 E., 2024/3851 K.
Geçiş tarihinden önce konulan hacizlerde değişiklikten önceki hükümler uygulanır; bu hâlde eksik avans için süre verilmesi gerekir. Alacaklılar, haciz koydurduktan sonra süresinde satış istedikleri ve masrafı yatırdıkları hâlde icra müdürlüğünce hacizlerinin düşürüldüğünü ve sıra cetvelinde yer verilmediğini ileri sürerek cetvelin iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi, 7343 sayılı Kanunla eklenen geçici 18 inci maddeye dayanarak tarifede belirlenen 5.780,00 TL’nin yatırılmadığı, kanunda bu eksikliğin giderilmesi için muhtıra çıkarılmasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı gerekçesiyle şikayeti reddetmiş; bölge adliye mahkemesi başvuruyu esastan reddetmiştir. Daire ise hacizlerin yasal değişiklik tarihinden önce konulduğunu saptayarak geçici 18 inci maddedeki “Geçiş tarihinden önce haczedilen mallar hakkında değişikliklerden önceki hükümler ile ilga edilen hükümlerin uygulanmasına devam olunacağı” kuralını esas almış; önceki metinde giderlerin tamamının peşin yatırılması koşulu bulunmadığından, yatırılan avans ve mevcut satış talebi karşısında haczin düşmediğini, icra müdürlüğünün eksik avansı tespit ederek tamamlanması için süre vermesi gerektiğini belirtmiştir. İlk derece mahkemesi kararı 07.11.2024 tarihinde oy birliğiyle bozulmuştur.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 05.02.2025 T., 2024/7137 E., 2025/739 K.
Haczedilmezlik şikayetinde mahkeme, önce haczin düşüp düşmediğini belirlemek zorundadır. Borçlu, taşınmazı hakkında meskeniyet şikayetinde bulunmuş; ilk derece mahkemesi şikayeti kısmen kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, haczedilmezlik şikayetinde bulunulabilmesi için şikayet tarihi itibarıyla hukuken geçerli bir haczin varlığının şart olduğunu, bu nedenle öncelikle İİK m.106 ve m.110 uyarınca haczin düşüp düşmediğinin belirlenmesi gerektiğini açıklamıştır. Kararda “Şikayet tarihinden önce yukarıda belirtilen maddeler uyarınca haczin düşmüş olduğunun belirlenmesi halinde, şikayetin konusu olmayacağından, başvurunun fuzuli yapıldığı kabul edilmelidir.” denilmiş; şikayet tarihinde süreler dolmamışsa, inceleme sırasında haczin ayakta olup olmadığının değerlendirilmesi ve haczin düştüğünün tespiti hâlinde şikayetin konusuz kaldığına hükmedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Somut olayda haciz 06.06.2023 tarihinde konulmuş, satış 07.05.2024’te talep edilmiş, ancak kıymet takdiri ve satış giderleri yatırılmadığından haczin karar tarihinden önce düştüğü saptanmıştır. Bölge adliye mahkemesi kararı 05.02.2025 tarihinde oy birliğiyle bozulmuştur.
12. Hukuk Dairesinin 2024 tarihli kararı ile 6. Hukuk Dairesinin aynı yıl verdiği karar ilk bakışta farklı sonuçlara varmış görünse de, ikisi geçici 18 inci maddenin farklı durumlarına ilişkindir. Birinci kararda tarifenin yürürlüğünden sonra tanınan bir yıllık süre içinde tarifeye uygun hiçbir ödeme yapılmamış ve haczin düştüğü kabul edilmiştir. İkinci kararda ise haciz, değişiklik tarihinden önce konulmuş olduğundan eski hükümler uygulanmış; avansın yatırılmış ama yetersiz kalmış olması karşısında icra müdürlüğünün eksiği tamamlatması gerektiği sonucuna varılmıştır. Yani belirleyici olan, hacizin ve satış talebinin hangi tarihte yapıldığıdır.
Üçüncü mesele haczin düşmesinin usule etkisidir. 12. Hukuk Dairesinin 2025 tarihli kararı, haczedilmezlik şikayetinde mahkemenin işin esasına girmeden önce haczin ayakta olup olmadığını incelemesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Düşmüş bir hacze karşı yapılan şikayet konusuz kalır. Meskeniyet iddiasının şartları için meskeniyet iddiası ve haczedilmezlik, haczin kapsamı için haczedilemeyen mal ve haklar yazılarımıza bakılabilir.
Kaynak gösterilmeyen bir karar da sürenin kaçırılmasının ağırlığını göstermektedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.09.2021 tarihli, 2017/749 E., 2021/992 K. sayılı kararında, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipte süresinde satış istendikten sonra artırmada alıcı çıkmaması üzerine satış talebinin düştüğü, bu tarihten itibaren yeni bir sürenin işlemeye başladığı ve bu süre içinde yeniden satış istenmediği için takibin düştüğü belirtilmiş; takibin düştüğü tarihten sonra yapılan işlemlerin yok hükmünde olacağı gerekçesiyle yapılan ihalenin feshi gerektiği sonucuna varılarak direnme kararı oy birliğiyle bozulmuştur. Haciz aşamasındaki süre için haciz isteme süresi yazımız incelenebilir.
Sık yapılan hatalar
| Hata | Neden sorun çıkarır | Doğrusu |
|---|---|---|
| Yalnızca avans yatırıp talepte bulunmamak | Hukuk Genel Kuruluna göre avans tek başına satış talebi sayılmaz | Satış talebi açık ifadeyle ayrıca yapılmalıdır |
| Giderleri eksik yatırmak | Giderlerin tamamı peşin yatırılmazsa talep vaki olmamış sayılır | Güncel tarifeye göre hesaplanan tutarın tamamı peşin yatırılmalıdır |
| On beş günlük tamamlama süresini kaçırmak | Sürede tamamlanmayan talep yapılmamış sayılır | İcra müdürlüğünün verdiği süre içinde eksik tutar tamamlanmalıdır |
| Taşınırda altı ay sanmak | Güncel metinde taşınır-taşınmaz ayrımı kaldırılmış, süre bir yıl olmuştur | Haciz tarihine göre hangi metnin uygulanacağı belirlenmelidir |
| Eski hacizlerde yeni hükümleri uygulamak | Geçiş tarihinden önceki hacizlerde önceki hükümler uygulanır | Haciz tarihi 24/11/2021 ile karşılaştırılmalıdır |
| Araç haczinde talepleri ayrı ayrı yapmak | Sicile kayıtlı araçlarda muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebinin birlikte yapılması zorunludur | Talepler ve giderler birlikte ve peşin sunulmalıdır |
| Satış talebini birden çok kez geri almak | Talep yalnızca bir defa geri alınabilir | Geri alma hakkı dikkatli kullanılmalıdır |
| Düşmüş hacizle sıra cetveline güvenmek | Haczi düşen alacaklı cetvelde yer alamaz | Cetvel öncesinde hacizlerin ayakta olduğu kontrol edilmelidir |
| Haczin düştüğünü fark etmeden şikayet etmek | Düşmüş hacze karşı yapılan şikayet konusuz kalır | Başvuru öncesi haczin geçerliliği incelenmelidir |
Satış isteme süresi ne kadardır?
İİK m.106’nın güncel metnine göre alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir. Borçlunun üçüncü kişilerdeki alacağı da aynı hükme tabidir.
Eskiden taşınırda altı ay değil miydi?
Evet. 24/11/2021 tarihli 7343 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önce alacaklı, haczolunan mal taşınır ise hacizden itibaren altı ay, taşınmaz ise bir yıl içinde satılmasını isteyebiliyordu. Güncel metinde bu ayrım bulunmamaktadır.
Hangi metin uygulanır?
Haciz tarihine göre belirlenir. Yargıtay kararlarında, geçiş tarihinden önce haczedilen mallar hakkında değişikliklerden önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunacağı belirtilmektedir.
Satış avansı yatırmak satış talebi sayılır mı?
Hukuk Genel Kurulunun 2025 tarihli kararına göre sayılmaz. Satış talebinin varlığı için alacaklının hacizli malın satılması yönünde açık bir iradesinin bulunması zorunludur; icra müdürlüğü ancak talep hâlinde işlem yapabilir. Bu kararda karşı oy kullanan üyeler aksi görüşü savunmuştur.
Talep ettim ama gideri yatırmadım; ne olur?
Satış talebi vaki olmamış sayılır. Yargıtay, süresi içinde satış istenmesine rağmen avansların süresinde yatırılmaması hâlinde satış istenmemiş sayılacağını ve haczin düşeceğini belirtmektedir.
Yatırdığım tutar yetmezse ne olur?
İİK m.106’nın güncel metnine göre satış işlemleri sırasında yatırılan miktarın yetersiz kaldığı anlaşılırsa icra müdürü satış isteyene on beş günlük süre verir; bu sürede eksik miktar tamamlanmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır.
Araç haczinde farklı bir usul var mı?
Vardır. Sicile kayıtlı motorlu kara araçları bakımından muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebinin birlikte yapılması ve bunlara ilişkin giderlerin tamamının birlikte ve peşin olarak yatırılması zorunludur.
Artırmada alıcı çıkmazsa süre ne olur?
İİK m.106/3’e göre bir yıllık süre içinde satışı istenip de artırma sonucu satışı gerçekleştirilemeyen mal hakkındaki satış isteme süresi, satış isteyen alacaklı bakımından birinci fıkradaki sürenin sona ermesinden itibaren bir yıl daha uzar.
Haciz ne zaman kalkar?
İİK m.110 uyarınca bir malın satılması kanuni süre içinde istenmez veya talep geri alınıp da kanuni süre içinde yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar.
Satış talebini geri alabilir miyim?
Alabilirsiniz, ancak hacizli malın satılması yönündeki talep yalnızca bir defa geri alınabilir.
Haczin düşmesinin mali sonucu var mı?
Vardır. İİK m.110’un son fıkrasına göre haczin kalkmasına sebebiyet veren alacaklı, o mala yönelik olarak haczin konulması ve muhafazası gibi tüm giderlerden sorumlu olur.
Sicile kayıtlı malda haciz şerhi nasıl kalkar?
İİK m.110’un ikinci fıkrasına göre haczedilen resmî sicile kayıtlı malların, icra dairesiyle yapılacak yazışmalar sonucunda haczinin kalktığının tespit edilmesi hâlinde, sicili tutan idare tarafından haciz şerhi terkin edilir ve işlem ilgili icra dairesine bildirilir.
Mal başka bir dosyadan satılırsa ne olur?
Hukuk Genel Kurulu kararına konu olayda, alacaklının haczinden sonra bir yıllık satış isteme süresi içinde taşınmazın başka bir dosyadan satıldığı durumda, bu alacaklının ayrıca satış talebinde bulunmasına gerek kalmadan haczinin ayakta olduğu kabul edilmiştir.
Haczedilmezlik şikayetinde haczin düşmesi neden önemli?
Çünkü şikayette bulunulabilmesi için şikayet tarihi itibarıyla hukuken geçerli bir haczin varlığı şarttır. Haczin şikayetten önce düştüğü belirlenirse başvurunun fuzuli yapıldığı kabul edilir; yargılama sırasında düşerse şikayetin konusuz kaldığına hükmedilir.
Sıra cetvelinde yer alabilmek için ne gerekir?
Alacaklının haczinin ayakta olması gerekir. Süresinde satış istenmediği için haczi düşen alacaklı, iptal edilecek cetvelden sonra düzenlenecek sıra cetveline giremez. Cetvele karşı şikayet veya itiraz süresi, cetvel suretinin tebliğinden itibaren yedi gündür.
- İİK m.106 — 1 – Satış Talebi, Talep için müddetler ve giderlerin yatırılması
- İİK m.107 — Talep hakkı
- İİK m.108 — Muvakkat haciz halinde
- İİK m.110 — Haczin kalkması
- İİK m.111 — Taksitle ödeme
- İİK geçici m.18 — 24/11/2021-7343/33 md. ile ek
- İİK m.78 — HACİZ, 1 – Talep Müddeti
- İİK m.79 — 2 – Hacze başlama müddeti
- İİK m.59 — Takip masrafları
- İİK m.82 — Haczi caiz olmıyan mallar ve haklar
- İİK m.140 — Sıra cetveli
- İİK m.142 — Cetvele itiraz
İlgili yazılarımız: Haciz isteme süresi · Haciz nedir · Haczedilemeyen mal ve haklar · Meskeniyet iddiası ve haczedilmezlik · İcrada istihkak iddiası
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre değerlendirme değişebilir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.