Bursa Sözleşme Avukatı
Bursa Sözleşme Avukatı: Sözleşme Hazırlama, İnceleme ve Uyuşmazlık Çözümü
Sözleşmenin eksik veya belirsiz yazılması, ileride ödemenin, teslimin veya sorumluluğun kimde olduğu konusunda uyuşmazlık doğurur. Bu sayfada Bursa’da sözleşme hazırlatmak, imzalamadan önce incelettirmek veya sözleşmeden doğan uyuşmazlığı çözmek isteyenler için sözleşmenin geçerlilik koşulları, dikkat edilecek maddeler ve uyuşmazlıkta izlenecek yollar Türk Borçlar Kanunu’na göre özetlenmiştir. LegaPro Hukuk Bürosu, 2014’ten beri Bursa merkezli çalışmakta olup Bursa dahil Türkiye genelinde sözleşme dosyalarında destek vermektedir.
Sözleşmenin Geçerliliği: Şekil, İçerik ve Genel İşlem Koşulları
- Kuruluş: Sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamalarıyla kurulur; irade açıklaması açık veya örtülü olabilir (TBK m.1).
- Şekil: Sözleşmelerin geçerliliği kanunda aksi öngörülmedikçe hiçbir şekle bağlı değildir; kanunun öngördüğü şekle uyulmaksızın kurulan sözleşmeler hüküm doğurmaz (TBK m.12). Taşınmaz satışı gibi işlemlerde resmî şekil aranır.
- Kesin hükümsüzlük: Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür; hükümlerin bir kısmının hükümsüzlüğü, diğerlerinin geçerliliğini etkilemez (TBK m.27).
- Genel işlem koşulları: Düzenleyenin çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak üzere önceden tek başına hazırlayarak sunduğu hükümlerin sözleşme kapsamına girmesi, karşı tarafa içeriğini öğrenme imkânı sağlanıp kabul edilmesine bağlıdır; aksi hâlde yazılmamış sayılır (TBK m.20-21).
Sözleşmede Bulunması Gereken Temel Hükümler
- Taraflar ve konu: Tarafların kimlik veya unvan bilgileri, temsil yetkisi ve sözleşmenin konusu açık yazılmalıdır.
- Edimler ve süre: Her tarafın yükümlülüğü, ödeme zamanı ve teslim süresi belirli olmalıdır.
- Cezai şart: Tarafların cezanın miktarını serbestçe belirleyebildiği, ancak hâkimin aşırı gördüğü cezayı kendiliğinden indirdiği unutulmamalıdır (TBK m.182). Cezanın asıl borçla birlikte mi, yerine mi isteneceği de açıkça düzenlenmelidir (m.179).
- Fesih ve sona erme: Hangi hâllerde ve hangi bildirim süresiyle sözleşmenin feshedilebileceği yazılmalıdır.
- Uyuşmazlık çözümü: Yetkili mahkeme veya tahkim şartı, tebligat adresleri ve delil sözleşmesi gibi hükümler önceden belirlenmelidir.
Sözleşme İhlal Edilirse Ne Yapılır?
Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının zararını gidermekle yükümlüdür (TBK m.112). Temerrüde düşen borçlu verilen süre içinde borcunu ifa etmemişse alacaklı borcun ifasını ve gecikme tazminatını isteyebilir; ya da ifadan vazgeçtiğini bildirerek zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir (TBK m.125). Sözleşmenin yapıldığı sırada öngörülmeyen olağanüstü bir durum edim dengesini bozmuşsa borçlu hâkimden sözleşmenin uyarlanmasını, bu mümkün olmazsa sözleşmeden dönmeyi isteyebilir (TBK m.138). Haksız veya eksik ifa durumunda noter aracılığıyla ihtarname gönderilmesi, hem temerrüdü kurmak hem de süreleri ispatlamak bakımından önemlidir.
Sözleşmeden Doğan Uyuşmazlıklara Hangi Mahkeme Bakar?
Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan davalar ticari davadır ve asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalara değerine bakılmaksızın bakmakla görevlidir (TTK m.4, 5). Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır, bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir (TTK m.5/A). Ticari nitelikte olmayan sözleşmelerde ise genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Sözleşmenin türüne göre özel kanunlar (iş sözleşmesi, kira, tüketici gibi) farklı görevli mahkeme ve arabuluculuk kuralları getirir.
Sözleşme Hazırlama ve İnceleme Ücreti
Sözleşme hazırlama ve inceleme ücreti, avukat ile müvekkil arasındaki ücret sözleşmesiyle belirlenir. Ücret; sözleşmenin türüne, kapsamına ve sayfa sayısına, tarafların sayısına ve hukuki risk düzeyine göre değiştiğinden sabit bir tutar verilemez. Yargılamada kaybeden tarafa yüklenen vekâlet ücreti ise o yıl yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre hesaplanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Sözlü sözleşme geçerli midir?
Kanunda şekil öngörülmeyen sözleşmeler sözlü de yapılabilir (TBK m.12). Ancak ispat güçlüğü nedeniyle yazılı yapılması önerilir; belli tutarın üzerindeki hukuki işlemlerin senetle ispatı zorunluluğu da HMK’da ayrıca düzenlenmiştir.
Sözleşmedeki cezai şart fazlaysa ne olur?
Hâkim aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir (TBK m.182). Ayrıca borçlu cezanın aşırı olduğunu ileri sürerek indirim talep edebilir.
Sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir miyim?
Sözleşmede fesih hakkı düzenlenmişse veya kanunda sözleşme türüne göre fesih sebebi öngörülmüşse evet; aksi hâlde sözleşmeye aykırı fesih tazminat sorumluluğu doğurabilir. Fesih öncesi sözleşmenin ve ilgili kanun hükmünün birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Ticari sözleşme uyuşmazlığında önce ne yapılır?
Konusu para olan ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (TTK m.5/A); son tutanak olmadan açılan dava usulden reddedilir.
Bursa için sözleşme avukatına nasıl ulaşabilirim?
Bursa Sözleşme Avukatı için bizimle iletişime geçebilir ya da iletişim sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.
Bursa’da Sözleşme Uyuşmazlıkları: İstinaf Yolu
Bursa’daki sözleşme uyuşmazlıklarına bakan ilk derece mahkemelerinin kararlarına karşı istinaf yolu Bursa Bölge Adliye Mahkemesi‘ne açıktır; temyiz kural olarak Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesine yapılır. Bursa BAM’ın yargı çevresine Bursa, Yalova, Bilecik, Çanakkale, Kütahya ve Balıkesir illeri girer. Kanun yolu süreleri ve temyiz kesinlik sınırları dosyanın türüne göre değiştiğinden, her somut dosyada ayrıca kontrol edilmelidir.
Yerel rehber: Sözleşme uyuşmazlıklarının istinaf dairelerini şu sayfalarda bulabilirsiniz: Bursa BAM iş bölümü · Bursa Adliyesi ve mahkemelerin bulunduğu binalar · Bursa hukuk rehberi.
Yargıtay Uygulamasından Örnek
Konuya ilişkin bir Yargıtay uygulaması örneği aşağıda özetlenmiştir; somut dosyada güncel içtihat taraması yapılmalıdır.
- İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, E.2024/542, K.2025/1052, 19.06.2025 İndirim resen yapılır; ölçütler bellidir. Daire; TBK m.182/son‘un hâkime fahiş gördüğü cezai şartı indirme yetkisi verdiğini, bunun sonucu olarak “davalı ileri sürmese bile, hâkim cezai şarttan indirim yapılıp yapılmayacağını doğrudan doğruya saptamalıdır” kuralını koyar. Ancak bu yetki istisnaidir ve ölçülü kullanılmalıdır. Hâkimin gözeteceği ölçütler tek tek sayılır: tarafların ekonomik durumu, borçlunun ödeme yeterliliği, borcunu yerine getirmemekle sağladığı yarar, kusur derecesi, borca aykırı davranışın ağırlığı, sözleşmeden beklenen yararın elde edilememesi, doğan zarar ve cezai şartın tazmin ile ceza fonksiyonlarının dengeli korunması; takdir hakkı denetime elverişli objektif esaslara dayandırılmalıdır. Kararda ayrıca şirket ortağı olmanın tek başına tacir sıfatı kazandırmayacağı, dolayısıyla o kişi bakımından TBK m.182/3’ün uygulanabileceği belirtilmiştir.
- İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi, E.2021/152, K.2023/90, 28.03.2023 Tacir kural olarak indirim isteyemez — ama mutlak değil. Karar, TTK m.22‘yi aktarır: “Tacir sıfatını haiz borçlu, Türk Borçlar Kanununun 121. maddesinin ikinci fıkrası ile 182. maddenin üçüncü fıkrasında ve 525. maddesinde yazılı hâllerde aşırı ücret veya ceza kararlaştırılmış olduğu iddiasıyla ücret veya sözleşme cezasının indirilmesini mahkemeden isteyemez.” Bu hüküm, tacirin basiretli davranma yükümlülüğüyle ilişkilidir. Ancak Yargıtay uygulamasında bir esneme kabul edilir: cezai şart miktar itibarıyla ahlaka, adaba ve kanunun emredici hükümlerine aykırılık teşkil ediyorsa, yalnızca basiretli davranma yükümlülüğü ileri sürülerek müdahaleden kaçınılması hukuka ve hakkaniyete aykırı olur; özellikle tacirin mahvına sebebiyet verecek hâllerde tenkis gerekir. Somut olayda ceza, tahliye edilmeyen gün başına günlük 1.000 Euro olarak kararlaştırılmıştı.
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, E.2019/2735, K.2023/839, 04.05.2023 “Tenkis talep edemez” kaydı sonucu değiştirmez. Sözleşmede açıkça “İşletici, cezai şartın tenkisini hiçbir şekilde talep edemez” hükmü bulunmasına rağmen Daire, denetimin kapsamını korur. Değerlendirilecek hususlar şunlardır: taahhüt edilen cezai şartın ekonomik özgürlüğü yok edip etmeyeceği, ekonomik geleceği tehlikeye düşürüp düşürmeyeceği, ahlak ve adaba aykırı bulunup bulunmayacağı. Kararda ayrıca daha ileri bir imkân belirtilir: cezai şartın ahlaka aykırılığı söz konusu olduğunda — Hukuk Genel Kurulunun 20.03.1974 tarihli kararında yer aldığı üzere — doğrudan kısmen iptali de mümkündür; dayanak TBK m.27/2‘dir.
- İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, E.2021/1147, K.2024/1743, 10.10.2024 İndirim kararı ancak mali inceleme sonrası verilebilir. Daire, aynı ilkeleri yineledikten sonra mahkemenin yapması gerekeni somutlaştırır: borçlu şirketin iktisadi durumu, ticari defterleri ve bilançosu alanında uzman bir bilirkişiye ayrıntılı biçimde incelettirilmeli ve belirlenen cezai şart miktarının ekonomik yönden yıkıma neden olup olmayacağı taraf ve yargı denetimine esas olacak şekilde tespit edilmelidir. Mahkemenin bu araştırmayı yapmadan asıl davayı tümden reddetmesi eksik inceleme sayılarak usul ve yasaya aykırı bulunmuştur. Yani “tacirdir, indirim isteyemez” gerekçesiyle talebin peşinen reddi de, incelemesiz indirim de kabul edilmemektedir.