İzmir Sözleşme Avukatı
İzmir Sözleşme Avukatı: Sözleşme Hazırlama, İnceleme ve Uyuşmazlık Çözümü
Sözleşmenin eksik veya belirsiz yazılması, ileride ödemenin, teslimin veya sorumluluğun kimde olduğu konusunda uyuşmazlık doğurur. Bu sayfada İzmir’de sözleşme hazırlatmak, imzalamadan önce incelettirmek veya sözleşmeden doğan uyuşmazlığı çözmek isteyenler için sözleşmenin geçerlilik koşulları, dikkat edilecek maddeler ve uyuşmazlıkta izlenecek yollar Türk Borçlar Kanunu’na göre özetlenmiştir. LegaPro Hukuk Bürosu, 2014’ten beri Bursa merkezli çalışmakta olup İzmir dahil Türkiye genelinde sözleşme dosyalarında destek vermektedir.
Sözleşmenin Geçerliliği: Şekil, İçerik ve Genel İşlem Koşulları
- Kuruluş: Sözleşme, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamalarıyla kurulur; irade açıklaması açık veya örtülü olabilir (TBK m.1).
- Şekil: Sözleşmelerin geçerliliği kanunda aksi öngörülmedikçe hiçbir şekle bağlı değildir; kanunun öngördüğü şekle uyulmaksızın kurulan sözleşmeler hüküm doğurmaz (TBK m.12). Taşınmaz satışı gibi işlemlerde resmî şekil aranır.
- Kesin hükümsüzlük: Kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür; hükümlerin bir kısmının hükümsüzlüğü, diğerlerinin geçerliliğini etkilemez (TBK m.27).
- Genel işlem koşulları: Düzenleyenin çok sayıda benzer sözleşmede kullanmak üzere önceden tek başına hazırlayarak sunduğu hükümlerin sözleşme kapsamına girmesi, karşı tarafa içeriğini öğrenme imkânı sağlanıp kabul edilmesine bağlıdır; aksi hâlde yazılmamış sayılır (TBK m.20-21).
Sözleşmede Bulunması Gereken Temel Hükümler
- Taraflar ve konu: Tarafların kimlik veya unvan bilgileri, temsil yetkisi ve sözleşmenin konusu açık yazılmalıdır.
- Edimler ve süre: Her tarafın yükümlülüğü, ödeme zamanı ve teslim süresi belirli olmalıdır.
- Cezai şart: Tarafların cezanın miktarını serbestçe belirleyebildiği, ancak hâkimin aşırı gördüğü cezayı kendiliğinden indirdiği unutulmamalıdır (TBK m.182). Cezanın asıl borçla birlikte mi, yerine mi isteneceği de açıkça düzenlenmelidir (m.179).
- Fesih ve sona erme: Hangi hâllerde ve hangi bildirim süresiyle sözleşmenin feshedilebileceği yazılmalıdır.
- Uyuşmazlık çözümü: Yetkili mahkeme veya tahkim şartı, tebligat adresleri ve delil sözleşmesi gibi hükümler önceden belirlenmelidir.
Sözleşme İhlal Edilirse Ne Yapılır?
Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının zararını gidermekle yükümlüdür (TBK m.112). Temerrüde düşen borçlu verilen süre içinde borcunu ifa etmemişse alacaklı borcun ifasını ve gecikme tazminatını isteyebilir; ya da ifadan vazgeçtiğini bildirerek zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir (TBK m.125). Sözleşmenin yapıldığı sırada öngörülmeyen olağanüstü bir durum edim dengesini bozmuşsa borçlu hâkimden sözleşmenin uyarlanmasını, bu mümkün olmazsa sözleşmeden dönmeyi isteyebilir (TBK m.138). Haksız veya eksik ifa durumunda noter aracılığıyla ihtarname gönderilmesi, hem temerrüdü kurmak hem de süreleri ispatlamak bakımından önemlidir.
Sözleşmeden Doğan Uyuşmazlıklara Hangi Mahkeme Bakar?
Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan davalar ticari davadır ve asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalara değerine bakılmaksızın bakmakla görevlidir (TTK m.4, 5). Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır, bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir (TTK m.5/A). Ticari nitelikte olmayan sözleşmelerde ise genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Sözleşmenin türüne göre özel kanunlar (iş sözleşmesi, kira, tüketici gibi) farklı görevli mahkeme ve arabuluculuk kuralları getirir.
Sözleşme Hazırlama ve İnceleme Ücreti
Sözleşme hazırlama ve inceleme ücreti, avukat ile müvekkil arasındaki ücret sözleşmesiyle belirlenir. Ücret; sözleşmenin türüne, kapsamına ve sayfa sayısına, tarafların sayısına ve hukuki risk düzeyine göre değiştiğinden sabit bir tutar verilemez. Yargılamada kaybeden tarafa yüklenen vekâlet ücreti ise o yıl yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre hesaplanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Sözlü sözleşme geçerli midir?
Kanunda şekil öngörülmeyen sözleşmeler sözlü de yapılabilir (TBK m.12). Ancak ispat güçlüğü nedeniyle yazılı yapılması önerilir; belli tutarın üzerindeki hukuki işlemlerin senetle ispatı zorunluluğu da HMK’da ayrıca düzenlenmiştir.
Sözleşmedeki cezai şart fazlaysa ne olur?
Hâkim aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir (TBK m.182). Ayrıca borçlu cezanın aşırı olduğunu ileri sürerek indirim talep edebilir.
Sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir miyim?
Sözleşmede fesih hakkı düzenlenmişse veya kanunda sözleşme türüne göre fesih sebebi öngörülmüşse evet; aksi hâlde sözleşmeye aykırı fesih tazminat sorumluluğu doğurabilir. Fesih öncesi sözleşmenin ve ilgili kanun hükmünün birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Ticari sözleşme uyuşmazlığında önce ne yapılır?
Konusu para olan ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (TTK m.5/A); son tutanak olmadan açılan dava usulden reddedilir.
İzmir için sözleşme avukatına nasıl ulaşabilirim?
İzmir Sözleşme Avukatı için bizimle iletişime geçebilir ya da iletişim sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.
İzmir’de Sözleşme Uyuşmazlıkları: İstinaf Yolu
İzmir’deki sözleşme uyuşmazlıklarına bakan ilk derece mahkemelerinin kararlarına karşı istinaf yolu İzmir Bölge Adliye Mahkemesi‘ne açıktır; temyiz kural olarak Yargıtay’ın ilgili hukuk dairesine yapılır. Kanun yolu süreleri ve temyiz kesinlik sınırları dosyanın türüne göre değiştiğinden, her somut dosyada ayrıca kontrol edilmelidir.
Yargıtay Uygulamasından Örnek
Konuya ilişkin bir Yargıtay uygulaması örneği aşağıda özetlenmiştir; somut dosyada güncel içtihat taraması yapılmalıdır.
- Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E.2021/513, K.2021/5315, 07.10.2021 Korkutmanın beş unsuru ve iptal hakkının kullanılış biçimi. Daire; TBK m.37 uyarınca karşı tarafın ya da üçüncü kişinin kendisi veya yakınlarının maddi ya da manevi varlığına yönelik hukuka aykırı ve esaslı korkutması sonucu yapılan sözleşmenin bağlayıcı olmadığını belirtir. m.38‘e göre korkutmadan söz edebilmek için aranan koşulları sayar: korkutmanın kişilik haklarına veya malvarlığına yönelik olması, korkutulanın sübjektif durumuna göre ağır ve derhâl meydana gelebilecek nitelik taşıması, haksız sayılması ve illiyet bağının bulunması — yani sözleşmenin korkunun yarattığı etkiyle yapılmış olması. Daire ayrıca usule ilişkin iki noktayı vurgular: “irade sakatlığı her türlü delille ispat edilebileceği gibi, iptal hakkının kullanılması hiçbir şekle bağlı değildir”; hak, bir yıllık süre içinde karşı tarafa yöneltilecek tek taraflı bir irade açıklamasıyla, def’i olarak ya da dava yoluyla kullanılabilir. Somut olayda davacıya irade fesadına ilişkin somut vakıayı açıklaması için süre verilmesi gerektiği tartışılmıştır.
- Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E.2021/815, K.2022/441, 31.05.2022 Esaslı yanılma ile aldatma arasındaki fark. Karar; kanunun esaslı olmayan yanılmaların sözleşmenin iptaline yol açmasını kabul etmediğini, buna göre “sözleşme kurulurken esaslı yanılmaya düşen taraf, sözleşme ile bağlı olmaz (TBK m.30)” kuralını aktarır. Aldatmada ise ölçüt yumuşar: “taraflardan biri, diğerinin aldatması sonucu sözleşme yapmışsa, yanılma esaslı olmasa bile, sözleşmeyle bağlı değildir (TBK m.36/1).” Süre bakımından TBK m.39/1 esas alınır: yanılma veya aldatmayı öğrendiği ya da korkutmanın etkisinin kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmeyen veya verdiğini geri istemeyen taraf sözleşmeyi onamış sayılır. Kararda, Hukuk Genel Kurulu içtihadına atıfla bu sürenin hak düşürücü olduğu ve öğrenme tarihinden başladığı belirtilir.
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2020/2881, K.2020/5307, 23.11.2020 Aynı davada hem hata hem hile hem korkutma iddia edilemez. Davacı, TBK m.36, 37 ve 38‘e birlikte dayanmış; mahkeme irade sakatlığında tanık dinlenebileceği gerekçesiyle tanıkları dinleyip davayı kabul etmişti. Daire bunu bozdu: “bir davada aynı anda hata, hile ve korkutma sebeplerine dayanmak çelişkili beyanda bulunma yasağına girdiğinden” mahkemenin, tarafa uygun süre vererek hangi irade sakatlığı nedenine dayandığını açıklattırması ve delilleri buna göre toplaması gerekirdi. İkinci gerekçe süreye ilişkindir: 13.09.2010 tarihli sözleşmede iradesinin sakatlandığını ileri süren tarafın 11.03.2013 tarihli ilk ihtarında bundan hiç söz etmeyip ancak 14.04.2013 tarihli ihtarda dile getirmesi, TBK m.39‘daki hak düşürücü süre bakımından değerlendirilmeliydi.
- Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, E.2016/649, K.2019/808, 16.09.2019 Saikte yanılma ne zaman esaslı sayılır. Karar, TBK m.32‘yi esas alır: “saikte yanılma, esaslı yanılma sayılmaz. Yanılanın, yanıldığı saiki sözleşmenin temeli sayması ve bunun da iş ilişkilerinde geçerli dürüstlük kurallarına uygun olması hâlinde yanılma esaslı olabilir.” Somut olayda sözleşme konusu malların uygun olması gereken sertifikanın daha önce iptal edilmiş olduğu saptanmış; bu hususun davacı bakımından sözleşmeyi yapmaya etki eden önemli bir unsur sayılmasının hayatın olağan akışına uygun düştüğü ve bunun davalı tarafından da bilinebilecek durumda olduğu kabul edilmiştir. Sonuç olarak sözleşme saikte yanılma nedeniyle geçersiz sayılmış, bir yıllık iptal süresi içinde yapılan fesih haklı bulunmuş ve geçmişe etkili iptal sonucu ödenen 250.000 TL’nin iadesine hükmedilmiştir.