Genel Kurul Kararı Nasıl İptal Ettirilir? Muhalefet Şerhi ve Üç Aylık Süre (TTK m.445-446)

TTK m.445 uyarınca karar tarihinden itibaren üç aydır ve bu süre hak düşürücüdür. Zamanaşımından farklı olarak durmaz, kesilmez ve mahkemece resen gözetilir; davalının itiraz etmesi gerekmez. Sürenin başlangıcı kararın alındığı tarihtir; tescil ya da ilan tarihi değildir. Dava, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılır ve bu yetki kuralı emredicidir.

Kural olarak açamazsınız. TTK m.446/1-a uyarınca toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy vermek ve muhalefeti tutanağa geçirtmek dava şartıdır. Ancak m.446/1-b’deki hâllerde — çağrının usulüne uygun yapılmaması, gündemin ilan edilmemesi, yetkisiz kişilerin oy kullanması ya da katılma hakkının haksız engellenmesi — pay sahibi toplantıda bulunmasa ve olumsuz oy kullanmasa bile dava açabilir; bu aykırılığın karara etkili olduğunu ileri sürmesi gerekir.

Genel kurula katılıp ret oyu kullanan pay sahibinin sonradan çağrıda usulsüzlük iddiasında bulunamayacağı kabul edilmektedir. Çağrı usulsüzlüğüne dayanma imkânı, esas olarak bu usulsüzlük nedeniyle toplantıdan haberdar olamayan ya da katılamayan pay sahiplerini korumaya yöneliktir. Toplantıya katılmakla bu sakatlığın giderildiği kabul edildiğinden, bu hâlde iddia dinlenmez.

Şerh, itiraz edilen her gündem maddesi için ayrı ayrı ve tutanağa yazdırılarak, altı imzalanmak suretiyle kaydedilmelidir; sözlü itiraz yeterli değildir. Şerhte hangi hükme aykırılık iddia edildiğinin kısaca belirtilmesi yararlıdır. Oylama sonucundan önce yazdırılan “peşin muhalefet” şerhlerinin geçerliliği tartışma konusu olabildiğinden, şerhin karar oluştuktan sonra da teyit edilmesi güvenli bir yoldur.

Açamazsınız. Oyların eşitliği ya da gerekli çoğunluğun sağlanamaması nedeniyle genel kurulda herhangi bir karar alınamamışsa, ortada iptali istenebilecek bir işlem de yoktur ve dava reddedilir. Bu nedenle toplantı tutanağında “çoğunluk sağlanamadığı için karar verilememiştir” gibi bir ifadenin bulunup bulunmadığı belirleyicidir. Böyle hâllerde başvurulacak yol, koşulları varsa şirketin feshi ya da başka dava türleridir.

Edilebilir. TTK m.622’nin yaptığı yollama uyarınca anonim şirket genel kurul kararlarının butlanına ve iptaline ilişkin hükümler kıyas yoluyla limited şirketlere de uygulanır. Bu nedenle üç aylık hak düşürücü süre, muhalefet şerhi dava şartı ve iptal sebepleri limited şirketler bakımından da geçerlidir. Uygulamada limited şirket ortaklar kurulu kararları için de aynı ölçütler kullanılmaktadır.

İptal edilebilir kararlar, kanuna, esas sözleşmeye ya da dürüstlük kuralına aykırı olan ve üç aylık hak düşürücü süre içinde dava açılmazsa geçerli hâle gelen kararlardır. Butlan hâllerinde ise karar baştan itibaren hükümsüzdür; TTK m.447 pay sahibinin vazgeçilemez haklarını sınırlayan, bilgi alma ve inceleme haklarını kaldıran ya da anonim şirketin temel yapısını bozan kararları batıl sayar. Butlanın tespiti süreye bağlı değildir.

Açabilir. TTK m.446/1-c uyarınca yönetim kurulu bir bütün olarak iptal davası açabileceği gibi, m.446/1-d uyarınca kararların yerine getirilmesi kişisel sorumluluğuna sebep olacaksa yönetim kurulu üyelerinden her biri de tek başına dava açabilir. Bu ikinci hâlde üyenin, kararın uygulanmasının kendisini TTK m.553 kapsamında sorumluluk altına sokacağını ortaya koyması gerekir.